1 Nyakati 13: Gari, Furaha na Utakatifu

Muhtasari wa somo

Ngoma zinapigwa; njia ya Yerusalemu imejaa nyimbo. Ghafla, gari linayumba, muziki unakoma, na mfalme anasimama kwa hofu. Mungu Mtakatifu hajaiacha njia; lakini safari lazima iendeshwe kwa namna nyingine.

Andiko: 1 Mambo ya Nyakati 13:1–14

Taswira inayoongoza: Gari jipya linalobeba Sanduku la Agano

Swali la moyo: Je, shauku ya kweli inaweza kuwa ibada ya uaminifu ikiwa kusanyiko limesahau kusikiliza maagizo ya Mungu?

Utangulizi: Nia Njema Inapokuwa Haitoshi

Kanisa linaweza kuandaa nyimbo na ibada nzuri, lakini swali muhimu likakosa jibu: Je, kusanyiko limesikiliza Neno la Mungu? Shauku na mipango mizuri si sawa na utiifu.

Israeli baada ya kuungana chini ya Daudi (1 Nya. 11–12), inapanga kulileta Sanduku Yerusalemu. Safari ya furaha inakatishwa na kifo cha Uza. Sura inaishia nyumbani kwa Obed-edomu, ambako baraka inaonekana.

Andiko hili linahusu shauku ya ibada kuwa utii wenye heshima mbele ya Mungu mtakatifu. Mabadiliko hayo hayajakamilika katika sura ya 13. Sura ya 15 itaonyesha Daudi akijifunza namna sahihi ya kulibeba Sanduku. Swali si kama waumini waruhusiwe kufurahi, bali kama furaha itaongozwa na Neno la Mungu.

Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Sanduku Kabla ya Ikulu

Sura za 1–9 zinahifadhi kumbukumbu za watu waliopitia uhamisho. Sura ya 10 inaeleza kuanguka kwa Sauli kwa sababu ya kutokuwa mwaminifu na kutomtafuta Bwana (10:13–14). Sura za 11–12 zinaonyesha Daudi akipokea ufalme kwa ahadi ya Mungu na ushiriki wa Israeli wote. Sura ya 13 inaleta ibada katikati ya maisha ya taifa.

Sanduku la Agano lilikuwa kifaa kitakatifu kilichohusishwa na uwepo wa Mungu katikati ya Israeli (Kut. 25:10–22). Mungu alikuwa ameahidi kukaa kati ya watu wa agano (Kut. 25:8), lakini Sanduku halikuwa sanduku la kumfungia Mungu. Hata mbingu haziwezi kumtosha Bwana (2 Nya. 6:18).

Simulizi linalolingana linapatikana katika 2 Samweli 6:1–11. Mwandishi wa Mambo ya Nyakati anasisitiza ushauri wa Daudi kwa viongozi, kuhusishwa kwa makuhani na Walawi, pamoja na ushiriki wa Israeli wote (1 Nya. 13:1–6). Pia tukio la kwanza la kulihamisha Sanduku limewekwa kabla ya habari za uimarishaji wa ufalme katika sura ya 14. Mpangilio unaweka wazi kipaumbele: taifa linapaswa kujengwa kuzunguka uwepo wa Mungu, si fahari ya mfalme (Japhet 1993; Knoppers 2004).

Kwa waliokuwa wakijenga upya maisha baada ya kuharibiwa kwa Hekalu, sura hii ni mwaliko na onyo. Ibada irudishwe, lakini si kwa kutegemea kura za wengi na sherehe nzuri peke yake.

Kutembea Katika Andiko

Wote Wanapokubaliana, Lakini Swali Linabaki (13:1–4)

Daudi anashauriana na majemadari na viongozi, kisha analihutubia kusanyiko. Wito unawafikia ndugu wa Israeli katika maeneo yote, pamoja na makuhani na Walawi katika miji yao (13:1–2). Sanduku si mali binafsi ya mfalme. Ibada inahusu taifa lote.

Daudi anakiri upungufu wa siku za Sauli: watu hawakuliulizia Sanduku la Mungu (13:3). Kauli hiyo inakumbusha hukumu ya Sauli ambaye hakumtafuta Bwana (10:14). Wakati mamlaka yalipowekwa mbele ya agano, ibada ilitelekezwa.

Kusanyiko lote linakubaliana kwa sababu jambo linaonekana jema machoni pa watu (13:4). Daudi pia ametaja mapenzi ya Mungu (13:2). Hata hivyo, hakuna habari ya kuuliza namna ya kulibeba Sanduku. Makubaliano ya wengi si uthibitisho kwamba maagizo ya Mungu yamefuatwa. Kusanyiko zima linaweza kuwa na nia nzuri na bado likakosea njia.

Gari Jipya Linapobeba Wajibu wa Kale (13:5–8)

Daudi anawakusanya Israeli kutoka upande wa kusini karibu na Shihori ya Misri hadi maingilio ya Hamathi kaskazini (13:5). Maelezo hayo yanasisitiza taifa zima. Watu wanafika Kiriath-yearimu, panapoitwa pia Baala, kuchukua Sanduku kutoka nyumbani kwa Abinadabu (13:6–7; ling. 1 Sam. 7:1–2).

Sanduku linahusishwa na jina la Bwana anayeketi juu ya makerubi (13:6; Kut. 25:22). Hiyo ni lugha ya utawala mtakatifu wa Mungu, si ya pambo la kidini linalosafirishwa.

Kisha mwandishi anataja jambo litakalobadilisha safari: gari jipya linatumiwa kulibeba Sanduku, likiongozwa na Uza na Ahio (13:7). Gari jipya linaweza kuonekana ishara ya heshima. Hata Wafilisti walitumia gari walipolirudisha Sanduku (1 Sam. 6:7–12). Lakini Sheria ya Musa iliwapa Wakohathi wa Walawi wajibu wa kubeba vitu vitakatifu bila kuvigusa (Hes. 4:15; 7:9). Sanduku lilipaswa kubebwa kwa miti ya kubebea (Kut. 25:14–15).

Daudi na Israeli wote wanasherehekea kwa vinubi, zeze, matari, matoazi, tarumbeta na nyimbo (13:8). Muziki haukushutumiwa. Tatizo lipo chini ya sauti nzuri: kusanyiko linaweza kufurahi kwa moyo wote na kupuuza maelekezo. Gari jipya haliwezi kuchukua nafasi ya Neno la Mungu la zamani.

Nyimbo Zinapokoma Kwenye Uwanja wa Kupuria (13:9–11)

Ng'ombe wanapoyumba kwenye uwanja wa kupuria wa Kidoni, Uza ananyoosha mkono kulishika Sanduku. Bwana anampiga Uza, naye anakufa mbele za Mungu (13:9–10). Andiko linataja kugusa Sanduku; halielezi nia iliyokuwa moyoni mwa Uza. Si sahihi kubuni kiburi cha Uza au kutumia kifo hicho kama mfano rahisi wa kumlaumu mtu.

Hili ni tukio gumu na lenye maumivu. Sheria ilikuwa imeonya kuhusu kugusa vitu vitakatifu (Hes. 4:15). Baadaye Daudi atakiri kosa la pamoja: Sanduku halikubebwa kwa utaratibu aliouamuru Mungu (1 Nya. 15:13–15). Kwa hiyo, janga haliwezi kubebeshwa Uza peke yake. Maamuzi ya viongozi kuhusu njia ya usafiri yalitangulia mkono wa Uza.

Daudi anakasirika, na mahali panaitwa Peres-uza, yaani sehemu ambayo ghadhabu ya Bwana ilizuka dhidi ya Uza (13:11). Lugha ya kuzuka itaonekana tena katika ushindi wa Daudi huko Baal-perasimu (14:11). Nguvu ya Mungu haiwezi kutumiwa kana kwamba ni chombo kinachotii mipango ya mwanadamu. Uwepo mtakatifu unahusishwa na baraka, lakini pia hukumu (Sailhamer 1983).

Katika 2 Samweli 6:6, uwanja unaitwa Nakoni badala ya Kidoni. Uhusiano wa majina haujulikani kwa uhakika.

Hofu Inapoigeuza Safari (13:12–13)

Daudi anaogopa na kuuliza jinsi Sanduku la Mungu litakavyoweza kuja kwake (13:12). Mfalme aliyeongoza sherehe sasa anakabiliana na uzito wa utakatifu. Safari ya kwenda Yerusalemu inasitishwa; Sanduku linaelekezwa nyumbani kwa Obed-edomu, Mgiti (13:13).

Hofu si mwisho wa maisha ya Daudi. Kusimama njiani kunafungua nafasi ya kujifunza, kujinyenyekeza na kubadili mwenendo. Kiongozi mwaminifu wakati mwingine hulazimika kusimamisha mpango unaopendwa, kukiri uzembe na kusikiliza tena Neno. Katika sura ya 15, Walawi waliowekwa wakfu watalibeba Sanduku kwa miti kama Musa alivyoagiza (15:14–15).

Rehema Inapotulia Katika Nyumba ya Kawaida (13:14)

Kwa miezi mitatu, Sanduku linakaa nyumbani kwa Obed-edomu. Bwana anaibariki familia na mali za nyumbani humo (13:14). Neno la mwisho la sura yenye hofu si kifo, bali baraka.

Andiko halielezi kwa undani mwenendo wa Obed-edomu wala kuahidi utajiri kwa kila mwenye kifaa kitakatifu nyumbani. Hoja ni kwamba uwepo wa Mungu si laana kwa asili. Baada ya kushindwa, mlango wa rehema haujafungwa. Sura zinazofuata zinataja jina la Obed-edomu katika huduma ya ibada (15:18, 24; 26:4–8), ingawa utambulisho kamili haujathibitishwa.

Sanduku halijafika Yerusalemu. Lakini Mungu hajaacha watu wa agano. Baraka inaonekana katika nyumba ya kawaida wakati mfalme anajifunza njia mpya ya utii.

Tafakari ya Kiteolojia: Uzito wa Utukufu

Kumtafuta Mungu Ni Kusikiliza Neno la Mungu

Daudi anataka kurekebisha uzembe wa siku za Sauli (13:3; 10:14). Hata hivyo, nia ya kurejesha ibada lazima iambatane na utii. Maagizo kuhusu Walawi ni muhimu kwa sababu Mungu ndiye anayeamua namna ya kuukaribia utakatifu wa Mungu (Hes. 4:15; 1 Nya. 15:13). Heshima si hisia kali pekee; heshima husikiliza.

Furaha na Utakatifu Si Maadui

Nyimbo za mstari wa 8 zina nafasi katika ibada, lakini furaha haifuti utakatifu. Pia kifo cha Uza hakipaswi kufanya ibada ikose shangwe. Safari inayofanikiwa katika sura ya 15 itaunganisha utii na kuimba kwa furaha (15:15–16, 25–28). Agano Jipya linaita waumini kumwabudu Mungu kwa shukrani na heshima (Ebr. 12:28–29).

Uongozi wa Kiroho Unahitaji Uwajibikaji

Daudi anashauriana na watu na kuongoza hadharani. Kwa hiyo, Daudi pia anapaswa kuwajibika kwa utaratibu uliokosewa. Tatizo si kushauriana, bali kufanya makubaliano ya wengi yawe juu ya maagizo ya Mungu. Viongozi wanaokiri makosa hujenga usalama kuliko viongozi wanaotafuta mfanyakazi mmoja wa kumlaumu.

Uwepo wa Mungu Unafikia Tumaini Kamili Katika Kristo

Sanduku linakumbusha shauku ya Mungu ya kukaa kati ya watu wa agano (Kut. 25:8, 22). Katika Agano Jipya, Neno anakuwa mwili na kukaa kati ya wanadamu (Yn. 1:14). Yesu analihusisha Hekalu na mwili wa Yesu utakaofufuliwa (Yn. 2:19–22). Kupitia Kristo, njia ya kumkaribia Mungu inafunguliwa kwa neema (Ebr. 10:19–22), bila kutupilia mbali utakatifu. Tumaini litakamilika Mungu atakapokaa na wanadamu katika uumbaji mpya (Ufu. 21:3).

Matumizi Katika Maisha: Acha Gari, Beba Wajibu

1. Chunguza njia pamoja na nia. Kabla ya kuanzisha huduma, pima kama taratibu zinaheshimu Maandiko, utu, fedha za huduma na uwajibikaji.
2. Shirikisha wenye ujuzi mapema. Waite walimu wa Biblia, viongozi wa ibada, walezi na watu watakaoathiriwa na uamuzi; usitegemee viongozi wakubwa pekee (13:1–2; 15:2).
3. Simama dalili za hatari zinapoonekana. Sitisha shughuli maarufu ikiwa kuna udanganyifu, matumizi mabaya ya mamlaka au madhara yanayofichwa.
4. Kubali wajibu wa makosa ya pamoja. Usimtwishe mfanyakazi wa mbele lawama za mpango uliopitishwa na uongozi. Kiri uzembe, rekebisha utaratibu (15:13).
5. Unganisha nyimbo na maisha ya haki. Ibada inahitaji ukweli katika maneno, heshima kwa wafanyakazi, ukarimu na uaminifu katika mali ya kanisa.
6. Wape nafasi waombolezaji. Kifo cha Uza si kanuni ya kueleza kila ajali au msiba kuwa adhabu ya Mungu. Sikiliza majeraha ya watu bila kutoa majibu ya haraka.
7. Tafuta rehema baada ya kusimama. Kama nyumba ya Obed-edomu, dumisha maombi, ukarimu na huduma ya uaminifu hata wakati mpango mkubwa unafanyiwa marekebisho.

Maswali ya Kutafakari

1. Ni wapi shauku ya kanisa imeitangulia tahadhari ya kusikiliza Neno la Mungu?
2. Ni “gari jipya” gani—utaratibu rahisi lakini usiochunguzwa—limegeuka kuwa desturi katika huduma?
3. Ni watu gani wanaweza kuumizwa na maamuzi ambayo hawakushirikishwa kuyafanya?
4. Mpango unaposhindwa, kanisa hukiri makosa au humtafuta mtu wa kubebeshwa lawama?
5. Ni hatua gani ya utii inaweza kugeuza hofu na kukatishwa tamaa kuwa ibada yenye heshima?

Sala ya Mwitikio

Ee Bwana Mtakatifu, Mungu unayeketi juu ya makerubi, zipokee nyimbo za kanisa na uchunguze njia za kanisa. Samehe kujiamini kwa kidini kunakotangulia utii. Wape viongozi ujasiri wa kukiri uzembe na kuwalinda watu waliowekwa chini ya uangalizi wa huduma. Fundisha jumuiya kubeba wajibu mtakatifu kwa unyenyekevu, ukweli na furaha. Wafariji wanaoomboleza mahali ambapo muziki umekatika ghafla. Baraka ya nyumba ya Obed-edomu ikumbushe waliojeruhiwa kwamba rehema ya Mungu haijaondoka. Kupitia Yesu Kristo, mahali pa kweli pa kukutana kwa Mungu na wanadamu, ijenge mioyo mipya na ibada ya uaminifu. Amina.

Dirisha la Sura Inayofuata

Gari limesimama, na Sanduku linasubiri katika nyumba nyingine. Daudi lazima ajifunze kabla ya kuendelea na safari. 1 Mambo ya Nyakati 14 itaonyesha mfalme akipata jumba, familia inayoongezeka na ushindi kupitia kutafuta mwongozo wa Mungu. Ujumbe ni mkali: mfalme anaweza kujenga ikulu na kushinda vita, lakini uwepo mtakatifu wa Mungu si mali nyingine ya ufalme.

Orodha ya Vyanzo Yenye Maelezo

1. Hill, Andrew E. 1 & 2 Chronicles. NIV Application Commentary. Grand Rapids: Zondervan, 2003. Anaunganisha tukio la Sanduku na uwajibikaji katika ibada na uongozi wa jumuiya.
2. Japhet, Sara. I & II Chronicles: A Commentary. Old Testament Library. Louisville: Westminster John Knox, 1993. Anachunguza mpangilio wa simulizi na msisitizo wa ushiriki wa Israeli wote.
3. Klein, Ralph W. 1 Chronicles: A Commentary. Hermeneia. Minneapolis: Fortress, 2006. Anajadili masuala ya maandishi na namna sura ya 15 inavyosahihisha makosa ya sura ya 13.
4. Knoppers, Gary N. I Chronicles 10–29: A New Translation with Introduction and Commentary. Anchor Bible 12A. New York: Doubleday, 2004. Anatoa uchambuzi wa kina wa safari ya Sanduku na teolojia ya Daudi.
5. Sailhamer, John. First and Second Chronicles. Everyman's Bible Commentary. Chicago: Moody Press, 1983. Kitabu kilichotolewa kama rejea kinasisitiza utakatifu wa Mungu, maagizo yaliyopuuzwa na baraka katika nyumba ya Obed-edomu.
6. Williamson, H. G. M. 1 and 2 Chronicles. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1982. Anaeleza umuhimu wa Walawi, ibada na uendelevu wa agano.