1 Nyakati 23: Nyumba Inajifunza Kuimba

Muhtasari wa somo

Mawe yamekusanywa, lakini Hekalu bado halijainuka. Mfalme mzee anaorodhesha majina, anateua walinzi, na kuandaa sifa za asubuhi na jioni. Kabla ya nyumba kuwa na kuta, watu wanajifunza namna ya kumtumikia Bwana.

Andiko: 1 Mambo ya Nyakati 23:1–32

Taswira inayoongoza: Nyumba inayojifunza kuimba kabla ya kukamilika

Swali la moyo: Jumuiya inaweza kumheshimu Mungu kwa huduma za kila siku ambazo hazina makofi, kama inavyomheshimu kwa matukio makubwa?

Utangulizi: Wakati Taa ya Umaarufu Inapohama

Jengo zuri linaweza kuvutia macho, lakini jengo haliwezi kuomba. Ibada inaweza kufunguliwa kwa nyimbo za furaha, lakini milango inahitaji walinzi, mali inahitaji uaminifu, na watu wanahitaji mafundisho. Huduma inayolifanya kanisa liwe hai mara nyingi hutendeka kimya kimya.

Daudi amekusanya vifaa vya Hekalu ambalo Sulemani atalijenga (1 Nya. 22). Sasa mfalme mzee anaacha kuhesabu mawe na kuanza kupanga watu. Sura ya 23 inataja familia, idadi ya watumishi na kazi zinazoweza kuonekana za kawaida: malango, nyua, vipimo, mikate na nyimbo za kila siku. Kwa Mwandishi wa Mambo ya Nyakati, hakuna huduma isiyo na maana mbele za Mungu.

Andiko hili linahusu wajibu wa ibada wa taifa lililokuwa safarini kuwa huduma yenye utaratibu na mwendelezo katika nyumba ya Bwana. Pumziko linahitaji zaidi ya kujenga jengo. Watu wanapaswa kujifunza kumtumikia Mungu kwa uaminifu kila siku.

Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Kutoka Hema Hadi Hekalu

Sura za 1–9 zinakumbusha koo za Israeli baada ya maafa. Sura za 10–22 zinaonyesha Daudi akitafuta Bwana, akilileta Sanduku kuelekea Yerusalemu, akipokea ahadi ya ufalme na kuandaa nyumba ya Mungu. Sura ya 23 inaanza sehemu ndefu kuhusu upangaji wa huduma za ibada na uongozi (1 Nya. 23–27).

Katika siku za Musa, Walawi walitunza na kubeba Hema la Kukutania pamoja na vyombo vyake wakati Israeli ilipokuwa njiani (Hes. 3:5–9; 4:1–33). Hekalu linalopangwa Yerusalemu linabadilisha kazi, lakini si wito wa Walawi. Kama anavyoeleza Sailhamer (1983), Daudi haanzishi ukuhani mpya; Daudi anapanga upya huduma iliyokuwa na msingi katika Sheria ya Musa.

Sura inazungumzia huduma za Hekalu kabla Hekalu halijajengwa. Haya ni maandalizi ya ibada ya baadaye. Kwa jamii iliyorejea kutoka uhamishoni, historia hii ilikuwa muhimu: hata Hekalu likibomolewa, watu bado wanahitaji kujifunza Neno, kuimba, kulinda na kuendelea kuomba (Ezra 3:8–11; Neh. 12:27–47).

Kutembea Katika Andiko

Mfalme Mzee Anapofungua Njia ya Kesho (23:1–2)

Daudi amezeeka na ameshiba siku. Mfalme anamfanya Sulemani kuwa mfalme wa Israeli na kuwakusanya viongozi, makuhani na Walawi (23:1–2). Habari ya kutawazwa kwa Sulemani inatangulia mpangilio wa huduma. Daudi anapokaribia mwisho wa maisha, jukumu si kuacha mali kwa mwana pekee; ni kuandaa ibada ya kizazi kijacho.

Wafalme wa Kwanza 1 inasimulia mvutano wa kisiasa kuhusu mrithi wa Daudi. Mambo ya Nyakati haiuingizi mvutano huo hapa. Msisitizo uko katika mwendelezo wa uongozi na ibada ya taifa (Japhet 1993; Knoppers 2004). Ufalme hauwezi kuendelea kwa kutegemea jina la mfalme pekee. Israeli inahitaji watumishi wanaojua wajibu hata Daudi akiondoka.

Elfu Thelathini na Nane Wanapopewa Wajibu (23:3–6)

Walawi 38,000 wenye miaka thelathini na zaidi wanahesabiwa. Daudi anapanga 24,000 kusimamia kazi ya nyumba ya Bwana, 6,000 kuwa maafisa na waamuzi, 4,000 kulinda malango, na 4,000 kumwimbia Bwana sifa kwa vyombo vya muziki vilivyoandaliwa na Daudi (23:3–5). Jumla ni 38,000.

Walawi wanagawanywa katika koo za Gershoni, Kohathi na Merari (23:6). Uongozi, utoaji wa haki, ulinzi na muziki vyote vinahusishwa na ibada. Mwandishi haonyeshi kwamba waimbaji ni watakatifu kuliko walinzi. Nyumba ya Mungu inahitaji wajibu wa aina nyingi.

Idadi kubwa inapaswa kusomwa kama sehemu ya simulizi la kale, si kugeuzwa moja kwa moja kuwa hesabu ya wafanyakazi wa kanisa la sasa. Hoja ni kwamba ibada inayodumu inahitaji jumuiya nzima, si umaarufu wa kiongozi mmoja.

Majina ya Wagershoni Yanapohifadhiwa (23:7–11)

Mwandishi anataja Ladani na Shimei, kisha familia na viongozi wa uzao. Hata maelezo kwamba Yeushi na Beria walikuwa na familia ndogo na hivyo kuhesabiwa pamoja yana nafasi (23:11). Mpangilio unatambua hali halisi ya koo; si kila familia ina ukubwa sawa.

Majina yanaweza kumchosha msomaji anayetarajia tukio kubwa. Lakini tangu sura ya kwanza, Mwandishi wa Mambo ya Nyakati amekuwa akihifadhi utambulisho wa watu ambao historia inaweza kuwasahau. Nyumba ya Bwana haihudumiwi na namba zisizo na sura. Inahudumiwa na watu wenye majina, familia na majukumu.

Uzao wa Musa na Ukuhani wa Haruni Vinapotofautishwa (23:12–23)

Wana wa Kohathi ni Amramu, Ishari, Hebroni na Uzieli. Katika ukoo wa Amramu wanatajwa Haruni na Musa (23:12–13). Mwandishi anafanya tofauti muhimu: wazao wa Haruni wametengwa kwa kazi za kikuhani, kutoa dhabihu, kuhudumu mbele za Mungu na kubariki kwa jina la Bwana. Lakini wazao wa Musa wanaendelea kuhesabiwa miongoni mwa Walawi, si makuhani wa ukoo wa Haruni (23:13–17).

Hata kuwa mjukuu wa Musa, nabii mkuu wa Israeli, hakumpi mtu moja kwa moja ofisi ya ukuhani. Heshima kwa historia ya familia haiwezi kubadili wajibu uliowekwa katika agano (Hes. 18:1–7). Huduma tofauti zinaweza kuheshimiwa bila kuchanganywa.

Orodha inaendelea kwa Ishari, Hebroni, Uzieli na familia ya Merari (23:18–23). Eleazari wa ukoo wa Merari anakufa bila wana wa kiume; mabinti wanaolewa na ndugu zao wa familia ya Kishi (23:21–22). Huo ni utaratibu wa kifamilia katika mazingira ya kale, si agizo la moja kwa moja kuhusu ndoa za leo. Lengo la kifungu ni kuhifadhi kumbukumbu na mwendelezo wa familia za Walawi.

Wabeba Hema Wanapoweka Mizigo Chini (23:24–27)

Mwandishi anataja Walawi wa miaka ishirini na zaidi (23:24, 27), tofauti na hesabu ya miaka thelathini mwanzoni (23:3). Hesabu 4 inataja miaka thelathini kwa kazi ya kubeba vitu vya Hema; Hesabu 8:24 inataja miaka ishirini na mitano. Maandiko haya yanaonyesha taratibu tofauti za huduma. Sura ya 23 inahusisha umri wa miaka ishirini na maagizo ya mwisho ya Daudi. Ni bora kuona tofauti kuliko kuifuta kwa maelezo yasiyothibitishwa (Klein 2006).

Daudi anasema Bwana amewapa Israeli pumziko na amechagua kukaa Yerusalemu. Kwa hiyo, Walawi hawatalazimika tena kulibeba Hema na vifaa kila mahali (23:25–26). Mzigo unabadilika, lakini wito unabaki. Badala ya kubeba vifaa safarini, Walawi watatunza ibada katika makao yaliyotulia.

Pumziko hapa halimaanishi hakuna changamoto yoyote. Ni picha ya hali inayowezesha huduma ya kudumu. Kupokea pumziko la Mungu ni kupokea pia wajibu wa kulitumia vizuri.

Sifa Zinapokuwa Mapigo ya Moyo wa Nyumba (23:28–32)

Walawi wanawasaidia wazao wa Haruni. Kazi zinahusu nyua, vyumba, utunzaji wa usafi wa vitu vitakatifu, mikate, unga wa sadaka na vipimo sahihi (23:28–29). Ibada inahitaji uaminifu katika mambo yanayoonekana madogo: usafi, chakula, hesabu na maandalizi.

Kisha mapigo ya moyo wa sura yanasikika: Walawi wanasimama kila asubuhi na kila jioni kumshukuru na kumsifu Bwana (23:30). Huduma inaendelea katika Sabato, miandamo ya mwezi na sikukuu zilizoamriwa, kwa utaratibu wa sadaka na idadi ya wahudumu (23:31; Hes. 28–29). Walawi wanatimiza wajibu pamoja na ukoo wa ukuhani (23:32).

Nyumba inajifunza kuimba kwa kurudia sifa kila siku. Kazi ya kutunza nyumba haisimami badala ya sifa; inaiwezesha ibada kufanyika kwa heshima. Utaratibu na shukrani vinakutana.

Tafakari ya Kiteolojia: Utakatifu wa Kazi za Kawaida

Pumziko Ni Zawadi kwa Ajili ya Huduma

Mungu anapowapa watu pumziko, aina ya kazi inabadilika (23:25–28). Kutoka Hema la jangwani hadi Hekalu linaloandaliwa Yerusalemu, Bwana ndiye chanzo cha agano. Pumziko si kukimbia wajibu; ni nafasi ya kuishi maisha yaliyopangwa kuzunguka uwepo wa Mungu (Kut. 20:8–11; Kum. 12:9–11).

Ibada Inahitaji Mipaka na Ushirikiano

Makuhani na Walawi wana kazi tofauti lakini wote wanahudumia nyumba moja (23:13, 28, 32). Tofauti ya wajibu si tofauti ya thamani ya binadamu. Uongozi unaohitaji heshima huku ukidharau watumishi wa nyuma ya pazia unapoteza maana ya ibada. Agano Jipya pia linaeleza vipawa tofauti katika mwili mmoja (1 Kor. 12:4–27).

Shukrani Inahitaji Ratiba ya Uaminifu

Ibada ya asubuhi na jioni inafundisha uthabiti (23:30). Sabato, miandamo ya mwezi na sikukuu zinakumbusha utakatifu wa wakati (23:31). Wakristo wana mitazamo tofauti kuhusu uhusiano wa kalenda ya Israeli na maisha ya kanisa, lakini swali la sura linabaki: je, wakati wa ibada unajenga kumbukumbu na shukrani, au mazoea matupu? (Zab. 92:1–2; Ebr. 10:24–25).

Kristo Anaijenga Nyumba Iliyo Hai

Daudi anaandaa Hekalu, na Sulemani atalijenga. Lakini simulizi pana la Biblia linaelekea zaidi ya kuta. Yesu, Mwana wa Daudi, anakuwa mahali pa kukutana kwa Mungu na wanadamu (Yn. 2:19–22). Katika Kristo, waumini wanaitwa nyumba ya kiroho na watu wa kutangaza sifa za Mungu (1 Pet. 2:4–10). Hii haifuti maana ya kihistoria ya Walawi; inaonyesha utimilifu mpana wa kusudi la Mungu la kukaa kati ya watu (Efe. 2:19–22).

Matumizi Katika Maisha: Nyumba Iendelee Kuimba

1. Tambua huduma za nyuma ya pazia. Washukuru wasafishaji, walinzi, wahasibu, waimbaji na wajitoleaji kwa majina; wape mafunzo, msaada na mapumziko.
2. Andaa mpito wa uongozi. Andika majukumu na wafundishe watumishi vijana kabla ya viongozi wa sasa kuondoka.
3. Heshimu vipawa tofauti. Si kila mtu lazima ahubiri au aimbe. Utawala bora, elimu, mapokezi na ulinzi wa watu ni huduma muhimu.
4. Simamia mali kwa uaminifu. Hakiki mapato, matumizi, manunuzi, vipimo na usalama wa mazingira ya kazi.
5. Dumisha shukrani ya kila siku. Anzisha maombi mafupi ya asubuhi na jioni nyumbani na katika vikundi vya huduma, bila kufanya desturi kuwa kipimo cha kujiona bora.
6. Andaa ibada kwa heshima. Panga Sabato na mikutano kwa njia inayoheshimu pumziko, ukarimu na mahitaji ya watu wanaobeba kazi nyingi.
7. Badili njia bila kuacha wito. Mazingira yanapobadilika, hifadhi kusudi la huduma huku ukirekebisha mbinu zisizofaa tena.

Maswali ya Tafakari

1. Ni kazi ya nani inayolifanya kanisa liendelee, lakini haitambuliwi vya kutosha?
2. Ni majukumu gani yanahitaji mipaka, mafunzo au uwajibikaji ulio wazi?
3. Ni desturi gani ya zamani inahitaji kubadilika kwa sababu majira ya huduma yamebadilika?
4. Je, ibada imekuwa onesho badala ya maisha ya kila siku ya shukrani?
5. Kizazi cha sasa kinawaandaaje watumishi vijana kutunza ibada kwa uaminifu?

Sala ya Mwitikio

Ee Bwana wa Israeli, ifundishe nyumba ambayo haijakamilika kuimba. Wape wazee hekima ya kukabidhi wajibu, vijana ujasiri wa kupokea huduma, na kila mlinzi wa mlango, mpishi wa mikate, mtunza hesabu na mwimbaji heshima ya kazi. Linda kanisa dhidi ya kiburi na mazoea matupu. Asubuhi na jioni zilete shukrani; Sabato na mikutano vilete rehema, ukweli na pumziko. Jenga watu ambao uaminifu wa kazi za kawaida unakaribisha uwepo wa Mungu. Kwa njia ya Yesu Kristo, Mwana wa Daudi. Amina.

Dirisha la Sura Inayofuata

Walawi wamepangiwa nafasi, lakini madhabahu inahitaji utaratibu maalumu zaidi. 1 Mambo ya Nyakati 24 itataja zamu za makuhani na namna wajibu mtakatifu unavyogawanywa kwa utaratibu. Kabla ya nyumba kujazwa uvumba na nyimbo, watumishi wa madhabahu wanahitaji kujua zamu na wajibu.

Orodha ya Vyanzo Yenye Maelezo

1. Hill, Andrew E. 1 & 2 Chronicles. NIV Application Commentary. Grand Rapids: Zondervan, 2003. Anaunganisha utaratibu wa ibada na wajibu wa jumuiya ya sasa.
2. Japhet, Sara. I & II Chronicles: A Commentary. Old Testament Library. Louisville: Westminster John Knox, 1993. Anachunguza umuhimu wa koo, Walawi na nyumba ya Bwana katika masimulizi.
3. Klein, Ralph W. 1 Chronicles: A Commentary. Hermeneia. Minneapolis: Fortress, 2006. Anasaidia kuchunguza majina, tofauti za umri wa huduma na masuala ya maandishi.
4. Knoppers, Gary N. I Chronicles 10–29: A New Translation with Introduction and Commentary. Anchor Bible 12A. New York: Doubleday, 2004. Anachambua mpangilio wa huduma za Daudi katika muktadha wa agano.
5. Sailhamer, John. First and Second Chronicles. Everyman's Bible Commentary. Chicago: Moody Press, 1983. Rejea iliyotolewa inaeleza mwendelezo wa maagizo ya Musa na mabadiliko ya kazi za Walawi katika ibada ya makao ya kudumu.
6. Williamson, H. G. M. 1 and 2 Chronicles. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1982. Anaweka utaratibu wa ibada na utambulisho wa ukuhani katika muktadha wa watu wa baada ya uhamisho.