2 Nyakati 26: Chetezo na Mipaka ya Mamlaka

Muhtasari wa somo

Uzia anajenga minara juu ya kuta za Yerusalemu. Lakini mkono wa mfalme unabeba chetezo na kuvuka mpaka mtakatifu. Nguvu iliyotokana na msaada wa Mungu inaanza kukataa maelekezo ya Mungu.

Andiko: 2 Mambo ya Nyakati 26:1–23 Sitiari kuu: Chetezo kinachobebwa kuvuka mpaka wa huduma takatifu Swali la moyo: Mungu anapotupa nguvu, je, mafanikio yatatuongoza kwenye shukrani na unyenyekevu, au yanatukuza kiburi cha kujiona hatuna mipaka?

Utangulizi: Mafanikio Yanapoacha Kusikiliza

Wakati wa matatizo, kiongozi anaweza kupokea ushauri kwa unyenyekevu. Lakini baada ya kusifiwa, kiongozi yuleyule anaweza kuanza kuchukulia ushauri kuwa kero. Kanisa linaweza kuanza kwa maombi ya dhati, halafu likadhani majengo, fedha na ongezeko la washiriki ni uthibitisho kwamba kila uamuzi una kibali cha Mungu.

Uzia anaanza vizuri. Ufalme wa Yuda unaimarika, kilimo kinakua, kuta zinajengwa na jina la mfalme linafika mbali. Lakini simulizi linageuka kwa maneno yenye uzito: Uzia alipokuwa na nguvu, moyo wa Uzia uliinuka kwa kiburi hata kuanguka (26:16).

Mikono iliyojenga minara ya kulinda watu sasa inabeba chetezo kuingia katika huduma ambayo Mungu aliikabidhi kwa makuhani.

Andiko hili linaangazia jinsi baraka na nguvu za Mungu zinavyoweza kuzaa kiburi cha uharibifu pindi unyenyekevu unapoondoka. Swali si kama mafanikio ni mabaya. Swali ni kama mafanikio yataendelea kumtukuza Mungu au yatazaa tamaa ya kuvuka mipaka ya Mungu.

Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Taji na Hekalu

Baada ya maisha ya Amazia yaliyojaa utii wa vipindi na anguko (2 Nya 25), Yuda inamtawaza Uzia, anayeitwa pia Azaria katika 2 Wafalme 15:1–7. Uzia anatawala kwa miaka hamsini na miwili. Utawala mrefu una mafanikio mengi, lakini mwisho una aibu.

2 Wafalme 15:1–7 inatoa muhtasari mfupi wa utawala na ugonjwa wa Uzia. Mambo ya Nyakati inaongeza maelezo ya mafanikio, kiburi, ujasiri wa makuhani na sababu ya mfalme kuzuiwa kuingia hekaluni (Japhet 1993; Klein 2012). Kwa jamii iliyokuwa ikijijenga upya baada ya uhamisho, ujumbe ni kwamba mamlaka ya kisiasa lazima yaheshimu utakatifu wa ibada.

Sheria iliwakabidhi wazao wa Haruni kazi ya kufukiza uvumba katika madhabahu husika (Kut 30:7–8; Hes 18:1–7). Pia sura inatuelekeza kwenye maono ya Isaya: katika mwaka wa kifo cha Uzia, nabii anaona Bwana ameketi kwenye kiti cha enzi (Isa 6:1–5). Utukufu wa mfalme una mwisho; utawala wa Mungu hauna mwisho.

Kutembea Katika Andiko

Wakati Mfalme Kijana Anapojifunza Kumtafuta Mungu (26:1–5)

Watu wa Yuda wanamtawaza Uzia akiwa na miaka kumi na sita. Uzia anaujenga tena Elothi, anatawala Yerusalemu miaka hamsini na miwili, na mama wa Uzia anaitwa Yekolia (26:1–3). Tathmini ya mwanzo ni nzuri: Uzia anafanya yaliyo sawa machoni pa Bwana (26:4).

Uzia anamtafuta Mungu katika siku za Zekaria, mwalimu anayehusishwa na kumcha Mungu (26:5). Utambulisho kamili wa Zekaria huyu haujulikani; maandiko hayamtambulishi kama Zekaria aliyeuawa katika sura ya 24.

Kauli kuu ni hii: Uzia alipokuwa akimtafuta Bwana, Mungu alimfanikisha (26:5). Mafanikio yanaanza na moyo unaofundishika, si taji peke yake. Hata hivyo, kutajwa kwa Zekaria kunaacha swali: je, Uzia ataendelea kuwa mwaminifu hata ushawishi wa mwalimu utakapopungua?

Wakati Msaada wa Mungu Unapoonekana Mipakani (26:6–8)

Uzia anapigana na Wafilisti, anabomoa kuta za Gathi, Yabne na Ashdodi, na kujenga miji katika maeneo ya Wafilisti. Mungu anamsaidia Uzia katika mapambano dhidi ya makundi mengine ya jirani, wakiwemo Waarabu na Wameuni (26:6–7). Waamoni wanatoa kodi, na sifa za Uzia zinaenea kuelekea Misri (26:8).

Mwandishi anarudia msingi wa mafanikio: Mungu alimsaidia. Hivyo, ukuu wa kijeshi si matokeo ya uwezo wa Uzia peke yake. Simulizi linaeleza vita na kodi katika ulimwengu wa zamani; halitoi ruhusa kwa viongozi wa sasa kuvamia majirani au kuwanyanyasa watu.

Jina la Uzia linafika mbali. Lakini sifa zinaposafiri kwa kasi, kumbukumbu ya msaada wa Mungu inaweza kufifia moyoni.

Wakati Minara Inapojengwa na Mashamba Kulimwa (26:9–10)

Uzia anajenga na kuimarisha minara katika Lango la Pembeni, Lango la Bondeni na pembe ya ukuta wa Yerusalemu. Mfalme anajenga minara mingine na kuchimba visima au mabirika ya maji kwa ajili ya mifugo (26:9–10).

Kisha tunasoma jambo la kuvutia: Uzia ana wakulima na watunzaji wa mizabibu kwa sababu anapenda kilimo (26:10). Maisha ya taifa hayasimami kwa jeshi na ikulu pekee. Maji, mifugo, ardhi na kazi ya wakulima ni sehemu ya ustawi wa jamii.

Taarifa hizi zinakumbusha wajibu wa mwanadamu kuitunza ardhi ya Mungu (Mwa 2:15). Uongozi mzuri unalinda mazingira yanayoruhusu familia kufanya kazi na kupata chakula. Lakini mashamba yenye mazao hayampi mfalme haki ya kupuuza sauti ya Mungu.

Wakati Ujuzi Unapoupa Ufalme Nguvu (26:11–15)

Uzia anapanga jeshi lenye viongozi, maafisa na askari waliotayarishwa. Simulizi linataja viongozi wa koo 2,600 na wapiganaji 307,500. Vifaa ni pamoja na ngao, mikuki, kofia za chuma, mavazi ya kinga, pinde na mawe ya kombeo (26:11–14).

Wafundi wenye ujuzi wanatengeneza mitambo ya ulinzi inayowekwa kwenye minara na pembe za kuta, kwa ajili ya kurusha mishale na mawe makubwa (26:15). Andiko halielezi kwa usahihi mfumo wa mitambo hiyo; tusibuni teknolojia ambayo maandiko hayajaithibitisha.

Mwandishi anasema Uzia alipata msaada wa ajabu mpaka akawa na nguvu (26:15). Maneno haya yanasherehekea kipawa cha Mungu, lakini pia yanatayarisha anguko. Nguvu ni baraka; nguvu inaweza kuwa jaribu pale shukrani inapogeuka kujitegemea kupita kiasi.

Wakati Chetezo Kinapovuka Mpaka Mtakatifu (26:16–18)

Mstari wa 16 unaanza kwa mabadiliko makali: Uzia alipokuwa na nguvu, moyo wa mfalme ukawa na kiburi. Uzia anaingia hekaluni ili kufukiza uvumba kwenye madhabahu ya uvumba (26:16).

Tatizo si kwamba mfalme anaomba au kuthamini ibada. Tatizo ni kujichukulia kazi ya kikuhani iliyowekwa kwa wazao wa Haruni (Kut 30:7–8; Hes 18:1–7).

Azaria kuhani pamoja na makuhani themanini wenye ujasiri wanamfuata Uzia na kumkabili (26:17–18). Azaria anamkumbusha mfalme kwamba taji haliwezi kubatilisha mwito na wajibu wa kikuhani. Makuhani wanamwamuru Uzia kutoka hekaluni.

Hapa si ugomvi wa kutafuta madaraka. Mwandishi wa Nyakati anaonyesha mpaka wa utakatifu unaozuia mtu mwenye mamlaka kutawala kila eneo la ibada. Makuhani wanahatarisha usalama wao kwa kumwambia mfalme mwenye nguvu: hapana. Ujasiri wa kiroho wakati mwingine ni kusimama dhidi ya mamlaka yanayovuka mipaka.

Wakati Kipaji cha Nguvu Kinapoishia Mlangoni (26:19–23)

Uzia anawakasirikia makuhani akiwa ameshika chetezo. Ugonjwa wa ngozi unaonekana kwenye paji la uso la Uzia mbele ya makuhani, karibu na madhabahu ya uvumba (26:19–20). Tafsiri nyingi hutumia neno ukoma, lakini istilahi ya Kiebrania inahusisha hali mbalimbali za ngozi, si lazima ugonjwa wa Hansen unaojulikana kitabibu leo (Law 13).

Simulizi linaeleza wazi kwamba hali hii ya Uzia ilikuwa hukumu ya Mungu katika tukio husika. Haitupasi kutumia habari ya Uzia kudai kwamba ugonjwa wa mtu mwingine ni adhabu ya dhambi. Yesu anakataa hitimisho hilo la jumla (Yn 9:1–3).

Uzia anatoka hekaluni kwa haraka, anaishi katika nyumba ya pekee, na anakosa ruhusa ya kuingia hekaluni mpaka kufa. Yothamu, mwana wa Uzia, anasimamia ikulu na shughuli za taifa (26:21). Mwishoni Isaya anatajwa kama aliyeandika kuhusu utawala wa Uzia; mfalme anazikwa katika eneo linalohusiana na makaburi ya kifalme (26:22–23).

Kinaya cha kiroho kinaumiza: ukoo wa Daudi ulipewa ahadi inayohusiana na nyumba ya Mungu, lakini mfalme wa ukoo huo sasa amezuiwa kuingia katika nyumba ya Mungu (1 Nya 17:12; Sailhamer 1983). Uzia ana kuta, jeshi na taji, lakini hawezi kuamuru milango ya utakatifu imfungukie.

Tafakari ya Kiteolojia: Nguvu Chini ya Mfalme Mtakatifu

Kumtafuta Mungu Lazima Kuendelee Hata Baada ya Mafanikio

Mistari ya 5 na 16 inaonyesha tofauti kati ya kumtafuta Bwana na kuinuliwa kwa moyo baada ya kupata nguvu. Huu si mfumo wa kuhakikisha kila muumini atakuwa tajiri au hatakuwa mgonjwa. Baraka zinatukumbusha kumtegemea Mungu; hazitupi kibali cha kupuuza maagizo ya Mungu (Kum 8:11–18).

Utakatifu Unaweka Mipaka kwa Kila Mwenye Mamlaka

Chetezo ni alama ya kazi maalumu ya kikuhani. Hata mfalme hawezi kujipa jukumu ambalo Mungu amelikabidhi kwa wengine (Hes 18:7). Kanisa linahitaji mgawanyo wa majukumu, uwazi wa fedha na uwajibikaji wa viongozi. Kulinda utakatifu kamwe kusigeuke kisingizio cha kuficha unyanyasaji.

Ugonjwa Hauondoi Hadhi ya Mwanadamu

Kutengwa kwa Uzia kunaonyesha matokeo ya uasi katika simulizi hili (26:21). Lakini si kila ugonjwa unatokana na dhambi binafsi (Yn 9:1–3). Yesu anawakaribia na kuwaponya watu waliotengwa kwa sababu ya magonjwa ya ngozi (Mk 1:40–45). Wakristo wanaitwa kutoa heshima, huduma ya afya na ushirika. Kristo, Kuhani Mkuu mwaminifu, anafungua njia ya rehema (Ebr 4:14–16; 10:19–22).

Viti vya Enzi vya Wanadamu Vinapita; Kiti cha Mungu Kinadumu

Uzia anakufa, lakini Isaya anamwona Bwana ameketi kwenye kiti cha enzi katika mwaka wa kifo cha mfalme (Isa 6:1–5). Uhusiano huo wa maandiko unaonyesha tofauti ya kitheolojia; hauhitaji kudai kwamba matukio yote yalitokea wakati mmoja. Yesu, Mwana mwaminifu wa Daudi, anaonyesha mamlaka kupitia unyenyekevu na utii (Flp 2:5–11).

Matumizi Katika Maisha: Weka Chetezo Chini

1. Kagua mafanikio kwa uaminifu. Baada ya kupandishwa cheo au huduma kukua, taja watu ambao Mungu amewatumia kusaidia na maeneo ambako uwajibikaji umepungua (26:5, 15–16).
2. Heshimu majukumu. Weka mipaka ya kazi kwa wachungaji, wazee, watunza fedha na kamati; kataa mtu mmoja kudhibiti maamuzi yote (26:17–18).
3. Linda wanaotoa maonyo. Weka njia salama za wafanyakazi na washiriki kueleza makosa bila vitisho au kulipiziwa kisasi (26:17–18).
4. Tunze mashamba yaliyo nje ya kuta. Saidia upatikanaji wa maji, kilimo, ajira na mahitaji ya familia badala ya kutazama majengo pekee (26:9–10).
5. Usimlaumu mgonjwa. Tembelea wagonjwa, himiza matibabu sahihi, na usidai kujua hukumu iliyofichwa ya Mungu kuhusu ugonjwa (26:19–21; Yn 9:3).
6. Pokea kukosolewa bila hasira. Kiongozi akielezwa kwamba mamlaka yamevukwa, asimamishe tendo husika, asikilize, aungame na akubali uchunguzi huru (26:18–20).
7. Pima urithi kwa uaminifu. Uliza kama majengo na miradi inaambatana na unyenyekevu, ibada ya kweli na ulinzi wa walio dhaifu (26:21–23).

Maswali ya Tafakari

1. Ni mafanikio gani yamenifanya nisiwe tayari tena kusikiliza ushauri?
2. Ni jukumu gani ninajaribiwa kujichukulia kwa sababu nina fedha au mamlaka?
3. Ni nani anayeweza kuwaonya viongozi wetu bila kuadhibiwa?
4. Ni mgonjwa gani amepoteza heshima kwa sababu ya hukumu zisizo na msingi?
5. Ni tendo gani la unyenyekevu litaonyesha kwamba msaada wa Mungu ni muhimu kuliko sifa zangu?

Sala ya Mwitikio

Bwana mtakatifu, mtoaji wa nguvu na mwenye nyumba ya ibada, utulinde tusivuke mipaka kwa mikono ya kiburi. Tufundishe kukumbuka kila aliyesaidia na kila shamba linalohitaji kutunzwa. Wape ujasiri wanaosema ukweli mbele ya wenye madaraka, na uwape unyenyekevu viongozi wanaopaswa kusikiliza. Hasira ilipoingia katika ibada, rejesha heshima kwa Mungu. Ugonjwa ulipoleta kutengwa, fungua mlango wa huruma. Katika Yesu Kristo, Mwana mwaminifu wa Daudi, tufundishe kutumika bila kunyakua madaraka na kukutafuta hata wakati wa mafanikio makubwa. Amina.

Dirisha la Sura Inayofuata

Utawala wa Uzia unaishia katika kutengwa na hekalu. 2 Mambo ya Nyakati 27 inamtambulisha Yothamu, mfalme anayelitunza hekalu bila kurudia kosa la baba yake. Lakini watu wanaendelea kufanya maovu. Je, uaminifu wa kiongozi mmoja unaweza kuleta urejesho ikiwa mioyo ya jamii haijabadilika?

Orodha ya Vyanzo Yenye Maelezo

1. Dillard, Raymond B. 2 Chronicles. Word Biblical Commentary 15. Waco, TX: Word Books, 1987. Anachunguza tofauti kati ya mafanikio ya Uzia na anguko lililosababishwa na kiburi.
2. Hill, Andrew E. 1 & 2 Chronicles. NIV Application Commentary. Grand Rapids: Zondervan, 2003. Anaunganisha uongozi, utakatifu na uwajibikaji.
3. Japhet, Sara. I & II Chronicles: A Commentary. Old Testament Library. Louisville: Westminster John Knox, 1993. Anafafanua namna Mambo ya Nyakati inavyopanua simulizi la Wafalme.
4. Klein, Ralph W. 2 Chronicles: A Commentary. Hermeneia. Minneapolis: Fortress, 2012. Anachambua muundo wa simulizi na mipaka ya kazi za kikuhani.
5. Sailhamer, John. First and Second Chronicles. Everyman's Bible Commentary. Chicago: Moody Press, 1983. Anakazia kumtafuta Bwana na kinaya cha mfalme wa Daudi kuzuiwa kuingia hekaluni.
6. Williamson, H. G. M. 1 and 2 Chronicles. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1982. Anaweka anguko la Uzia katika wito wa Mwandishi wa Nyakati wa uaminifu kwa agano.