1 Wafalme 22: Kiti cha Enzi na Neno la Kweli

Muhtasari wa somo

Ushahidi wa Mikaya, vita vya mwisho vya Ahabu, na gharama ya kukataa nafasi nyingine ya kusikiliza

Fungu Kuu: 1 Wafalme 22:14 — Mikaya anaazimia kusema ujumbe kutoka kwa BWANA pekee. Muhtasari wa maana ya fungu; si nukuu ya moja kwa moja.

Rehema imefungua nafasi ndogo ya kupumua. Ikulu inaijaza nafasi kwa ahadi za ushindi. Mfungwa anabeba neno lisilopendeza. Mshale unatoboa kinga ya mfalme.

Utangulizi — Baada ya Magunia, Uamuzi Mwingine

Kuomba msamaha kunaweza kulainisha sauti kabla ya kubadili tabia. Simulizi la Ahabu sasa linafika katika jaribu zito: baada ya kunyenyekea, uamuzi mwingine; baada ya rehema, nafasi nyingine ya kusikiliza.

Sura ya 21 iliishia Mungu akitambua unyenyekevu wa Ahabu. Maafa yaliyotangazwa dhidi ya nyumba ya Ahabu yangekuja wakati wa utawala wa mwana wa Ahabu badala ya wakati wa maisha ya Ahabu. Mungu aliona kujinyenyekeza kwa mfalme na akaahirisha maafa dhidi ya nyumba ya kifalme (1 Wafalme 21:27–29).

Lakini kuongezewa muda hakukamilishi kazi ya toba. Ramothi-gileadi sasa inasimama mbele ya Ahabu kama lengo la kijeshi. Sauti za kirafiki zinaahidi mafanikio. Mikaya analeta neno tofauti. Swali kuu linatoka moja kwa moja katika shamba la Nabothi: Je, mfalme anaweza kupokea nafuu ya rehema huku akiendelea kukataa marekebisho muhimu kwa maisha ya uaminifu?

Sura ya 22 inafunua jinsi kuzembea kusikiliza kunavyogeuka kuwa ukaidi wa makusudi, hadi pale ambapo fahari ya kifalme na mabavu yake yanapobomoka mbele ya nguvu isiyopingika ya neno la BWANA. Utawala wa Ahabu unafungwa, na kitabu cha kwanza cha Wafalme kinafikia mwisho. Lakini tatizo la kiroho linaendelea. Mrithi wa Ahabu anapokea kiti cha enzi, mfumo wa ibada, na mgogoro usiomalizika mbele ya Mungu aliye hai.

Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi — Baraza la Vita Chini ya Kiti cha Juu Zaidi

Kuinuka na kupasuka kwa ufalme wa Sulemani katika sura ya 1–11 kulifuatiwa na kuzama kwa falme zilizogawanyika katika sura ya 12–16. Kuanzia sura ya 17, makabiliano ya kinabii yanapewa nafasi kubwa zaidi. Mgogoro wa ibada ya Baali, vita dhidi ya Aramu, na mauaji ya Nabothi vinafunua ufalme unaokataa kuwajibika mbele ya agano.

Sura ya 22 inarudia mgogoro na Aramu baada ya miaka mitatu bila vita. Ahabu anataka kuirudisha Ramothi-gileadi. Yehoshafati, mfalme wa Yuda, anatembelea ufalme wa kaskazini na kukubali kushirikiana katika vita. Ombi la kutafuta neno la BWANA linakuja baada ya makubaliano. Mpangilio una uzito: kutafuta ushauri wa Mungu kunaweza kugeuka kuwa kutafuta muhuri wa kidini kwa uamuzi wa kisiasa uliokwisha kupata nguvu (Brueggemann 2000, 267–70).

Maonyo ya awali bado yanasimama. Nabii wa sura ya 20 alitangaza kifo cha Ahabu baada ya kuachiliwa kwa Ben-hadadi. Eliya alitangaza hukumu baada ya mauaji ya Nabothi. Kuahirishwa katika sura ya 21 kulihusu maafa dhidi ya nyumba ya Ahabu; sura ya 22 haiwasilishi kuahirishwa kama kufutwa kwa kila hukumu ya awali dhidi ya Ahabu binafsi (1 Wafalme 20:42; 21:19, 29; Provan 2012, “Ahab Dispatched”).

Sura inaweka viti vya enzi vya wafalme wawili karibu na maono ya baraza la mbinguni. Ahabu na Yehoshafati wanaketi kwa fahari langoni pa Samaria. Mikaya anasimulia BWANA akiwa ameketi katika kiti cha enzi, akizungukwa na jeshi la mbinguni. Katika maono, jeshi la mbinguni ni mkutano wa viumbe wa mbinguni wanaohudumu mbele za Mungu. Taswira ya baraza la kifalme inaweka wafalme wa dunia chini ya mamlaka ya Mungu (1 Wafalme 22:10, 19).

Kitabu cha Wafalme kinapima mafanikio yanayonekana kwa uaminifu wa agano. Mfalme anayeelezwa katika Kumbukumbu la Torati analazimika kutawala chini ya mamlaka ya neno la Mungu; vivyo hivyo, utambuzi wa unabii wa kweli unadai uaminifu kamili kwa BWANA unaothibitishwa na kutimia kwa neno lake (Kumbukumbu la Torati 17:18–20; 13:1–5; 18:20–22).

Kutembea Ndani ya Maandiko

Makubaliano Yanatangulia Kutafuta Neno — 22:1–14

Yehoshafati anakubali kushirikiana na Ahabu kwa watu na farasi, kisha anaomba kutafutwa kwa neno la BWANA. Manabii wapatao mia nne wanatangaza ushindi. Sedekia mwana wa Kenaana anaongeza onyesho la kuvutia: pembe za chuma zinaonyesha Aramu ikisukumwa mpaka kushindwa. Lugha ya kidini, idadi kubwa ya manabii, na tendo la kiishara vinaimarisha matarajio ya ushindi wa kijeshi.

Lakini Yehoshafati anaulizia nabii mwingine wa BWANA. Ahabu anamtaja Mikaya mwana wa Imla, lakini analalamikia ujumbe wa Mikaya usiopendeza. Malalamiko yanafunua kipimo hatari: kukubalika kwa mjumbe kunategemea utamu wa ujumbe.

Wakati mjumbe wa kifalme akimhimiza Mikaya kuungana na sauti ya wengi, yeye anasimama imara akilinda ujumbe halisi wa Mungu. Hapa, mazingira yote ya ikulu yanadai makubaliano ya lazima, na nabii anajikuta kwenye mkwamo wa ama kusalimu amri kwa ikulu au kusimama na uaminifu mkuu kwa BWANA (22:13–14).

Baraza la Mbinguni Linakatiza Maonyesho ya Kifalme — 22:15–23

Mwanzoni Mikaya anarudia utabiri wa mafanikio. Mara moja Ahabu anadai ukweli katika jina la BWANA. Mazungumzo yanaeleweka kwa kawaida kama kejeli: Mikaya anarudia matarajio ya mfalme, na Ahabu anatambua kejeli katika jibu. Msimulizi haelezei sauti ya Mikaya; dai la ghafla la Ahabu la kusema ukweli linaunga mkono ufafanuzi wa kejeli (Provan 2012, “Ahab Dispatched”).

Maono yanayofuata yanaonyesha Israeli imetawanyika kama kondoo bila mchungaji. Taswira inatangaza kupotea kwa mfalme huku wanajeshi wakiruhusiwa kurudi nyumbani kwa amani. Ahabu anasikia unabii kama uadui dhidi yake binafsi. Kisha Mikaya anafungua upeo mpana: BWANA ameketi katika kiti cha enzi, mkutano wa mbinguni umesimama mbele za BWANA, na roho inajitolea kumshawishi Ahabu kupitia uongo katika vinywa vya manabii.

Maandiko yanaibua utata wa kimaadili. BWANA anaidhinisha mpango wa roho wa kudanganya na kutangaza kufanikiwa kwa utume. Kuelezea tukio hilo kama ruhusa iliyotolewa kwa shingo upande ni kunapunguza uzito wa maandiko. Vilevile, kuitaja roho iliyojitolea kudanganya kama Shetani au mzimu wa Nabothi kunaongeza utambulisho usiotolewa na simulizi. Maono yanaonyesha udanganyifu unaotumika kutekeleza hukumu chini ya mamlaka ya Mungu, ukimwelekeza Ahabu kwenye anguko lililotangazwa (22:19–23; Brueggemann 2000, 270–75).

Lakini mchakato wa hukumu unafunuliwa kwa Ahabu kabla ya vita. Kupitia Mikaya, Ahabu anasikia onyo na anaelezwa asili ya kauli zinazompendeza. Mfalme hawezi kudai kukosekana kwa ushahidi wa kweli. Tukio linaacha mvutano mzito: Mungu anahukumu kupitia udanganyifu, huku nabii wa Mungu akiufunua udanganyifu waziwazi mbele ya mfalme.

Kofi, Gereza, na Ujumbe Usiobadilika — 22:24–28

Sedekia anampiga kofi Mikaya na kupinga dai la Mikaya kuwa ananena kwa Roho wa BWANA. Mabishano ya hadharani yanageuka kuwa vitisho vya kimwili. Ahabu anaamuru Mikaya afungwe na kupewa chakula na maji ya shida mpaka mfalme atakaporudi salama. Kujiamini kwa kifalme kunageuza matarajio ya kurudi nyumbani kuwa tishio dhidi ya nabii.

Mikaya anaweka dai la unabii mbele ya matokeo. Kurudi salama kwa Ahabu kungebatilisha ujumbe uliotangazwa. Msisitizo unahusu ukweli unaoweza kupimwa, badala ya mvuto wa mpinzani aliyesimama katika upweke. Sauti ya wachache inahitaji kupimwa kwa neno la Mungu; kutengwa hakuthibitishi uvuvio (Kumbukumbu la Torati 18:20–22; Leithart 2006, “1 Kings 22:1–40”).

Mfalme anaweza kudhibiti chakula na matembezi ya nabii bila kupata uwezo wa kulidhibiti neno lililotangazwa. Hatima ya Mikaya baada ya kifungo haitolewi.

Kinga Haiwezi Kuudhibiti Mshale — 22:29–40

Ahabu anaingia vitani akiwa amejificha utambulisho, huku Yehoshafati akiwa amevaa mavazi ya kifalme. Wakuu wa magari ya Aramu wameagizwa kumlenga mfalme wa Israeli. Mwonekano wa kifalme wa Yehoshafati unamfanya mlengwa wa msako hatari. Mbinu ya Ahabu inamweka mfalme mshirika kwenye hatari, ingawa msimulizi hasemi wazi kwamba Ahabu alipanga kumtoa Yehoshafati kafara auawe.

Yehoshafati anapiga kelele, na wakuu wa magari wanaacha kumfuata baada ya kutambua kwamba Yehoshafati si mfalme wa Israeli. Kitabu cha Wafalme hakisemi wazi kama kelele zilikuwa sala wala hakielezi kuingilia kwa Mungu katika dakika husika; japokuwa, simulizi sambamba na hii linataja msaada wa Mungu waziwazi (2 Mambo ya Nyakati 18:31).

Mpiga upinde anarusha mshale bila kujua utambulisho wa mlengwa. Mshale unapenyeza kati ya silaha za kumkinga Ahabu. Ahabu anaendelea kushikiliwa wima ndani ya gari wakati wa vita na anakufa kuelekea jioni. Kutawanyika kwa Israeli kunafanya maono ya kondoo bila mchungaji yaonekane kutimia kwa maumivu. Utambulisho uliofichwa wa mfalme hauwezi kulibatilisha neno la Mungu lililofunuliwa.

Ahabu anazikwa Samaria. Mbwa wanalamba damu ya mfalme wakati gari lililombeba linaoshwa katika birika la Samaria, na msimulizi anatambua kutimia kwa neno la BWANA. Kutimia kwa hukumu kunarejea 21:19, kukiwa na tofauti ya eneo: Eliya alitaja mahali pa kifo cha Nabothi huko Yezreeli; gari linaoshwa Samaria. Majengo ya kifalme na nyumba ya pembe za ndovu vinaingia katika kumbukumbu, lakini ushahidi mkuu wa sura unahusu neno lililokataliwa na Ahabu (22:37–40).

Mwelekeo Mwaminifu Pamoja na Marekebisho Yasiyokamilika — 22:41–50

Yehoshafati anapokea tathmini tofauti kwa kiasi kikubwa: mfalme anafuata mwelekeo mzuri wa Asa na kufanya yaliyo sawa mbele za BWANA. Yehoshafati pia anaondoa wahudumu wa kiume wa ibada potovu waliokuwa wamebaki. Lakini utoaji wa dhabihu kwenye mahali pa juu unaendelea. Tathmini nzuri inaweza kuwepo pamoja na marekebisho ya jamii yasiyokamilika.

Meli za biashara za mfalme, zilizojengwa kwa safari ya kutafuta dhahabu ya Ofiri, zinavunjika Esion-geberi kabla ya kuanza safari. Mradi ulioshindwa unakumbusha utajiri wa kifalme na tamaa ya biashara ya baharini. Kitabu cha Wafalme hakifafanui sababu ya kuvunjika kwa meli; simulizi sambamba linatoa hukumu ya kinabii kuhusu muungano na Ahazia (2 Mambo ya Nyakati 20:35–37).

Baadaye Yehoshafati anakataa pendekezo la Ahazia la kushirikisha watumishi katika safari za meli. Kumbukumbu inaweka pamoja uaminifu, muungano hatari, marekebisho yasiyokamilika, kukatishwa tamaa, na kukataa ushirikiano baadaye (Provan 2012, “Jehoshaphat and Ahaziah”).

Jina Jipya Juu ya Utii wa Zamani — 22:51–53

Ahazia anamrithi Ahabu na kutawala kwa miaka miwili. Msimulizi anaonyesha kuendelea kwa njia ya Ahabu, Yezebeli, na Yeroboamu. Ibada ya Baali inaendelea. Urithi wa kiti cha enzi unaleta mtawala mpya bila kuleta mwelekeo mpya.

Kitabu kinafungwa na urithi wa kiroho usiotatuliwa. Kifo cha Ahabu kinathibitisha onyo la kinabii, lakini mazishi ya kifalme hayawezi kuleta marekebisho ya ibada moja kwa moja. Hatua inayofuata itauliza kama Ahazia atamtambua Mungu aliyepuuzwa mara kwa mara na kiti cha enzi cha kaskazini.

Tafakari ya Kiteolojia

Rehema Inafungua Muda wa Kuendelea Kutii

Rehema ya sura ya 21 inabaki na maana. Mungu alitambua unyenyekevu wa Ahabu, na sura ya 22 haifuti utambuzi wa Mungu. Jaribu jipya linafunua tofauti kati ya kupokea nafuu na kudumisha maisha yanayokubali kusahihishwa. Toba ina kesho: mkutano mwingine, uamuzi mwingine, ukweli mwingine usiopendeza.

Simulizi la Ahabu linaita uvumilivu wa shukrani baada ya mwanzo halisi wa kunyenyekea. Rehema inatoa nafasi ya kutii badala ya dhamana ya usalama wakati wa kurudia ukaidi.

Udanganyifu Katika Hukumu Hautoi Ruhusa ya Kudanganya

Maono ya baraza la mbinguni yanamweka msomaji ana kwa ana na uhalisia wa utendaji wa Mungu katika kuleta hukumu. Agizo la Mungu kwa roho linabakia kuwa na utata usiotatuliwa kwa maelezo mepesi.

Ndani ya simulizi, udanganyifu unahudumia hukumu ya uadilifu dhidi ya mfalme asiye mwaminifu, na Mikaya anafichua mbinu ya udanganyifu hadharani. Maandiko hayatoi kibali kwa wachungaji, serikali, au familia kuwadanganya wasikilizaji kwa madai ya "kusudi takatifu". Maagizo ya agano yanaendelea kukataza ushuhuda wa uongo kumdhuru jirani (Kutoka 20:16). Uaminifu wa kimaagano unadai ukweli wa kumlinda jirani huku ukimpendeza Mungu, hata wakati ukuu wa Mungu katika hukumu unapoonekana kupitiliza mipaka ya uelewa wetu wa kibinadamu.

Kusikiliza Kunahitaji Zaidi ya Kutafuta Ushauri wa Kidini

Ingawa Yehoshafati anatafuta neno la BWANA, bado wafalme hao wawili wanakimbilia vitani; jambo linaloonyesha kuwa kutafuta mwongozo wa kiroho kunaweza kufanyika bila maagizo hayo kubadili mtiririko wa matendo yanayofuata. Kipimo halisi cha utii kinajidhihirisha baada ya maombi: je, ushauri wa Mungu una uwezo wa kusitisha mpango, kuahirisha kiu ya mafanikio, au kuachana na fursa inayovutia lakini ya hatari?

Hata hivyo, wingi wa watu, ishara za nje, kujiamini kwa viongozi, au hata lugha ya kidini haviwezi kuwa kipimo cha ukweli. Vilevile, kupingwa na wengi au kupitia mateso si uthibitisho wa moja kwa moja kwamba mjumbe anasema ukweli. Utambuzi wa kinabii unadai zaidi ya hayo—unahitaji uaminifu usioyumba kwa BWANA na uchunguzi wa kina wa ujumbe wenyewe kwa uwajibikaji mkubwa.

Maamuzi ya Kifalme Yanaweka Maisha ya Watu Hatarini

Kujificha kwa Ahabu hakumhusu Ahabu pekee. Yehoshafati anakabiliwa na msako wa magari, wanajeshi wanaingia vitani, na Israeli inatawanyika hatimaye. Jitihada za kiongozi za kutafuta usalama zinaweza kuhamishia hatari kwenye mabega ya jirani.

Kitabu cha Wafalme kinayaingiza matokeo katika tathmini ya kiteolojia. Ibada na uwajibikaji katika jamii vinakwenda pamoja. Uaminifu wa kiongozi unahusisha usalama, heshima, na kutendewa kwa ukweli kwa jamii iliyokabidhiwa uongozi.

Upeo wa Maandiko na Kristo — Mchungaji Anatoa Uhai kwa Ajili ya Kondoo

Kondoo waliotawanyika katika maono ya Mikaya wanaingia katika mada pana ya Biblia kuhusu uchungaji mwaminifu. Musa anaomba kiongozi ili Israeli isigeuke kuwa kusanyiko lisilo na mchungaji (Hesabu 27:15–17). Ezekieli anawakemea wachungaji wanaojilisha kwa gharama ya kundi na anatangaza utunzaji wa kichungaji kutoka kwa Mungu (Ezekieli 34:1–16).

Yesu anakutana na umati unaofanana na kondoo bila mchungaji, na Yesu anaitikia kwa huruma na mafundisho (Marko 6:34). Injili ya Yohana inaendeleza mada ya mchungaji: Yesu anautoa uhai kwa hiari kwa ajili ya kondoo (Yohana 10:11–18). Tofauti ya kimaandiko inachunguza moyo. Ahabu anatafuta kinga kwa kuficha utambulisho wakati wa vita vinavyoliweka kundi hatarini; Yesu anakubali gharama ya kujitoa kwa ajili ya wokovu wa kundi.

Kifungo cha Mikaya pia kinatangulia mgogoro unaojirudia katika Biblia kati ya wajumbe waliofungwa na neno la Mungu lisilofungwa. Baadaye Paulo anashuhudia akiwa kifungoni kuhusu uhuru wa neno la Mungu (2 Timotheo 2:9). Mtindo unaojirudia unaweka tumaini nje ya uwezo wa mtawala wa kumnyamazisha shahidi.

Upeo wa Kikristo hatimaye unasimama katika utawala wa Yesu, anayetajwa kuwa Mwaminifu na wa Kweli (Ufunuo 19:11). Jibu kwa kiti cha enzi kinachodai uongo mtamu ni Mfalme wa kweli, Mchungaji anayejitoa, na ufalme usio na udanganyifu.

Matumizi Katika Maisha

1. Chunguza uamuzi unaofuata baada ya kuomba msamaha. Tambua uhusiano mmoja au wajibu mmoja ulioguswa na ungamo la awali. Panga tendo halisi la kurekebisha hali katika wiki inayokuja: kurejesha fedha, kutoa taarifa ya kweli, au kufanya mazungumzo magumu ya ufuatiliaji.
2. Tafuta ushauri kabla ya kuingia kwenye makubaliano magumu kubadili. Kabla ya kutangaza mradi wa huduma, deni, au mpango wa familia, ruhusu uchunguzi wa kibiblia. Acha muda wa kutosha wa kubadili uamuzi bila aibu ya hadharani kutawala maamuzi.
3. Linda nafasi ya ushahidi usiopendeza. Katika mkutano wa kanisa au kazini, mpe mshiriki mwenye wasiwasi nafasi ya kukamilisha hoja bila kudhihakiwa. Andika pingamizi lenye uzito na panga uchunguzi wa haki kabla ya kuendelea.
4. Pima makubaliano na upinzani kwa Maandiko. Chunguza dai maarufu la kiroho katika muktadha, ukizingatia uaminifu wa agano na usahihi wa dai. Kataa kutegemea ukubali wa umati au kuvutiwa moja kwa moja na mpinzani aliyesimama katika upweke.
5. Wataje watu wanaoingia hatarini mpango ukitekelezwa. Kabla ya uamuzi wa uongozi, orodhesha athari kwa wafanyakazi, wahudumu wa kujitolea, wanandoa, watoto, na majirani walio katika mazingira magumu. Kubali sehemu inayofaa ya usumbufu badala ya kuwasukumia gharama watu wenye mamlaka kidogo.
6. Endeleza marekebisho yasiyokamilika. Chagua desturi moja inayovumiliwa licha ya kupingana na imani inayokiriwa. Kubaliana kuhusu badiliko linalowezekana pamoja na washiriki wanaoguswa, weka tarehe, na omba ufuatiliaji wenye uwajibikaji badala ya hotuba nyingine ya kutia moyo.

Maswali ya Tafakari

1. Baada ya kupokea rehema, ni uamuzi gani unaojirudia sasa unaopima kina cha toba?
2. Ni matokeo gani yanayotamaniwa yanaweza kuongoza uchaguzi wa washauri au tafsiri ya ushauri wa kibiblia?
3. Ni ushahidi gani ungestahili kubadili mpango unaopendwa, hata baada ya tangazo la hadharani?
4. Ni ulinzi gani wa vitendo unaopatikana kwa sauti ya kweli inayoleta usumbufu kwa uongozi wa kanisa, kazini, au katika familia?
5. Ni gharama gani zinazoangukia watu walio katika mazingira magumu wakati kiongozi anahifadhi starehe, sifa, au usalama?

Sala ya Mwitikio

Mungu mwaminifu, ikulu inaweza kujaa kelele huku dhamiri ikizidi kunyamaza. Lipe kanisa upendo wa ukweli wenye nguvu kuliko hamu ya kusikia maneno ya kutuliza. Baada ya ungamo, palilia utii wenye uvumilivu. Baada ya rehema, kuza utayari wa kupokea marekebisho yanayofuata.

Walinde wachungaji, wazazi, waajiri, na viongozi wa jamii dhidi ya kuyageuza maombi kuwa mapambo ya tamaa iliyokwisha kuamuliwa. Toa ujasiri wa kupokea ushauri usiopendeza, kufuta mipango yenye madhara, kurejesha uaminifu uliovunjika, na kumlinda shahidi anayetishwa. Mamlaka yawe kivuli cha usalama kwa majirani walio dhaifu.

Bwana Yesu, Mchungaji Mwema, kusanya mioyo yenye hofu kuzunguka ukweli wa injili. Jenga jumuiya zenye usemi wa kweli bila ukatili na usikivu wa unyenyekevu bila woga. Katika maamuzi yenye gharama, dumisha uaminifu unaodumu zaidi ya makofi. Kumbukumbu ya uso uliofichwa wa Ahabu na silaha zilizopenywa izidishe heshima kwa neno la Mungu. Kwa neema ya Kristo, kuza maisha ya kweli, kanisa linalokubali kufundishwa, na tumaini lenye msingi katika ufalme unaokuja. Amina.

Dirisha la Sura Inayofuata — Mfalme Ameanguka, Swali Linatoka Kitandani pa Ugonjwa

Kitabu cha 1 Wafalme kinafungwa Ahazia akiendeleza mwelekeo wa ibada wa Ahabu. Sura ya 1 ya 2 Wafalme itahama kutoka uwanja wa vita hadi kitandani pa ugonjwa wa kifalme. Baada ya kuumia, Ahazia atatuma wajumbe kutafuta ushauri kwa Baal-zebubu wa Ekroni. Eliya atakatiza safari kwa swali kuhusu kukataa kwa mfalme kumtafuta Mungu wa Israeli.

Mpaka kati ya vitabu hauhitimishi simulizi pana. Nyumba ya Ahabu bado inakabiliwa na neno la Mungu, na mabadiliko ya watawala bado hayazai uaminifu wa agano. Angalia mwendo kutoka baba anayetafuta utabiri unaopendeza hadi mwana anayetafuta mwongozo nje ya BWANA. Jaribu jipya litahusu ugonjwa badala ya mji unaogombaniwa, lakini mgogoro wa zamani kuhusu kutumaini utaendelea. Ni mwitikio gani unaowezekana nguvu za binadamu zinaposhindwa na neno la Mungu linapokatiza kutafuta usalama katika chanzo kingine?

Orodha ya Vyanzo

1. Maandiko ya Biblia ni msingi mkuu wa uchambuzi. Fungu Kuu limetolewa kama muhtasari uliotambulishwa; usimulizi wa vifungu katika makala ni ufafanuzi wa maana. Marejeo ya vitabu yanafuata mfumo wa SBL wa mwandishi na mwaka. Vichwa vya sehemu vinatambulisha matoleo ya kidijitali yasiyo na namba za kurasa za chapa.
2. The Holy Bible. King James Version. 1 Wafalme 20–22; 2 Wafalme 1; pamoja na vifungu vya Biblia vilivyotajwa katika uchambuzi.
3. Brueggemann, Walter. 2000. 1 & 2 Kings. Smyth & Helwys Bible Commentary. Macon, GA: Smyth & Helwys. Hasa 267–80.
4. Leithart, Peter J. 2006. 1 & 2 Kings. Brazos Theological Commentary on the Bible. Grand Rapids: Brazos Press. Hasa “1 Kings 22:1–40.”
5. Provan, Iain W. 2012. 1 & 2 Kings. Understanding the Bible Commentary Series. Grand Rapids: Baker Books. Hasa “Ahab Dispatched (1 Kgs. 22:1–40)” na “Jehoshaphat and Ahaziah (1 Kgs. 22:41–2 Kgs. 1:18).”