1 Nyakati 8: Majina Chini ya Taji

Muhtasari wa somo

Taji limeanguka, lakini majina ya familia hayajafutika. Nyumba za Gibeoni zina wazao; Yerusalemu ina familia za Benyamini. Kabla ya kusimulia kifo cha Sauli, mwandishi anahifadhi majina ya watu wa ukoo wa Sauli.

Andiko: 1 Mambo ya Nyakati 8:1–40

Taswira kuu: Majina chini ya taji lililoanguka—kukumbuka historia bila kuficha makosa ya uongozi

Swali la moyo: Jamii ya Mungu inawezaje kukumbuka kiongozi aliyeshindwa bila kuifuta familia na kuwabebesha wengine hatia ya kiongozi?

Utangulizi: Jina Linapobeba Heshima na Maumivu

Jina la familia linaweza kufungua milango au kuwa mzigo. Kiongozi anapoanguka, watoto wanaweza kudharauliwa, washirika wakatengana, na jamii ikaamua kunyamaza badala ya kukabiliana na historia.

Katika 1 Mambo ya Nyakati 8, Benyamini anarudi kwenye jukwaa. Sura ya 7 tayari imetaja Benyamini (1 Nya 7:6–12). Kwa nini kurudia? Nasaba hii inapita katika makazi na familia mpaka kwa Sauli, mfalme wa kwanza wa Israeli. Kifo cha Sauli kitasimuliwa sura ya 10. Kwanza tunasoma majina ya ukoo.

Mpangilio una ujumbe. Mwandishi hataki Benyamini akumbukwe kwa kushindwa kwa Sauli peke yake. Wala nasaba yenye hadhi haithibitishi uaminifu wa mfalme. Andiko hili linahusu kumbukumbu ya nyumba ya mfalme aliyeanguka kuwa mwaliko wa kutambua makusudi ya agano na kukumbuka kwa uwajibikaji. Taji linaweza kuanguka; watu hawapaswi kufutwa.

Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Kati ya Falme Mbili

Sura za 1–9 zinajenga upya kumbukumbu za Israeli kabla ya simulizi la Sauli na Daudi. Nasaba ya Yuda inaelekeza kwa Daudi (1 Nya 2–3). Nasaba ya Lawi inaandaa habari za ibada na Hekalu (1 Nya 6). Nasaba nyingine ya Benyamini inaandaa mabadiliko kutoka ufalme wa Sauli kwenda kwa Daudi (1 Nya 8–10). Kurudia Benyamini kuna kusudi la kifasihi; si lazima iwe makosa ya kunakili (Japhet 1993; Knoppers 2004).

Kwa jamii iliyorudi uhamishoni, nasaba zilitunza utambulisho baada ya kuvunjika kwa utawala na makazi. Benyamini alikuwa na uhusiano muhimu na Yerusalemu na jamii ya waliorejea (Ezr 1:5; Neh 11:4–9).

Sailhamer (1983) anaonyesha tofauti ya Gibeoni, inayohusishwa na Sauli, na Yerusalemu, mji wa Daudi na Hekalu (1 Nya 8:28–33; 2 Nya 6:6). Lakini Gibeoni si mji wa kudharauliwa. Kabla ya Hekalu, ibada halali ilifanyika Gibeoni, na Sulemani aliabudu huko (1 Nya 16:39–40; 2 Nya 1:3–6). Swali kuu ni uongozi na ibada vinavyoelekezwa na Mungu, si ubora wa wakazi wa mji mmoja dhidi ya mwingine.

Kutembea Katika Andiko

Benyamini Anapoanza Tena Kusimuliwa (8:1–5)

Benyamini anatajwa akiwa na wana watano: Bela, Ashbeli, Ahara, Noha na Rafa. Kisha nasaba inaelekea kwa wazao wa Bela (8:3–5). Majina na mpangilio vinatofautiana na ukoo wa matawi matatu katika 1 Mambo ya Nyakati 7:6. Mwanzo 46:21 na Hesabu 26:38–40 pia zinatunza orodha zenye tofauti.

Orodha hizi zimechagua matawi ya koo kwa malengo maalumu. Si vyeti vya kuzaliwa vilivyoandaliwa kwa mfumo wa kisasa. Utambulisho wa baadhi ya majina unajadiliwa; andiko halielezi kila tofauti (Klein 2006; Knoppers 2004). Tafsiri ya sura haihitaji kulazimisha majina yote yatoshee katika jedwali moja.

Jina Benyamini ndilo lango la sura. Kabla ya Sauli, Benyamini alikuwa kabila lenye historia. Anguko la mtu mashuhuri haliwezi kuwa historia yote ya familia. Hata katika kanisa, familia haipaswi kupimwa kwa sifa au makosa ya mtu mmoja.

Ramani ya Familia Inapovuka Mipaka (8:6–13)

Mwandishi anataja wakuu wa ukoo waliokaa Geba na kuhamishwa kwenda Manahathi (8:6–7). Sababu na tarehe ya uhamisho huo havijaelezwa vya kutosha. Haifai moja kwa moja kuuita uhamisho wa Ashuru au Babeli.

Tawi jingine linamhusu Shaharaimu katika nchi ya Moabu, pamoja na Hushimu, Baara, Hodeshi na watoto wa nyumba hiyo (8:8–11). Maelezo ya wake na mahusiano ni magumu. Mwandishi anahifadhi historia bila kutoa hukumu ya wazi kuhusu kila uamuzi wa familia.

Wazao wa Elpaali wanamhusisha Shemedi, aliyejenga Ono na Lodi, na Beria na Shema, viongozi wa koo za Aiyaloni waliowafukuza wakazi wa Gathi (8:12–13). Kama habari za Sheera katika sura ya 7 (7:24), ujenzi wa miji unakumbusha huduma ya watu ambao hawakuwa wafalme.

Nasaba imehifadhi kuhama, kuoa, kujenga na migogoro ya ardhi. Kutajwa kwa Gathi kunaweza kukumbusha msiba wa ukoo wa Efraimu (7:21), lakini andiko halithibitishi kwamba matukio hayo yalikuwa moja. Vita vya zamani havipaswi kugeuzwa kuwa ruhusa ya kanisa kutumia ukatili leo. Jamii inayomtafuta Mungu inalinda utu wa jirani.

Yerusalemu Inapokuwa Pia Nyumbani kwa Benyamini (8:14–28)

Majina ya familia za Beria, Elpaali, Shimei, Shashaki na Yerohamu yanaendelea kwa mistari mingi. Kisha mwandishi anatoa taarifa yenye uzito: wakuu hao wa koo waliishi Yerusalemu (8:28). Kabla ya habari za Sauli, tunakutana na watu wa Benyamini katika mji utakaokuwa kitovu cha ufalme wa Daudi na ibada ya Hekalu.

Yerusalemu haikuwa mji wa ukoo wa Yuda pekee. Familia za Benyamini zilishiriki maisha ya mji (Yos 18:28; Neh 11:4–9). Katika Mambo ya Nyakati, utawala, ibada, makazi na maisha ya familia yanahusiana. Urejesho wa taifa haukutosha kuwa kubadilisha mfalme; ulihitaji jamii yenye uaminifu kwa Mungu.

Hapa kuna onyo kwa makanisa yanayopenda historia ya majengo lakini yanasahau watu wanaoishi karibu na majengo hayo. Kanisa linahitaji kufundisha Neno, kujali familia na kuwatendea haki majirani.

Gibeoni Inapoelekea kwa Sauli na Mwana wa Yonathani (8:29–38)

Nasaba inaelekea Gibeoni. Mstari wa 29 unamtaja mke wa mkuu wa familia, Maaka. Katika 1 Mambo ya Nyakati 9:35 mkuu huyo anaitwa Yeieli; baadhi ya tafsiri huweka jina hilo pia katika 8:29. Uhusiano wa orodha za 8:29–32 na 9:35–38 bado unajadiliwa (Gardner 2007).

Kutoka Gibeoni, orodha inaelekea kwa Neri, Kishi, Sauli na wana wa Sauli (8:29–33). Wana waliotajwa ni Yonathani, Malkishua, Abinadabu na Eshbaali. Katika 2 Samweli 2:8, Eshbaali hutambuliwa kwa kawaida kuwa Ishboshethi. Meribaali, mwana wa Yonathani (8:34), anahusishwa na Mefiboshethi wa 2 Samweli 4:4 na 9:6. Tofauti za baali na boshethi zinahusu historia ya majina na uwasilishaji wa maandishi; sehemu ya jina inayofanana na Baali haithibitishi yenyewe kwamba mwenye jina alimwabudu Baali (Klein 2006; Knoppers 2004).

Hapa kumbukumbu inafungua dirisha la rehema. Yonathani aliweka agano la upendo na Daudi (1 Sam 20:14–17). Baada ya Sauli kufa, Daudi alimkaribisha Mefiboshethi katika meza ya mfalme na kumrejeshea mali kwa sababu ya agano hilo (2 Sam 9:1–13). Tukio hilo halijasimuliwa katika sura ya 8; uhusiano unaonekana kwa kusoma vitabu vya Biblia pamoja.

Hata hivyo, Mambo ya Nyakati haitaficha kosa la Sauli. Sura ya 10 itasema kwamba Sauli hakulishika Neno la Bwana na hakumtafuta Bwana kwa uaminifu (1 Nya 10:13–14). Hukumu ya mfalme si ruhusa ya kuwadharau wanaobeba jina la ukoo wa mfalme. Rehema na uwajibikaji vinaweza kusimama pamoja.

Taji Linapoanguka, Wazao Wanapoendelea (8:39–40)

Mistari ya mwisho inataja Esheki, Ulamu, Yeushi na Elifeleti. Wazao wa Ulamu walikuwa wapiga mishale hodari; wana na wajukuu walifikia 150. Mwisho wa sura unathibitisha kwamba majina yote ni sehemu ya Benyamini.

Mwandishi hamrudishi Sauli kwenye kiti cha enzi. Uhodari wa wapiganaji hauleti ahadi ya kurejeshwa kwa ufalme wa Sauli. Badala yake, orodha inaonyesha kuwa ukoo haukupotea kwa sababu utawala ulipotea. Sura ya 9 itarudia sehemu ya nasaba hii, kabla sura ya 10 haijasimulia kifo cha Sauli.

Kumbukumbu inatangulia hukumu, lakini kumbukumbu haifuti hukumu. Familia inaendelea kuwa na historia hata mfalme anaposhindwa. Uongozi unaweza kupimwa kwa ukweli bila kuwafanya watu wengine kuwa sadaka ya aibu ya kiongozi.

Tafakari ya Kitheolojia: Nini Kinabaki Baada ya Taji?

Kumbukumbu ya Agano Inasema Ukweli Bila Ukatili

Mwandishi anaihifadhi familia ya Sauli na pia anasimulia anguko la Sauli (1 Nya 8:33–40; 10:13–14). Kanisa halipaswi kuficha unyanyasaji, ubadhirifu au usaliti kwa kisingizio cha kulinda jina la huduma. Lakini watoto, wenzi na watumishi wengine hawapaswi kubebeshwa hatia ya kiongozi. Haki inahitaji kutambua mhusika wa kosa kwa usahihi (Kum 24:16; Eze 18:20).

Mahali pa Ibada Hapaswi Kuchukua Nafasi ya Mungu

Gibeoni na Yerusalemu zina historia muhimu katika ibada (1 Nya 16:39–40; 2 Nya 1:3–6; 6:6). Lakini mahali patakatifu au ukoo mashuhuri hauwezi kuchukua nafasi ya kumtafuta Bwana. Mambo ya Nyakati linasisitiza moyo unaomtafuta Mungu na ibada ya uaminifu (1 Nya 28:9; 2 Nya 7:14). Kanisa linaweza kupamba jengo na kuacha haki, sala na toba (Isa 1:11–17).

Rehema ya Agano Inavuka Migawanyiko ya Kisiasa

Urafiki wa agano wa Yonathani na Daudi uliendelea kuwa na maana baada ya Sauli kupinga Daudi (1 Sam 20:14–17). Daudi alimpa Mefiboshethi chakula, ulinzi na nafasi mezani (2 Sam 9:7–13). Rehema haimaanishi kutangaza kwamba Sauli alikuwa mfalme mwema. Rehema inakataa kuwaadhibu wanyonge kwa makosa ya watu wengine.

Tumaini Halikomei Katika Ufalme wa Sauli

Sura ya 10 inamalizia historia ya utawala wa Sauli na kuelekeza ufalme kwa Daudi (1 Nya 10:14; 11:1–3). Ahadi ya Mungu kwa nyumba ya Daudi inafungua tumaini hata baada ya uhamisho (1 Nya 17:11–14; 2 Nya 36:22–23). Wakristo wanamtambua Yesu kuwa Mwana wa Daudi, Mfalme wa ahadi (Luka 1:32–33). Katika Kristo, uadui unaweza kubadilishwa kuwa amani na watu kujengwa pamoja kuwa makao ya Mungu (Efe 2:14–22). Utawala wa Kristo unawaita wote kwenye ukweli na uaminifu.

Matumizi Katika Maisha: Kutunza Majina Chini ya Taji

1. Sema ukweli kuhusu uongozi ulioshindwa. Chunguza malalamiko kwa haki, andika taarifa kwa uaminifu, linda walioathirika, na usifiche dhuluma ili kutunza sifa.
2. Ondoa aibu ya kurithi. Usimhukumu mtoto, mwenzi au mfanyakazi kwa kosa la mzazi au kiongozi. Tathmini kila mtu kwa matendo ya mtu husika.
3. Kumbuka watumishi wa kawaida. Hifadhi historia ya walinzi, walimu, wajenzi, wahudumu, waimbaji na familia ambazo huduma zake hazitajwi hadharani.
4. Rekebisha mizizi ya ibada. Pima nafasi ya Neno, sala, haki, uaminifu wa fedha na huduma kwa jirani, pamoja na mipango ya majengo na sherehe.
5. Tenda wema unaogharimu. Tembelea familia iliyotengwa baada ya kashfa, sikiliza kwa faragha, na toa msaada wa chakula au elimu bila kudai sifa.
6. Tafuta upatanisho wenye uwajibikaji. Panua mazungumzo kati ya makundi yaliyotengana, lakini linda mipaka na usalama pale ambapo madhara au vitisho bado vipo.

Maswali ya Tafakari

1. Ni familia gani imepewa aibu kutokana na kosa la mtu mmoja mwenye mamlaka?
2. Ni ukweli gani wa historia ya kanisa umefichwa, na ni nani analipia gharama ya ukimya huo?
3. Ni wapi fahari ya jengo, dhehebu au urithi imechukua nafasi ya kumtafuta Bwana?
4. Ni nani anahitaji wema wa vitendo unaofanana na Daudi kumkaribisha Mefiboshethi mezani?
5. Ni hatua gani ya kukumbuka kwa ukweli na kurekebisha madhara inayopaswa kuanza wiki hii?

Sala ya Kujibu Neno

Ee Bwana wa Abrahamu, Benyamini na Daudi, lifundishe kanisa kusoma majina chini ya taji lililoanguka. Usiruhusu ukweli ugeuke ukatili wala rehema iwe kifuniko cha maovu. Fichua dhuluma, linda waliojeruhiwa, na waondolee watoto mzigo wa aibu isiyostahili. Pale ambapo ibada imekuwa kumbukumbu ya sifa za wanadamu, fungua tena mlango wa sala, toba na haki. Wape viongozi moyo mnyenyekevu na familia ujasiri wa kujenga upya. Katika Yesu Kristo, Mwana mwaminifu wa Daudi, jenga watu wanaokumbuka kwa ukweli na kupenda kwa ukarimu. Amina.

Dirisha la Sura Inayofuata

Nasaba ya Benyamini imefika kwa Sauli, lakini simulizi la kifo cha mfalme bado linasubiri. 1 Mambo ya Nyakati 9 itakumbuka jamii ya Yerusalemu baada ya uhamisho—familia, makuhani, Walawi na mabawabu. Swali litabadilika kutoka Nani alikuwa sehemu ya Israeli kabla ya anguko? kwenda Jamii iliyojeruhiwa inaweza kuishije na kuabudu baada ya kurudi? Mlango wa nyumba ya Bwana unaonekana mbele.

Orodha ya Vyanzo Vyenye Maelezo

1. Gardner, Anne E. “1 Chronicles 8:28–32; 9:35–38: Complementary or Contrasting Genealogies?” Australian Biblical Review 55 (2007): 13–28. Anachunguza tofauti za orodha mbili za Gibeoni na matatizo ya uhusiano wa koo.
2. Japhet, Sara. I & II Chronicles: A Commentary. Old Testament Library. Louisville: Westminster John Knox, 1993. Anaonyesha jinsi nasaba zinavyojenga kumbukumbu na utambulisho wa Israeli.
3. Klein, Ralph W. 1 Chronicles: A Commentary. Hermeneia. Minneapolis: Fortress, 2006. Anasaidia kuelewa tofauti za majina na kulinganisha Mambo ya Nyakati na Samweli.
4. Knoppers, Gary N. I Chronicles 1–9: A New Translation with Introduction and Commentary. Anchor Bible 12. New York: Doubleday, 2004. Anachambua nasaba za Benyamini, jiografia na vizazi vya Sauli.
5. Sailhamer, John. First and Second Chronicles. Everyman's Bible Commentary. Chicago: Moody Press, 1983. Kitabu kilichotolewa; kinaonyesha umuhimu wa Gibeoni, Yerusalemu na ufalme wa Daudi katika mpangilio wa mwandishi.
6. Williamson, H. G. M. 1 and 2 Chronicles. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1982. Anaeleza nafasi ya Benyamini katika historia ya ibada na mwendelezo wa agano.