Uchambuzi wa Esta 7: Wakati Adui Anapotajwa Jina — Karamu ya Esta, Anguko la Hamani, na Haki Mezani

01

Utangulizi

Meza iliandaliwa kwa divai, lakini kweli ilikuwa imesubiri chini ya kikombe.Malkia aliyekuwa ameficha jina lake sasa akawaita watu wake kutoka gizani na kuwaweka nuruni.Adui aliyejenga mti wa aibuakagundua kwamba mara nyingi uovu hujitayarishia hukumu yake mwenyewe.

02

1.0 Utangulizi: Wakati Kweli Inapopaswa Kusemwa

Kuna nyakati hekima husubiri. Kuna nyakati ujasiri hujipanga. Halafu kuna nyakati ambapo kweli haiwezi tena kuzunguka pembeni; lazima isemwe waziwazi.

Esta 7 ni wakati huo.

Kwa sura mbili, Esta ametembea kwa tahadhari takatifu. Amefunga kwa siri, ameingia katika ua wa ndani kwa kuhatarisha maisha yake, amepokea fimbo ya mfalme, amemwalika mfalme na Hamani kwenye karamu, amechelewesha ombi lake, na amesubiri usiku mmoja ambao mkono usioonekana wa majaliwa uligeuza magurudumu ya historia. Mfalme hakupata usingizi. Uaminifu wa Mordekai uliokuwa umesahaulika ukakumbukwa. Hamani akalazimika kumheshimu hadharani mtu yuleyule aliyekuwa akitaka kumwangamiza. Kufikia karamu ya pili ya Esta, Hamani tayari alikuwa ameanza kuanguka.

Sasa kweli iliyofichwa inaleta uso wake mezani.

Esta anafunua kile alichokuwa amekificha: yeye ni Myahudi. Maisha yake yamefungwa na maisha ya watu wake. Amri ya kuwaua Wayahudi si jambo la kisiasa tu; ni hukumu ya kifo dhidi ya malkia mwenyewe. Njama ya Hamani sio tishio la mbali la mipakani; ni mauaji ya uhaini ndani ya ikulu.

Andiko hili linahusu utambulisho uliofichwa kuwa maombezi ya hadharani, kwa sababu haki huanza pale kweli inapowataja kwa jina wote wawili: waliotishiwa na aliyetishia.

Sura hii ina drama, ina kejeli ya kifasihi, na ina ukali wa kweli. Mfalme anauliza ni nani angethubutu kumtishia malkia. Esta anamtaja Hamani. Mfalme anainuka kwa hasira. Hamani anaanguka mbele ya Esta akiomba atete uhai wake. Mfalme anaelewa vibaya tukio hilo—au pengine anatumia fursa hiyo kumdhihaki makusudi—na uso wa Hamani unafunikwa. Kisha Harbona, mmoja wa matowashi, anaelekeza macho ya mfalme kwenye mti ambao Hamani alikuwa ameumchongea Mordekai, mtu aliyemwokoa mfalme. Hamani anatundikwa juu ya mti aliokuwa amemwandalia adui yake.

Kwa Hamani, upepo wa mabadiliko umekamilisha kazi yake. Lakini kwa Wayahudi, mambo bado. Adui mkuu ameanguka, lakini amri ya maangamizi bado imesimama. Kumwondoa mtu mwovu hakumaanishi moja kwa moja kwamba mfumo aliouunda kwa uovu wake umevunjwa. Joka linaweza kukatwa kichwa, lakini kiwiliwili chake kikaendelea kutambaa mitaani. Kazi ya haki lazima iende mbali zaidi ya kufunua uovu; lazima isonge kuleteleza ulinzi, urejesho, na uumbaji mpya.

Hata hivyo, Esta 7 inaangazia mapinduzi kwa mwanga mkali. Karamu inakuwa mahakama. Malkia anakuwa shahidi. Adui aliyefichwa anawekwa wazi. Mti wa aibu unakuwa chombo cha hukumu. Na nyuma ya yote hayo, Mungu hatajwi jina, lakini uwepo wake hauwezi kutohusishwa katika mpangilio wa ajabu wa wakati, ujasiri, kumbukumbu, na anguko. Kitabu cha Esta ni mojawapo ya ushuhuda mkubwa wa Maandiko kwamba Mungu anaweza kufanya kazi kwa nguvu kubwa hata pale jina lake halitajwi kwa maneno. Ukimya wa jina la Mungu si kutokuwepo kwa mkono wa Mungu. [1]

Mtego umesukwa. Mwenye kiburi ameanguka. Meza imekuwa kiti cha enzi cha ukweli.

03

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Karamu ya Kilele

Esta 7 ni karamu ya pili kati ya karamu mbili ambazo Esta alimwandalia mfalme na Hamani. Karamu hizi mbili zinazungukia tukio la msingi la sura ya 6, ambapo Mordekai anaheshimiwa hadharani na Hamani anaaibishwa angani. Uandishi huu una maana. Karamu ya kwanza ya Esta inainua kiburi cha Hamani; usiku wa kukosa usingizi unafunua kumbukumbu iliyofichwa; karamu ya pili ya Esta inafunua njama iliyofichwa. Kilichoonekana kama ukimya kinakuwa sauti kuu isiyozuilika, na giza lililotanda sasa linapisha alfajiri ya majira mapya ya utukufu.

Mandhari ya karamu ni ya muhimu sana. Katika kitabu cha Esta, sherehe na karamu zinaonyesha kupanda na kuanguka kwa mamlaka. Karamu ya Ahasuero katika sura ya 1 ilionyesha fahari ya himaya na kufunua upumbavu wa himaya. Karamu ya kutawazwa kwa Esta katika sura ya 2 ilimweka ndani ya ikulu. Karamu ya Hamani na mfalme katika sura ya 3 ilisherehekea amri ya kifo huku mji wa Shushani ukiingia katika fadhaa. Karamu za Esta katika sura ya 5 na 7 zinakuwa vyombo vya kugeuza hali ya mambo. Katika usanifu wa kitabu hiki, karamu si mapambo ya nyuma ya jukwaa; ni majukwaa ya kitheolojia ambapo mamlaka hufunua njaa yake, na majaliwa hugeuza meza zake. [2]

Sura hii pia inabadili kupanda kwa Hamani katika sura ya 3. Katika sura ya 3, Hamani anainuliwa, anamshawishi mfalme, anapokea pete ya kifalme, anatoa amri, kisha anaketi kunywa na mfalme wakati mji unaomboleza. Katika sura ya 7, Hamani analetwa kwenye meza ya Esta, anafunuliwa kama adui, anaanguka kwa hofu, na kutundikwa juu ya mti wake mwenyewe. Mtu aliyetumia ukaribu wake na mamlaka kuwatishia Wayahudi sasa anapoteza maisha yake kwa sababu malkia Myahudi anatumia ukaribu wake na mamlaka kusema ukweli.

Kumbukumbu ya Biblia iliyo nyuma ya yanayojili ni ya tangu kale na kale. Hamani anaitwa Mwagagi, jambo linalomunganisha na Agagi na Amaleki, adui wa zamani aliyewashambulia Israeli jangwani (Kut. 17:8–16; Kum. 25:17–19; 1 Sam. 15:1–35). Kwa hiyo Esta 7 si drama ya ikulu tu; ni tukio jingine katika pambano refu kati ya uzao wa ahadi na nguvu zinazotaka kuufuta. Amaleki aliwashambulia walio dhaifu nyuma ya msafara wa Israeli; Hamani sasa anataka kuwashambulia watu wa Mungu waliotawanyika katika himaya yote. Vazi limebadilika, lakini uadui wa kale unatambulika.

Lakini Esta hakabili uovu kwa hofu ya pupa. Anakabiliana nao kwa maombezi yaliyovaa mwili.

Utambulisho wake si tena kweli ya faragha; unakuwa msingi wa utetezi wake. Anasema kama mtu ambaye maisha yake yamefungwa na maisha ya waliohukumiwa kufa. Katika hili, Esta anasimama katika nafasi ya Musa, aliyewaombea Israeli baada ya ndama wa dhahabu (Kut. 32:30–32); Danieli, aliyekiri dhambi za watu wake kana kwamba ni zake mwenyewe (Dan. 9:4–19); na Nehemia, aliyelia, akafunga, akaomba, na akatenda kwa ajili ya Yerusalemu (Neh. 1:4–11).

Huu ni mmoja wa miondoko mikubwa ya kitheolojia katika Esta: wokovu huja kupitia kujitambulisha na walio hatarini. Esta anasimama pamoja na watu wake. Hajitengi na hatari yao. Analeta hukumu yao ya kifo mbele ya mfalme kwa kusema, kwa maana pana, “Amri dhidi yao ni amri dhidi yangu. Kifo chao ni kifo changu. Adui yao ni adui yangu.”

Kwa wasomaji Wakristo, mshikamano huu wa gharama wa Esta unawaelekeza mbele kwa Yesu, Mwombezi wa kweli na wa mwisho, ambaye haokoi akiwa amejitenga mbali salama. Anavaa mwili, anajiunga na familia ya wanadamu waliotishiwa, anaingia mahali pa mauti, na anafufuka ili rehema iwe na neno la mwisho (Yoh. 1:14; Ebr. 2:14–18; 7:25). Esta anajihatarisha kifo kuwatetea watu wake; Kristo anaingia katika kifo kuwakomboa hata adui zake.

Malkia aliyefichwa sasa amekuwa mtetezi wa hadharani.

04

3.1 Mfalme Anapouliza Tena (Esta 7:1–2)

Mfalme na Hamani wanakuja kula karamu pamoja na Malkia Esta. Tena, siku ya pili, wakiwa wanakunywa divai, mfalme anauliza: “Ni nini utakacho, Malkia Esta? Utapewa. Na ombi lako ni nini? Hata nusu ya ufalme wangu, litatimizwa.”

Hii ni mara ya tatu mfalme anatoa ahadi kama hiyo. Msomaji amesubiri pamoja na Esta kupitia kufunga, hatari, kuchelewa, na karamu. Sasa swali linarudi: Anataka nini?

Maneno “hata nusu ya ufalme” yanasikika kama ahadi kubwa, lakini hitaji la Esta ni la haraka kuliko ukarimu wa kifalme. Haombi eneo, mali, cheo, au kisasi. Anaomba uhai. Mfalme anazungumza kwa lugha ya uwingi. Esta anajibu kutoka ukingo wa kifo.

Tofauti hii ni muhimu. Himaya hupenda kutoa maonyesho huku ikipuuza majeraha. Inaweza kuonyesha dhahabu, divai, bustani, viti vya enzi, amri, na taji, lakini ikashindwa kuwalinda wasio na hatia. Ikulu inaweza kutoa nusu ya ufalme, lakini Esta anaomba kitu cha msingi zaidi na kitakatifu zaidi: maisha ya watu wake yaruhusiwe kuendelea.

Sasa meza ya karamu imemwagiwa ukweli wote uliofichwa. Hamani anaweza kufikiri bado yeye ni mgeni wa heshima. Mfalme anaweza kufikiri hii ni tukio jingine la kifalme. Lakini Esta anajua kwamba karamu imekuwa mahali ambapo ukimya lazima ufike mwisho.

05

3.2 Esta Anapoomba Uhai (Esta 7:3–4)

Esta anajibu kwa unyenyekevu na ujasiri: “Ikiwa nimepata kibali machoni pako, Ee mfalme, na ikiwa inampendeza mfalme, nipewe maisha yangu kuwa haja yangu, na watu wangu kuwa ombi langu.”

Esta anajifunua kwa nguvu makini na ya ushawishi mkubwa. Anaanza na maisha yake mwenyewe, kisha anawataja watu wake. Ombi la kimkakati na la kishujaa—ombi linalomkumbusha mfalme kuwa maisha ya malkia yako hatarini..

Kisha anaielezea hatari kwa lugha ya amri ya Hamani: “Tumeuzwa, mimi na watu wangu, ili tuharibiwe, tuuawe, na kuangamizwa.” Maneno haya yanarudia amri ya kifalme ya Esta 3:13. Esta analeta lugha ya kifo ndani ya ukumbi wa karamu, na anamfanya mfalme asikie kile alichoruhusu.

Hii ni hekima ya kinabii ndani ya adabu za kifalme. Esta hapigi kelele, lakini pia hafifishi kweli.

Anazungumza kwa sarufi ya ikulu, lakini mzigo wa maneno yake ni wa kiagano: watu walioumbwa kwa ahadi wameuzwa kwa ajili ya kuchinjwa. Lugha hii inatukumbusha Yusufu, aliyeuzwa na ndugu zake, lakini baadaye akatambua kwamba Mungu alikuwa ametenda kupitia uovu wa wanadamu ili kuhifadhi maisha (Mwa. 37:28; 45:5; 50:20). Watu wa Esta “wameuzwa,” lakini Mungu aliyewahifadhi Israeli kupitia Yusufu sasa anawahifadhi Israeli kupitia Esta.

Anaongeza kwamba kama wangeuzwa tu kuwa watumwa, angekaa kimya, kwa sababu dhiki hiyo isingekuwa na uzito wa kumsumbua mfalme. Kauli hii ina nguvu ya usemi wa hali ya juu. Esta hapunguzi utumwa kana kwamba si jambo baya; anaonyesha ukubwa wa mauaji ya kimbari. Anasema: huu si utumwa wa kawaida. Huku ni kuangamizwa.

Maneno “mimi na watu wangu” ndiyo moyo wa maombezi yake. Esta hajifichi tena nyuma ya ikulu. Anasimama kwa mshikamano na waliohukumiwa. Utambulisho wake unakuwa ombi lake. Anasema kama mtu anayehusika na watu walio hatarini.

06

3.3 Mfalme Anapotaka Jina (Esta 7:5)

Mfalme anauliza, “Ni nani huyo, naye yuko wapi, aliyethubutu kufanya hivyo?”

Kejeli hapa ni nzito. Mfalme mwenyewe ndiye aliyeidhinisha amri hiyo. Alimpa Hamani pete. Aliruhusu watu wakabidhiwe kuangamizwa. Lakini sasa anazungumza kana kwamba ameshtuka kwamba kitu kama hicho kingeweza kutokea katika ufalme wake.

Hii ni sehemu ya kejeli ya kitabu cha Esta dhidi ya mamlaka. Ahasuero ana mamlaka bila ufahamu. Anasaini bila kuona. Anakabidhi madaraka bila kupambanua. Sasa, matokeo ya uzembe wake yanapomgusa malkia wake, anaghadhibika. Mfalme ana nguvu, lakini hana hekima; ana kiti cha enzi, lakini hana uwazi wa kimaadili; ana mamlaka, lakini hana uwajibikaji. Esta hafunui chuki ya Hamani tu, bali pia hatari ya uongozi unaowaruhusu wengine kutumia mamlaka yao kama silaha.

Swali la mfalme linafungua mlango wa adui kutajwa kwa jina.

Kutaja udhalimu kwa jina ni jambo la maana. Madhara mara nyingi hujificha nyuma ya lugha isiyo wazi: sera, mchakato, usalama, mapokeo, ufanisi, utaratibu. Esta anaondoa ukungu huo. Watu wametishiwa. Malkia yuko hatarini. Kuna mtu amefanya hili.

Kweli iko tayari kuwa mahsusi.

07

3.4 Esta Anapomtaja Hamani (Esta 7:6)

Esta anasema, “Mtesi na adui ni huyu Hamani mwovu!”

Maneno haya yanatua kama radi. Hamani anatetemeka mbele ya mfalme na malkia.

Mpaka wakati huu, Hamani amekuwa akiiongoza simulizi. Katika sura ya 3, aliwaelezea Wayahudi kama watu waliotawanyika, walio tofauti, na wasiotii. Aliwaonyesha kama tishio la kisiasa. Alimshawishi mfalme awaone kama watu wasiostahili kuishi. Lakini sasa Esta anamtaja yeye kwa usahihi: mtesi, adui, mtu mwovu.

Utetezi umebadilika kuwa mashtaka. Mshitaki anashtakiwa. Yule aliyewataja Wayahudi kama hatari anafunuliwa kuwa yeye ndiye hatari ya kweli. Ukatili uliofichwa wa Hamani unaletwa nuruni.

Mwangwi wa Maandiko ni mkubwa. Katika Mwanzo, nyoka anaficha kifo katikati ya maneno ya ushawishi (Mwa. 3:1–5). Farao anaficha ukandamizaji chini ya sera ya maslahi ya taifa (Kut. 1:8–14). Yezebeli anaficha mauaji kwa kutumia utaratibu wa kisheria (1 Fal. 21:8–14). Hamani anaficha mauaji ya kimbari chini ya lugha ya kiutawala. Mara nyingi uovu huvaa mavazi rasmi. Esta anayavua mavazi hayo na kuutaja moyo ulio ndani yake.

Maneno yake ni mafupi, lakini yanabeba uzito wa sura nyingi za maandalizi. Habishani kwa muda mrefu. Hapunguzi shtaka. Hajifichi nyuma ya adabu tupu. Wakati sahihi unapofika, ujasiri hunena kwa uwazi.

Kuna nyakati ambapo maneno ya uaminifu lazima yatolewe kwa umakini, na kuna nyakati lazima yawe wazi. Esta amesubiri kwa hekima. Sasa anautaja uovu bila kusita.

08

3.5 Mfalme Anapokasirika na Hamani Anapoanguka (Esta 7:7–8)

Mfalme anainuka kwa hasira kutoka kwenye kunywa divai na kwenda katika bustani ya ikulu. Hamani anabaki kumwomba Malkia Esta anusuru uhai wake, kwa sababu anaona kwamba mfalme amekwisha kumkusudia mabaya.

Picha inabadilika kwa haraka. Hamani, aliyekuwa ametafuta kifo cha watu wa Esta, sasa anamwomba Esta uhai wake. Mtu aliyetaka Mordekai aanguke sasa anaanguka mbele ya malkia Myahudi. Lugha ya kuanguka inatukumbusha onyo la mke wake na washauri wake katika sura ya 6: ikiwa Mordekai ni mmoja wa Wayahudi, Hamani ataanguka kabisa mbele yake (Esta 6:13). Anguko linaanza kwa Mordekai, lakini linafika kwenye kochi la Esta. Adui anaanguka mbele ya watu aliopanga kuwafutilia mbali. [3]

Mfalme anarudi kutoka bustanini wakati huo huo Hamani ameanguka juu ya kochi alilokuwapo Esta. Mfalme anasema, “Je, hata anataka kumlazimisha malkia mbele yangu, ndani ya nyumba yangu?”

Tukio hili limejaa kejeli ya giza. Hamani anaanguka kuomba rehema, lakini mfalme anatafsiri—au anachagua kutafsiri—tendo hilo kama shambulio. Mtu aliyewasingizia Wayahudi sasa anakabiliwa na shtaka linalomuua mbele ya mfalme. Kukata tamaa kwake mwenyewe kunakuwa kipande cha mwisho cha anguko lake.

Mara tu maneno yanapotoka kinywani mwa mfalme, uso wa Hamani unafunikwa kama ishara ya hukumu na maandalizi ya kuuawa. Uso wenye kiburi uliotamani heshima ya hadharani sasa unafunikwa kwa aibu.

Hamani ametoka kuwa mgeni mheshimiwa wa karamu na kuwa mhalifu aliyehukumiwa ndani ya muda mfupi.

09

3.6 Mti Unapomshuhudia Mjenzi Wake (Esta 7:9–10)

Harbona, mmoja wa matowashi waliomhudumia mfalme, anasema: “Tena, ule mti ambao Hamani amemwandalia Mordekai, ambaye neno lake lilimwokoa mfalme, umesimama nyumbani kwa Hamani, urefu wa dhiraa hamsini.”

Huu ni wakati uliopangwa kikamilifu. Harbona anamkumbusha mfalme si tu kuhusu mti, bali pia kuhusu uaminifu wa Mordekai. Mfalme amemkumbuka Mordekai katika sura ya 6. Sasa mti unafunuliwa kama jaribio la kumuua mtu aliyemwokoa mfalme.

Mfalme anaamuru, “Mtundikeni juu yake.”

Basi wanamtundika Hamani juu ya mti aliokuwa amemwandalia Mordekai. Ndipo hasira ya mfalme inapopoa.

Sura ya saba inashuhudia mabadiliko makuu ya mstakabali. Ukatili wa Hamani unamgeukia na kumrudia mwenyewe. Nia yake iliyofichwa inatolewa gizani na kuwekwa wazi, na ule mti aliouchonga kwa mikono yake unafunua hatia yake pasipo kificho.

Kwa maneno ya hekima na ushairi wa Biblia: “Amechimba shimo, amelichimba kwa kina, naye ameanguka katika shimo alilolifanya” (Zab. 7:15); “Achimbaye shimo atatumbukia ndani yake” (Mit. 26:27). Kitabu cha Esta kinavika hekima hiyo mwili kupitia usimulizi wa hadithi hii. Uovu haushindwi tu kwa nguvu kutoka nje; huanguka na kusagwa chini ya uzito wa upotovu wake wenyewe.

“Mti” wa Hamani pia una maana zaidi. Katika Kumbukumbu la Torati, mtu aliyetundikwa juu ya mti huonekana hadharani kuwa chini ya laana (Kum. 21:22–23). Katika Esta, mtu mwovu anatundikwa juu ya mti aliomjengea mwenye haki. Katika injili, mfano huo unabadilishwa kwa namna isiyotarajiwa: Masihi mwenye haki anatundikwa juu ya mti uliotayarishwa na uovu wa wanadamu, si kwa ajili ya hatia yake, bali kubeba laana na kuvunja nguvu ya mauti (Gal. 3:13; 1 Pet. 2:24). Mti wa Hamani unaonyesha haki dhidi ya mwovu; msalaba wa Yesu unaonyesha rehema kwa waovu.

Lakini sura hii inaisha na onyo. Hasira ya mfalme imetulia, lakini Wayahudi bado hawako salama. Hamani amekufa, lakini amri ya Hamani inaishi. Mwovu ameanguka, lakini sheria ya kifo bado inasafiri katika himaya.

Haki imeanza kazi. Ukombozi lazima upatikane.

10

4.1 Maombezi Yanahitaji Kujitambulisha na Watu

Esta anawaokoa watu wake kwa kujitambulisha nao. Hasemi, “Wale watu wako hatarini.” Anasema, “Mimi na watu wangu.” Analeta mateso ya Wayahudi katikati ya mamlaka kwa kufanya hatima yao isambatane na yake.

Huu ndio moyo wa maombezi ya kibiblia. Musa anajitambulisha na Israeli: “Lakini sasa, ikiwa utawasamehe dhambi yao—na ikiwa sivyo, unifute, nakusihi, katika kitabu chako” (Kut. 32:32). Nehemia anakiri, “Tumekukosea,” ingawa yeye mwenyewe anasimama miongoni mwa mabaki waaminifu (Neh. 1:6–7). Danieli anaomba, “Tumefanya dhambi, tumetenda maovu,” ingawa yeye ni mmoja wa wenye haki uhamishoni (Dan. 9:5). Maombezi si huruma katika umbali. Ni mshikamano katika agano.

Mwishoni mwa hadithi ya Biblia, Yesu anajitambulisha pamoja na wanadamu kwa ukamilifu kiasi cha kuingia katika mwili wetu, mateso yetu, majaribu yetu, na kifo chetu (Ebr. 2:14–18). Yeye si wakili anayetoa utetezi akiwa mbali. Anasimama pale tunaposimama, anabeba kile tusichoweza kubeba, na analeta shauri letu mbele za Mungu. Maombezi ya kweli ni mshikamano wenye gharama.

11

4.2 Kweli Lazima Hatimaye Iutaje Uovu

Muda wa Esta ni wa hekima, lakini hotuba yake ya mwisho ni ya moja kwa moja. “Hamani huyu mwovu.” Kuna wakati wa subira, lakini subira haipaswi kuwa kisingizio cha kukwepa milele. Hekima huandaa wakati; ujasiri hutamka kweli.

Ukimya ndio ngome ya mateso; yanajificha kwa siri nyuma ya mifumo na maneno ya unyenyekevu ili kuepuka migogoro. Esta 7 inatufundisha kuwa ukombozi wa kweli unaanza kwa kuyaita mateso kwa jina lake na kukabili chanzo cha hatari.

Lakini lazima kweli isemwe kwa unyenyekevu na upambanuzi, si kwa shutuma za pupa. Esta hasemi kwa hasira ya ghafla. Anasema baada ya kufunga, kusubiri, kutambua, na kuchagua wakati. Mwanafunzi wa Yesu anajifunza kwake kwamba kweli lazima iwe chumvi inayokoleza na makali yanayotakasa. Kiongozi anajifunza kwamba kutunza amani bila kweli si amani; ni ukimya uliopambwa. Mmisionari anajifunza kwamba Injili haisiti kutaja dhambi kwa jina lake, kwani nia yake kuu ni kuponya na kulinda uzima.

Yesu anautimiliza mfano huo. Yeye ni mpole kwa mwanzi uliopondeka, lakini anautaja unafiki pale nguvu za kidini zinapowala walio dhaifu (Mt. 12:20; 23:1–36). Ufalme wa Mungu hauponyi kwa kujifanya majeraha hayapo. Huponya kwa kuleta kweli nuruni.

12

4.3 Mara Nyingi Uovu Hujenga Hukumu Yake Wenyewe

Hamani anakufa juu ya mti aliomchongea Mordekai. Hii ni haki katika kipimo chake. Ukatili wake unamrudia. Kusudi lake lililofichwa linaonekana. Mti alioutayarisha unafunua hatia yake.

Maandiko yanaonyesha tena na tena kwamba uovu hujiangusha wenyewe. Farao anaamuru wavulana wa Kiebrania watupwe katika Mto Nile, lakini kupitia maji hayo Mungu anamwinua Musa na kuvunja nguvu ya Misri (Kut. 1–14). Goliathi anategemea upanga na ukubwa, lakini Daudi anamkata kwa upanga wake mwenyewe (1 Sam. 17:51). Waliomshtaki Danieli wanamezwa na shimo lilelile walilolitumia kama silaha dhidi yake (Dan. 6:24). Msalabani, watawala wa nyakati hizi wanafikiri wanamwaibisha Yesu, lakini Mungu anaugeuza msalaba kuwa mahali ambapo nguvu za giza zinavuliwa silaha (Kol. 2:15).

Esta 7 inatualika kuamini kwamba uovu, hata uwe na nguvu kiasi gani, hauna msingi wa kudumu. Ndani yake umebeba mbegu za kuanguka kwake. Kiburi hujenga miundo mirefu, lakini mbingu hucheka minara inayoinuliwa dhidi ya Mungu (Mwa. 11:1–9; Zab. 2:1–4). Mti wa Hamani ulikuwa na urefu wa dhiraa hamsini, lakini urefu si kinga dhidi ya hukumu.

13

4.4 Hukumu Si Sawa na Ukombozi Kamili

Hamani anaanguka, lakini Wayahudi bado hawajakombolewa. Tofauti hii ni muhimu sana. Wakati mwingine kumwondoa kiongozi mwovu hakuondoi mara moja matokeo ya matendo yake. Mifumo, amri, tabia, majeraha, na hofu vinaweza kubaki baada ya mtu aliyedianzisha kuondoka.

Kazi ya haki lazima iendelee zaidi ya kufunua uovu. Esta atalazimika kuomba tena katika sura ya 8. Mordekai atalazimika kuandika amri ya kujibu amri ya kwanza. Watu bado watahitaji ulinzi.

Ufalme wa Mungu si anguko la Hamani tu; ni kuandikwa kwa amri mpya. Si hukumu juu ya kifo tu; ni kazi ndefu ya maisha ya ufufuo.

14

4.5 Majaliwa Yaliyofichwa Hayafuti Ujasiri wa Mwanadamu

Mungu hatajwi katika Esta 7, lakini sura hii inashuhudia majaliwa yake. Esta anatufundisha kutafuta alama za vidole vya Mungu hata pale jina lake halijaandikwa kwenye ukurasa. Kitabu hiki kinatualika kumwamini Mungu anayefanya kazi kupitia usiku wa kukosa usingizi, kumbukumbu zilizosomwa, maneno ya hatari, na hata upumbavu wa wafalme. [4]

Lakini majaliwa hayamfanyi Esta akae kimya. Anafunga. Anapanga. Anaalika. Anasubiri. Anasema. Majaliwa yaliyofichwa na ujasiri wa mwanadamu si maadui; ni washirika katika siri ya ufalme wa Mungu. Mungu anafanya kazi nyuma ya pazia, na Esta anapanda jukwaani.

15

5.0 Matumizi ya Maisha: Kusema Kweli Mezani

• Kwa uanafunzi: Simama pale upendo unapokutaka ujitambulishe na watu. Ujasiri wa Esta unaanza na maneno, “Mimi na watu wangu.” Jiulize: ni wapi Mungu anakuita uache kutazama maumivu ukiwa kwenye kiti salama, na usogee karibu na walio hatarini? Wanafunzi wa Yesu hawapendi kwa nadharia tu; wanabeba majina, nyuso, machozi, na mizigo mbele za Mungu.

• Kwa uanafunzi: Ruhusu hekima iandae ujasiri, lakini usiruhusu tahadhari iwe hofu. Esta alisubiri, lakini hatimaye alisema. Kuna ukimya ambao ni upambanuzi; na kuna ukimya ambao ni upumbavu wa kujilinda. Mwombe Roho akuonyeshe tofauti. Wakati sahihi ukifika, sema kwa unyenyekevu, uwazi, na upendo.

• Kwa uongozi wa kanisa: Usichanganye nafasi na uwajibikaji. Ahasuero alikuwa na kiti cha enzi, pete, sheria, na himaya, lakini alishindwa kuona kile mamlaka yake ilichoruhusu. Viongozi hawapaswi kuwatupia madhara wengine, kisha wadai hawana hatia. Wachungaji wanawajibika si tu kwa kile wanachofanya moja kwa moja, bali pia kwa kile mamlaka yao inachoruhusu.

• Kwa uongozi wa kanisa: Taja udhalimu kwa uaminifu na walinde walio dhaifu kwa haraka. Lugha isiyo wazi inaweza kulinda udhalimu usalie kuwepo. Esta anataja nani yuko hatarini, nini kimefanywa, na nani anawajibika. Makanisa yanahitaji ujasiri huu wa kweli, hasa pale walio dhaifu wanapokuwa hatarini.

• Kwa uongozi wa kanisa: Endelea na kazi baada ya uovu kufunuliwa. Hamani anakufa, lakini amri dhalimu bado imesimama. Ungamo moja, kikao kimoja, kuondolewa kwa mtu mmoja, au msamaha mmoja vinaweza visitoshe. Uliza: ni miundo gani, sera gani, huduma gani ya kichungaji, uwajibikaji gani, na uponyaji gani vinapaswa kufuata?

• Kwa misheni: Kabiliana na amri zinazobeba kifo kwa ushuhuda wa ufalme. Misheni si kuhubiri tu roho ziende mbinguni; ni kushuhudia kwamba Yesu ni Bwana juu ya kila nguvu inayosaini kifo kuwa sheria. Popote hofu, chuki, ukabila, ufisadi, au vurugu vinapotishia watu walioumbwa kwa sura ya Mungu, kanisa lazima liwe meza ambapo kweli inasema na maisha yanalindwa.

• Kwa misheni: Tumaini majaliwa yaliyofichwa huku ukifanya uaminifu unaoonekana. Mungu haandiki jina lake angani kila wakati, lakini bado anafanya kazi katika historia. Kwa hiyo panda mbegu, inua wanafunzi, jenga jumuiya za rehema, na sema kweli katika meza ambako ukimya umekaa kwa muda mrefu sana.

• Kwa waamini wote: Kumbuka kwamba uovu hujivuka mipaka. Mti wa Hamani ukawa hukumu yake. Usidhani miundo ya udhalimu ni ya kudumu kama inavyoonekana. Mungu aliyemfufua Yesu kutoka kwa wafu anajua jinsi ya kugeuza vyombo vya aibu kuwa ishara za ushindi.

16

6.0 Maswali ya Kutafakari

1. “Watu wangu” ni akina nani katika msimu huu—wale ambao mateso yao Mungu ananiita nisiwapuuze?

2. Ni wapi nimechelewa kusema kweli, na kuchelewa huko ni hekima au ni hofu?

3. Ni uhalisia gani wa madhara unaohitaji kutajwa wazi katika familia yangu, kanisa langu, kazini kwangu, au jamii yangu?

4. Ni wapi ninahitaji kuendelea kutafuta haki hata baada ya kosa lililo wazi kufunuliwa?

5. Kujitambulisha kwa Esta na watu wake kunanisaidiaje kuelewa maombezi ya Yesu?

6. Ni “amri” gani inaweza kuwa bado inafanya kazi hata baada ya “Hamani” kuanguka?

7. Kanisa langu linawezaje kufanya misheni kama tangazo la injili na pia ulinzi wa kishujaa kwa watu walio dhaifu?

17

7.0 Ombi la Mwitikio

Mungu uliyefichwa, Mungu wa haki na rehema,

Unaona kinachonong’onwa mezani

na kinachoandikwa katika amri za siri.

Unamjua adui aliye nyuma ya maneno yaliyopakwa rangi,

hatari iliyo nyuma ya lugha rasmi,

na hofu iliyo chini ya ukimya wa walio dhaifu.

Tupe ujasiri wa Esta kusema wakati ukifika.

Tufundishe kusema, “Mimi na watu wangu,”si kama kauli mbiu,

bali kama upendo wenye gharama.

Utufanye kuwa waombezi tusiosimama mbali na maumivu,

bali wanaowabeba walio hatarini hadi mbele ya mamlaka.

Mfunue kila Hamani aliyejificha nyuma ya heshima.

Funua kila mti uliojengwa kwa kiburi.

Uache uovu uanguke katika shimo ulilochimba,

na uiinue kweli mezani ambapo hofu imesubiri kwa muda mrefu.

Lakini utuweke waaminifu baada ya uovu kufunuliwa.

Adui mmoja akianguka,

tuonyeshe amri ambazo bado zinahitaji kubatilishwa,

majeraha ambayo bado yanahitaji kutunzwa,

na watu ambao bado wanahitaji kulindwa.

Tuongoze katika njia ya Yesu,

Mwombezi wetu wa kweli,

aliyejiunganisha na maisha yetu yaliyotishiwa,

akaingia katika kifo chetu,

na akafufuka ili kuifanya rehema iwe na nguvu kuliko kaburi.

Amina.

18

8.0 Dirisha la Kinachofuata

Esta 7 inaisha Hamani akiwa amekufa na hasira ya mfalme ikiwa imetulia. Mti umekuwa ishara ya hali iliyogeuzwa. Adui ametajwa kwa jina na kuhukumiwa.

Lakini hadithi bado haijaisha.

Katika Esta 8, Esta ataomba tena, kwa sababu amri ya Hamani bado imesimama. Mordekai atapokea nafasi ya Hamani na pete ya mfalme. Amri ya kujibu itaandikwa, ikiwapa Wayahudi haki ya kujilinda. Maombolezo yataanza kugeuka kuwa furaha, na hofu itaanza kubadili upande.

19

9.0 Bibliografia

1. BibleProject. The Book of Esther . Old Testament Overview Guide. Portland, OR: BibleProject, 2026.

2. Levenson, Jon D. Esther: A Commentary . Old Testament Library. Louisville: Westminster John Knox, 1997.

3. Berlin, Adele. Esther . JPS Bible Commentary. Philadelphia: Jewish Publication Society, 2001.

4. Fox, Michael V. Character and Ideology in the Book of Esther . 2nd ed. Grand Rapids: Eerdmans, 2001.

5. Clines, David J. A. Ezra, Nehemiah, Esther . New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1984.

6. Moore, Carey A. Esther . Anchor Bible 7B. Garden City, NY: Doubleday, 1971.

7. Wright, N. T. The New Testament and the People of God . Minneapolis: Fortress, 1992.

8. Wright, N. T. Jesus and the Victory of God . Minneapolis: Fortress, 1996.

9. Wright, N. T. The Day the Revolution Began: Reconsidering the Meaning of Jesus’s Crucifixion . New York: HarperOne, 2016.