ZABURI: KUTOKA KILIO HADI HALELUYA

Kwa nini kitabu kinachoanza kando ya mti kinatufundisha kuomba kwa machozi na kuishia kwa Haleluya?

Muhtasari

Safari ya Zaburi 1–150: Kujifunza Kuomba, Kuishi kwa Hekima, na Kutumaini Ufalme wa Mungu

Utangulizi: Mungu Anapoyapa Machozi Yetu Maneno

Kuna siku tunamkaribia Mungu tukiwa na nyimbo za shukrani. Maisha yanaonekana kuwa mazuri, milango inafunguka, na mioyo yetu inajaa furaha.

Lakini kuna siku nyingine tunafika mbele zake tukiwa hatuna hata maneno ya kuomba.

Tumepoteza tulichokipenda. Tumeshindwa kuelewa kilichotokea. Tumewaona watu waovu wakistawi huku waaminifu wakiteseka. Au tumekaa kimya kwa muda mrefu, tukijiuliza kama Mungu bado anasikia.

Katika hali hizo mbili, Biblia inatualika kufungua kitabu kilekile: Zaburi.

Hapa tunakutana na watu wanaomwabudu Mungu kwa furaha, lakini pia wanaomlilia kwa uchungu. Wengine wanasherehekea ushindi; wengine wanakimbia adui. Wengine wanakiri dhambi zao; wengine wanadai haki. Wengine wanamsifu Mungu kwa sababu amewajibu; wengine wanaendelea kumwita hata wakati mbingu zinaonekana kimya.

Daudi anaweza kusema, "BWANA ndiye mchungaji wangu" (Zaburi 23:1), lakini katika Zaburi 13 anauliza kwa uchungu, "Hata lini, Ee BWANA?"

Sauti hizo mbili hazipingani. Zinatoka katika imani inayojifunza kumtegemea Mungu katikati ya maisha halisi.

Huo ndio uzuri wa Zaburi.

Zaburi hazitufundishi kujifanya kwamba kila kitu kiko sawa. Zinatufundisha kumkaribia Mungu hata wakati mambo hayako sawa.

Lakini kitabu hiki ni kikubwa kuliko mkusanyiko wa sala zinazotutia moyo. Zaburi 150, zinaposomwa pamoja, zinatusimulia hadithi ya Mungu, watu wake, na ulimwengu anaokusudia kuukomboa.

Ni hadithi inayoanzia kwenye mti uliopandwa kando ya vijito vya maji (Zaburi 1), inapita katika machozi ya watu wanaosubiri haki, na kuishia katika mwaliko wa viumbe vyote kumsifu Muumba wao (Zaburi 150).

Hii ndiyo safari tunayoanza.

1. Zaburi Zilitoka Wapi? Mazingira ya Kihistoria

Kitabu cha Zaburi ni mkusanyiko wa mashairi, nyimbo, na sala 150 za Kiebrania. Maandishi haya yalitokea katika vipindi tofauti vya historia ya Israeli, kwa watu waliokabili mazingira mbalimbali ya maisha.

Kwa kawaida tunakiita Kitabu cha Zaburi za Daudi. Jina hilo lina msingi wake, kwa sababu Zaburi 73 zina vichwa vinavyovihusisha na Daudi, mfalme, mwanamuziki, na mshairi wa Israeli (1 Samweli 16:14–23; 2 Samweli 23:1–2).

Hata hivyo, si kila Zaburi iliandikwa na Daudi.

Tunakutana pia na majina ya Asafu, wana wa Kora, Sulemani, Musa, Hemani, na Ethani. Zaburi nyingine hazina majina ya waandishi.

Hata pale jina linapoonekana, tunapaswa kuwa waangalifu. Kichwa kinachosema "Ya Daudi" kinaweza kuonyesha uandishi wake, uhusiano na maisha yake, au mapokeo ya nyimbo zinazohusishwa naye. Si lazima kila kichwa kitueleze mazingira kamili ya kutungwa kwa Zaburi husika.

Baadhi ya nyimbo hizi zilitumiwa katika ibada za Israeli, hasa katika Hema la Kukutania na baadaye Hekalu la Yerusalemu (1 Mambo ya Nyakati 25; Nehemia 12:45–47). Nyingine zinaonyesha maisha ya nyumbani, mapambano ya mtu binafsi, historia ya taifa, na safari za watu waliokwenda kuabudu.

Katika ulimwengu huo, imani haikutenganishwa na maisha ya kila siku.

Mashamba na mifugo, wafalme na mahakimu, mvua na ukame, vita na amani, ndoa na familia, magonjwa na kifo—vyote vinaingia katika lugha ya sala.

Kwa hiyo, tunaposoma Zaburi, hatuingii katika ulimwengu wa watu wasiokuwa na matatizo. Tunaingia katika historia ya watu waliokuwa wanajifunza kumwamini Mungu ndani ya matatizo yao.

Kutoka Yerusalemu Hadi Uhamishoni

Mojawapo ya matukio makubwa katika historia ya Israeli ni kuanguka kwa Yerusalemu mwaka 586 KK, wakati Wababeli walipoliharibu Hekalu na kuwapeleka wengi uhamishoni (2 Wafalme 25).

Hekalu lilikuwa kitovu muhimu cha ibada ya taifa. Lilikuwa mahali palipohusishwa na uwepo wa Mungu, kumbukumbu za agano, na tumaini la ufalme wa Daudi.

Lakini sasa Hekalu lilikuwa magofu. Mfalme wa ukoo wa Daudi hakuwa tena kwenye kiti chake cha enzi huko Yerusalemu. Watu wengi walikuwa mbali na nchi yao.

Katika mazingira hayo, swali kubwa likaibuka:

Je, tunawezaje kuendelea kumwabudu Mungu wakati dunia tuliyoizoea imeporomoka?

Zaburi 137 inatuhifadhi kumbukumbu ya uchungu wa watu waliokuwa kando ya mito ya Babeli, wakikumbuka Sayuni.

Hata hivyo, hadithi haikuishia hapo.

Nyimbo na sala za vizazi mbalimbali zilikusanywa na kupangwa kwa namna iliyowasaidia watu wa Mungu kuendelea kukumbuka ahadi zake. Muundo wa mwisho wa kitabu unahusishwa na kipindi cha baada ya uhamisho, ingawa Zaburi nyingi ni za zamani zaidi.

Watafiti wa BibleProject wameeleza mkusanyiko huu kwa taswira ya kuvutia: Zaburi ni kama hekalu lililojengwa kwa maneno.

Hata mtu aliyekuwa mbali na Yerusalemu angeweza kuingia katika nyimbo hizi, kukumbuka matendo ya Mungu, kuleta maumivu yake mbele zake, na kujifunza kuishi katika uwepo wake.

Taswira hiyo inatufaa hata leo.

Mtu aliyelazwa hospitalini, mama aliyefiwa, kijana anayehangaika kutafuta kazi, au mwamini aliye mbali na jumuiya yake anaweza kufungua Zaburi na kupata maneno ya kumwelekea Mungu.

Kuta za Hekalu zinaweza kuwa mbali. Lakini sala haifungwi ndani ya kuta.

2. Kwa Nini Zaburi Zimepangwa Katika Vitabu Vitano?

Tunaposoma Zaburi moja moja, tunaweza kupata faraja kubwa. Lakini tunapozisoma katika mpangilio wake, tunaanza kugundua hadithi pana zaidi.

Kitabu cha Zaburi kimegawanywa katika sehemu tano. Kila moja ya sehemu nne za kwanza inaishia na tamko la kumbariki Mungu (Zaburi 41:13; 72:18–19; 89:52; 106:48).

Mgawanyo huu unatukumbusha vitabu vitano vya Torati, ambavyo vinaweka msingi wa historia na agano la Mungu na Israeli.

Kama Torati inavyotufundisha kusikia na kuitikia neno la Mungu, Zaburi zinatufundisha kuzungumza naye kwa sala, sifa, na uaminifu.

Kitabu cha Kwanza: Zaburi 1–41 — Kujifunza Kumtumaini Mungu

Hapa tunakutana sana na Daudi: mtu aliyeteuliwa kuwa mfalme lakini anayeteseka, anafuatwa na maadui, anatubu, na kumwomba Mungu amkomboe.

Katika Zaburi 8 tunakumbushwa kwamba Mungu aliwaumba wanadamu kwa heshima na kuwakabidhi wajibu ndani ya uumbaji wake (Mwanzo 1:26–28).

Katika Zaburi 19 tunakutana na utukufu wa Muumba unaotangazwa na mbingu, pamoja na uzuri wa mafundisho yake.

Katika Zaburi 23 tunajifunza kumtumaini Mchungaji anayetuongoza hata tunapopita katika bonde la uvuli wa mauti.

Swali linalopita katika kitabu hiki ni: Tutamtegemea nani wakati maisha yanapotutisha?

Kitabu cha Pili: Zaburi 42–72 — Kutamani Uwepo wa Mungu na Ufalme Wake

Safari inaanza kwa kiu.

Kama ayala anayetamani vijito vya maji, mwabudu anatamani uwepo wa Mungu (Zaburi 42).

Tunakutana na sala za watu walio mbali na mahali pa ibada, wanaokabili vitisho, na wanaotamani kuona haki ya Mungu ikitawala.

Kitabu kinaishia katika Zaburi 72, inayochora picha ya mfalme anayewatetea wahitaji, kuwahukumu watu kwa haki, na kuleta baraka kwa mataifa.

Hapa tunaalikwa kujiuliza: Ufalme unaotoka kwa Mungu ungeonekanaje katika ulimwengu wetu?

Kitabu cha Tatu: Zaburi 73–89 — Imani Inapokabili Maswali Magumu

Kitabu hiki kinatuletea mojawapo ya migogoro mikubwa ya imani.

Katika Zaburi 73, mwabudu anashindwa kuelewa kwa nini waovu wanafanikiwa. Katika Zaburi 74 na 79, madhara yaliyolipata taifa na mahali pa ibada yanakuwa sababu ya kilio. Zaburi 88 inaishia bila mwangaza wa wazi.

Kisha Zaburi 89 inakumbuka ahadi ya Mungu kwa ukoo wa Daudi, lakini inauliza jinsi ahadi hiyo inavyopatana na kuanguka kwa ufalme.

Hapa tunajifunza kwamba imani ya kweli inaweza kuuliza maswali magumu bila kuacha kumtafuta Mungu.

Kitabu cha Nne: Zaburi 90–106 — Mungu Bado Ni Mfalme

Baada ya maswali mazito ya Zaburi 89, kitabu cha nne kinaanza kwa sala ya Musa:

"Bwana, wewe umekuwa makao yetu, kizazi baada ya kizazi" (Zaburi 90:1).

Wafalme wanakuja na kuondoka. Falme huinuka na kuanguka. Lakini Mungu habadiliki.

Zaburi 93–99 zinatangaza kwa nguvu kwamba BWANA anatawala. Ufalme wake haujazimika kwa sababu Yerusalemu imeanguka.

Huu ni ujumbe wa tumaini kwa kila kizazi kinachoona misingi yake ikitikisika.

Kitabu cha Tano: Zaburi 107–150 — Kutoka Ukombozi Hadi Sifa za Uumbaji Wote

Kitabu cha mwisho kinaendeleza tumaini la urejesho, uaminifu kwa Torati, na ufalme wa Mungu.

Zaburi 119 inatualika kulipenda na kulitafakari neno la Mungu. Zaburi 120–134 zinahifadhi nyimbo za safari za kwenda kuabudu. Zaburi 145 inatangaza utukufu wa ufalme wa Mungu.

Hatimaye, Zaburi 146–150 zinatuletea kilele cha sifa.

Katika Zaburi 148, mbingu na nchi, milima na miti, wanyama na wanadamu, vijana na wazee, wote wanaalikwa kumsifu Muumba.

Na Zaburi 150 inafunga safari kwa mwaliko unaomhusisha kila mwenye pumzi.

Hata hivyo, hatupaswi kuelewa mpangilio huu kana kwamba kila Zaburi inaeleza hatua moja tu ya hadithi. Kama John Goldingay anavyosisitiza, kila Zaburi ina ujumbe wake unaostahili kusikilizwa kwa makini. Muundo wa kitabu kizima ni msaada wa kuelewa, si sababu ya kupuuza maana ya shairi mojamoja.

Tunasoma kila Zaburi kama sauti yenye ujumbe wake, huku tukisikiliza jinsi sauti hizo zinavyoungana katika wimbo mkubwa wa tumaini la Israeli.

3. Milango Miwili ya Kuingilia Katika Kitabu cha Zaburi

Kabla hatujafika kwenye kilio cha Daudi katika Zaburi 3, tunakutana na Zaburi mbili za ajabu.

Zaburi 1 na 2 zinafanya kazi kama mlango wa kuingilia katika kitabu kizima.

Zaburi 1: Mti Uliopandwa Kando ya Maji

Zaburi ya kwanza haianzi kwa sala ya kuomba msaada. Inaanza kwa picha ya mtu mwenye heri.

Ni mtu anayefurahia mafundisho ya Mungu na kuyatafakari mchana na usiku. Anafananishwa na mti uliopandwa karibu na maji, unaozaa matunda kwa wakati wake.

Picha hiyo inatukumbusha bustani ya Edeni, ambako Mungu alikusudia wanadamu kuishi katika ushirika naye na kuleta uzima katika ulimwengu wake (Mwanzo 2:8–10).

Lakini pia inatukumbusha kuwa maisha ya imani yanahitaji mizizi.

Mti hauzai matunda kwa kupiga kelele. Unazaa kwa sababu umeunganishwa na chanzo cha maji.

Vivyo hivyo, maisha yanayompendeza Mungu hayajengwi kwa maonesho ya kiroho, bali kwa moyo unaoendelea kujifunza, kutafakari, na kuyafuata mafundisho yake.

Zaburi 2: Mfalme Aliyetiwa Mafuta

Zaburi ya pili inabadilisha mandhari.

Tunatoka kwenye mti na kuingia katika ulimwengu wa mataifa, wafalme, na migogoro ya mamlaka.

Watawala wa dunia wanaasi dhidi ya Mungu na mfalme wake aliyetiwa mafuta.

Hii inatukumbusha agano ambalo Mungu alilifanya na Daudi, akiahidi kuimarisha ufalme kupitia uzao wake (2 Samweli 7:12–16).

Kwa hiyo, Zaburi 1 inatuonyesha maisha yanayojengwa kwa hekima ya Mungu, na Zaburi 2 inatuelekeza kwenye tumaini la Mfalme ambaye kupitia kwake Mungu atatimiza makusudi yake.

Pamoja, Zaburi hizi zinatufundisha mambo mawili muhimu:

Maisha ya watu wa Mungu yanapaswa kuongozwa na neno lake, huku tumaini lao la mwisho likiwa katika ufalme wake.

Kwa Wakristo, tumaini hili linapata maana ya pekee katika Yesu Kristo, Mwana wa Daudi, ambaye maisha, kifo, na ufufuo wake vinatangaza kuanza kwa ushindi wa ufalme wa Mungu (Luka 1:32–33; Matendo 2:29–36).

4. Jinsi ya Kusoma Zaburi kwa Uelewa na Hekima

Zaburi ni mashairi. Hiyo ina maana kwamba hatupaswi kuyasoma kama tunavyosoma taarifa ya habari au kitabu cha sheria.

Mashairi yanatumia picha, marudio, hisia, na mipangilio ya maneno ili kutusaidia kuona ukweli kwa undani zaidi.

Kwa hiyo, tunahitaji kujifunza namna ya kuyasikiliza.

Kwanza: Sikiliza Zaburi Katika Mazingira Yake ya Kwanza

Kabla ya kuuliza, "Zaburi hii inaniambia nini?", ni vizuri kuuliza:

"Mwandishi alikuwa anazungumzia nini? Ni matatizo gani, kumbukumbu gani, au matumaini gani yaliyokuwa mbele yake?"

Kwa mfano, Zaburi 51 haiwezi kueleweka vizuri bila kusikia kilio chake kuhusu dhambi na toba. Zaburi 137 inahitaji kusomwa tukikumbuka maumivu ya uhamisho.

Hii inatusaidia kuepuka kutumia mistari ya Biblia kama ahadi zilizotengwa na mazingira yake.

Si kila tamko la ushindi ni ahadi kwamba hatutawahi kushindwa. Si kila picha ya mafanikio ni dhamana ya utajiri wa mali.

Mara nyingi, Zaburi zinatufundisha uaminifu kwa Mungu hata wakati maisha hayajawa kama tunavyotamani.

Pili: Soma Mashairi Kama Mashairi

Katika mashairi ya Kiebrania, jambo muhimu si vina vya sauti pekee, bali pia jinsi mawazo yanavyorudiwa, kulinganishwa, au kuendelezwa.

Kwa mfano, Zaburi 19:1 inaunganisha mbingu na anga katika kutangaza utukufu wa Mungu. Mstari wa pili unaimarisha picha iliyotolewa katika wa kwanza.

Hii inaitwa ulinganifu wa kishairi (parallelism).

Wakati mwingine mistari miwili inarudia wazo moja kwa maneno tofauti. Wakati mwingine inalinganisha mambo yanayopingana. Na wakati mwingine wazo la pili linaongeza kitu kipya.

Vivyo hivyo, tunapaswa kuheshimu lugha ya picha.

Mungu anapoitwa mwamba, haimaanishi kuwa yeye ni jiwe. Anaposemwa kuwa na mbawa zinazotukinga, picha hiyo inaeleza ulinzi na usalama wake (Zaburi 18:2; 91:4).

Ni vizuri kujiuliza: Picha hii inanisaidia kuona nini kuhusu Mungu au maisha ya mwanadamu?

Usiharakishe kutafsiri kila taswira kama maelezo halisi ya kisayansi au tukio la kihistoria.

Tatu: Tambua Aina ya Zaburi Unayoisoma

Zaburi hazina sauti moja.

Kuna Zaburi za sifa, kama 103 na 150, zinazotuongoza kusherehekea wema na ukuu wa Mungu.

Kuna Zaburi za maombolezo, kama 13, 22, na 88, zinazoweka maumivu mbele zake.

Kuna Zaburi za shukrani, kama 30 na 116, zinazokumbuka ukombozi alioutenda Mungu.

Kuna Zaburi za hekima, kama 1, 37, na 119, zinazotufundisha namna ya kuishi.

Na kuna Zaburi zinazozungumzia ufalme, haki, na tumaini la mfalme aliyetiwa mafuta, kama 2, 72, na 110.

Aina hizi zinaweza kuingiliana ndani ya Zaburi moja.

Kwa hiyo, tusilazimishe kila Zaburi kuwa na ujumbe uleule wa kututia moyo. Wakati mwingine ujumbe wake ni kutuamsha, kutukemea, kutufanya tukiri dhambi, au kutufundisha kusubiri.

Nne: Usihofu Machozi na Maswali ya Zaburi

Katika baadhi ya mazingira ya kidini, watu hujisikia kwamba mwamini wa kweli hapaswi kuonyesha huzuni, hofu, au mashaka.

Lakini Zaburi zinatufundisha tofauti.

Zaburi 13 inamwonyesha mtu anayeuliza Mungu hata lini atamwacha asubiri. Zaburi 73 inatukabili na swali la mafanikio ya waovu. Zaburi 88 inaishia katika giza bila kutoa jibu rahisi.

Hii haimaanishi kwamba Biblia inasifu kukata tamaa.

Inamaanisha kwamba kumwamini Mungu hakutulazimishi kuficha ukweli wa maumivu yetu mbele zake.

Maombolezo ya kibiblia si kinyume cha imani. Mara nyingi ndiyo namna imani inavyoendelea kuzungumza wakati majibu hayajafika.

Na tunapokutana na Zaburi zinazomwomba Mungu kuwaadhibu waovu, hatupaswi kuzigeuza kuwa ruhusa ya kulipiza kisasi.

Tunapaswa kusikia uchungu wa waliodhulumiwa, kiu yao ya haki, na ombi lao kwamba Mungu asiache uovu utawale milele (Zaburi 58; 109; 137).

Kwa Wakristo, sala hizi zinapaswa pia kusomwa katika mwanga wa Yesu, aliyefundisha kuwapenda adui, kuombea wanaotutesa, na kumwachia Mungu hukumu ya mwisho (Mathayo 5:43–48; Warumi 12:19–21).

Kusoma kwa uaminifu kunamaanisha kutopunguza uzito wa maumivu wala kuyatumia kuhalalisha ukatili.

Tano: Soma Zaburi Katika Hadithi Nzima ya Biblia

Zaburi zinarudia mara nyingi hadithi ya uumbaji, Abrahamu, kutoka Misri, agano la Sinai, ufalme wa Daudi, na tumaini la urejesho.

Kwa mfano, Zaburi 8 inaturudisha Mwanzo 1 na kusudi la Mungu kwa wanadamu. Zaburi 78 inakumbuka historia ya Israeli ili kufundisha kizazi kijacho. Zaburi 105–106 zinakumbusha matendo ya Mungu na kushindwa kwa watu wake kuwa waaminifu.

Kadiri tunavyoyajua maandiko mengine ya Biblia, ndivyo tunavyoelewa vizuri zaidi lugha ya Zaburi.

Hata hivyo, tusitumie maandiko mengine kuifuta sauti ya Zaburi tunayoisoma.

Anza na maana yake katika historia ya Israeli. Kisha angalia jinsi inavyochangia hadithi pana ya Biblia.

Sita: Soma Zaburi Katika Mwanga wa Yesu Kristo

Yesu mwenyewe aliitumia lugha ya Zaburi.

Alipoingia Yerusalemu, watoto walimsifu, naye akatumia Zaburi 8 kueleza umuhimu wa sifa zao (Mathayo 21:15–16).

Msalabani, Yesu alitamka maneno ya kilio cha Zaburi 22 (Mathayo 27:46). Pia alijikabidhi mikononi mwa Baba kwa maneno yanayokumbusha Zaburi 31:5 (Luka 23:46).

Baada ya ufufuo, aliwaelekeza wanafunzi wake kuelewa jinsi Sheria ya Musa, Manabii, na Zaburi zilivyoshuhudia utimilifu wa mpango wa Mungu (Luka 24:44–47).

Hata hivyo, kusoma Zaburi kikristo hakumaanishi kwamba kila mstari ni unabii wa moja kwa moja kuhusu Yesu.

Baadhi ya Zaburi zinahusu mambo yaliyowapata watu katika historia yao. Nyingine zinatoa picha za ufalme, haki, mateso, na ushindi, ambazo zinapata maana pana zaidi katika maisha na kazi ya Kristo.

Tunaposoma kwa namna hiyo, tunamheshimu mwandishi wa kale huku tukitambua namna hadithi ya Biblia inavyofikia kilele chake katika Yesu.

Saba: Usisome Zaburi kwa Haraka

Zaburi ziliandikwa ili zisomwe, ziimbwe, zitafakariwe, na ziombewe.

Wakati mwingine ni vizuri kusoma Zaburi moja mara kadhaa.

Mara ya kwanza, sikiliza ujumbe wake.

Mara ya pili, tafuta maneno au picha zinazojirudia.

Mara ya tatu, tafakari kile ambacho Zaburi inakufundisha kuhusu Mungu, mwanadamu, na maisha ya imani.

Kisha geuza ulichosoma kuwa sala.

Kama Zaburi ni ya shukrani, mshukuru Mungu. Kama ni ya toba, kiri dhambi zako. Kama ni ya kilio, mweleze maumivu yako. Kama ni ya hekima, chunguza maisha yako.

Lengo si kumaliza Zaburi haraka. Ni kuruhusu Zaburi zikufundishe namna ya kuishi mbele za Mungu.

5. Je, Tunatarajia Kupata Nini Katika Safari Hii?

Tunapoanza kujifunza Zaburi sura kwa sura, kusudi letu si kuongeza tu maarifa kuhusu Biblia.

Tunataka pia kujifunza kuishi kwa namna mpya.

Kujenga Maisha ya Sala ya Kweli

Watu wengi wanajua kwamba wanapaswa kuomba, lakini wakati mwingine hawajui waseme nini.

Zaburi zinatupa msamiati wa sala.

Zinatufundisha kushukuru bila kujisifu, kulia bila kupoteza tumaini, kutubu bila kujificha, na kumwomba Mungu haki bila kujigeuza kuwa waamuzi wa mwisho wa wengine.

Tarajiwa ni kwamba, kadiri tunavyoendelea kusoma, sala zetu zitakuwa za kweli zaidi, zenye kina zaidi, na zenye nafasi kubwa zaidi kwa neno la Mungu.

Kumjua Mungu Katika Utajiri wa Tabia Yake

Katika Zaburi tunakutana na Mungu Muumba na Mfalme, Mchungaji na Mwokozi, Hakimu wa haki na Baba mwenye huruma.

Yeye anazijua nyota, lakini pia anayakusanya machozi ya watu wake (Zaburi 56:8; 147:4).

Ana nguvu juu ya mataifa, lakini hajifichi mbali na wenye mioyo iliyovunjika (Zaburi 34:18).

Tunajifunza kwamba ukuu wake haupingani na ukaribu wake.

Kujenga Hekima na Tabia ya Kiungu

Zaburi zinatualika kutafakari namna tunavyotumia maneno yetu, mali zetu, mamlaka yetu, na uhusiano wetu na wengine.

Zaburi 15 inauliza kuhusu tabia ya mtu anayekaribia uwepo wa Mungu. Zaburi 37 inatuita kuacha wivu na kumtumaini BWANA. Zaburi 72 inaonyesha utawala unaowatetea maskini na wenye mahitaji.

Kwa hiyo, kujifunza Zaburi kunapaswa kuonekana katika namna tunavyowatendea wengine.

Sifa za Mungu haziishii mdomoni. Zinapaswa kuzaa matunda katika maisha.

Kujifunza Kusubiri Bila Kukata Tamaa

Si kila sala katika Zaburi inapokea jibu ndani ya mistari michache.

Wengine wanaomba na kusubiri. Wengine wanakumbuka ukombozi wa zamani huku wakikabili mateso ya sasa.

Hata hivyo, wanaendelea kumwita Mungu.

Katika ulimwengu unaotaka majibu ya haraka, Zaburi zinatufundisha subira ya imani.

Tunajifunza kwamba kuchelewa kwa jibu si uthibitisho wa kwamba Mungu ametusahau.

Kuishi kwa Tumaini la Uumbaji Mpya

Safari ya Zaburi haituelekezi tu kutafuta maisha mazuri kwa ajili yetu binafsi.

Inatufungulia maono ya ulimwengu ambao Mungu anatawala kwa haki; maskini wanasikilizwa, mataifa yanaalikwa kumwabudu, na uumbaji wote unashiriki katika sifa zake (Zaburi 72; 96; 98; 148).

Katika Yesu Kristo, tumaini hilo linapata msingi mpya kupitia ufufuo wake na ahadi ya ushindi wa mwisho dhidi ya uovu na mauti (1 Wakorintho 15:20–28).

Kwa hiyo, tunaposoma Zaburi, tunajifunza kuishi leo kwa mwanga wa kesho ambayo Mungu ameahidi.

Tumaini hilo linatuita kuwa watu wa haki, rehema, uaminifu, na amani sasa.

6. Jinsi Tutakavyosafiri Pamoja Katika Tafakari Hizi

Katika mfululizo huu wa Maisha Kamili, tutasoma Zaburi kwa mpangilio, sura baada ya sura.

Tutaanza kwa kusikiliza sauti ya kila Zaburi katika mazingira yake. Tutaangalia picha zake za kishairi, ujumbe wake wa kitheolojia, na uhusiano wake na sehemu nyingine za Biblia.

Kisha tutajiuliza jinsi ujumbe huo unavyogusa maisha yetu leo.

Tutatafakari changamoto za familia, kazi, uongozi, mahusiano, majaribu, na maisha ya kiroho.

Baadhi ya Zaburi zitatuongoza kuomba. Nyingine zitatuita kutubu, kuwa jasiri, kutenda haki, au kuvumilia.

Katika kila hatua, tutajaribu kuepuka njia mbili zisizotusaidia: kuisoma Biblia kama maandishi ya zamani yasiyohusiana nasi, au kuisoma kana kwamba yaliandikwa moja kwa moja kuhusu matatizo yetu bila kuzingatia maana yake ya kwanza.

Tutaheshimu historia ya maandiko huku tukiyasikiliza kama neno la Mungu kwa maisha ya leo.

Na hatutasoma peke yetu.

Zaburi ni sala za mtu binafsi, lakini pia ni nyimbo za jumuiya. Zinaweza kusomwa nyumbani, kutumika katika vikundi vya kujifunza Biblia, kuimbwa kanisani, na kuwa sehemu ya sala za familia.

Kwa hiyo, ni vizuri kutenga muda wa utulivu, kusoma maandiko yenyewe kabla ya tafakari, na kurudia Zaburi inayokugusa hadi maneno yake yaanze kuwa sehemu ya sala zako.

Usiwe na haraka ya kupata majibu yote.

Wakati mwingine Zaburi itakupa jibu. Wakati mwingine itakupa swali bora zaidi. Na wakati mwingine itakufundisha kukaa mbele za Mungu hata bila jibu.

Hayo yote ni sehemu ya safari ya imani.

7. Kutoka Kilio Hadi Haleluya: Safari Ambayo Haifuti Machozi

Kuna jambo la ajabu katika mpangilio wa kitabu cha Zaburi.

Katika sehemu za mwanzo, tunasikia vilio vingi vya msaada. Kadiri tunavyokaribia mwisho, nyimbo za sifa zinakuwa nyingi zaidi. Hatimaye, Zaburi tano za mwisho zinaunda mwaliko mkubwa wa kumwabudu Mungu.

Lakini hilo halimaanishi kwamba kila mwamini lazima apite kutoka huzuni kwenda furaha ndani ya siku chache.

Zaburi 88 bado ipo ndani ya Biblia, hata baada ya kusoma Zaburi 23. Kilio chake hakikufutwa ili kitabu kionekane kuwa na furaha zaidi.

Na Zaburi 137 bado inatukumbusha uchungu wa uhamisho, hata tunapojua kwamba Zaburi 150 inaishia kwa sifa.

Kwa hiyo, mpito kutoka kilio hadi haleluya haukanushi mateso yaliyopita.

Unatangaza kwamba mateso si neno la mwisho katika hadithi ambayo Mungu anaiandika.

Zaburi zinatufundisha kwamba tunaweza kumlilia Mungu kwa sababu tunamwamini, na tunaweza kumsifu hata kabla hatujaona utimilifu wa ahadi zake.

Huu si mwito wa kujifanya wenye furaha wakati tunaumia.

Ni mwito wa kushikilia tumaini kwamba Mungu aliyewaona watu wake wakilia Misri, aliyekuwa pamoja nao uhamishoni, na aliyemfufua Yesu kutoka kwa wafu, hataacha uovu na mauti viwe mwisho wa hadithi ya uumbaji wake.

Hitimisho: Karibu Kando ya Mti

Safari yetu inaanza katika Zaburi 1.

Mbele yetu kuna mti uliopandwa kando ya vijito vya maji. Mizizi yake imefika mahali penye uzima. Majani yake yanastawi. Matunda yake yanakuja kwa wakati wake.

Ni picha rahisi, lakini imebeba mwaliko mkubwa.

Usijenge maisha yako juu ya kelele za watu wanaobadilika kila siku. Usiruhusu hofu, wivu, au tamaa zikuchagulie njia.

Panda mizizi yako katika hekima ya Mungu.

Na tunapofika mwisho wa safari, tutasikia mwaliko wa Zaburi 150: kila mwenye pumzi amsifu BWANA.

Kati ya mti wa kwanza na haleluya ya mwisho kuna maisha yetu yote: siku za furaha, nyakati za huzuni, maombi yanayojibiwa, maswali yanayosubiri, makosa yanayohitaji toba, na tumaini lisilokufa.

Hata leo, pengine unaanza safari hii ukiwa na moyo uliojaa sifa. Au labda unaingia ukiwa umechoka, umevunjika, na huna maneno mengi ya kusema.

Vyovyote ulivyo, karibu.

Huhitaji kwanza kupanga kila hisia moyoni mwako ili uanze kuomba.

Njoo na furaha yako. Njoo na maswali yako. Njoo na makovu yako. Njoo na tumaini lako dogo, hata kama linatetemeka.

Katika safari hii, tutajifunza kumpa Mungu sauti zetu, na kuliruhusu neno lake liunde upya mioyo yetu.

Kwa sababu Zaburi si kitabu cha watu ambao tayari wamefika. Ni kitabu cha watu wanaojifunza kutembea pamoja na Mungu.

Swali la Kutafakari

Unapoanza safari ya Zaburi 1–150, ni eneo gani la maisha yako ambalo ungependa Mungu aliguse zaidi: sala zako, uaminifu wako kwake, namna unavyokabili mateso, au tumaini lako kuhusu wakati ujao?

Sala ya Kuanza Safari

Bwana Mungu wetu, tunakuja mbele zako kama tulivyo. Wengine wetu tuna nyimbo za shukrani, na wengine tuna machozi ambayo hatujui jinsi ya kuyaeleza. Tufundishe kusikia sauti yako katika Zaburi. Panda mizizi yetu katika hekima yako, tuimarishe tunapopitia magumu, na utufanye watu wanaoishi kwa haki, upendo, na tumaini. Tunapoanza safari hii, tuongoze kumjua zaidi Yesu Kristo, Mfalme wetu na tumaini la ulimwengu. Amina.

Orodha ya Vyanzo

Biblia Takatifu. Kitabu cha Zaburi; Mwanzo 1–2; 2 Samweli 7; Luka 24:44–47; Matendo 2:29–36; 1 Wakorintho 15:20–28.
Goldingay, John. Psalms, Volumes 1–3. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Baker Academic, 2006–2008.
Kidner, Derek. Psalms 1–72 na Psalms 73–150. Tyndale Old Testament Commentaries / Kidner Classic Commentaries. InterVarsity Press.
BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes; The Book of Psalms: Guide with Key Information and Resources; Visual Commentary: Psalm 8; na Visual Commentary: Psalm 148.