1 Nyakati 7: Huzuni, Ujenzi na Tumaini

Muhtasari wa somo

Ramani ya ufalme imechanwa na vita na uhamisho. Lakini majina ya familia yamebaki kama nyuzi zinazounganisha vipande. Katikati ya orodha za wapiganaji, baba anaomboleza na binti anajenga; maumivu hayajafuta tumaini.

Fungu: 1 Mambo ya Nyakati 7:1–40

Taswira inayoongoza: Mishono katika ramani iliyopasuka—kumbukumbu inayounganisha familia bila kuficha majeraha

Swali la moyo: Jamii ikitawanyika, ni nini kinachorejesha utambulisho: nguvu za kijeshi, majina ya ukoo, au uaminifu kwa Mungu wa agano?

Utangulizi: Ramani Inapoacha Kufanana na Nyumbani

Familia inaweza kuhifadhi picha ya nyumba iliyobomolewa miaka mingi iliyopita. Kijiji kinaweza kuwakumbuka waliohamia mbali. Kanisa linaweza kutunza majina ya waumini waliotawanywa na vita, uhamisho au mauti. Kumbukumbu haiwezi kubatilisha msiba, lakini inaweza kupinga wazo kwamba waliotawanyika hawakuwa sehemu ya jamii.

Sura ya saba haina sherehe ya Hekalu wala hotuba ya mfalme. Mwandishi wa Mambo ya Nyakati anataja koo za Isakari, Benyamini, Naftali, Manase, Efraimu na Asheri. Baadhi ya majina yanaambatana na idadi ya wapiganaji; mengine yanahusishwa na ardhi, wanawake, msiba na ujenzi.

Kwa jamii iliyoishi baada ya uhamisho, swali linakuwa zito: Je, Israeli inaweza kujitambua tena kuwa watu wenye wito wa pamoja baada ya kuvunjika kwa taifa?

Andiko hili linahusu kumbukumbu za familia zilizotawanyika kuwa mwaliko wa kujenga upya utambulisho na uaminifu wa agano. Majina peke yake hayawezi kuponya taifa. Hata hivyo, Mungu anayezikumbuka familia anaendelea kuita watu waishi kwa uaminifu.

Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Zaidi ya Ikulu ya Yuda

Sura za 1–9 zinaanza kwa Adamu na kufuatilia koo za Israeli, zikiandaa simulizi ya Daudi na Hekalu. Sura ya 2 inaipa Yuda nafasi kubwa; sura ya 3 inafuatilia nyumba ya Daudi; sura ya 5 inaonyesha makabila ya mashariki yakiishia uhamishoni; sura ya 6 inahifadhi kumbukumbu za Walawi. Sura ya 7 inapanua upeo tena. Historia ya watu wa Mungu haikomei katika ikulu au Yerusalemu.

Nasaba hizi zimechaguliwa kwa makusudi, si sajili kamili ya raia wa taifa. Baadhi ya majina na mahusiano ni magumu kuyalinganisha na Mwanzo, Hesabu na Yoshua (Japhet 1993; Knoppers 2004). Isakari, Benyamini na Asheri wana idadi za wapiganaji; Naftali anapewa mstari mmoja. Dani na Zabuloni hawana nasaba zao tofauti katika sura hii, ingawa majina ya makabila hayo yapo katika 1 Mambo ya Nyakati 2:1–2.

Sababu ya tofauti hizo haijaelezwa wazi. Sailhamer (1983) anasisitiza kwamba nasaba zinaonyesha nafasi ya Israeli yote katika mpango wa Mungu. Hata hivyo, ukimya wa orodha haupaswi kutumiwa kutoa hukumu ya kiroho dhidi ya kabila fulani.

Kutembea Katika Andiko

Majina ya Kawaida Yanapobeba Kumbukumbu ya Taifa (7:1–5)

Wana wanne wa Isakari—Tola, Pua, Yashubu na Shimroni—wanakumbusha orodha za Mwanzo 46:13 na Hesabu 26:23–24. Mwandishi anaendelea na wazao wa Tola, wakuu wa familia na wapiganaji. Katika siku za Daudi, ukoo mmoja ulikuwa na wapiganaji 22,600 (7:2); kundi jingine 36,000 (7:4). Jumla ya wapiganaji wa koo za Isakari imetajwa kuwa 87,000 (7:5).

Maneno yanayojirudia kuhusu familia, orodha za ukoo na uwezo wa kupigana yanaonyesha jamii yenye mpangilio. Hata hivyo, idadi hizi si ahadi kwamba jeshi lenye watu wengi lazima lishinde. Wala si kanuni ya kupima ukuaji wa kanisa kwa takwimu pekee. Sura haielezi kwa ukamilifu namna hesabu zilivyokusanywa.

Ujumbe uko katika familia zenye wajibu. Israeli haikujengwa kwa Daudi peke yake. Wazazi, watumishi na walinzi wa vijiji walikuwa sehemu ya maisha ya agano. Jamii ya Mungu inapaswa kuwajali watu wanaoishi mbali na majukwaa ya umaarufu.

Kumbukumbu Zinapotofautiana kwa Urefu (7:6–13)

Benyamini anatajwa kupitia koo za Bela, Bekeri na Yediaeli (7:6–11). Orodha zina idadi za wapiganaji 22,034, 20,200 na 17,200. Mstari wa 12 una majina magumu ya koo za Hupimu, Shupimu na Hushimu; mahusiano ya koo hizo hayako wazi kikamilifu. Sura ya 8 itarudi kwa Benyamini na kuandaa historia ya Sauli (1 Nya 8:33; 9:39).

Naftali anapewa mstari mmoja tu: Yasieli, Guni, Yeseri na Shalumu, waliohusishwa na Bilha (7:13; Mwa 46:24–25).

Urefu wa kumbukumbu si kipimo cha thamani mbele za Mungu. Baadhi ya familia zina historia ndefu iliyoandikwa; familia nyingine zina jina moja tu lililobaki. Jamii inayotoka katika maafa haipaswi kupima utu kwa umaarufu, mali au wingi wa nyaraka. Hata mstari mmoja unampa Naftali nafasi katika kumbukumbu ya Israeli.

Mabinti Wanapokumbusha Haki ya Urithi (7:14–19)

Nasaba ya Manase inamhusisha Makiri na Gileadi, ingawa maneno na mahusiano ya baadhi ya mistari ni magumu (7:14–17). Katikati ya orodha inayotaja wanaume, tunaona Maaka, mabinti wa Selofehadi na Hamolekethi (7:15, 18).

Kutajwa kwa mabinti wa Selofehadi kunarudisha kumbukumbu ya Hesabu 27:1–11. Selofehadi alipokufa bila mwana wa kiume, mabinti watano walidai haki ya urithi. Mungu alithibitisha uhalali wa dai hilo. Yoshua 17:3–6 inaonyesha utekelezaji wa ugawaji wa urithi katika Manase.

Mwandishi wa Mambo ya Nyakati harudii kesi yote, wala hasemi kwamba kila jina katika orodha ni mfano wa maadili. Hata hivyo, uhusiano wa maandiko unaonyesha jambo muhimu: uaminifu wa agano unahitaji kusikiliza wanaoachwa nyuma na taratibu zisizo za haki. Urithi hauhusu ardhi tu. Urithi unahusu riziki, utu na nafasi ya watoto kuwa na kesho.

Maombolezo Yanapokatiza Orodha, Binti Anapojenga (7:20–29)

Nasaba ya Efraimu inaanza kwa Shutela na vizazi vinavyofuata. Ghafla orodha inakuwa simulizi la msiba. Ezeri na Eleadi wanauawa na watu wa Gathi baada ya kwenda kuchukua mifugo ya wenyeji (7:20–21). Andiko halihalalishi jaribio hilo la kuchukua mifugo. Pia halisemi wazi kwamba vifo vilikuwa adhabu ya Mungu. Wakati halisi wa tukio na namna vizazi vilivyopangwa vinajadiliwa na watafiti (Bae 2020; Knoppers 2004).

Efraimu anaomboleza siku nyingi. Ndugu wanakuja kumfariji (7:22). Biblia inaacha nafasi ya huzuni katikati ya nasaba. Mtoto mwingine anapozaliwa, jina Beria linaunganishwa na msiba uliokuwa umeipata nyumba (7:23). Maisha mapya hayafuti maumivu yaliyopita.

Kisha tunasikia habari za Sheera, binti wa Efraimu, aliyejenga Beth-horoni ya Chini, Beth-horoni ya Juu na Uzeni-sheera (7:24). Kazi ya mwanamke huyu inahifadhiwa ndani ya historia ambayo mara nyingi hutaja wanaume. Nasaba inaendelea mpaka kwa Yoshua mwana wa Nuni (7:25–27), kiongozi wa kuingia katika nchi ya ahadi (Yos 1:1–9).

Mpangilio wa msiba, ujenzi na jina la Yoshua unaamsha tumaini, lakini hauahidi kwamba kila familia iliyofiwa itapata mtoto mwingine au kurudishiwa mali. Tumaini la Biblia halifuti machozi kwa maneno mepesi. Tumaini linaita walioumia waendelee kushiriki katika maisha na ahadi za Mungu (Mwa 50:24; Yos 21:43–45).

Mistari ya 28–29 inaorodhesha makazi kama Betheli, Gezeri na Shekemu, pamoja na miji ya Manase. Majina ya watu yanaunganishwa tena na maeneo ya makazi. Ramani iliyopasuka inapata mshono mwingine.

Majina ya Mwisho Yanapohifadhiwa (7:30–40)

Orodha ya Asheri inafunga sura kwa majina ya familia na wapiganaji 26,000 walioandikishwa (7:40). Pia inamtaja Sera, dada wa wana wa Asheri, na Shua, dada katika ukoo wa Heberi (7:30, 32). Sera ametajwa pia katika Mwanzo 46:17.

Hitimisho linasifu uwezo wa viongozi na wapiganaji. Lakini sura ya 5 tayari imeonyesha kuwa nguvu za kijeshi haziwezi kuzuia uhamisho wakati watu wanamwacha Mungu (1 Nya 5:25–26). Kipimo kikuu cha Mambo ya Nyakati ni kumtafuta Bwana, kutenda haki na kulinda ibada ya kweli (2 Nya 7:14; 12:14; 19:6–7).

Sura inaisha bila tukio kubwa la kifalme. Kumbukumbu za kawaida zinatosha kuonyesha kwamba familia bado zina nafasi katika simulizi ya Mungu.

Tafakari ya Kitheolojia: Utambulisho Unaovuka Magofu

Agano Linawakumbuka Watu Zaidi ya Wenye Nguvu

Mambo ya Nyakati linajali nyumba ya Daudi, lakini linajali pia vijiji, dada na koo zisizo maarufu. Ahadi kwa Abrahamu ililenga baraka kwa familia za dunia (Mwa 12:1–3). Katika Kristo, tumaini linawafikia watu wa mataifa mbalimbali (Gal 3:26–29). Umaarufu wa mtu hauamui nafasi ya mtu katika kusudi la Mungu.

Nguvu Ni Wajibu, Si Mwokozi

Orodha za wapiganaji zinakumbusha ulinzi wa jamii. Lakini Torati inaonya dhidi ya kiburi cha nguvu na mali (Kum 8:17–18; 17:16). Historia ya makabila ya mashariki inasisitiza kwamba nguvu bila uaminifu kwa agano ni msingi unaotikiswa (1 Nya 5:25–26).

Huzuni na Tumaini Vinaweza Kuishi Katika Nyumba Moja

Efraimu hakataliwi kwa kuomboleza. Ndugu wanakuja, jina la Beria linatunza kumbukumbu, na kazi ya Sheera inaendeleza maisha. Zaburi zinatoa nafasi kwa kilio na tumaini (Zab 13; 126:5–6). Ufufuo wa Yesu unafungua upeo mpana zaidi (1 Kor 15:20–26), lakini tumaini hilo halipaswi kuzima sauti ya wanaolia leo.

Uaminifu Huwatambua Watu Waliopuuzwa

Mabinti wa Selofehadi, Sheera, Sera na Shua wanakumbusha kazi na haki za watu wanaoweza kupuuzwa. Hesabu 27 inaonyesha umuhimu wa kusikiliza dai halali na kurekebisha utaratibu usio wa haki. Kanisa ni mwili mmoja wenye karama tofauti (1 Kor 12:12–27). Kila kipawa na kila mtu anahitaji heshima.

Matumizi Katika Maisha: Kushona Ramani Iliyopasuka

1. Hifadhi majina yaliyosahaulika. Kusanya historia za wazee, familia, watumishi na makanisa madogo; kumbuka pia waliohamia mbali.
2. Toa nafasi kwa maombolezo. Tembelea waliofiwa, sikiliza bila kukatiza, saidia chakula na mahitaji; usilazimishe furaha ya haraka.
3. Linda haki za wanawake na watoto. Kagua urithi, elimu, uongozi na maamuzi ya familia; rekebisha utaratibu unaobagua.
4. Pima nguvu kwa tabia. Kagua fedha, maamuzi na malengo ya huduma kwa uaminifu, sala, haki na utunzaji wa dhaifu, si idadi peke yake.
5. Wafikie walio pembezoni. Tembelea vikundi vidogo, wahamiaji na familia ambazo majina na mahitaji hayafiki kwenye mikutano mikuu.
6. Jenga jambo linalodumu. Saidia elimu ya mtoto, rekebisha uhusiano uliovunjika au anzisha huduma yenye kuleta tumaini baada ya msiba.

Maswali ya Tafakari

1. Ni familia gani zimepotea katika kumbukumbu ya kanisa kwa sababu viongozi maarufu wanapewa nafasi yote?
2. Ni wapi idadi, fedha au ushawishi vimechukua nafasi ya uaminifu kwa Mungu?
3. Ni huzuni gani inafichwa kwa sababu mazingira ya ibada hayaruhusu maombolezo?
4. Ni sauti, kazi au haki ya nani imepuuzwa kwa sababu ya jinsia, umaskini au hadhi?
5. Ni hatua gani ya vitendo inaweza kugeuza kumbukumbu ya maumivu kuwa huduma kwa kizazi kinachofuata?

Sala ya Kujibu Neno

Ee Mungu wa Abrahamu, Isaka, Yakobo na familia zilizotawanyika za Israeli, yakusanye majina katika ramani iliyopasuka. Samehe kiburi cha kutegemea idadi, vyeo na nguvu. Zikumbuke nyumba zenye majeraha ambayo takwimu haziwezi kueleza. Wape wafiwa faraja, waliotengwa haki, viongozi hekima na wajenzi ujasiri. Usiruhusu ibada kuficha maumivu au dhuluma. Katika Yesu Kristo, Mwana wa Daudi na tumaini la mataifa, lifundishe kanisa kukumbuka kwa uaminifu, kutubu kwa kweli na kujenga kwa upendo. Iendelee kuwaka taa ya tumaini la agano. Amina.

Dirisha la Sura Inayofuata

Sura ya 7 imehifadhi majina ya makabila katika maeneo mbalimbali. 1 Mambo ya Nyakati 8 itarudi kwa Benyamini na kufuatilia ukoo unaoelekea kwa Sauli. Kabla ya kusimulia anguko la mfalme wa kwanza, mwandishi anaikumbuka familia ya mfalme. Swali linalofuata ni muhimu: jamii inaweza kuikumbukaje historia ya kiongozi aliyeshindwa bila kuwafuta watu wengine wa ukoo huo?

Orodha ya Vyanzo Vyenye Maelezo

1. Bae, Hee-Sook. “The Fulfilment of God's Promises: A Literary-Homiletic Reading of 1 Chronicles 7:20–27.” Verbum et Ecclesia 41, no. 1 (2020). https://doi.org/10.4102/ve.v41i1.2054. Anachunguza msiba wa familia ya Efraimu, kazi ya Sheera na mwisho wa nasaba kwa Yoshua; baadhi ya maelezo ya kihistoria yanajadiliwa.
2. Japhet, Sara. I & II Chronicles: A Commentary. Old Testament Library. Louisville: Westminster John Knox, 1993. Anatafsiri nasaba kama historia yenye malengo ya kiteolojia.
3. Klein, Ralph W. 1 Chronicles: A Commentary. Hermeneia. Minneapolis: Fortress, 2006. Anasaidia kutathmini tofauti za maandishi, mahusiano ya koo na maeneo.
4. Knoppers, Gary N. I Chronicles 1–9: A New Translation with Introduction and Commentary. Anchor Bible 12. New York: Doubleday, 2004. Anatoa uchunguzi wa kina kuhusu makabila na simulizi la Efraimu.
5. Sailhamer, John. First and Second Chronicles. Everyman's Bible Commentary. Chicago: Moody Press, 1983. Kitabu kilichotolewa kwa mfululizo huu; kinaeleza mwendelezo wa agano katika nasaba za Israeli.
6. Williamson, H. G. M. 1 and 2 Chronicles. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1982. Anaweka nasaba za makabila katika historia ya urejesho baada ya uhamisho.