1 Nyakati 6: Wimbo Unaovuka Magofu

Muhtasari wa somo

Mawe ya Hekalu yameanguka, lakini majina ya watumishi hayajafutika. Madhabahu inakumbukwa, waimbaji wanatajwa, na miji inawekewa alama katika nchi. Kabla nyumba haijaimba tena, watu waliotawanyika wanahitaji kukumbuka mwenye nyumba.

Andiko: 1 Mambo ya Nyakati 6:1–81

Taswira kuu: Wimbo unaovuka magofu—wito wa ibada unaohifadhiwa katika kumbukumbu na huduma

Swali la moyo: Majengo na mifumo ya ibada vinapoanguka, jamii itarudishaje ibada bila kupoteza utakatifu, uwajibikaji na rehema?

Utangulizi: Nyumba Inapopoteza Wimbo

Kanisa linaweza kuwa na jengo zuri, lakini sala zikapungua. Kwaya ikaimba kwa ustadi huku wenye huzuni wakisahaulika. Kanisa jingine likapoteza jengo lakini likaendelea kujifunza Biblia na kuwahudumia majirani. Ni jamii ipi imekumbuka kusudi la nyumba ya Mungu?

Mambo ya Nyakati 6 linajibu kwa majina badala ya hotuba. Baada ya kueleza uhamisho wa makabila ya mashariki (1 Nya 5:25–26), mwandishi anawataja wazao wa Lawi: makuhani, familia za Walawi, waimbaji na miji ya makazi. Orodha inavuka kutoka kipindi cha Musa hadi Babeli. Hekalu haliwezi kujengwa kwa mawe pekee. Watu wa Mungu wanahitaji kurudisha wito wa ibada.

Andiko hili linahusu urithi wa huduma takatifu unaogeuka kuwa mwito wa kujenga upya ibada ya uaminifu. Swali kuu ni namna jamii iliyojeruhiwa itakavyomkaribia Mungu kwa heshima.

Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Kuwakumbuka Watumishi wa Nyumba

Mambo ya Nyakati 1–9 linakusanya kumbukumbu za Israeli kwa jamii iliyoishi baada ya vita na uhamisho. Sura za 1–4 zinaanzia kwa Adamu, zinapitia Yuda na kufikia nyumba ya Daudi. Sura ya 5 inakumbuka makabila ya ng'ambo ya Yordani yaliyopoteza nchi. Sura ya 6 inaelekeza macho kwenye huduma ya ibada. Kushindwa hakujafuta wito wa kumwabudu BWANA.

Nasaba ya makuhani inafikia Yehosadaki, aliyepelekwa uhamishoni Babeli (6:15). Ukoo wa kikuhani haukuizuia hukumu ya Yerusalemu (2 Nya 36:14–19). Hata hivyo, majina yanaonyesha huduma zilizohitajika katika urejesho wa agano. Baada ya uhamisho, makuhani wasiothibitisha nasaba hawakuruhusiwa kuhudumu mara moja (Ezr 2:61–63; Neh 7:63–65). Sailhamer (1983) anasisitiza tofauti kati ya makuhani wa ukoo wa Haruni, Walawi wengine na miji ya makazi yao. Nasaba inaonyesha wajibu, si mbadala wa neema na utii.

Sura inakumbusha majukumu yaliyowekwa katika Torati (Hes 3–4), mipango ya Daudi kuhusu nyimbo (1 Nya 15–16; 25), na miji ya Walawi (Yos 21). Namba za mistari katika uchambuzi huu zinafuata mgawanyo unaotumiwa na tafsiri nyingi za Biblia za Kiingereza; nakala za Kiebrania zina tofauti katika mahali sura inaanzia.

Kutembea Katika Andiko

Ukoo wa Madhabahu Unapofika Njiani Kwenda Babeli (6:1–15)

Ukoo wa Lawi unapitia Kohathi na Amramu hadi Haruni, Musa na Miriamu (6:1–3). Kutajwa kwa Miriamu katika orodha yenye majina mengi ya wanaume kunakumbusha nafasi ya Miriamu katika safari ya ukombozi (Kut 15:20–21). Wana wa Haruni wanatajwa, kisha nasaba inafuata Eleazari, Finehasi na ukoo wa Sadoki mpaka Yehosadaki (6:3–15).

Kurudia majina kunaonyesha mwendelezo, ingawa nasaba zinaweza kuruka baadhi ya vizazi (Knoppers 2004). Kisha inakuja habari ya kushtua: Yehosadaki anaondoka kwenda uhamishoni wakati Yerusalemu na Yuda zinapelekwa Babeli katika siku za Nebukadneza (6:15).

Hata familia ya madhabahu inaingia gizani. Cheo hakiondoi madhara ya kutotii. Torati tayari ilikuwa imeonyesha hatari ya kuabudu bila kuheshimu maagizo ya Mungu, kupitia kifo cha Nadabu na Abihu (Law 10:1–3). Mwandishi wa Mambo ya Nyakati hasimulii tukio hilo hapa, lakini historia ya ukoo wa Haruni inabeba onyo hilo.

Jina la Yehosadaki pia linafungua tumaini. Ezra anamtaja Yoshua, mwana wa Yehosadaki, miongoni mwa viongozi waliotengeneza madhabahu baada ya kurudi kutoka uhamishoni (Ezr 3:2). Uhamisho ulivuruga huduma; kumbukumbu iliandaa njia ya kuanza tena.

Familia Tofauti Zinapokabidhiwa Kazi Tofauti (6:16–30)

Mwandishi anarudi kwenye matawi matatu ya Walawi: Gershoni, Kohathi na Merari (6:16–19). Kila tawi lina nasaba yake (6:20–30). Makuhani wa Haruni ni sehemu moja ya jamii kubwa ya watumishi.

Katika ukoo wa Kohathi tunakutana na Elkana, Samweli na wana wa Samweli (6:27–28). Kumbukumbu hii inaunganishwa na huduma ya Samweli kama nabii (1 Sam 3:19–21). Hata hivyo, 1 Samweli 8:1–3 inaeleza kwamba wana wa Samweli walipotosha haki. Umaarufu wa mzazi hauwezi kurithiwa kama tabia njema.

Rejesta inaweza kuthibitisha majukumu, lakini haiumbi uaminifu. Historia ya familia haipaswi kuzuia uwajibikaji.

Katika Hesabu 3–4, matawi hayo matatu yalikuwa na kazi tofauti katika hema la kukutania wakati wa safari ya jangwani. Sasa kumbukumbu inayaweka kwenye historia ya ibada iliyopangwa kwa makao ya kudumu. Nyumba ya Mungu inahitaji huduma nyingi. Hakuna huduma ya kudharauliwa kwa sababu haionekani jukwaani.

Wimbo Unapopewa Majina na Nafasi (6:31–48)

Ghafla orodha inaanza kusikika kama wimbo. Daudi aliwapanga waimbaji baada ya sanduku la agano kupata mahali pa kupumzika. Waimbaji walihudumu mbele ya hema la kukutania mpaka Sulemani alipojenga Hekalu, kila kikundi kikitimiza wajibu uliopangwa (6:31–32).

Viongozi watatu wanawakilisha familia za Walawi. Hemani anatoka kwa Kohathi na Samweli (6:33–38). Asafu, wa ukoo wa Gershoni, anasimama upande wa kulia (6:39–43). Ethani, wa Merari, yupo upande wa kushoto (6:44–47). Maelezo ya nafasi yanaonyesha kusanyiko lenye utaratibu badala ya onesho la kubahatisha. Walawi wengine wanakabidhiwa huduma mbalimbali za nyumba ya Mungu (6:48).

Katika mtazamo wa mwandishi, muziki ni huduma, si burudani ya ikulu. Waimbaji wanahudumu mbele za Mungu. Baadaye Mambo ya Nyakati linaeleza waimbaji waliopangwa kumsifu Mungu kwa vyombo na nyimbo za unabii (1 Nya 25:1–7). Zaburi za Asafu na wana wa Kora zinajumuisha sifa na maombolezo (Zab 50; 73–83; 42–49; 84–85; 87–88).

Sanduku la agano kupumzika hakukumaanisha kazi imekwisha. Pumziko lilifungua nafasi ya ibada ya kudumu. Baada ya uharibifu, nyimbo zinaweza kuandaliwa tena kwa mazoezi na uaminifu. Sura haisemi kwamba kwaya iliendelea kuimba katika miaka yote ya uhamisho; kumbukumbu ya wito ndiyo iliyohifadhiwa.

Nyimbo Zinapokutana na Madhabahu (6:49–53)

Baada ya waimbaji, mwandishi anarudi kwa Haruni na makuhani. Wazao wa Haruni wanahudumu katika madhabahu ya sadaka za kuteketezwa na madhabahu ya kufukizia uvumba, wanatimiza huduma zinazohusu Patakatifu pa Patakatifu, na kufanya upatanisho kwa Israeli kulingana na maagizo ya Musa (6:49). Ukoo wa makuhani unatajwa tena kwa ufupi (6:50–53).

Mpangilio huo una ujumbe. Wimbo ni sehemu muhimu ya ibada, lakini wimbo hauondoi hitaji la upatanisho. Madhabahu inakumbusha dhambi, utakatifu wa Mungu na gharama ya kurejesha ushirika (Law 16; 17:11). Pia ni muhimu kutofautisha nafasi: kila kuhani wa ukoo wa Haruni alikuwa Mlawi, lakini si kila Mlawi alikuwa kuhani wa ukoo wa Haruni (Hes 3:10; 1 Nya 6:48–49).

Ibada ya Israeli ilikuwa zawadi inayofuata maagizo ya Mungu, si hali ya hisia inayotengenezwa kwa muziki pekee. Katika mwendelezo wa Biblia, Waebrania inamtambulisha Yesu kuwa Kuhani Mkuu wa kudumu, mwenye dhabihu inayotimiza kusudi ambalo sadaka za kurudiwa hazikulimaliza kikamilifu (Ebr 7:23–28; 9:11–14; 10:11–14). Huo ni mwendelezo wa kiteolojia katika Agano Jipya, si kauli iliyoandikwa moja kwa moja katika nasaba hii.

Watumishi wa Hekalu Wanapoishi Kati ya Makabila (6:54–81)

Sehemu ya mwisho inahama kutoka majina ya watu kwenda majina ya miji. Wazao wa Haruni wanapewa miji katika maeneo ya Yuda, Simeoni na Benyamini (6:54–60). Familia nyingine za Walawi zinapokea makazi katika maeneo ya makabila mengine (6:61–81). Hebroni inatajwa wazi kuwa mji wa makimbilio (6:57; Yos 20:7).

Miji na malisho vinawapatia watumishi makazi, chakula na nafasi katika jamii. Ugawaji wa miji unakumbusha Yoshua 21 na jukumu la Walawi la kufundisha sheria ya Mungu (Kum 33:10). Maisha ya ibada hayakupaswa kubaki Yerusalemu pekee.

Baadhi ya majina ya miji yanatofautiana na Yoshua 21. Tofauti hizo zinahitaji uchunguzi, si majibu ya kubuni (Klein 2006; Knoppers 2004). Ujumbe mkuu unabaki: utunzaji wa ibada unahusisha watu walio katika maeneo mengi. Madhabahu ipo katikati ya maisha ya agano; familia za Israeli zinaishi katika miji mingi.

Tafakari ya Kitheolojia: Ibada Yenye Kumbukumbu na Kesho

Wito Mtakatifu Ni Neema, Si Haki ya Kujivunia

Ukuhani wa Haruni ulitokana na uteuzi wa Mungu (Kut 28:1; Hes 18:1–7). Hata hivyo, nasaba ya makuhani inafikia uhamisho. Cheo hakitoi kinga dhidi ya hukumu ya agano. Kanisa linapaswa kuheshimu wito wa viongozi wa kiroho na pia kudumisha uadilifu, uwazi na uwajibikaji (1 Pet 5:2–3).

Ibada Inahitaji Wimbo na Ukweli

Hemani, Asafu na Ethani wanaonyesha uzito wa sifa zilizopangwa. Wazao wa Haruni wanakumbusha utakatifu na upatanisho. Sifa zisizo na ukweli hugeuka onesho; taratibu zisizo na toba huwa pazia la kuficha dhambi (Isa 1:11–17; Amo 5:21–24). Ibada yenye afya ina Neno, ungamo, shukrani, maombolezo na haki kwa jirani.

Mungu Huijenga Jamii Kupitia Huduma Tofauti

Waimbaji, makuhani na Walawi wengine wanatumikia kusudi moja kwa kazi tofauti. Agano Jipya linaeleza karama mbalimbali katika mwili mmoja (1 Kor 12:4–27). Tofauti za huduma zinapaswa kuleta ushirikiano, si mashindano ya vyeo. Mtumishi anayefagia ukumbi ni muhimu pamoja na mhubiri anayesimama mbele.

Uwepo wa Mungu Hauwezi Kufungwa Katika Anwani Moja

Walawi wanaishi katika miji mbalimbali, lakini Sulemani anakiri kwamba hata mbingu haziwezi kumtosha Mungu (2 Nya 6:18). Yesu anautaja mwili utakaofufuliwa kuwa Hekalu (Yn 2:19–21). Katika Kristo, watu wa mataifa mbalimbali wanajengwa kuwa makao ya Mungu kwa Roho (Efe 2:19–22). Ibada inapaswa kugusa nyumba, shule, hospitali na sehemu ambazo maumivu ya watu yamefichwa.

Matumizi Katika Maisha: Kuisaidia Nyumba Iimbe Tena

1. Rudisha misingi ya ibada. Kagua nafasi ya Biblia, maombi, nyimbo za pamoja, ungamo na utunzaji wa walio dhaifu; usipime mafanikio kwa mahudhurio na sauti nzuri pekee.
2. Heshimu kila huduma. Tambua wafagiaji, waimbaji, walimu, mashemasi, wahasibu na wahudumu wa wagonjwa. Toa mafunzo na msaada, si makofi pekee.
3. Dumisha uwajibikaji wa viongozi. Weka utaratibu wa ulinzi wa watoto, usimamizi wa fedha na kushughulikia malalamiko bila kupendelea familia zinazoheshimika.
4. Toa nafasi kwa maombolezo. Waruhusu waumini wanaoomboleza kuimba na kuomba kwa ukweli; usiwalazimishe kujionyesha wenye furaha.
5. Tunza mahitaji ya watumishi. Panga bajeti yenye uwazi, epuka kuwachosha wajitoleaji na hakikisha huduma muhimu zinawezeshwa.
6. Peleka ibada kwenye jamii. Jenga vikundi vya kusoma Biblia, tembelea waliotengwa, hudumia wenye mahitaji na jenga ushirika nje ya jengo kuu la kanisa.

Maswali ya Tafakari

1. Je, kanisa limehifadhi shughuli za kidini huku likipoteza sala, utakatifu au haki?
2. Ni watumishi gani waaminifu hawatambuliwi kwa sababu kazi ya huduma haionekani jukwaani?
3. Ni wapi cheo cha kidini kimetumiwa kufunika kosa badala ya kulirekebisha?
4. Ni familia au maeneo gani hayafikiwi na upendo unaopaswa kutokana na ibada ya kanisa?
5. Ni desturi, sera au huduma ipi inayohitaji kurekebishwa ili nyumba ya Mungu iimbe tena kwa uaminifu?

Sala ya Kujibu Neno

Ee Mungu wa Haruni, Musa, Miriamu na waimbaji wa Israeli, yakusanye majina yaliyotawanyika chini ya mawe ya magofu. Itakase ibada dhidi ya kiburi, maonesho matupu na uovu unaofichwa. Wape viongozi uadilifu, walimu hekima, watumishi wasioonekana nguvu na wenye huzuni wimbo wa kweli. Sala zipae mahali pa madhabahu, na rehema ifike mitaani inayozunguka nyumba ya ibada. Katika Yesu Kristo, Kuhani Mkuu mwaminifu na Hekalu lililofufuka, jenga jamii inayokusifu kwa maisha yote. Tupe ujasiri wa kuungama, kurekebisha na kuanza tena. Amina.

Dirisha la Sura Inayofuata

Watumishi wa nyumba ya Mungu wamepewa majina, kazi na miji ya makazi. 1 Mambo ya Nyakati 7 itarudi kwa familia nyingine za Israeli. Swali litapanuka kutoka huduma ya Hekalu hadi utambulisho wa taifa: ni nani anayebaki sehemu ya jamii ya agano wakati vita na uhamisho vimetawanya familia?

Orodha ya Vyanzo Vyenye Maelezo

1. Hill, Andrew E. 1 & 2 Chronicles. NIV Application Commentary. Grand Rapids: Zondervan, 2003. Anaunganisha ibada ya Mambo ya Nyakati na matumizi yenye uwajibikaji katika jamii.
2. Japhet, Sara. I & II Chronicles: A Commentary. Old Testament Library. Louisville: Westminster John Knox, 1993. Anaeleza matumizi ya nasaba na kumbukumbu za Hekalu katika teolojia ya mwandishi.
3. Klein, Ralph W. 1 Chronicles: A Commentary. Hermeneia. Minneapolis: Fortress, 2006. Anasaidia kuchunguza majina magumu, tofauti za maandishi na orodha za makazi.
4. Knoppers, Gary N. I Chronicles 1–9: A New Translation with Introduction and Commentary. Anchor Bible 12. New York: Doubleday, 2004. Utafiti mpana kuhusu koo za Walawi, waimbaji na miji yao.
5. Sailhamer, John. First and Second Chronicles. Everyman's Bible Commentary. Chicago: Moody Press, 1983. Kitabu kilichotolewa kwa mfululizo huu; anafafanua nasaba ya makuhani, huduma za ibada na miji ya Walawi.
6. Williamson, H. G. M. 1 and 2 Chronicles. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1982. Anaweka kumbukumbu ya ukuhani katika muktadha wa urejesho baada ya uhamisho.