Uchambuzi wa Ayubu 21: Waovu Wanaposhuka Kaburini kwa Amani

01

Utangulizi

Ni rahisi kutoa majibu ya mkato na ya kujiamini, hadi pale unapokabiliana na ukweli halisi wa maisha. Sofari amesema ustawi wa waovu ni mfupi, utamu wao hugeuka sumu, na hukumu huwafagilia mbali. Sasa Ayubu anaufungua mlango wa ulimwengu halisi. Anawaonyesha waovu wanaoishi muda mrefu, watoto wao wakicheza kama wana-kondoo, nyumba zao zikiwa salama, na filimbi zikipaza sauti wakati ngoma zinapigwa. Wanamwambia Mungu, “Tuondokee,” lakini siku zao zinaendelea katika ustawi; wengine hushuka kuzimu kwa amani, na hata makaburi yao hulindwa kwa heshima. Ayubu hatetei uovu. Anakataa ramani inayosema kila barabara ya dhambi huishia kwenye hukumu inayoonekana mara moja. Ulimwengu huu una giza na utata mwingi kuliko ramani ya marafiki zake—na ukuu wa Mungu hauwezi kupimwa kwa fomula zao finyu za kiimani.

02

1.0 Utangulizi: Ulimwengu Halisi Unapoivunja Hotuba Iliyopangiliwa Vizuri

Sofari ametoka tu kushusha hotuba iliyosheheni mifano mizito kuhusu hatima ya waovu. Katika Ayubu 20, uovu ni asali inayofichwa chini ya ulimi, mali ya udhalimu inayomezwa, na raha inayogeuka kuwa sumu ya nyoka tumboni. Mwovu anaweza kuinuka mpaka mawinguni, lakini anguko lake linakuja haraka. Mbingu zinafunua hatia yake, dunia inasimama dhidi yake, na hasira ya Mungu inaifagilia mbali nyumba yake.

Sofari ana uhakika kwamba ameueleza ulimwengu jinsi ulivyo.

Ayubu anajibu kwa kusema, kwa maana nyingine, “Lakini tazameni tena.”

Anawaomba rafiki zake wasikilize kwa makini. Kusikiliza kwao pekee kunaweza kuwa faraja wanayoweza kumpa (21:2). Baada ya hapo, anasema, wanaweza kuendelea kumdhihaki wakitaka. Ombi hili linabeba uchungu mkubwa. Watu waliokuja kumfariji sasa wamebakiza zawadi moja tu ambayo bado wanaweza kumpa: ukimya wa kumsikiliza.

Kisha Ayubu anawapeleka nje ya rundo la majivu na kuwaonyesha ulimwengu wanaoukataa. Kwa nini waovu wanaishi? Kwa nini wanafikia uzee na kuongezeka nguvu? Kwa nini watoto wao wanastawi mbele yao? Kwa nini nyumba zao ziko salama, mifugo yao inazaa, muziki unajaa nyumbani, na maisha yao yanamalizika bila msiba ule ambao rafiki zake wanasema lazima uwapate? (21:7–13).

Maswali haya si ya mtu anayependa uovu. Ayubu anasema wazi kwamba mashauri ya waovu yako mbali naye (21:16). Lakini uaminifu unamlazimisha akiri kile macho yake yanaona: mara nyingi hukumu haiji kwa ratiba ambayo theolojia rahisi inaitarajia.

Hapo ndipo nguvu ya Ayubu 21 ilipo. Sura hii haimkani Mungu kuwa mwenye haki. Inakataa kutumia hali ya mtu ya sasa kama hukumu ya mwisho ya Mungu juu ya maisha yake. Ustawi wa mtu hauthibitishi kwamba Mungu amemkubali; mateso ya mtu hayathibitishi kwamba Mungu amemhukumu.

Ayubu 21 inauliza swali linalotikisa kila imani inayotegemea majibu ya haraka:

Tutafanya nini maisha yanapoonyesha kwamba waovu wanaweza kustawi, wenye haki wakateseka, na hukumu ya Mungu ikakataa kufuata kalenda yetu?

03

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Ayubu Anauita Ulimwengu Kuwa Shahidi

Ayubu 21 ni hotuba ya saba ya Ayubu. Mara nyingi inachukuliwa kuwa mwanzo wa mzunguko wa tatu wa majadiliano, ingawa katika upangaji mwingine inasomwa kama jibu linalokamilisha hotuba ya Sofari katika mzunguko wa pili. Kwa njia yoyote ile, sura hii ni hatua muhimu. Hadi hapa, rafiki zake wameendelea kukazia hoja moja: Mungu hutawala kwa haki; kwa hiyo waovu huanguka, na wanaoteseka sana lazima wawe wamefanya uovu mkubwa sana.

Ayubu hakatai sehemu ya kwanza—Mungu ni mwenye haki. Anakataa daraja ambalo rafiki zake wamejenga kutoka haki ya Mungu hadi hitimisho lao kuhusu kila mtesekaji.

Elifazi alitegemea uzoefu wake. Bildadi alitegemea mapokeo ya wazee. Sofari alidai kwamba jambo hili limejulikana tangu zamani: furaha ya mwovu ni ya muda mfupi (20:4–5). Sasa Ayubu naye anatoa ushahidi wa uzoefu. Anawaambia waulize wasafiri wanaopita njiani. Watu ambao wameuona ulimwengu mpana zaidi wanajua kwamba waovu wanaweza kuokolewa katika siku ya maafa, kulindwa katika siku ya ghadhabu, na kuzikwa kwa heshima (21:29–33).

Kwa hiyo, sura hii ni hotuba ya mabishano. Ayubu anachukua madai ya rafiki zake na kuyapima mbele ya maisha yenyewe. Hoja yake imepangika katika vipengele saba:

1. Ayubu anawaomba rafiki zake wamsikilize, kwa sababu kusikiliza ndiko faraja pekee iliyobaki (21:1–6).

2. Waovu huishi muda mrefu, huongezeka nguvu, na kuona watoto wao wakistawi (21:7–10).

3. Familia zao hucheza, muziki hujaza nyumba zao, na wengine hufa kwa amani (21:11–13).

4. Wanamkataa Mungu waziwazi, lakini hawapati hukumu ya papo hapo (21:14–16).

5. Ayubu anauliza ni mara ngapi kweli taa ya mwovu huzimwa kama rafiki zake wanavyodai (21:17–22).

6. Mtu mmoja hufa akiwa na nguvu na amani, mwingine akiwa na uchungu, lakini wote hulala mavumbini (21:23–26).

7. Ushahidi wa wasafiri na mazishi ya wenye nguvu unaonyesha kwamba hata waovu huweza kufa wakiheshimiwa (21:27–34).

Ayubu hatoi mfumo mwingine rahisi kuchukua nafasi ya mfumo wa rafiki zake. Hasemi kwamba waovu daima hustawi. Hasemi kwamba haki haina maana. Anasema kwamba uzoefu wa mwanadamu hauwezi kufungwa ndani ya sentensi moja. Wakati mwingine waovu huanguka. Wakati mwingine hustawi. Wakati mwingine wenye haki huona ukombozi. Wakati mwingine hufa wakiwa bado wanasubiri.

Hekima ya kweli lazima iwe pana kiasi cha kukubali ukweli wote huo mbele za Mungu.

04

3.1 “Sikilizeni kwa Makini” — Kusikiliza Kama Faraja ya Mwisho (21:1–6)

Ayubu anaanza kwa ombi: “Sikilizeni kwa makini maneno yangu; na hilo liwe faraja yenu kwangu” (21:2).

Kauli hii ni ndogo, lakini inaibeba huzuni ya mazungumzo yote. Rafiki zake walikuja kumfariji. Walikaa pamoja naye kimya kwa siku saba, na kwa muda huo ukimya wao ulikuwa wa hekima kuliko hotuba zilizofuata. Sasa Ayubu anawaambia kwamba ikiwa watamsikiliza tu, bila kumkatiza wala kumlazimisha aingie kwenye mfumo wao, kusikiliza huko kunaweza kuhesabiwa kuwa faraja.

Kuna nyakati ambapo mtu aliyejeruhiwa hahitaji jibu jipya. Anahitaji nafasi ambayo ndani yake ukweli wake hautahukumiwa kabla haujasikika.

Ayubu anawaomba wamvumilie wakati akisema; baada ya hapo, wanaweza kumdhihaki (21:3).

Kejeli hiyo inaonyesha kwamba tayari anajua mazungumzo haya si salama. Hata hivyo, bado anazungumza. Anauweka ukweli mezani hata kama wale wanaousikia wameamua mapema kutouamini.

Kisha anauliza, “Je, malalamiko yangu ni juu ya mwanadamu?” (21:4). Kesi yake ya mwisho haiko mbele ya rafiki zake. Anashindana na Mungu. Ndiyo sababu roho yake inakosa subira. Ikiwa mgogoro wake ungekuwa na mwanadamu mwingine, angeweza kutafuta mahakama ya juu. Lakini mtu anampelekea nani kesi wakati Mungu mwenyewe anaonekana kuwa upande wa pili?

Anawaambia wamtazame na waweke mikono vinywani mwao (21:5). Mwili wake ni ushahidi wa jambo lisiloingia kwenye fomula zao. Anapokumbuka hali yake pamoja na hali ya ulimwengu, hofu inamshika na mwili wake unatetemeka (21:6).

Ayubu si mchambuzi baridi wa tatizo la uovu. Hoja yake inatoka katika mwili wenye vidonda. Maswali yake yanatetemeka.

Kusikiliza kwa kweli huanza tunapokubali kwamba mateso ya mtu yanaweza kusema jambo ambalo mfumo wetu haujaweza kulisema.

05

3.2 “Mbona Waovu Wanaishi?” — Maisha Marefu, Nguvu, na Nyumba Salama (21:7–10)

Swali kuu linakuja moja kwa moja: “Mbona waovu wanaishi, wanafikia uzee, naam, wanakuwa hodari kwa nguvu?” (21:7).

Sofari alisema ushindi wa waovu ni mfupi. Ayubu anasema wapo waovu wanaoishi muda mrefu. Hawatoweki kama ndoto kabla ya asubuhi. Wanazeeka. Nguvu zao zinaongezeka. Wana muda wa kujenga, kukusanya, kutawala, na kuona matunda ya maisha yao.

Watoto wao wanaimarika mbele yao, na wazao wao wanakua machoni pao (21:8). Hili linagusa jeraha la Ayubu moja kwa moja. Watoto wake wamekufa. Rafiki zake wanadai kupotea kwa familia ni ishara ya hukumu juu ya mwovu. Lakini Ayubu ameona waovu ambao watoto wao hawaanguki. Badala yake, ukoo wao unaendelea, majina yao yanadumu, na meza zao hazibaki tupu.

Nyumba zao ziko salama bila hofu, wala fimbo ya Mungu haionekani juu yao (21:9). Picha hiyo inavunja kabisa madai ya mara kwa mara ya rafiki zake. Elifazi, Bildadi, na Sofari wameeleza nyumba ya mwovu ikiporomoka. Ayubu anaonyesha nyumba inayosimama—milango yake imefungwa salama, usingizi wake hausumbuliwi, na hakuna radi ya hukumu inayopiga paa lake.

Hata mifugo yao inastawi. Fahali wao huzaa bila kushindwa; ng’ombe wao huzaa bila kuharibu mimba (21:10). Katika jamii ya kale iliyotegemea mifugo, hayo ni maelezo ya uchumi unaofanikiwa. Ustawi hauonekani tu kwenye sarafu, bali katika zizi lenye uhai, kizazi kinachoendelea, na maisha yasiyokatizwa.

Ayubu hataki wasomaji waone utajiri kuwa uovu. Anataka waache kuuona kama cheti cha kibali cha Mungu.

Nyumba iliyo salama si lazima iwe nyumba iliyo na haki, na nyumba iliyopigwa na dhoruba si lazima iwe nyumba iliyolaaniwa.

06

3.3 “Watoto Wao Hucheza Kama Wana-Kondoo” — Muziki Ndani ya Nyumba ya Mwovu (21:11–13)

Sasa picha inapata sauti na mwendo. Waovu huwaacha watoto wao watoke kama kundi la wana-kondoo; watoto wao hucheza (21:11). Ngoma na kinubi vinasikika, nao hufurahi kwa sauti ya filimbi (21:12).

Ni picha yenye mwanga mwingi: watoto wanakimbia, miguu inacheza, nyuzi za kinubi zinatetemeka, filimbi inaimba, na familia inasherehekea. Hili si fumbo la ndani la moyo wa mwovu; ni tukio la kawaida la furaha ya nyumbani.

Uzito wa picha hii unaonekana tunapokumbuka nyumba ya Ayubu. Mwanzoni mwa kitabu, wana na binti zake walikusanyika kwa karamu. Kisha upepo mkubwa ukaipiga nyumba, na wote wakafa (1:13–19). Sasa Ayubu anaona nyumba za waovu zikiwa na watoto wanaocheza, huku nyumba yake ikiwa imejaa ukimya.

Rafiki zake wanasema hali hiyo haiwezekani au haiwezi kudumu. Ayubu anasema, “Lakini imetokea. Nimeiona.”

“Humaliza siku zao katika ustawi, nao hushuka kuzimu kwa amani” (21:13). Hapa hoja yake inafika mahali pa kuumiza zaidi. Rafiki zake wanaweza kukubali kwamba mwovu anastawi kwa muda, mradi waongeze kwamba mwisho wake lazima uwe wa ghafla na wa kutisha. Ayubu anakataa hata kinga hiyo. Baadhi ya waovu hawaishi tu vizuri; wanakufa bila maafa makubwa. Hawana siku ya mwisho iliyoandikwa kwa radi. Wanashuka kuzimu—makao ya wafu—kwa utulivu wa taratibu, kama mtu anayeenda kulala.

Je, hii inamaanisha kwamba wamepata kibali cha mwisho cha Mungu? La hasha! Ukweli ni kwamba kifo chenye amani si ushahidi wa kutosha kuhusu tabia ya mtu, kama vile kifo chenye uchungu si ushahidi wa hatia yake.

Wakati mwingine muziki husikika katika nyumba isiyo na haki, huku nyumba ya mwenye haki ikibaki kimya. Hekima lazima ikiri jambo hilo bila kumwacha Mungu.

07

3.4 “Tuondokee” — Wanaomkataa Mungu Bila Kupoteza Ustawi Wao (21:14–16)

Sasa Ayubu anaondoa uwezekano wa kusema kwamba watu hawa wanastawi kwa sababu, kwa siri, ni wacha Mungu. La. Wanamwambia Mungu waziwazi, “Tuondokee; hatutaki kuzijua njia zako” (21:14).

Kisha wanauliza, “Mwenyezi ni nani hata tumtumikie? Nasi tutapata faida gani tukimwomba?” (21:15).

Haya ni maneno ya uasi ulio wazi. Hawamtaki Mungu, wala hawataki kujifunza njia zake. Wanapima ibada kwa faida. Ikiwa maombi hayaongezi mali yao, hawaoni sababu ya kuomba. Ikiwa kumtumikia Mungu hakuleti faida wanayoweza kuhesabu, hawataki kumtumikia.

Lakini hapa sura inafunua kejeli ya ndani. Waovu na rafiki zake Ayubu wanaweza kuwa pande tofauti, lakini wote wako katika hatari ya kutumia hesabu ileile ya biashara. Waovu wanasema, “Kwa kuwa hatuoni faida ya kumtumikia Mungu, hatutamtumikia.” Rafiki wanasema, “Ukimtumikia Mungu, lazima upate faida inayoonekana.” Wote wanaweka faida katikati. Ayubu anatafuta uhusiano na Mungu ambao hauwezi kupunguzwa kuwa biashara.

Hata hivyo, Ayubu hakubaliani na waovu. Anakiri kwamba mafanikio yao hayako mikononi mwao kwa maana ya mamlaka ya mwisho; maisha bado ni zawadi ambayo hawawezi kujiumbia. Kisha anasema, “Shauri la waovu na liwe mbali nami” (21:16). Anaweza kueleza ustawi wao bila kuutamani uasi wao.

Huo ni ukomavu wa kimaadili. Tunaweza kukiri kwamba njia mbaya imefanikiwa kwa muda bila kuiita nzuri. Tunaweza kukataa kusema uongo kuhusu ukweli huku tukikataa pia kuupenda uovu tunaouona.

Ayubu hayuko upande wa waovu; yuko upande wa ukweli.

08

3.5 “Ni Mara Ngapi Taa Yao Huzimwa?” — Hukumu Isiyofuata Ratiba Yetu (21:17–22)

Ayubu sasa anarusha mfululizo wa maswali: Ni mara ngapi taa ya waovu huzimwa? Ni mara ngapi msiba huwajia? Ni mara ngapi Mungu huwagawia maumivu katika hasira yake? Ni mara ngapi huwa kama majani mbele ya upepo au makapi yanayopeperushwa na dhoruba? (21:17–18).

Rafiki zake wamezungumza kana kwamba jibu ni, “Daima.” Lakini namna Ayubu anavyouliza inaonyesha jibu tofauti: si mara nyingi kama wanavyodai.

Huenda wakajibu kwamba Mungu huiwekea watoto wa mwovu adhabu ya baba yao. Ayubu anakataa jibu hilo kuwa suluhisho la tatizo. Ikiwa mwovu ndiye ametenda uovu, basi yeye mwenyewe na aione hukumu; macho yake mwenyewe na yaone maangamizi yake, na yeye mwenyewe na anywe hasira ya Mwenyezi (21:19–20). Baada ya kufa, ana faida gani au maumivu gani kuhusu nyumba itakayobaki nyuma yake? (21:21).

Ayubu haandiki fundisho kamili kuhusu uhusiano kati ya vizazi. Anapinga njia ambayo rafiki zake wangehamisha hukumu kutoka kwa mwovu aliyestawi hadi kwa watoto wake, ili tu mfumo wao uendelee kuonekana kuwa sahihi. Adhabu iliyocheleweshwa na kutua kwa mtu mwingine haiwezi kutumiwa kwa urahisi kuthibitisha kwamba mwovu mwenyewe alipokea malipo yanayoonekana.

Kisha anasema, “Je, mtu atamfundisha Mungu maarifa, yeye awahukumuye hata walio juu?” (21:22). Ayubu hakusudii kumfundisha Mungu namna ya kutawala. Lakini rafiki zake wamekuwa wakifanya hivyo bila kujua. Wamechora ramani ya lazima ambayo hata Mungu anapaswa kuifuata. Ayubu anawaonya: Mungu hahitaji mfumo wetu ili awe mwenye haki.

Tatizo si kwamba Mungu hana haki. Tatizo ni kwamba haki yake haiwezi kutawaliwa na saa zetu.

Hukumu iliyochelewa si sawa na haki iliyokufa; lakini kuchelewa huko kunatuzuia kujifanya tunaweza kuisoma hukumu ya mwisho ya Mungu katika hali ya leo.

09

3.6 “Mmoja Hufa Katika Ukamilifu wa Nguvu Zake” — Vitanda Viwili vya Mauti, Mavumbi Yale Yale (21:23–26)

Ayubu anatupeleka kwenye vitanda viwili vya mauti.

Mtu mmoja hufa akiwa na nguvu kamili, ametulia na salama (21:23). Mwili wake umelishwa, mifupa yake imejaa ute; maisha yake hayajamnyima wema unaoonekana (21:24). Anakufa akiwa ameonja raha.

Mwingine hufa akiwa na uchungu wa roho, bila kuonja mema (21:25). Huenda aliishi kwa uaminifu, huenda la; aya haijengi wasifu kamili. Inatuonyesha tu tofauti kubwa ya uzoefu wa kibinadamu. Mmoja amekunywa kikombe cha utulivu. Mwingine amemeza uchungu.

Kisha wote hulala pamoja mavumbini, na funza huwafunika (21:26).

Kifo kinayafuta baadhi ya tofauti ambazo watu walidhani zinaeleza thamani ya maisha. Mwili uliokuwa na nguvu na ule uliodhoofishwa hukutana mavumbini. Kaburi haliulizi ni nani aliyekufa akiwa amestawi na nani aliyekufa akiwa amevunjika moyo.

Lakini hoja ya Ayubu si kwamba wote walikuwa sawa kimaadili. Ni kwamba namna mtu anavyokufa haiwezi kutumiwa kama hesabu sahihi ya namna alivyoishi mbele za Mungu. Kifo chenye utulivu hakimfanyi mwovu kuwa mwenye haki. Kifo chenye uchungu hakimfanyi mwenye haki kuwa mwovu.

Sura ya 3 tayari ilitazama kuzimu kama mahali ambapo wafungwa na watawala, wadogo na wakubwa, hukutana katika ukimya. Hapa wazo hilo linarudi kwa kusudi jipya: ikiwa wote wanaweza kuishia mavumbini, basi kifo chenyewe hakiwezi kuwa jedwali rahisi la malipo.

Kwa msomaji Mkristo, jambo hili linafanya tumaini la ufufuo kuwa la lazima zaidi. Ikiwa kaburi linasawazisha bila kutatua, basi haki ya mwisho lazima ije kutoka ng’ambo ya kaburi. Ufufuo unatamka kwamba Mungu hataacha mavumbi yawe mwamuzi wa mwisho.

Kaburi linaweza kuwafunika wote, lakini haliwezi kutoa uamuzi wa mwisho juu ya wote.

10

3.7 “Waulizeni Wasafiri” — Waovu Wanaoheshimiwa Hata Baada ya Kufa (21:27–34)

Sasa Ayubu anawaangalia rafiki zake moja kwa moja: “Tazama, nayajua mawazo yenu, na mashauri mnayotaka kunidhulumu nayo” (21:27).

Anajua wanachofikiria. Wanasema, “Iko wapi nyumba ya mkuu? Iko wapi hema ambayo waovu waliishi?” (21:28). Wanataka kuonyesha magofu na kusema, “Tazama, tumethibitisha hoja yetu. Nyumba ya mwovu imeanguka.” Na kwa kuwa nyumba ya Ayubu imeanguka, wanataka kumweka ndani ya hadithi hiyo.

Ayubu anawaambia waulize wasafiri wanaopita njiani (21:29). Wasafiri wameona zaidi ya kijiji kimoja, nyumba moja, na simulizi moja. Ushahidi wao unapingana na maneno ya rafiki zake: mwovu huweza kuachwa katika siku ya maafa na kuokolewa katika siku ya ghadhabu (21:30).

Ni nani anayemkemea usoni kwa mwenendo wake? Ni nani anayemlipa kwa aliyotenda? (21:31). Mtu huyu ana nguvu nyingi kiasi kwamba hakuna anayethubutu kumwambia ukweli. Uovu wake haulindwi na kutokuwa na hatia, bali na mamlaka. Wanyonge wanaweza kujua alichofanya, lakini hawana sauti mbele yake.

Anapokufa, anapelekwa kaburini kwa heshima, na kaburi lake linalindwa (21:32). Mabonge ya udongo wa bondeni yanakuwa matamu kwake; umati usio na hesabu unafuata nyuma yake, huku wengi wengine wakitangulia mbele (21:33). Mazishi yake si ya aibu. Watu wanapanga foleni. Heshima za hadharani zinafunika historia ya udhalimu.

Picha hii bado inaonekana katika dunia yetu. Wenye nguvu wanaweza kuwaumiza wengine na kuendelea kuheshimiwa. Hotuba nzuri zinaweza kusomwa juu ya jeneza la mtu ambaye wahanga wake hawakuwahi kusikilizwa. Kaburi linaweza kulindwa, jina likasifiwa, na umati ukafuata—lakini ukubwa wa msafara hauwezi kubadilisha uovu kuwa haki.

Ndipo Ayubu anahitimisha: “Basi, mnanifariji bure namna gani, kwa kuwa majibu yenu yamesalia kuwa ya uongo?” (21:34).

Faraja yao ni tupu kwa sababu imekataa ukweli. Wamejaribu kumfariji kwa ramani ambayo maisha yenyewe yanaipinga. Na faraja inayohitaji mtesekaji aseme uongo kuhusu ulimwengu si faraja.

Faraja ya kweli haiogopi ushahidi. Inaweza kukaa mbele ya fumbo bila kumgeuza aliyejeruhiwa kuwa jibu la kutetea mfumo wetu.

11

4.0 Tafakari ya Kitheolojia: Haki ya Mungu Katika Ulimwengu Usiofuata Hesabu Rahisi

Ayubu 21 inalazimisha imani ikue zaidi ya maneno mepesi.

Kwanza, sura hii inatufundisha kwamba hekima ya kibiblia ni mwaminifu kwa Mungu na mwaminifu kwa ulimwengu halisi . Rafiki zake wanaona kwamba kulinda heshima ya Mungu kunahitaji kukataa ushahidi unaowasumbua. Ayubu anaamini kwamba Mungu wa kweli hahitaji kutetewa kwa uongo. Ikiwa waovu wanastawi, lazima tuseme wanastawi. Ikiwa mwenye haki anateseka, lazima tuseme anateseka. Ukweli wa Mungu hauwezi kuokolewa kwa kuuficha ukweli wa maisha.

Pili, ustawi si kipimo cha uhakika cha kibali cha Mungu . Mali, afya, watoto, usalama, maisha marefu, na mazishi yenye heshima ni zawadi zinazoweza kuwa njema. Lakini zikitenganishwa na haki, haziwezi kutumika kuwa muhuri wa utakatifu. Biblia yenyewe inakataa injili inayosema kwamba kila anayefanikiwa amebarikiwa kwa sababu ya uadilifu wake, au kila anayeteseka amelaaniwa kwa sababu ya dhambi yake.

Tatu, mateso si hukumu inayoweza kusomwa moja kwa moja . Msalaba unaliweka jambo hili wazi kuliko mahali pengine popote. Yesu ndiye Mwenye haki, lakini anakufa kifo cha aibu. Watazamaji wanatumia mantiki ya rafiki zake Ayubu: “Alimtumaini Mungu; na Mungu amwokoe sasa, kama anamtaka” (Mathayo 27:43). Kwao, mateso yake yanaonekana kuthibitisha kwamba Mungu amemkataa. Ufufuo unavunja hitimisho lao. Mungu anamtetea Mwenye haki aliyeteseka na kufunua kwamba Ijumaa ya giza haikuwa hukumu ya mwisho.

Nne, Ayubu 21 inafunua hatari ya imani ya biashara . Waovu wanauliza, “Tutapata faida gani tukimwomba?” Rafiki zake nao wanaamini kwamba kumtumikia Mungu lazima kulete malipo yanayoonekana sasa. Pande zote mbili zinajaribiwa kumfanya Mungu kuwa njia ya kupata kitu kingine. Lakini imani ya Ayubu, ingawa imejeruhiwa na yenye maswali makali, bado inamtafuta Mungu mwenyewe. Hataki mali yake tu irudi; anataka kesi yake isikike mbele ya uso wa Mungu.

Tano, sura hii inatufundisha kushikilia pamoja hukumu ya mwisho na unyenyekevu wa sasa . Ayubu hasemi kwamba uovu hautajibiwa milele. Kitabu kizima bado kinamwelekea Mungu atakayesema, kuhukumu maneno ya rafiki, na kumtetea Ayubu. Simulizi pana la Biblia linaelekea siku ambayo Mungu atauhukumu ulimwengu kwa haki kupitia Kristo aliyefufuka (Matendo 17:31). Lakini tumaini hilo halitupi ruhusa ya kujifanya tunajua tayari hukumu ya Mungu juu ya kila jirani yetu.

Zaburi 73 inapambana na fumbo hilohilo. Mtunga-zaburi anaona amani ya waovu na karibu miguu yake iteleze. Jibu haliji kwa kukataa ustawi wao, bali kwa kuingia patakatifu na kuona maisha katika upeo mpana wa uwepo na haki ya Mungu. Ayubu 21 inasimama katika mvutano kabla upeo huo haujafunguka kikamilifu. Inatufundisha kutoharakisha alfajiri wakati bado tuko usiku.

Kwa hiyo, tumaini la Kikristo si ahadi kwamba kila mwovu ataanguka mbele ya macho yetu, wala kila mwenye haki atainuliwa katika maisha haya. Tumaini letu ni Yesu Kristo aliyesulubiwa na kufufuka. Msalaba unaonyesha kwamba mwenye haki anaweza kupondwa na mifumo ya uovu. Ufufuo unaonyesha kwamba uovu hauwezi kuandika sentensi ya mwisho. Na uumbaji mpya unaahidi dunia ambayo haki haitakuwa tena mgeni, machozi yatafutwa, na kifo chenyewe hakitakuwa na kaburi la mwisho.

Waovu wanaweza kushuka kaburini kwa amani, lakini kaburi si mahakama ya mwisho. Mungu wa ufufuo bado atatoa maamuzi ya mwisho.

12

5.0 Matumizi Maishani: Kuishi kwa Uaminifu Wakati Haki Inaonekana Kuchelewa

Ayubu 21 inatoa hekima kwa wanaoteseka, wafariji, viongozi, na jumuiya za imani.

Kwanza, jifunze kusikiliza kama tendo la faraja . Ayubu hawaiti rafiki zake watatue fumbo lake; anawaomba wamsikilize. Kabla ya kutoa jibu, mpe aliyeumia nafasi ya kumaliza sentensi yake. Wakati mwingine sikio la upendo ndilo madhabahu ya kwanza ya faraja.

Pili, usiuchukulie ustawi kuwa cheti cha tabia njema . Mtu anaweza kuwa na nyumba salama, watoto wanaostawi, biashara inayokua, na heshima katika jamii huku akiishi mbali na haki. Pima maisha kwa uaminifu, huruma, na kumcha Mungu—si kwa mwanga wa nje pekee.

Tatu, usiyachukulie mateso kuwa ushahidi wa hatia . Upotevu, ugonjwa, umaskini, kuvunjika kwa familia, au kifo chenye uchungu havikupi ruhusa ya kumhukumu mtesekaji. Kaa karibu na rundo la majivu bila kugeuza majeraha kuwa mashtaka.

Nne, kataa imani inayomfanya Mungu kuwa biashara . Jiulize: Je, ninamwabudu Mungu kwa sababu ni Mungu, au kwa sababu ninatarajia anilipe kwa afya, pesa, mafanikio, na ulinzi? Imani inayodumu gizani hujifunza kumpenda Mtoaji hata zawadi zinapokosekana.

Tano, sema ukweli juu ya uovu wa wenye mamlaka . Ayubu anauliza ni nani anayemkemea mwovu usoni. Jumuiya ya Mungu haipaswi kuruhusu mali, cheo, umaarufu, au mazishi yenye heshima kufunika madhara yaliyotendwa kwa wanyonge. Haki inahitaji sauti kabla jeneza halijafukiwa.

Sita, usibuni maelezo ili kuokoa mfumo wako . Rafiki zake wako tayari kuhamishia hukumu kwa watoto wa mwovu au wakati usioonekana, mradi tu wasikubali kuwa hoja yao ina mipaka. Unyenyekevu wa kiroho unaweza kusema, “Sijui kwa nini jambo hili limetokea, lakini sitasema uongo kuhusu wewe wala kuhusu Mungu.”

Saba, shikilia tumaini la hukumu ya mwisho bila kuchukua kiti cha Hakimu leo . Mungu ataweka mambo sawa. Huo ndio msingi wa tumaini, si ruhusa ya kuwahukumu haraka wengine. Waachie Mungu uamuzi wa mwisho, nawe leo fanya haki, penda rehema, na utembee kwa unyenyekevu (Mika 6:8).

Nane, usiache kuchelewa kwa haki kukugeuze uwe kama waovu . Ayubu anasema mashauri yao yako mbali naye. Unaweza kuona udanganyifu ukifanikiwa bila kujiunga nao. Unaweza kuona uaminifu ukigharimu bila kuuacha. Imani haipimi wema kwa faida ya leo, bali kwa uzuri wa Mungu ambaye bado ataufanya ulimwengu kuwa mpya.

13

6.0 Maswali ya Kutafakari

1. Kwa nini Ayubu anasema kuwasikiliza kwa rafiki zake pekee kunaweza kuwa faraja kwake?

2. Ni picha zipi katika Ayubu 21:7–13 zinazoonyesha ustawi wa waovu, na kwa nini picha hizo zinaumiza sana tukikumbuka alichopoteza Ayubu?

3. Kauli ya waovu, “Tutapata faida gani tukimwomba?” inafunuaje imani ya biashara, na sisi tunaweza kuangukia mtego huo kwa namna gani?

4. Maswali ya Ayubu katika 21:17–21 yanaipinga vipi hoja ya rafiki zake kwamba waovu huadhibiwa daima kwa haraka?

5. Vitanda viwili vya mauti katika 21:23–26 vinatufundisha nini kuhusu mipaka ya kupima tabia ya mtu kwa namna maisha yake yalivyomalizika?

6. Kwa nini Ayubu anawaambia rafiki zake wawaulize wasafiri, na ushahidi wao unaongeza nini katika hoja yake?

7. Mazishi yenye heshima ya mwovu katika 21:31–33 yana uhusiano gani na namna jamii za leo zinavyoweza kufunika uovu wa wenye nguvu?

8. Msalaba na ufufuo wa Yesu vinatusaidiaje kushikilia haki ya Mungu bila kuwahukumu wanaoteseka?

14

7.0 Ombi la Kujibu

Ee Mungu wa haki, ambaye nyakati Zako ni za kina kuliko saa zetu,

tufundishe kusema ukweli mbele Zako.

Waovu wanapostawi na wenye haki wanapolia,

usituruhusu kuokoa majibu yetu kwa kumjeruhi anayeteseka.

Tufundishe kusikiliza kabla ya kusema,

kukaa karibu kabla ya kueleza,

na kuhurumia kabla ya kuhukumu.

Tuokoe na imani ya biashara

inayokuuliza faida ya maombi,

inayopima upendo Wako kwa mali,

na inayotafsiri kila jeraha kuwa laana.

Tunapoona nyumba za udhalimu zikiwa salama,

watoto wao wakicheza,

na muziki ukisikika ndani yake,

ulinde mioyo yetu isione wivu wala kukata tamaa.

Weka mashauri ya waovu mbali nasi.

Tunapokufa kwa uchungu au kwa amani,

tukumbushe kwamba mavumbi si mwamuzi wa mwisho.

Mkombozi yu hai.

Kristo amefufuka.

Na haki Yako bado itasimama juu ya makaburi yote.

Tupe ujasiri wa kutenda haki wakati haki imechelewa,

kupenda rehema wakati maneno yamekuwa makali,

na kutembea kwa unyenyekevu wakati hatuna majibu.

Katika jina la Yesu Kristo,

Mwenye haki aliyeteseka,

Mfalme aliyefufuka,

na Hakimu atakayeufanya ulimwengu kuwa mpya.

Amina.

15

8.0 Dirisha la Kuangazia Kinachofuata: Elifazi Anapobuni Mashtaka

Ayubu ameutikisa msingi wa rafiki zake. Ameonyesha kwamba waovu huweza kustawi, kufa kwa amani, na kuzikwa kwa heshima. Sasa mfumo wao una njia mbili: unaweza kunyenyekea mbele ya ushahidi, au unaweza kuongeza mashtaka.

Katika Ayubu 22, Elifazi anachagua njia ya pili.

Kwa mara ya kwanza, anaanza kutaja dhambi kubwa kana kwamba anajua Ayubu amezitenda: kuchukua dhamana ya ndugu bila sababu, kuwavua walio uchi mavazi, kumnyima mwenye uchovu maji, kumnyima mwenye njaa chakula, kuwafukuza wajane mikono mitupu, na kuiponda mikono ya yatima (22:6–9). Maandishi hayajawahi kusema Ayubu alifanya mambo hayo. Elifazi anahitaji Ayubu awe mwovu ili theolojia yake ibaki imesimama; hivyo pengo la ushahidi linajazwa na tuhuma.

Sura ya 21 imeonyesha kwamba majibu mepesi hayawezi kuubeba ulimwengu. Sura ya 22 itaonyesha jambo hatari zaidi: tunapopenda mfumo wetu kuliko jirani yetu, tunaweza kuanza kubuni dhambi ili kueleza majeraha yake.

16

9.0 Bibliografia Iliyofafanuliwa

Alter, Robert. The Wisdom Books: Job, Proverbs, and Ecclesiastes—A Translation with Commentary . New York: W. W. Norton, 2010. Tafsiri yake inalinda nguvu ya kishairi ya Ayubu 21 na kuonyesha makali ya maswali ya Ayubu dhidi ya mfumo wa malipo ya haraka.

Clines, David J. A. Job 21–37 . Word Biblical Commentary 18A. Nashville: Thomas Nelson, 2006. Uchambuzi wa kina wa muundo wa hotuba, maswali ya balagha, na hoja ya Ayubu kwamba uzoefu wa maisha unapingana na madai rahisi kuhusu mwisho wa waovu.

Crenshaw, James L. Old Testament Wisdom: An Introduction . Louisville: Westminster John Knox, 2010. Huweka kitabu cha Ayubu ndani ya mapokeo mapana ya hekima na kueleza mvutano kati ya haki ya Mungu na mateso yasiyoelezeka.

Habel, Norman C. The Book of Job: A Commentary . Old Testament Library. Philadelphia: Westminster, 1985. Husaidia kuiona Ayubu 21 kama hotuba ya mabishano inayopinga hekima ya kawaida kwa ushahidi wa ulimwengu halisi.

Hartley, John E. The Book of Job . New International Commentary on the Old Testament. Grand Rapids: Eerdmans, 1988. Inatoa mwongozo wenye uwiano wa kifasihi na kitheolojia kuhusu ustawi wa waovu, kifo, na kushindwa kwa faraja ya rafiki zake.

Newsom, Carol A. The Book of Job: A Contest of Moral Imaginations . Oxford: Oxford University Press, 2003. Hufafanua majadiliano ya Ayubu kama mgongano wa mitazamo ya kimaadili—kila sauti ikijaribu kueleza namna haki, mateso, na utawala wa Mungu vinavyokutana.

Walton, John H., and Tremper Longman III. How to Read Job . Downers Grove, IL: IVP Academic, 2015. Mwongozo unaosaidia kulisoma fumbo la Ayubu bila kugeuza kitabu kuwa fomula rahisi ya kueleza kila tukio la mateso.