2 Nyakati 24: Hekalu na Moyo

Muhtasari wa somo

Mawe mapya yanaliimarisha hekalu; sadaka za watu zinajaza sanduku. Lakini sauti ya kuhani mwaminifu inaponyamaza, sauti nyingine inatawala ikulu. Nyumba inang'aa, huku kumbukumbu ya agano ikivuja damu uani.

Andiko: 2 Mambo ya Nyakati 24:1–27 Sitiari inayoongoza: Hekalu lililorekebishwa linalozunguka moyo usiorekebishwa Swali la moyo: Inawezekana kurekebisha nyumba ya ibada bila kujenga uaminifu unaoifanya ibada kuwa ya kweli?

Utangulizi: Nyumba Nzuri, Moyo Usio na Ulinzi

Jengo la kanisa linaweza kupakwa rangi mpya wakati mahusiano ya waumini yanaendelea kupasuka. Fedha zinaweza kukusanywa kwa mafanikio, lakini viongozi wakakataa kukosolewa. Kurekebisha kuta ni kazi muhimu. Kurekebisha mioyo inayotawala maisha ndani ya kuta ni kazi ngumu zaidi.

Yoashi anapitia njia zote mbili. Baada ya kuokolewa dhidi ya ukatili wa Athalia, Yoashi anakua chini ya ulinzi na mafundisho ya Yehoyada. Baadaye, mfalme anasimamia ukarabati wa hekalu, lakini mfalme huyo huyo anaamuru kuuawa kwa mwana wa Yehoyada katika ua wa nyumba ya Bwana (2 Nya 22:11–12; 24:21).

Andiko hili linahusu ukarabati wa nje unapogeuka kuwa kioo kinachofunua hali halisi na uaminifu wa moyo kwa agano. Swali si kama majengo ya ibada yana umuhimu. Swali ni kama nyumba iliyorejeshwa inaweza kuendelea kuwa takatifu viongozi wanapoacha kulisikiliza Neno la Mungu.

Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Mfalme Anayepimwa kwa Nyumba ya Bwana

Sura za 21–23 zinasimulia kuporomoka kwa ukoo wa kifalme na kuokolewa kwa mrithi wa Daudi kupitia hekalu. Sura ya 24 inapima jinsi mrithi aliyeokolewa anavyotumia nafasi hiyo. Utawala wa Yoashi unaanza kwa marekebisho na kumalizika kwa usaliti. Kifo cha Yehoyada kinakuwa mpaka wa kusikitisha (24:2, 15–18).

2 Wafalme 12 pia inasimulia ukarabati wa hekalu. Lakini Mambo ya Nyakati inakazia zaidi kuanguka kwa Yoashi, maonyo ya manabii na kuuawa kwa Zekaria (Japhet 1993; Klein 2012). Maneno mawili yanapingana: kuirekebisha nyumba ya Bwana na kuiacha nyumba ya Bwana (24:4, 18). Kuhani anayefundisha na nabii anayekemea wanakuwa mashahidi wa aina ya mfalme anayehitajika (Sailhamer 1983).

Kwa jumuiya iliyokuwa inajenga upya maisha baada ya uhamisho, ujumbe ni mzito: hekalu lililosimama na taratibu nzuri havihakikishi mioyo ya uaminifu. Mungu anawaita watu warudi kupitia neno la kinabii (2 Nya 6:24–25; 24:19).

Kutembea Katika Andiko

Mfalme Mdogo Anapotembea kwa Hekima ya Mlezi (24:1–3)

Yoashi anakuwa mfalme akiwa na miaka saba na kutawala Yerusalemu kwa miaka arobaini. Mwandishi anamtaja mama wa Yoashi, Sibia wa Beer-sheba, na jinsi Yehoyada anavyosaidia kuijenga familia ya kifalme (24:1–3).

Lakini mstari wa 2 unaweka mpaka muhimu: Yoashi anatenda yaliyo sawa mbele za Bwana siku zote za Yehoyada kuhani. Mwandishi hapingi uaminifu wa awali. Badala yake, simulizi linauliza kama imani ya Yoashi ilikuwa imeota mizizi ndani ya moyo au ilitegemea sana uwepo wa mwalimu mwaminifu.

Walezi wa kiroho ni zawadi. Hata hivyo, mwanafunzi wa Kristo lazima akue na uwezo wa kusikiliza Neno na kupokea marekebisho hata mlezi anapokosekana.

Uharibifu Unapotajwa kwa Jina (24:4–7)

Yoashi anaazimia kuitengeneza nyumba ya Bwana. Mfalme anawaagiza makuhani na Walawi kukusanya michango katika miji ya Yuda, lakini Walawi hawaharakishi kazi (24:4–5). Yoashi anamhoji Yehoyada kuhusu fedha zinazohusishwa na agizo la Musa kwa ajili ya hema ya ushuhuda (24:6; ling. Kut 30:11–16). Agizo hilo la kale halipaswi kuchanganywa bila maelezo na kila aina ya sadaka za kanisa leo.

Mstari wa 7 unataja chanzo cha uharibifu: watu wa nyumba ya Athalia walikuwa wameharibu hekalu na kutumia vitu vilivyowekwa wakfu kwa ajili ya ibada ya Mabaali. Mara nyingine ibada haidorori kwa bahati mbaya; vipaumbele vingine vinachukua fedha, nguvu na uaminifu.

Yoashi anakataa kuzoea magofu. Huo ni mwanzo mzuri, lakini ukarabati wa kweli unahitaji mizizi mirefu kuliko msukumo wa mfalme.

Sanduku Lango la Hekalu Linapokuwa Ishara ya Uaminifu (24:8–14)

Sanduku linawekwa nje ya lango la nyumba ya Bwana. Tangazo linatolewa Yuda na Yerusalemu. Viongozi na watu wanachangia kwa furaha (24:8–10). Katibu wa mfalme na mwakilishi wa kuhani mkuu wanasimamia utoaji wa fedha sandukuni kila sanduku linapojaa (24:11). Uwajibikaji unagawanywa; fedha haziwekwi chini ya mtu mmoja tu.

Michango inaajiri waashi, maseremala na mafundi wa chuma na shaba. Nyumba ya Mungu inarejeshwa na kuimarishwa. Fedha zinazobaki zinatumika kutengeneza vyombo vya huduma ya hekalu, na sadaka za kuteketezwa zinaendelea katika siku za Yehoyada (24:12–14).

Mwandishi anakusanya pamoja kazi za mafundi, usimamizi wa fedha na ibada. Ukarabati mtakatifu hauishii katika shauku; unahitaji kazi bora na uwazi. Lakini maneno siku zote za Yehoyada yanaanza kuandaa msomaji kwa huzuni inayokuja.

Kuhani Anapoheshimiwa, Lakini Mafundisho Yanaachwa (24:15–19)

Yehoyada anafariki akiwa na miaka 130. Yehoyada anazikwa pamoja na wafalme katika mji wa Daudi kwa sababu ya mema aliyofanya kwa Israeli, Mungu na nyumba ya Mungu (24:15–16). Kuhani asiye na taji anapewa heshima ya kifalme.

Baada ya kifo cha Yehoyada, wakuu wa Yuda wanakuja kumsujudia Yoashi; mfalme anawasikiliza. Wakuu na watu wanaiacha nyumba ya Bwana na kuabudu Ashera na sanamu (24:17–18). Watu waliokuwa wamefurahia kuchangia ukarabati sasa wanashawishiwa kuacha ibada iliyorudishwa.

Mungu anatuma manabii kuwaita watu warudi, lakini maonyo yanakataliwa (24:19). Hukumu haiji bila onyo. Rehema inazungumza kwanza; viongozi wanakataa kusikiliza. Kumheshimu mlezi aliyekufa hakuwezi kuchukua nafasi ya kutii mafundisho aliyofundisha.

Ua wa Hekalu Lililorekebishwa Unapomwaga Damu ya Nabii (24:20–22)

Roho wa Mungu anamvika Zekaria, mwana wa Yehoyada, nguvu ya kusema. Zekaria anasimama mahali palipoinuka na kuuliza kwa nini watu wanavunja amri za Bwana. Kuiacha njia ya Mungu kunaharibu maisha ya agano; watu waliomwacha Bwana wanakabiliwa na kuachwa katika hukumu (24:20).

Badala ya kutubu, watu wanafanya njama. Kwa amri ya Yoashi, Zekaria anapigwa mawe ndani ya ua wa nyumba ya Bwana (24:21). Mahali pa mauaji panafunua ukinzani: mfalme aliyekusanya fedha za kurekebisha hekalu sasa anageuza sehemu ya hekalu kuwa mahali pa kuuawa kwa mtumishi wa Mungu.

Mstari wa 22 unataja kukosa kumbukumbu ya wema: Yoashi hasahau tu mafundisho; anapuuza wema wa Yehoyada aliyeokoa maisha ya mfalme. Zekaria anayekufa anamwomba Bwana aone na kudai haki. Sala hiyo haimpi Mkristo ruhusa ya kulipiza kisasi. Mawe ya hekalu yametengenezwa; moyo wa haki na shukrani umebomoka.

Taji Linapopoteza Heshima Aliyopewa Kuhani (24:23–27)

Mwishoni mwa mwaka, jeshi la Aramu, ingawa dogo, linashambulia Yuda, linawaangamiza viongozi na kupeleka nyara Dameski. Mwandishi anatafsiri kushindwa kwa Yuda kuwa matokeo ya kumwacha Bwana (24:23–24). Vikosi vingi haviwezi kuchukua nafasi ya uaminifu wa agano.

Baada ya kuondoka kwa Waaramu, Yoashi anaachwa amejeruhiwa vibaya. Watumishi wa mfalme wanafanya njama na kumuua kitandani kwa sababu ya damu iliyomwagwa katika familia ya Yehoyada (24:25–26). Simulizi linataja mauaji hayo bila kutoa mwongozo wa kulipiza kisasi binafsi.

Tofauti ya mazishi inafunga simulizi: Yehoyada anazikwa pamoja na wafalme; Yoashi anazikwa katika mji wa Daudi, lakini si makaburi ya wafalme (24:16, 25). Kuhani anakumbukwa kwa kuijenga nyumba ya Mungu; mfalme anakumbukwa kwa kuisaliti familia iliyomlinda. Amazia anachukua ufalme (24:27). Uzao wa Daudi unaendelea, lakini hekalu lililorekebishwa linakuwa shahidi dhidi ya mfalme asiye mwaminifu.

Tafakari ya Kiteolojia: Ukarabati Lazima Ufikie Moyo

Imani Inayokopwa Haiwezi Kuchukua Nafasi ya Moyo Uliokomaa

Yoashi alitii katika miaka ya Yehoyada, lakini utii haukuendelea baada ya kifo cha mlezi (24:2, 17–18). Hatari iliyofichika ni kutafuta usalama katika imani ya mtu mwingine. Mzazi, mwalimu au mchungaji anaweza kuelekeza; lakini kila mwanafunzi anahitaji kumtafuta Bwana kwa moyo. Wito wa kumpenda Mungu kwa moyo wote unahusu mtu binafsi na jamii (Kum 6:4–9).

Jengo Takatifu Lazima Litumikie Haki Takatifu

Sanduku la michango, usimamizi wa pamoja na kazi ya mafundi vinaonyesha ibada yenye uwajibikaji (24:8–14). Lakini ua lililorekebishwa linageuzwa mahali pa mauaji (24:21). Manabii walikemea ibada iliyotenganishwa na haki (Isa 1:11–17). Kanisa haliwezi kutangaza ushindi wa ukarabati huku likiwanyamazisha waliodhulumiwa.

Kukemewa kwa Neno Ni Mlango wa Rehema

Mungu anatuma manabii kabla ya uvamizi (24:19–20). Zekaria, akiwa amewezeshwa na Roho, anafungua nafasi ya kurudi kwa Bwana. Yesu pia anakemea historia ya kuwaua manabii na anataja damu ya Zekaria katika mazingira ya hekalu (Luka 11:49–51; ling. Mt 23:35, ambako utambulisho wa baba wa Zekaria unahitaji tahadhari ya kifasiri). Jumuiya ya Kristo inapaswa kupima mafundisho kwa Maandiko bila vitisho au ukatili.

Hukumu Haizimi Ahadi ya Daudi

Yoashi anakufa bila heshima ya mazishi ya kifalme, lakini Amazia anaendelea kwenye kiti cha Daudi (24:25–27; ling. 21:7). Mwendelezo wa agano hauhalalishi maovu ya mfalme. Simulizi linatuelekeza kwa Yesu, Mwana mwaminifu wa Daudi, ambaye utii wake haumaliziki baada ya kifo cha mlezi. Yesu analihusisha hekalu na mwili wake utakaofufuliwa (Yn 2:13–22; Luka 1:32–33). Katika Kristo, watu wa Mungu wanajengwa kuwa makao ya Roho (Efe 2:19–22).

Matumizi Katika Maisha: Rekebisha Zaidi ya Kuta

1. Kagua majengo na mahusiano. Wakati wa ukarabati, chunguza pia majeraha ya jamii, migogoro na mapungufu ya ulinzi kwa walio dhaifu (24:4–7, 21).
2. Simamia fedha kwa uwazi. Weka watu zaidi ya mmoja kwenye ukaguzi, toa taarifa za mapato na matumizi, na walipe mafundi kwa haki (24:8–14).
3. Jenga imani inayodumu baada ya mabadiliko ya viongozi. Jifunze Neno na omba bila kutegemea sifa ya mwalimu mmoja (24:2, 17).
4. Kubali sauti za maonyo. Anzisha njia salama za kusikiliza malalamiko ya waumini, vijana na watumishi bila kulipiza kisasi (24:19–22).
5. Waheshimu walezi kwa kuishi mafundisho. Shukrani ionekane kwa uadilifu na huduma endelevu, si hotuba za kumbukumbu pekee (24:15–18).
6. Walinde mashahidi na waliodhurika. Taarifa za vitisho au ukatili zifanyiwe uchunguzi huru na hatua halali, badala ya kufichwa ili kulinda jina la taasisi (24:21–22).
7. Pima mafanikio baada ya sherehe. Jiulize kama ukarabati umezaa ibada ya kweli, haki na uwezo wa kupokea marekebisho (24:14, 17–19).

Maswali ya Tafakari

1. Ni kitu gani kimepambwa kwa nje huku majeraha ya ndani yakiwa hayajaguswa?
2. Ni sauti ya nani imekuwa muhimu kuliko Neno la Mungu katika maamuzi?
3. Je, usimamizi wa fedha za ibada unaweka msingi wa kuaminiana?
4. Nani anaweza kusema ukweli mgumu kanisani bila kuogopa adhabu?
5. Ni wema gani wa zamani au wajibu gani wa agano ambao jamii imesahau?

Sala ya Mwitikio

Bwana wa hekalu na mioyo, tunakushukuru kwa mafundi waaminifu, wachangiaji wenye ukarimu na walimu wanaolitunza Neno. Usikubali mawe mapya yafiche mioyo isiyotubu. Wape viongozi unyenyekevu wa kusikiliza, makusanyiko ujasiri wa kuwalinda wanaosema ukweli, na wanafunzi mizizi ya imani inayodumu. Wakumbuke walioumizwa katika maeneo yaliyopaswa kuwa salama. Rudisha haki uani, uaminifu kwenye sanduku la michango na heshima mbele ya madhabahu. Kwa Yesu Kristo, Mwana mwaminifu wa Daudi, jenga upya mioyo ya watu wako. Amina.

Dirisha la Sura Inayofuata

Yoashi anaacha hekalu lililorekebishwa na urithi uliojeruhiwa. 2 Mambo ya Nyakati 25 inamtambulisha Amazia, mfalme anayefanya yaliyo sawa, lakini si kwa moyo mkamilifu. Je, utii wa nje unaweza kudumu wakati moyo unaendelea kugawanyika? Simulizi linaendeleza onyo.

Orodha ya Vyanzo Yenye Maelezo

1. Dillard, Raymond B. 2 Chronicles. Word Biblical Commentary 15. Waco, TX: Word Books, 1987. Anaeleza tofauti kati ya ukarabati wa Yoashi na uasi wa baadaye.
2. Hill, Andrew E. 1 & 2 Chronicles. NIV Application Commentary. Grand Rapids: Zondervan, 2003. Anaunganisha ibada, uwajibikaji wa viongozi na maisha ya ufuasi wa Kristo.
3. Japhet, Sara. I & II Chronicles: A Commentary. Old Testament Library. Louisville: Westminster John Knox, 1993. Anachambua namna Mwandishi wa Nyakati anavyowasilisha Yoashi tofauti na Wafalme.
4. Klein, Ralph W. 2 Chronicles: A Commentary. Hermeneia. Minneapolis: Fortress, 2012. Anatoa ufafanuzi wa kauli za manabii na msisitizo wa hekalu.
5. Sailhamer, John. First and Second Chronicles. Everyman's Bible Commentary. Chicago: Moody Press, 1983. Anakazia uongozi wa Yehoyada, kukataliwa kwa manabii na tumaini linalobaki baada ya hukumu.
6. Williamson, H. G. M. 1 and 2 Chronicles. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1982. Anaweka uasi na urejesho ndani ya ujumbe wa Mambo ya Nyakati kwa watu wa baada ya uhamisho.