2 Nyakati 23: Taji Chini ya Neno

Muhtasari wa somo

Miaka sita nyuma ya mlango uliohifadhi siri; kiti cha enzi kimekaliwa na mnyang’anyi. Ndipo ujasiri unawakusanya waaminifu malangoni. Mtoto anatoka mafichoni; taifa linaitwa kurudia agano.

Andiko: 2 Mambo ya Nyakati 23:1–21 Sitiari inayoongoza: Mlango wa hekalu unaofunguliwa kwa mrithi aliyefichwa Swali la moyo: Wakati ahadi ya Mungu imenusurika lakini uongozi na ibada vimefungwa chini ya hofu, ni nini kinachopaswa kurejeshwa katika jamii ya agano?

Utangulizi: Mlango Unapopaswa Kufunguliwa

Kumlinda mtu na kurejesha jamii si kazi moja. Familia inaweza kumficha mtoto dhidi ya ukatili, lakini mtoto huyo anahitaji pia jamii yenye usalama na haki. Kanisa linaweza kuhifadhi imani wakati wa mateso, lakini hatimaye uaminifu lazima uonekane katika maamuzi ya wazi.

Kwa miaka sita, Yoashi aliishi mafichoni ndani ya nyumba ya Mungu huku Athalia akitawala Yuda (2 Nya 22:12). Katika sura ya 23, Yehoyada kuhani anahamia kutoka kumlinda mtoto hadi kurudisha maisha ya taifa chini ya agano. Mwanzo wa simulizi unasema Yehoyada alijipa moyo na kuchukua hatua (23:1).

Andiko hili linahusu ahadi iliyohifadhiwa kwa siri kuwa upyaisho wa agano unaoonekana kupitia ujasiri na ibada yenye utaratibu. Swali linabaki: Baada ya kufungua mlango wa mwanzo mpya, ni mambo gani lazima yarekebishwe?

Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Hekalu Linaloilinda Taa ya Daudi

Athalia alipotwaa mamlaka, uzao wa kifalme wa Daudi ulikaribia kuangamizwa (2 Sam 7:12–16; 2 Nya 21:7; 22:10–12). Yoashi aliyeokolewa alibeba mwendelezo wa ahadi katika hali dhaifu. Hapa simulizi linageuza mpangilio wa kawaida: si ikulu inayolilinda hekalu, bali hekalu linalolinda tumaini la ukoo wa Daudi (Sailhamer 1983).

2 Wafalme 11:4–20 inasimulia matukio yanayofanana, ikikazia kwa sehemu kubwa mikakati ya walinzi wa kijeshi. Mwandishi wa Mambo ya Nyakati anakazia Walawi, makuhani, zamu za Sabato, mipaka ya hekalu, waimbaji, na taratibu za Daudi (2 Nya 23:2, 4–8, 13, 18–19). Maana ya tukio si kuondolewa kwa mtawala pekee; mamlaka ya umma yanarudishwa chini ya agano na ibada (Japhet 1993; Klein 2012).

Kwa watu waliorudi kutoka uhamishoni bila mfalme wa ukoo wa Daudi, simulizi lilitoa tumaini lisilotegemea kurudia fahari ya kale. Ahadi ya Mungu haikuwa imekufa. Jumuiya iliitwa kumtafuta Bwana katika maisha ya ibada na uaminifu.

Kutembea Katika Andiko

Ujasiri Unapowakusanya Waliotawanyika (23:1–3)

Katika mwaka wa saba, Yehoyada anafanya agano na maakida watano wa vikosi vya askari mia moja. Mwandishi anataja majina ya viongozi hao (23:1). Urejesho una watu wanaojulikana na wanaoweza kuwajibika, si umati usio na sura.

Maakida wanazunguka Yuda, wanawakusanya Walawi kutoka miji mbalimbali pamoja na wakuu wa koo za Israeli na kuwaongoza Yerusalemu (23:2). Kusanyiko linafanya agano pamoja na mfalme ndani ya nyumba ya Mungu. Yehoyada anamwonyesha mwana wa mfalme na kukumbusha neno la Bwana kuhusu uzao wa Daudi (23:3).

Yehoyada habuni haki mpya ya utawala; Yehoyada anakumbusha ahadi iliyotangulia. Tamaa iliyofichika nyuma ya mkutano ni usalama unaotokana na kuwa watu wa agano, si amani ya juu juu chini ya mtawala dhalimu.

Malango Yanapolindwa kwa Utakatifu na Utaratibu (23:4–7)

Yehoyada anapanga makundi ya makuhani na Walawi kulinda milango ya hekalu, nyumba ya mfalme na Lango la Msingi. Wananchi wanabaki katika nyua za nyumba ya Bwana (23:4–5). Huduma ya ndani inabaki kwa makuhani na Walawi walioidhinishwa (23:6).

Walawi wanapaswa kumzunguka Yoashi wakiwa na silaha (23:7). Hizi ni hatua za dharura katika mgogoro wa ufalme wa kale, si agizo kwa Wakristo kutumia silaha kusambaza imani. Tofauti kuu ni kati ya nguvu ya Athalia iliyohatarisha maisha na mpango wa kumlinda mtoto pamoja na hekalu.

Utakatifu hauendi bila mpangilio. Mlango uliomficha Yoashi sasa unahitaji watumishi walio na majukumu, mipaka ya huduma na uwajibikaji.

Silaha za Daudi Zinaposimama Kando ya Ushuhuda wa Mungu (23:8–11)

Walawi na Yuda wanatii maagizo ya Yehoyada. Zamu za Sabato zinatumika kwa uangalifu: wanaomaliza zamu na wanaoanza wanabaki pamoja ili kuimarisha ulinzi (23:8). Yehoyada anagawa mikuki na ngao zilizokuwa za Daudi na kuhifadhiwa hekaluni (23:9).

Walinzi wanapanga safu kuzunguka madhabahu na nyumba ya Mungu. Ndipo Yoashi anapopewa taji pamoja na ushuhuda, anatiwa mafuta na kutangazwa kuwa mfalme (23:10–11). Ushuhuda huo unaweza kumaanisha hati ya agano au mafundisho ya Mungu yanayopaswa kuongoza ufalme; aina halisi ya hati inajadiliwa (ling. Kum 17:18–20).

Maana ya msingi haitegemei aina ya hati: taji linapaswa kutii Neno la Mungu. Watu wanashangilia, lakini kutawazwa kwa mtoto peke yake hakujengi upya ibada ya taifa.

Mnyang'anyi wa Kiti cha Enzi Anapopiga Kelele za Uhaini (23:12–15)

Athalia anasikia makelele ya wananchi na kufika hekaluni. Yoashi amesimama mahali pa kifalme; maakida na wapiga tarumbeta wako karibu, huku waimbaji wenye vyombo vya muziki wakiongoza sifa (23:12–13). Athalia anararua mavazi na kupaza sauti, “Uhaini! Uhaini!” (23:13).

Hapa kuna kejeli kali: mwenye kutwaa kiti cha enzi bila haki anaita kurejeshwa kwa mrithi wa Daudi uhaini. Yehoyada anaagiza Athalia atolewe nje ya eneo takatifu. Athalia anauawa karibu na Lango la Farasi la ikulu (23:14–15).

Simulizi halifichi ukatili. Kifo cha Athalia na tishio dhidi ya wafuasi wake havitoi ruhusa kwa Wakristo kuwaua wapinzani, kutumia nguvu kueneza dini, au kuwanyamazisha wakosoaji. Yesu anakataa upanga kuwa njia ya kuendeleza ufalme wake (Mt 26:52; Yn 18:36). Kutafsiri kwa uaminifu kunahitaji kutaja damu iliyomwagika.

Agano Linapovuka Mipaka ya Taji (23:16–19)

Yehoyada anafanya agano linalowahusu kuhani, watu na mfalme, ili wawe watu wa Bwana (23:16). Huu ndio moyo wa sura. Lengo si kubadili jina la mfalme pekee; taifa linaitwa kurudisha utii kwa Mungu.

Watu wanabomoa nyumba ya Baali, wanavunja madhabahu na sanamu, na kumuua Matani, kuhani wa Baali (23:17). Vitendo hivi vinaonyesha mazingira ya ufalme wa kale uliofungamana na agano la taifa. Wakristo hawawezi kuyafanya mauaji ya kidini kuwa mfano wa huduma ya Kristo.

Yehoyada anarudisha uangalizi wa hekalu kwa makuhani na Walawi, kwa Torati ya Musa na utaratibu wa Daudi. Sadaka, furaha na nyimbo vinarudi katika ibada; mabawabu wanatunza milango ya nyumba ya Mungu (23:18–19). Mwandishi anakazia kazi za kila siku kwa sababu upyaisho hauishi katika sherehe ya siku moja.

Msafara Unaporudisha Mfalme Kwenye Kiti cha Enzi (23:20–21)

Maakida, waheshimiwa, viongozi na watu wote wa nchi wanamsindikiza Yoashi kutoka hekaluni, kupitia Lango la Juu hadi ikulu. Yoashi anaketi kwenye kiti cha enzi cha kifalme (23:20).

Safari kutoka hekaluni hadi ikulu ni ishara: nyumba iliyomlinda mrithi sasa inamtuma mrithi kuongoza. Watu wanafurahi na mji unatulia (23:21). Utulivu huo unafuata kuuawa kwa Athalia; ukweli huo haupaswi kufutwa. Lakini taswira ya mwisho ni jamii iliyotoka katika hofu na kuanza kurejesha maisha yenye utaratibu.

Mlango umefunguliwa. Swali linalobaki ni kama mioyo ya watu itaendelea kuwa wazi mbele za Mungu.

Tafakari ya Kiteolojia: Taji Chini ya Neno

Ahadi ya Mungu Inaendelea Kupitia Ujasiri wa Kawaida

Taa ya Daudi haikuokolewa na umahiri wa wafalme. Ujasiri wa Yehosheba, uongozi wa Yehoyada na ushirikiano wa Walawi na wananchi vilihifadhi ahadi (2 Nya 21:7; 22:11–12; 23:1–3). Mungu hutumia watu wanaokubali kuwajibika, si watu wanaotafuta sifa.

Upyaisho wa Kweli Unaweka Mamlaka Chini ya Agano

Yoashi anapewa taji na ushuhuda (23:11), kisha mfalme anakuwa sehemu ya agano la kuwa watu wa Bwana (23:16). Kumbukumbu ya Kumbukumbu la Torati 17:18–20 inaonyesha wajibu wa mfalme kujifunza na kutii sheria ya Mungu. Uongozi wa kiroho haupaswi kujiona kuwa juu ya maonyo.

Ibada Ni Kazi ya Jamii, Si Mapambo ya Ikulu

Mwandishi anakumbusha zamu za Sabato, huduma ya Walawi, waimbaji, sadaka na mabawabu (23:8, 13, 18–19). Ibada inahitaji mipango endelevu, utakatifu na furaha. Hata hivyo, taratibu za usafi wa kiibada wa Israeli ya kale si sababu ya kuwafungia nje walio dhaifu au wanaohitaji msaada wa kanisa (Isa 56:6–7; Mk 11:17).

Mwana wa Kweli wa Daudi Anajenga Nyumba Kubwa Zaidi

Yoashi anaokolewa, lakini sura ya 24 itaonyesha udhaifu wa uaminifu wa baadaye wa Yoashi. Biblia inaelekeza kwa Yesu Kristo, Mwana mwaminifu wa Daudi, mwenye ufalme usiojengwa kwa ukatili (Luka 1:32–33). Yesu anaelekeza ishara ya hekalu kwenye kifo na ufufuo wake (Yn 2:19–22). Katika Kristo, waamini wanajengwa kuwa makao ya Mungu (Efe 2:19–22). Ahadi inapata msingi wa kudumu kuliko kiti cha enzi cha mwanadamu.

Matumizi Katika Maisha: Fungua Milango kwa Upyaisho wa Kweli

1. Geuza ulinzi wa siri kuwa marekebisho yenye uwajibikaji. Baada ya kumlinda aliye hatarini, jenga taratibu za usalama, huduma na kupokea taarifa bila kuficha uovu (22:11–12; 23:1–3).
2. Jenga timu jasiri, si sifa ya mtu mmoja. Wape nafasi washiriki waaminifu, wakiwemo watumishi wa ibada wasioonekana sana, kuchunguza maamuzi (23:1–2).
3. Weka uongozi chini ya Maandiko na tathmini. Simamia fedha, mamlaka na nidhamu kwa uwazi; viongozi wawe tayari kukosolewa (23:11, 16).
4. Panga ulinzi bila kutukuza nguvu. Linda mikutano na watoto kwa njia halali; kataa vitisho, chuki na ukatili wa kidini (23:4–7, 14–15).
5. Rudisha kazi za kawaida za ibada. Thamini mafundisho, maombi, nyimbo, ukarimu na utunzaji wa nyumba ya Mungu, si sherehe pekee (23:18–19).
6. Acha sanamu za kisasa bila kuwadhalilisha watu. Tubu pale fedha, hadhi au siasa zinapotawala dhamiri; linda uhuru wa imani (23:16–17).
7. Pima amani kwa haki na usalama. Sikiliza watoto, wafanyakazi na wasio na nguvu; ukimya wa hofu si amani ya Mungu (23:20–21).

Maswali ya Tafakari

1. Ni ahadi au jukumu gani ambalo jumuiya imelihifadhi kwa siri lakini inasita kulitekeleza hadharani?
2. Ni watu gani wasiojulikana ambao ujasiri wao umehifadhi imani na huruma?
3. Je, viongozi wanasimama chini ya Neno la Mungu na mifumo ya uwajibikaji wa kweli?
4. Ni taratibu zipi za ibada, usalama au haki zinazohitaji kujengwa upya sasa?
5. Je, utulivu wa jumuiya unatokana na haki na kuaminiana, au watu wameogopa kusema ukweli?

Sala ya Mwitikio

Ee Mungu wa ahadi ya Daudi, fungua milango iliyofungwa na hofu. Tupe ujasiri wa Yehoyada, moyo wa ulinzi wa Yehosheba, na uaminifu wa wale waliomzunguka mtoto. Kila taji lisimame chini ya Neno lako. Rudisha madhabahu ya maombi, bidii ya mafundisho, ukarimu wa malangoni na wimbo wa kusanyiko. Tusichanganye ufalme wako na ukatili wa watawala wa dunia. Walinde walio dhaifu, waonye wenye mamlaka na utufundishe kujenga amani kwa kweli na haki. Kwa Yesu Kristo, Mwana mwaminifu wa Daudi, utufanye nyumba hai ya ibada. Amina.

Dirisha la Sura Inayofuata

Milango ya hekalu imefunguliwa; mtoto ameketi kwenye kiti cha Daudi. Lakini 2 Mambo ya Nyakati 24 itauliza nini kinatokea wakati imani ya mfalme kijana inamtegemea sana mshauri mwaminifu. Yoashi atalitengeneza hekalu, kisha ataliacha agano. Je, nyumba iliyorekebishwa inaweza kudumu ikiwa moyo wa mfalme haujajifunza kumtafuta Mungu?

Orodha ya Vyanzo Yenye Maelezo

1. Dillard, Raymond B. 2 Chronicles. Word Biblical Commentary 15. Waco, TX: Word Books, 1987. Anajadili kurejeshwa kwa mfalme, marekebisho ya Yehoyada na nafasi ya ibada.
2. Hill, Andrew E. 1 & 2 Chronicles. NIV Application Commentary. Grand Rapids: Zondervan, 2003. Anaunganisha uongozi wa agano na uwajibikaji wa jumuiya ya leo.
3. Japhet, Sara. I & II Chronicles: A Commentary. Old Testament Library. Louisville: Westminster John Knox, 1993. Anaeleza msisitizo wa Mambo ya Nyakati ukilinganishwa na Wafalme.
4. Klein, Ralph W. 2 Chronicles: A Commentary. Hermeneia. Minneapolis: Fortress, 2012. Anachunguza maelezo ya makuhani, Walawi, na mpangilio wa simulizi.
5. Sailhamer, John. First and Second Chronicles. Everyman's Bible Commentary. Chicago: Moody Press, 1983. Anakazia jinsi hekalu lilivyohifadhi ahadi ya Daudi na tumaini la walioishi baada ya uhamisho.
6. Williamson, H. G. M. 1 and 2 Chronicles. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1982. Anaweka upyaisho wa ibada na ahadi ya ukoo wa Daudi katika lengo la Mwandishi wa Mambo ya Nyakati.