1 Nyakati 14: Sikiliza Kabla ya Kusonga

Muhtasari wa somo

Jumba la mfalme linajengwa; adui anakaribia. Mara ya kwanza Mungu anaagiza kwenda moja kwa moja; mara ya pili anaagiza kuzunguka. Chini ya vilele vya miti, ufalme unaokua unajifunza kusubiri uongozi wa Bwana.

Andiko: 1 Mambo ya Nyakati 14:1–17

Taswira inayoongoza: Sauti ya hatua katika vilele vya miti—mwito wa kusikiliza na kutii

Swali la moyo: Mafanikio yanapoongeza kujiamini, je, kiongozi ataendelea kumtafuta Mungu kabla ya kufanya maamuzi?

Utangulizi: Ushindi wa Jana Unapokuwa Jaribu la Leo

Kiongozi anaweza kuanza huduma kwa maombi ya dhati, kisha polepole kutegemea uzoefu kuliko uongozi wa Mungu. Ofisi inakua, washirika wanaongezeka, na ushindi wa zamani unaleta sauti ya kujidanganya: Uamuzi unaofuata ni rahisi. Lakini maelekezo ya jana si lazima yawe maelekezo ya leo.

Katika 1 Mambo ya Nyakati 14, Daudi anazidi kuwa na nguvu. Hiramu anasaidia kujenga jumba la kifalme. Familia ya Daudi inaongezeka. Wafilisti wanashambulia mara mbili. Daudi anamwuliza Mungu mara mbili, lakini Mungu anatoa njia mbili tofauti. Sura hii inasimama kati ya safari ya Sanduku iliyokatizwa (sura ya 13) na maandalizi sahihi ya kulileta Sanduku Yerusalemu (sura ya 15).

Andiko hili linahusu nguvu za ufalme zinazoongezeka kuwa sababu ya kumtegemea Mungu zaidi, si kumtegemea Mungu kidogo. Alama kuu ya uongozi wa agano si kasi ya kutenda, bali unyenyekevu wa kusikiliza tena.

Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Ikulu, Sanduku na Ufalme

Mwandishi wa Mambo ya Nyakati anamkumbuka Daudi kama mfalme anayetayarisha taifa kwa uwepo wa Mungu na ibada yenye mpangilio (1 Nya. 13–16). Sura ya 13 inaishia Sanduku likipelekwa nyumbani kwa Obed-edomu baada ya kifo cha Uza. Sura ya 14 inaeleza jumba la Daudi, watoto na ushindi. Sura ya 15 inarudi kwenye Sanduku kwa maandalizi yaliyorekebishwa. Mafanikio ya mfalme yanawekwa chini ya swali kuu: Je, taifa litaishi kwa uaminifu mbele za Mungu Mtakatifu?

Simulizi linalofanana linapatikana katika 2 Samweli 5:11–25. Mambo ya Nyakati linasisitiza Daudi kumwuliza Mungu mara mbili, kuchomwa kwa sanamu za Wafilisti, na Bwana kueneza hofu ya Daudi kwa mataifa (14:10, 12, 14, 17). Mpangilio unalenga ujumbe wa kitheolojia; hauhakikishi muda halisi wa kila tukio (Japhet 1993; Knoppers 2004).

Sailhamer (1983) anaisoma sura ya 14 kama ushahidi wa kurejeshwa kwa ushirika na baraka katika simulizi la Sanduku. Hata hivyo, si sahihi kusema Daudi alikuwa tayari amesahihisha utaratibu wa kulibeba Sanduku. Marekebisho yanaelezwa wazi katika 15:2, 13–15.

Kwa jamii ya baada ya uhamisho, ujumbe ulikuwa wa vitendo: nyumba, viongozi na kumbukumbu za mafanikio haviwezi kuchukua nafasi ya kumtafuta Bwana.

Kutembea Katika Andiko

Mierezi ya Tiro Inapojenga Nyumba ya Mfalme (14:1–2)

Hiramu, mfalme wa Tiro, anatuma wajumbe, mierezi, waashi na maseremala kujenga jumba la Daudi (14:1). Ushirikiano wa kimataifa na utaalamu wa mafundi vinachangia ustawi wa Israeli. Daudi anatambua maana ya tukio: Bwana ameimarisha ufalme kwa ajili ya watu wa Israeli, si kwa ajili ya fahari ya Daudi pekee (14:2).

Maneno kwa ajili ya watu yanadhibiti kiburi cha kifalme. Jumba si ushahidi kwamba wananchi wameumbwa kutumikia anasa za mfalme. Uongozi ni dhamana ya kuwatumikia watu wa Mungu (Kum. 17:18–20). Ushirikiano na Tiro utakuwa muhimu pia katika maandalizi ya Hekalu la Sulemani (2 Nya. 2:3–16).

Mwandishi anamtukuza Mungu bila kupuuza mafundi, vifaa na ushirikiano. Huduma yenye hekima inaheshimu ujuzi wa binadamu bila kugeuza mafanikio ya taasisi kuwa sanamu.

Familia Inapoongezeka Pamoja na Ahadi na Tahadhari (14:3–7)

Daudi anaoa wake wengine Yerusalemu na kupata wana na mabinti zaidi. Orodha inamtaja Nathani na Sulemani miongoni mwa wana wa Daudi (14:3–7). Majina yanaelekeza kwenye mwendelezo wa ukoo wa kifalme na Sulemani atakayejenga Hekalu (1 Nya. 3:5–9; 22:9–10).

Ndani ya sura, familia kubwa inaambatana na ukuaji wa ufalme. Lakini kusimulia tukio si lazima kulikubali kama mfano wa maadili. Kumbukumbu la Torati 17:17 linamwonya mfalme asijiongezee wake wengi. Nyumba ya Daudi baadaye itapitia migogoro mikubwa (2 Sam. 13–18). Mambo ya Nyakati halijadili matatizo hayo hapa.

Hivyo nasaba ina ahadi na onyo. Mungu anahifadhi ukoo wa Daudi katikati ya mapungufu ya wanadamu. Familia kubwa, cheo kikubwa au kanisa linalokua haviwezi kuwa uthibitisho wa moja kwa moja wa utakatifu. Tumaini linakaa katika uaminifu wa Mungu.

Vita vya Kwanza Vinapoanza kwa Swali (14:8–10)

Wafilisti wanasikia Daudi ametiwa mafuta kuwa mfalme wa Israeli wote, kisha wanamtafuta ili kupigana (14:8). Majeshi yanavamia Bonde la Warefai (14:9). Bonde hilo huwekwa kwa kawaida karibu na Yerusalemu, lakini utambulisho sahihi wa mahali bado unajadiliwa.

Daudi haendi vitani kwa kutegemea uzoefu. Daudi anamwuliza Mungu kama aende kupigana na kama Bwana atampa ushindi. Mungu anajibu kwa kumruhusu kwenda (14:10). Tofauti na Sauli ni dhahiri: Sauli alihukumiwa kwa kutomtafuta Bwana kwa uaminifu (10:13–14).

Andiko halielezi namna jibu lilivyofika. Msisitizo ni kutegemea Mungu kabla ya kuchukua hatua. Ujasiri wa vita na busara ya kibinadamu haviwezi kubadilisha nafasi ya Neno la Mungu.

Mungu Anapopenya Kama Maji Yanayofurika (14:11–12)

Daudi anawashinda Wafilisti katika Baal-perasimu na kumhusisha Mungu na ushindi, kama maji yanayovunja ukuta (14:11). Jina la mahali linatunza kumbukumbu ya Mungu kupenya. Mzizi wa Kiebrania wa neno hilo unakumbusha Peres-uza katika sura ya 13 (13:11). Nguvu ileile ya Mungu inaweza kuonekana katika hukumu na ukombozi (Sailhamer 1983).

Wafilisti wanaacha sanamu zao. Daudi anaagiza sanamu zichomwe moto (14:12; ling. Kum. 7:5, 25). Katika 2 Samweli 5:21, maandishi yanasema Daudi na watu walizichukua sanamu. Mambo ya Nyakati linaweka msisitizo kwenye kuharibiwa kwa sanamu. Hili si agizo kwa Wakristo kuharibu mali ya watu wa dini nyingine; linaonyesha kukataa ibada ya miungu ya Wafilisti katika historia ya agano la Israeli.

Ushindi hauwezi kuwa sababu ya kuchukua sanamu za adui na kuanza kuzitegemea.

Mungu Anapobadilisha Mpango wa Vita (14:13–16)

Wafilisti wanashambulia bonde tena. Daudi anamwuliza Mungu tena (14:13–14). Mara hii Mungu anazuia mashambulizi ya moja kwa moja. Jeshi linapaswa kuzunguka na kukabiliana na Wafilisti karibu na miti inayoitwa baka, inayotafsiriwa kwa namna mbalimbali kama miti ya zeri au popla. Daudi atasikia sauti kama hatua za jeshi vileleni mwa miti; hiyo ndiyo ishara ya kusonga kwa sababu Mungu ametangulia (14:14–15).

Aina halisi ya miti na maelezo ya kiasili ya sauti hayajaelezwa kwa uhakika. Ishara hiyo ni sehemu ya tukio maalumu; si njia ya lazima ya kutafuta ishara katika maamuzi yote ya Wakristo.

Mstari wa 16 unasema Daudi alifanya kama Mungu alivyoamuru. Wafilisti wanashindwa kutoka Gibeoni kuelekea Gezeri. Katika 2 Samweli 5:25, jina ni Geba badala ya Gibeoni. Tofauti ya maandishi au mahali haijatatuliwa kwa uhakika, lakini ujumbe unakaa wazi: Daudi aliuliza tena na kutii jibu tofauti.

Ushindi wa kwanza haukumpa Daudi ruhusa ya kuacha kusikiliza kabla ya vita vya pili.

Sifa Zinapoenea, Bwana Anapobaki Mhusika Mkuu (14:17)

Umaarufu wa Daudi unaenea, na Bwana anawafanya mataifa kumwogopa Daudi (14:17). Mwandishi anampa Mungu nafasi ya kwanza, si nguvu za mfalme.

Hata hivyo, umaarufu unaweza kuwa jaribu. Kuongezeka kwa jina la kiongozi hakumaanishi kwamba kiongozi amekuwa mkubwa kuliko maagizo ya Mungu. Kwa waliokuwa wamerudi kutoka uhamishoni bila nguvu kubwa za kisiasa, simulizi linakumbusha kuwa makusudi ya Mungu hayafungwi na hali ya sasa ya taifa.

Tafakari ya Kiteolojia: Mungu Anayetangulia

Kumtafuta Bwana Ni Tabia ya Kudumu

Daudi anamwuliza Mungu mara mbili (14:10, 14). Sauli alishindwa kumtafuta Bwana (10:14); Daudi anategemea mwongozo mpya. Uaminifu hauishi baada ya ushindi mmoja. Maombi, kusoma Neno na kuchukua hatua za haki vinahitaji kuendelea (Mit. 3:5–6).

Baraka Inalenga Watu wa Mungu

Jumba la Daudi linajengwa na ufalme unaimarishwa kwa ajili ya Israeli (14:2). Mafanikio ya kiongozi yanapaswa kuleta usalama, haki na ibada yenye afya kwa watu, si kuongezeka kwa anasa za mamlaka (Kum. 17:18–20; Zab. 72:1–4).

Uwepo wa Mungu Una Nguvu, Lakini Haudhibitiwi

Mungu anapenya dhidi ya adui (14:11), kama nguvu takatifu ilivyojidhihirisha kwenye hukumu ya Uza (13:11). Mungu hawezi kugeuzwa chombo cha sherehe au mipango ya wanadamu. Heshima kwa Mungu inahitaji kusikiliza na kutii (1 Nya. 15:13–15).

Utii wa Daudi Unaelekeza kwa Mwana Mwaminifu wa Daudi

Ahadi ya ufalme wa Daudi itaendelea baada ya kifo cha Daudi (1 Nya. 17:11–14). Wakristo wanaona utimilifu mpana katika Yesu, Mwana wa Daudi, anayeishi kwa kuyatenda mapenzi ya Baba (Yn. 5:19, 30; Luka 22:42). Yesu analeta amani si kwa kulielekeza kanisa kupigana vita, bali kwa kujitoa na kufufuka (Efe. 2:14–18). Mfalme wa kweli anawaongoza watu kwenye uwepo wa Mungu.

Matumizi Katika Maisha: Sikiliza Kabla ya Kusonga

1. Omba kabla ya kurudia mafanikio. Anza huduma na mipango mipya kwa Neno, sala na kupambanua, badala ya kunakili mbinu zilizofaulu jana.
2. Pima mafanikio kwa watu wanaohudumiwa. Kagua kama majengo, fedha na ushawishi vinaongeza huduma kwa watoto, familia na wenye mahitaji.
3. Karibisha ushauri wa busara. Washirikishe waalimu wa Biblia na watu wanaoathiriwa na maamuzi. Usilazimishe kila wazo binafsi kuwa sauti ya Mungu.
4. Tambua sanamu za kisasa. Kataa kufuata sifa, fedha, mamlaka au idadi kwa gharama ya uaminifu kwa Mungu.
5. Badili mbinu bila kufuta shukrani za zamani. Hali zinapobadilika, rekebisha mipango kwa uwazi, linda watumishi na kubali kusahihishwa.
6. Usigeuze lugha ya vita kuwa chuki. Tumia ujasiri wa imani kwa haki, ukweli, maridhiano na utumishi; si kuwadhalilisha wenye tofauti za kisiasa au kidini.

Maswali ya Tafakari

1. Ni uamuzi gani unaoendelea kwa sababu tu mpango wa zamani ulifanikiwa?
2. Ni nani anayefaidika na rasilimali za jumuiya, na ni nani amesahaulika?
3. Ni desturi gani imekuwa muhimu kuliko kusikiliza Neno la Mungu?
4. Ni sifa gani, fedha au mamlaka gani vinavyogeuka sanamu ya moyo?
5. Ni mabadiliko gani ya vitendo yataonyesha kwamba uongozi umesikiliza tena?

Sala ya Mwitikio

Ee Bwana wa agano, Mungu unayepenya vizuizi na kutangulia mbele ya watu, nyamazisha kelele za kiburi. Wafundishe viongozi kusikiliza kabla ya kusonga na kukutafuta tena baada ya ushindi. Nyumba zenye nguvu ziwe makazi ya wanaohitaji msaada, na sifa za huduma ziwe baraka kwa jumuiya. Teketeza sanamu za kujitegemea na kutafuta umaarufu. Vilele vya miti vinaposikika, tupe hekima ya kutii Neno ambalo Mungu amelitoa. Tayarisha njia ya Sanduku, na liandae kanisa kukukaribia kupitia Yesu Kristo, Mwana mwaminifu wa Daudi. Amina.

Dirisha la Sura Inayofuata

Daudi ana jumba, familia inayoongezeka na ushindi. Lakini Sanduku bado linasubiri. Katika 1 Mambo ya Nyakati 15, Daudi atarudi kwenye safari iliyokatizwa. Walawi watatakaswa, Sanduku litabebwa kwa njia iliyoagizwa, na nyimbo zitaunganishwa na utiifu. Swali litabadilika: Mfalme aliyesikiliza kabla ya vita atasikiliza pia kabla ya ibada?

Orodha ya Vyanzo Vyenye Maelezo

1. Hill, Andrew E. 1 & 2 Chronicles. NIV Application Commentary. Grand Rapids: Zondervan, 2003. Anaunganisha maendeleo ya ufalme na huduma, ibada na uwajibikaji.
2. Japhet, Sara. I & II Chronicles: A Commentary. Old Testament Library. Louisville: Westminster John Knox, 1993. Anachambua mpangilio wa historia ya Daudi na umuhimu kwa jamii ya baada ya uhamisho.
3. Klein, Ralph W. 1 Chronicles: A Commentary. Hermeneia. Minneapolis: Fortress, 2006. Anasaidia kulinganisha Samweli na Mambo ya Nyakati na kuchunguza tofauti za maandishi.
4. Knoppers, Gary N. I Chronicles 10–29: A New Translation with Introduction and Commentary. Anchor Bible 12A. New York: Doubleday, 2004. Anachambua ukuaji wa ufalme na vita viwili vya Wafilisti.
5. Sailhamer, John. First and Second Chronicles. Everyman's Bible Commentary. Chicago: Moody Press, 1983. Kitabu kilichotolewa katika mradi kinaeleza nyumba, watoto na ushindi wa Daudi kama ishara za baraka katika simulizi la Sanduku.
6. Williamson, H. G. M. 1 and 2 Chronicles. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1982. Anaweka kumtafuta Bwana na uongozi wa Daudi katika ujumbe wa Mambo ya Nyakati.