1 Nyakati 9: Milango Inafunguka Alfajiri

Muhtasari wa somo

Mji unayakumbuka majivu, lakini asubuhi inafika. Mtu anahesabu vyombo; mwingine anaandaa mikate. Wengine wanalinda usiku kucha ili milango ya nyumba ya Mungu ifunguliwe tena.

Somo: 1 Mambo ya Nyakati 9:1–44

Taswira kuu: Milango ya nyumba ya Mungu ikifunguliwa alfajiri

Swali la moyo: Baada ya hukumu na uhamisho, kujenga upya maisha ya uaminifu kunahitaji nini hasa?

Utangulizi: Asubuhi Baada ya Magofu

Baada ya maafa, watu hutamani kuona ishara kubwa ya mwanzo mpya: kiongozi mpya, sherehe yenye umati, au jengo linalong'aa. Hata hivyo, kazi ngumu huanza asubuhi inayofuata. Milango inahitaji kufunguliwa. Majukumu yanahitaji kugawanywa. Uaminifu uliopotea unahitaji kujengwa upya.

Mambo ya Nyakati ya Kwanza 9 inawafikisha watu wa Mungu kwenye asubuhi hiyo. Mwandishi amefuatilia koo tangu Adamu hadi makabila ya Israeli. Sasa maandishi yanataja uhamisho uliosababishwa na kukosa uaminifu (9:1), wakazi wa Yerusalemu (9:2–16), huduma za walinzi wa milango, makuhani, Walawi na waimbaji (9:17–34). Mwishoni, ukoo wa Sauli unarudi mbele ya msomaji (9:35–44).

Andiko hili linahusu watu waliotiwa alama na uhamisho wanaogeuka kuwa jumuiya inayopanga upya maisha kuzunguka ibada ya uaminifu. Kurudi si kufika mahali tu. Kurudi ni kujifunza tena kuishi mbele za Bwana.

Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Majina Yanapokuwa Jumuiya Hai

Sura za 1–9 zinajenga kumbukumbu ya Israeli kabla ya simulizi la Sauli na Daudi. Mwandishi wa Mambo ya Nyakati anaandika katika mazingira yaliyobeba jeraha la kuanguka kwa Yerusalemu na tumaini la kurudi kutoka uhamishoni. Hekalu la kwanza lilikuwa limeharibiwa; hekalu la baadaye lilijengwa, lakini ufalme wa Daudi haukurudi katika fahari yake ya awali (Ezra 3:8–13; Hag. 2:1–9).

Sura ya 9 inaunganisha historia ya uhamisho na maisha ya ibada. Majukumu ya Walawi yanarudisha kumbukumbu hadi hema ya kukutania, Samweli na Daudi. Nasaba zinakuwa daraja kati ya wito wa zamani na wajibu wa sasa. Orodha hii inafanana kwa sehemu na Nehemia 11:3–24, lakini majina na hesabu hutofautiana. Si sahihi kulazimisha orodha hizo ziwe sensa moja inayofanana kabisa (Japhet 1993; Knoppers 2004).

Sailhamer (1983) anaangazia tofauti kati ya koo za Yerusalemu na ukoo wa Sauli uliounganishwa na Gibeoni (9:34–35). Yerusalemu ni kitovu cha ufalme wa Daudi na ibada ya hekalu; Gibeoni pia ilikuwa na historia halali ya huduma ya patakatifu (1 Nya. 16:39–40; 2 Nya. 1:3–6). Hoja kuu ni mpango wa Mungu, si kuidharau Gibeoni au familia ya Sauli.

Kutembea Katika Maandiko

Uhamisho Unapotajwa, Lakini Majina Hayaishi (9:1–3)

Mstari wa kwanza unakusanya nasaba zilizotangulia chini ya jina Israeli wote. Kisha jeraha linawekwa wazi: Yuda alipelekwa Babeli kwa sababu ya kukosa uaminifu (9:1; taz. 2 Nya. 36:14–21). Mwandishi hakifichi chanzo cha maafa, lakini pia hakubali uhamisho kuwa neno la mwisho.

Mstari wa pili unataja wakazi wa miji yao: Waisraeli, makuhani, Walawi na watumishi wa hekalu (9:2). Yerusalemu ina wakazi kutoka Yuda, Benyamini, Efraimu na Manase (9:3). Majina ya makabila ya kaskazini yana uzito. Dhana ya Israeli wote inakumbusha kwamba watu wa agano hawaishii kwenye mipaka ya ufalme mmoja uliosalia (2 Nya. 30:1, 5–11).

Orodha haimaanishi kila mhamishwa alirudi. Majina yamechaguliwa kwa kusudi maalumu. Hata hivyo, jumuiya iliyorejea inabeba utambulisho mpana kuliko ufalme ulioanguka. Urejesho huanza kwa kuukubali ukweli wa dhambi na kutambua watu ambao Mungu bado anawaita.

Mji Unapopokea Familia na Wahudumu (9:4–16)

Nasaba za Yuda kupitia Peresi na Zera zinafuatwa na nyumba za Benyamini (9:4–9). Mwandishi anataja viongozi wa familia na hesabu za watu. Yerusalemu si umati usio na majina; ni mji wenye familia, kumbukumbu na majukumu.

Kisha makuhani wanatajwa: Yedaya, Yehoyaribu, Yakini na Azaria, pamoja na jamaa wenye uwezo wa kutumika katika nyumba ya Mungu (9:10–13). Walawi wanahusisha koo zinazounganishwa na Asafu na Yeduthuni, majina yanayohusiana na huduma ya sifa (9:14–16; 1 Nya. 25:1–7).

Baada ya uhamisho, ibada haiwezi kurejeshwa kwa tangazo zuri peke yake. Lazima kuwe na watu tayari kubeba majukumu. Nasaba zinaunganishwa na huduma. Kuwa sehemu ya watu wa Mungu si sababu ya kukwepa wajibu. Hata hivyo, ukuhani wa kurithi katika Israeli ya kale haupaswi kubadilishwa kuwa kanuni ya kurithishana nyadhifa katika kanisa la Kristo.

Kizingiti Kinapokuwa Dhamana Takatifu (9:17–23)

Simulizi linapunguza mwendo kwenye mlango wa patakatifu. Shalumu, Akubu, Talmoni na Ahimani wanatajwa kama walinzi wa milango; Shalumu ni mkuu (9:17). Familia za Wakora zinalinda viingilio, kama wazee wa ukoo walivyolinda mlango wa hema ya kukutania (9:19; Hes. 3:27–32).

Maandishi yanakumbuka vizazi tofauti: Finehasi alisimamia huduma zamani; Zekaria alikuwa mlinzi wa mlango wa hema; Daudi na Samweli wanahusishwa na kuimarisha wajibu huo wa kuaminiwa (9:20–22). Majina haya hayamaanishi wahusika wote waliishi wakati mmoja. Yanasisitiza mwendelezo wa wajibu wa ibada.

Walinzi 212 wanatajwa (9:22). Kazi ya kulinda ilikuwa dhamana. Nyumba ya Mungu ilihitaji kuheshimiwa na kutunzwa. Hata hivyo, mlinzi hakuwa mmiliki wa patakatifu. Kulinda kilicho kitakatifu si ruhusa ya kuwatawala au kuwadhalilisha watu wa Mungu.

Uaminifu Unapofungua Milango Kila Asubuhi (9:24–27)

Walinzi walipangwa pande nne: mashariki, magharibi, kaskazini na kusini (9:24). Jamaa wa vijijini walijiunga na zamu za siku saba (9:25). Wakuu wanne waliaminiwa kusimamia vyumba na hazina za nyumba ya Mungu (9:26).

Halafu inatokea picha tulivu yenye uzito mkubwa. Walinzi walilala karibu na nyumba ya Mungu, walikesha kwa sababu ya wajibu wa ulinzi, na walifungua milango kila asubuhi (9:27). Historia kuu ya urejesho wa agano inajionyesha katika kitendo kidogo kinachorudiwa kila siku.

Mlango ulio wazi una kazi isiyoonekana nyuma yake. Muumini anayewasili alfajiri huenda asijue aliyekesha usiku. Lakini kutokujulikana hakupunguzi thamani ya huduma. Wakati mwingine uaminifu unasikika katika mlango unaofunguka kwa sababu mlinzi hakukimbia jukumu.

Mikate, Vyombo na Nyimbo Vinapokuwa Kazi Takatifu (9:28–34)

Baadhi ya wahudumu walihesabu vyombo vya hekalu kila vilipoingizwa na kutolewa (9:28). Wengine walitunza samani, unga, divai, mafuta, uvumba na manukato (9:29–30). Matithia alisimamia uandaaji wa mikate ya kuokwa (9:31). Baadhi ya Wakohathi waliandaa mikate ya kuwekwa mbele za Bwana kila Sabato (9:32; Law. 24:5–9).

Waimbaji walipewa nafasi maalumu. Waimbaji walikuwa huru kutoka kazi nyingine kwa sababu jukumu la sifa lilihitaji huduma mchana na usiku (9:33). Hapa hesabu na wimbo, ulinzi na mikate, vinaunganishwa kuwa picha moja ya ibada.

Kwa mwandishi wa Mambo ya Nyakati, kazi za vitendo si mambo madogo yasiyomhusu Mungu. Ukosefu wa vifaa, usimamizi mbovu wa fedha, au uchovu wa waimbaji unaweza kudhoofisha ibada. Shauku ya kiroho inahitaji kuandamana na maandalizi yenye uaminifu.

Ukoo wa Sauli Unaposimama Kwenye Mlango wa Simulizi (9:35–44)

Ghafla maandishi yanarudi Gibeoni, yakitaja familia ya Yeieli na nasaba ya Neri, Kishi, Sauli, Yonathani na vizazi vinavyofuata (9:35–44). Orodha hii inarudia sehemu kubwa ya 1 Mambo ya Nyakati 8:29–38, ingawa baadhi ya majina yana tofauti ndogo za mwandiko. Kurudia huko kunaandaa simulizi la kifo cha Sauli katika sura ya 10 (Klein 2006; Knoppers 2004).

Mpangilio huu una maana. Sura iliyowakumbuka wahudumu wa ibada inaishia kwa familia ya mfalme ambaye utawala wake ulianguka. Wazao wa Sauli hawafutwi kwenye kumbukumbu, lakini asili ya kifalme haiwezi kutetea makosa ya Sauli. Sura inayofuata itasema kwamba Sauli hakulishika neno la Bwana wala hakumtafuta Bwana (10:13–14).

Milango ya ibada iliyorejeshwa inafunguka mbele ya swali gumu la uongozi: Je, viongozi wanamtafuta Bwana kweli?

Tafakari ya Kiteolojia: Ni Nini Kinachofanya Kurudi Kuwa Kweli?

Toba Inakubali Chanzo cha Magofu

Kauli ya kukosa uaminifu (9:1) inarudisha kumbukumbu ya maangamizi (2 Nya. 36:14). Kanisa haliwezi kujengwa upya kwa kuyaita makosa ya makusudi bahati mbaya. Toba inahitaji kukiri, kutoa haki kwa walioathirika na kubadili mwenendo (2 Nya. 7:14; Neh. 9:1–3).

Ibada Ni Jukumu la Jumuiya Nzima

Wakazi, makuhani, Walawi, walinzi na waimbaji wote wanatajwa. Hekalu si pambo la mfalme wala mali binafsi ya kuhani. Kila huduma inaelekezwa kwenye uwepo wa Mungu katikati ya watu (Kut. 25:8; 1 Nya. 9:10–34). Ibada ni maisha ya pamoja, si tamasha la viongozi wachache.

Utaratibu Mtakatifu Unaweza Kuwa Tendo la Upendo

Kuhesabu vyombo, kupanga zamu, kuandaa mikate ya Sabato na kulinda milango ni matendo ya utunzaji (9:24–33). Utaratibu unaweza kuwa desturi tupu; lakini ukosefu wa utaratibu pia unaweza kuficha uzembe na dhuluma. Ibada ya kweli inaunganisha uchaji, uwazi na haki (Isa. 1:16–17; 1 Kor. 14:40).

Mlango Uliofunguliwa Unaelekeza Kwa Kristo

Kwa mwandishi wa Mambo ya Nyakati, hekalu la Yerusalemu ni kitovu cha maisha ya agano. Agano Jipya linamtambulisha Yesu kama mahali pa kweli pa kukutana kwa Mungu na wanadamu (Yn. 2:19–21). Katika Kristo, waamini wanajengwa kuwa makao ya Roho wa Mungu (Efe. 2:19–22; 1 Pet. 2:4–10). Kanisa linapaswa kulinda utakatifu bila kuyafanya neema na ukaribu wa Mungu kuwa mali ya kikundi fulani. Njia ya kumkaribia Mungu imefunguliwa kupitia Kristo (Ebr. 10:19–22).

Matumizi Katika Maisha: Fungua Milango Tena

1. Taja kosa kwa ukweli. Ikiwa matumizi mabaya ya fedha, ukatili au mafundisho yaliyotelekezwa yamejeruhi jumuiya, linda walioathirika na anza marekebisho yenye uwajibikaji.
2. Rudisha ratiba endelevu. Tenga muda unaowezekana kwa Neno, sala, ibada ya Sabato, mazungumzo ya familia na huduma kwa wahitaji. Endelea hata msisimko wa mwanzo unapopungua.
3. Heshimu watumishi wasioonekana. Washukuru wasafishaji, walinzi, wahasibu, waimbaji, walimu na watu wanaowakaribisha wageni. Panga pia mapumziko na msaada unaostahili.
4. Linda mali ya pamoja. Tumia daftari la vifaa, utaratibu wa kukagua fedha kwa watu wawili na taarifa za wazi za matumizi ya rasilimali za kanisa.
5. Fanya nafasi ya kila mtu ionekane. Karibisha familia zilizotawanyika, wageni, na watu kutoka makundi yaliyowahi kutengana. Hadhi ya mtu isipimwe kwa jina la ukoo au uwezo wa kifedha.
6. Fungua milango kwa moyo wa Kristo. Dumisha usalama na mipaka inayofaa, lakini ondoa vizuizi visivyo vya lazima kwa maskini, wagonjwa, wenye ulemavu na wenye majonzi.

Maswali ya Tafakari

1. Ni kukosa uaminifu gani kunakohitaji kukiriwa kabla ya urejesho wa kweli?
2. Ni watumishi gani wamesahaulika wakati majengo na viongozi wanapewa sifa?
3. Ni nani anayekesha kwa uaminifu ili wengine wapate nafasi ya kuabudu?
4. Ni desturi zipi zimekuwa tupu, au ni sehemu gani zimeathiriwa na uzembe?
5. Ni mlango gani wa sala, haki, ukarimu au huduma unaohitaji kufunguliwa wiki hii?

Sala ya Mwitikio

Bwana wa agano, wakaribie watu waliosimama katikati ya magofu. Wape ujasiri wa kukiri kukosa uaminifu bila kupoteza tumaini. Weka mikono ya kuaminika milangoni, uadilifu katika hazina, mkate mezani na nyimbo midomoni mwa waabuduo. Wakumbuke watumishi waliosahaulika; walinde walio dhaifu; usafishe ibada na kiburi kilichojificha. Alfajiri inapofika, fungua mioyo kwa uwepo wa Yesu Kristo, Mwana mwaminifu wa Daudi na hekalu la kweli. Lifundishe kanisa kukesha, kukaribisha na kutumikia. Amina.

Dirisha la Sura Inayofuata

Milango imefunguliwa; sehemu ya nasaba imefikia mwisho. 1 Mambo ya Nyakati 10 inamrudisha msomaji kwenye uwanja wa vita wa Gilboa, mahali utawala wa Sauli ulipoanguka. Kabla ya kusimulia kuinuliwa kwa Daudi, mwandishi atauliza kwa nini mfalme alipoteza ufalme. Swali linalosubiri ng'ambo ya kizingiti ni zito: Nini hutokea viongozi wanapoacha kumtafuta Bwana?

Orodha ya Vyanzo Vyenye Maelezo

1. Japhet, Sara. I & II Chronicles: A Commentary. Old Testament Library. Louisville: Westminster John Knox, 1993. Anafafanua nafasi ya nasaba katika kujenga utambulisho wa watu waliorudi na mtazamo wa kihistoria wa mwandishi.
2. Klein, Ralph W. 1 Chronicles: A Commentary. Hermeneia. Minneapolis: Fortress, 2006. Anasaidia kuchunguza orodha za wahudumu, tofauti za maandishi na kurudiwa kwa ukoo wa Sauli.
3. Knoppers, Gary N. I Chronicles 1–9: A New Translation with Introduction and Commentary. Anchor Bible 12. New York: Doubleday, 2004. Anachambua kwa kina wakazi wa Yerusalemu, walinzi wa milango na uhusiano wa orodha na Nehemia 11.
4. Sailhamer, John. First and Second Chronicles. Everyman's Bible Commentary. Chicago: Moody Press, 1983. Kitabu kilichotolewa kwa utafiti huu kinaangazia tofauti kati ya ukoo wa Sauli uliounganishwa na Gibeoni na Yerusalemu ya Daudi kama kitovu cha ibada.
5. Williamson, H. G. M. 1 and 2 Chronicles. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1982. Anaweka nasaba na majukumu ya hekalu katika muktadha wa urejesho wa Israeli na mwendelezo wa agano.