2 Nyakati 22: Mtoto Nyuma ya Mlango

Muhtasari wa somo

Kiti cha enzi kimekaliwa, lakini ahadi inawindwa. Ushauri unakuwa mtego; undugu unageuka uwanja wa mauaji. Mwanamke mmoja anamchukua mtoto na kuvuka mlango. Ndani ya nyumba ya Mungu, kesho bado ina pumzi.

Andiko: 2 Mambo ya Nyakati 22:1–12 Taswira kuu: Mtoto anayelindwa nyuma ya mlango wa hekalu Swali la moyo: Uongozi unapohatarisha maisha ya kizazi kinachofuata, tumaini la agano litahifadhiwa wapi, na ulinzi huo unahitaji ujasiri gani?

Utangulizi: Mlango Unaopaswa Kulindwa

Wakati mwingine tumaini la jamii haliokolewi kwa hotuba kubwa. Tumaini linaokolewa na mtu anayekataa kumwacha mtoto mikononi mwa wenye nguvu wanaotumia vibaya mamlaka. Mwalimu anaweza kumtetea mwanafunzi. Ndugu anaweza kuikaribisha familia iliyo hatarini. Mlezi anaweza kukesha ili maisha ya mtoto yaendelee.

Katika 2 Mambo ya Nyakati 22, Ahazia anasikiliza washauri wanaompeleka kwenye maangamizi. Athalia anatumia mamlaka dhidi ya uzao wa kifalme. Lakini Yehosheba anafanya jambo dogo mbele ya macho ya watawala, na kubwa mbele ya Mungu: anamficha mtoto aitwaye Yoashi.

Andiko hili linahusu ufalme unaokaribia kufutika kuwa mahali pa siri pa kuhifadhi ahadi ya agano. Simulizi halifichi damu iliyomwagika. Badala yake, mwandishi anaelekeza macho kwenye mtoto ambaye upanga haukumfikia. Watu wa Mungu wanapaswa kulinda nini wakati mamlaka yamesahau wajibu wake?

Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Taa Inahitaji Mahali pa Kujisitiri

Sura ya 21 inaishia kwa kifo cha Yehoramu kisicho na heshima. Hata hivyo, Mungu alikuwa ameahidi kutunza taa kwa nyumba ya Daudi (2 Nya 21:7; 2 Sam 7:12–16). Sura ya 22 inaiweka taa hiyo kwenye hatari kubwa zaidi. Ahazia anarithi kiti cha enzi kilichoharibiwa na maamuzi ya baba yake. Baada ya kifo cha Ahazia, Athalia anajaribu kuangamiza wazao wa kifalme.

Mwandishi wa Mambo ya Nyakati anawaandikia watu wanaojua maana ya kuishi baada ya kupoteza ufalme. Kwa watu hao, jambo la kushangaza ni kwamba mrithi wa Daudi anaishi nyumbani mwa Mungu, si katika ikulu (22:12). Hekalu ambalo wafalme wa Daudi walipaswa kulilinda sasa linahifadhi mustakabali wa nyumba ya Daudi (Sailhamer 1983).

2 Wafalme 8:25–11:3 inaeleza matukio haya kwa upana zaidi. Mambo ya Nyakati inakazia athari za miungano mibaya na kuokolewa kwa ukoo wa Daudi (Japhet 1993; Klein 2012).

Kuna tofauti ya maandishi katika 22:2. Baadhi ya maandishi ya Kiebrania yanataja Ahazia kuwa na miaka arobaini na miwili, huku 2 Wafalme 8:26 ikitaja miaka ishirini na miwili. Kwa kuwa Yehoramu alikufa akiwa na miaka arobaini (2 Nya 21:20), wasomi wengi huona namba ya kwanza kuwa tatizo la kunakili maandishi; tafsiri kadhaa hutumia miaka ishirini na miwili. Tofauti hiyo haipaswi kufichwa.

Kutembea Katika Andiko

Mwana wa Mwisho Anaporithi Taji Lililojeruhiwa (22:1–2)

Wakazi wa Yerusalemu wanamfanya Ahazia, mwana wa mwisho wa Yehoramu, kuwa mfalme. Wana wakubwa walikuwa wameuawa na wavamizi waliokuja pamoja na Waarabu (21:16–17; 22:1). Huu si urithi wa ufalme wenye amani. Familia ya kifalme imepoteza watoto, mali na usalama.

Ahazia anatawala mwaka mmoja tu. Mwandishi anamtaja mama yake, Athalia, mwenye uhusiano na ukoo wa Omri (22:2). Taarifa za ukoo zinamtayarisha msomaji kuelewa ushawishi unaokuja. Taji linaweza kurithiwa kutoka kwa baba, lakini mwelekeo wa maisha hujengwa pia na washauri na mahusiano.

Swali la msingi si umri wa mfalme pekee, bali sauti gani inayoliongoza taji.

Ushauri Unapogeuka Njia ya Maangamizi (22:3–4)

Ahazia anafuata mwenendo wa nyumba ya Ahabu. Mama yake, Athalia, anamshauri kufanya maovu. Baada ya kifo cha Yehoramu, watu wa nyumba ya Ahabu wanaendelea kuwa washauri wa Ahazia. Mwandishi anarudia wazo la ushauri na kutoa tathmini: ushauri huo unampeleka mfalme kwenye maangamizi (22:3–4).

Tamaa iliyojificha chini ya maamuzi ni kutafuta usalama kupitia watu wenye ushawishi bila kumtii Mungu. Ushauri unaweza kusikika wenye busara, huku ukifundisha kiongozi kupenda nafasi na marafiki wenye nguvu kuliko haki.

Andiko halisemi kwamba akina mama au wanawake wenye mamlaka ni tatizo. Hukumu inahusu maamuzi ya Athalia na washauri waliotajwa. Mwanamke mwingine ndani ya familia hii atakuwa mfano wa uaminifu na ujasiri (22:11). Kipimo ni tabia, si jinsia.

Safari ya Kifalme Inapokuwa Njia ya Maanguko (22:5–6)

Kwa kufuata ushauri, Ahazia anaungana na Yoramu mwana wa Ahabu, mfalme wa Israeli, kupigana na Hazaeli wa Aramu huko Ramoth-Gileadi. Yoramu anajeruhiwa na kurudi Yezreeli kwa matibabu. Ahazia anaenda kumwona mfalme aliyejeruhiwa (22:5–6).

Kumtembelea ndugu mgonjwa kunaweza kuonekana tendo la upendo. Tatizo linaloonyeshwa na simulizi ni uhusiano mpana wa kisiasa na kidini unaoivuta Yuda kwenye njia ya nyumba ya Ahabu. Yehoshafati aliwahi kuokoka kwa shida katika muungano na Ahabu (2 Nya 18:1–34). Sasa kizazi kipya kinarudia kosa.

Tendo linaloonekana jema haliwezi kutakasa muungano uliojengwa juu ya kutokuwa mwaminifu.

Hukumu Inapomkuta Mfalme Kati ya Washirika (22:7–9)

Mwandishi anasema kwamba kuanguka kwa Ahazia kupitia safari hiyo kulitokana na Mungu (22:7). Yehu, aliyekuwa amepewa jukumu la kuihukumu nyumba ya Ahabu, anawaua wakuu wa Yuda na watu wa ukoo waliokuwa wakimhudumia Ahazia. Ahazia anakamatwa baada ya kujificha Samaria, naye anauawa (22:7–9).

Lugha ya hukumu ya Mungu haiondoi uwajibikaji wa wanadamu wala kufanya mauaji ya kisiasa kuwa mfano wa kuigwa na Wakristo. 2 Wafalme 9:27–28 inaeleza hatua za mwisho za Ahazia kwa namna tofauti. Mambo ya Nyakati inachagua taarifa zinazokazia mgogoro wa ukoo wa Daudi; si lazima kubuni ratiba ili kufuta tofauti.

Kuna kumbukumbu ya neema katika mazishi ya Ahazia: watu wanamkumbuka Yehoshafati, aliyemtafuta Bwana kwa moyo wote (22:9). Heshima ya babu haikufanya makosa ya mjukuu kuwa mema. Baada ya maafa hayo, familia ya Ahazia haina mwenye uwezo wa kushika mamlaka ya ufalme. Taa ya Daudi iko hatarini.

Ikulu Inapogeuka Adui wa Watoto Wake (22:10)

Athalia anaposikia Ahazia amekufa, anajaribu kuangamiza uzao wa kifalme wa Yuda (22:10). Walio hatarini si majina katika orodha ya warithi tu. Ni watoto na watu wa familia ambao maisha yao yanakuwa kikwazo kwa tamaa ya mamlaka.

Mamlaka yaliyopaswa kulinda yanageuka nguvu ya kuua. Hapa mwandishi anaonyesha thamani ya maadili ya uongozi: usalama wa jamii hauanzi na walinzi wengi wa ikulu, bali na uamuzi wa viongozi kutowatoa watu kafara kwa ajili ya vyeo.

Kauli ya kuwa uzao wote unaangamizwa inafuatiwa na taarifa muhimu: mtoto mmoja anaokolewa.

Mtoto Anapofichwa na Ahadi Kubaki Hai (22:11–12)

Yehosheba, binti wa Yehoramu na dada wa Ahazia, anamchukua Yoashi, mwana mdogo wa Ahazia, kutoka katika kundi la watoto waliokuwa karibu kuuawa. Yehosheba anamficha mtoto pamoja na yaya wake katika chumba cha kulala. Yehosheba ni mke wa Yehoyada kuhani, jambo linalounganisha uokoaji wa mtoto na familia inayohudumu hekaluni (22:11).

Hakuna radi, malaika au tukio la kushangaza linalotajwa. Mungu anahifadhi tumaini kupitia ujasiri wa ndugu, huduma ya yaya, ushirikiano wa nyumba ya kikuhani, na nyumba ya Mungu. Yoashi anafichwa hekaluni kwa miaka sita, huku Athalia akitawala nchi (22:12).

Mgeuko huu ni muhimu sana. Wafalme wa ukoo wa Daudi waliitwa kulitunza hekalu; sasa hekalu linamlinda mrithi wa Daudi (Sailhamer 1983). Mtoto asiye na kiti cha enzi anabeba tumaini la agano kuliko mwenye mamlaka ya ikulu. Lakini miaka sita ya maficho inakumbusha kwamba hatari haijaisha na ukombozi bado haujakamilika.

Tafakari ya Kiteolojia: Tumaini Nyuma ya Mlango

Uaminifu wa Mungu Unazidi Udhaifu wa Viongozi

Ahadi kwa Daudi haitegemei hekima ya Ahazia au tabia ya Yehoramu (2 Sam 7:12–16; 2 Nya 21:7). Kuokoka kwa Yoashi kunaonyesha kuendelea kwa agano, si kibali cha Mungu kwa maovu ya wafalme. Jamii ya baada ya uhamisho inaweza kukumbuka ahadi bila kusifu makosa ya zamani.

Ushauri Unatengeneza Kesho ya Jamii

Kurudiwa kwa neno ushauri katika 22:3–5 kunaonya. Washauri wanaweza kuwa maarufu lakini wakawaongoza watu kwenye uharibifu (Zab 1:1–3; Mit 12:15). Kanisa na familia zinahitaji kuupima ushauri kwa ukweli, haki, Neno la Mungu, na usalama wa walio dhaifu.

Nyumba ya Mungu Inapaswa Kuwa Kimbilio

Yehosheba na Yehoyada wanaweka ulinzi wa mtoto juu ya usalama wa ikulu (22:11–12). Ibada na haki zinakutana katika mahitaji ya mtoto. Hekalu si pambo la mamlaka; ni mahali pa kutumikia maisha ya agano. Leo kanisa linahitaji taratibu za kulinda watoto, njia za taarifa salama, na uwajibikaji. Kuficha mtoto dhidi ya mnyanyasaji ni tofauti kabisa na kuficha uovu wa mnyanyasaji.

Mrithi Aliyefichwa Anaelekeza kwenye Tumaini Kubwa

Yoashi anaokolewa, lakini sura ya 24 itaonyesha kwamba Yoashi si mwokozi mkamilifu (2 Nya 24:17–22). Simulizi kubwa la Biblia linaelekeza kwa Mwana wa Daudi aliye mwaminifu, Yesu Kristo (Luka 1:32–33). Yesu pia alikabili hatari ya mfalme mwenye ukatili akiwa mtoto (Mt 2:13–18), ingawa matukio hayo si sawasawa. Tumaini la mwisho limo katika uaminifu wa Kristo, si ubora wa kila mrithi wa kibinadamu.

Matumizi Katika Maisha: Mlango Uwe Salama kwa Walio Hatarini

1. Chunguza washauri wa viongozi. Je, washauri wana uhuru wa kukosoa maamuzi, au hupewa nafasi kwa kusifu mamlaka (22:3–4)?
2. Pima miungano yenye gharama ya dhamiri. Kataa ushirikiano unaotaka kanisa linyamaze mbele ya udhalimu kwa sababu ya fedha au hadhi (22:5–7).
3. Linda watoto kabla ya jina la taasisi. Weka taratibu za kuzuia madhara, kupokea taarifa na kuwasaidia walio hatarini (22:10–11).
4. Thamini walinzi wasiojulikana. Watie moyo walezi, walimu, ndugu na wahudumu wanaofanya kazi ya uaminifu bila sifa (22:11).
5. Fanya mahali pa ibada pawe salama kweli. Simamia huduma kwa uwajibikaji, shirikiana na mamlaka za ulinzi, na usitumie siri kuficha unyanyasaji (22:11–12).
6. Kumbuka historia bila kufumba macho. Heshimu uaminifu wa Yehoshafati, lakini taja wazi makosa ya Ahazia (22:9; 21:7).
7. Vumilia kipindi kirefu cha ulinzi. Jenga msaada unaoweza kuendelea kwa miaka, si msisimko wa siku chache (22:12).

Maswali ya Tafakari

1. Ni sauti za nani zinazoamua mwelekeo wa familia, kanisa au taasisi?
2. Ni ushirikiano upi unaotoa ushawishi lakini unadai dhamiri inyamaze?
3. Ni mtoto au mtu gani aliye hatarini anayehitaji ulinzi wa vitendo sasa?
4. Je, jumuiya ya ibada inatoa kimbilio lenye uwajibikaji, au inalinda jina lake tu?
5. Ni uamuzi gani wa uaminifu unaoweza kulinda tumaini leo, hata kama mabadiliko yaonekana baada ya miaka mingi?

Sala ya Mwitikio

Ee Mungu wa agano la Daudi, ilinde taa ya tumaini wakati nyumba za wanadamu zinapofunikwa na hofu. Funua ushauri unaopeleka watu kwenye uharibifu. Zuia mamlaka yanayowadhuru watoto na wasio na sauti. Jenga ndani yetu ujasiri wa Yehosheba, uvumilivu wa yaya, na uaminifu wa wahudumu wanaofanya nyumba ya ibada kuwa kimbilio. Tusifiche maovu kwa jina la kulinda taasisi. Tunapokosa nguvu ya kubadili ikulu, tupe neema ya kumlinda aliye hatarini nyuma ya mlango. Kwa Yesu Kristo, Mwana mwaminifu wa Daudi, ifanye imani yetu iwe ulinzi wa kweli kwa wengine. Amina.

Dirisha la Sura Inayofuata

Simulizi linasimama mbele ya chumba kilichofichwa. Athalia amekalia kiti cha enzi; Yoashi anaishi ndani ya nyumba ya Mungu. Katika 2 Mambo ya Nyakati 23, Yehoyada atawakusanya makuhani, Walawi na watu jasiri ili kumleta mrithi aliyefichwa mbele ya jamii. Je, nyumba iliyomlinda mtoto itakuwa pia mahali pa kurejesha uongozi wa agano?

Orodha ya Vyanzo Yenye Maelezo

1. Dillard, Raymond B. 2 Chronicles. Word Biblical Commentary 15. Waco, TX: Word Books, 1987. Anachunguza mgogoro wa ukoo wa kifalme na kuokolewa kwa Yoashi.
2. Hill, Andrew E. 1 & 2 Chronicles. NIV Application Commentary. Grand Rapids: Zondervan, 2003. Anaunganisha uongozi, ushauri na uaminifu wa agano na maisha ya leo.
3. Japhet, Sara. I & II Chronicles: A Commentary. Old Testament Library. Louisville: Westminster John Knox, 1993. Anasaidia kuelewa namna Mambo ya Nyakati inavyoteua na kupanga habari za Wafalme.
4. Klein, Ralph W. 2 Chronicles: A Commentary. Hermeneia. Minneapolis: Fortress, 2012. Anajadili kwa makini lugha, muktadha na tofauti za maandishi.
5. Sailhamer, John. First and Second Chronicles. Everyman's Bible Commentary. Chicago: Moody Press, 1983. Anasisitiza mgeuko wa hekalu kulinda mrithi wa ahadi ya Daudi.
6. Williamson, H. G. M. 1 and 2 Chronicles. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1982. Anaweka tumaini la ukoo wa Daudi katika mazingira ya jamii iliyorudi kutoka uhamishoni.