2 Nyakati 27: Lango na Urejesho wa Jamii

Muhtasari wa somo

Lango la nyumba ya Mungu linajengwa upya. Kuta zinaimarishwa, na Yuda inapata nguvu. Lakini nje ya lango, mioyo ya watu inaendelea kupotea.

Andiko: 2 Mambo ya Nyakati 27:1–9 Taswira kuu: Lango la hekalu lililojengwa pembeni ya mioyo isiyorekebishwa Swali la moyo: Je, uaminifu wa kiongozi unaweza kuileta jamii kwenye utii ikiwa watu wenyewe hawataki kubadilika?

Utangulizi: Lango Linapopendeza Kuliko Maisha ya Watu

Ni rahisi kutengeneza jengo kuliko kurekebisha jamii. Kanisa linaweza kupaka rangi nyumba ya ibada wakati ugomvi, matumizi ya fedha yasiyo wazi na tabia potovu vinaendelea. Mlango umependeza; maisha ya watu bado yana majeraha.

Baada ya anguko la Uzia, Yothamu anatawala kwa uaminifu. Mfalme anaiheshimu nyumba ya Mungu, anajenga miji na kuimarisha Yuda. Hata hivyo, sentensi moja inazuia sifa hizo zisigeuke hitimisho la uamsho: “Lakini watu waliendelea kutenda maovu” (27:2; maana ya kifungu).

Andiko hili linahusu lango lililojengwa kuwa shahidi wa mioyo ya jamii ambayo haijarekebishwa. Je, uadilifu wa binafsi utawezaje kuzaa utii wa pamoja?

Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Mwana Anayeheshimu Mpaka

Sura ya 27 ni sehemu ya simulizi la wafalme wa Yuda lililoandikwa kwa watu waliokuwa wanajifunza kuishi kama jamii ya agano baada ya kuanguka kwa ufalme na uhamisho. Mwandishi wa Nyakati anauliza: Nani anamtafuta Bwana? Nani anaiheshimu nyumba ya Mungu? Je, uaminifu wa mfalme unawasaidia watu wote kurejea kwenye agano?

Katika sura ya 26, Uzia alichukua kazi ya kikuhani kwa kuingia hekaluni ili kufukiza uvumba (26:16–21). Yothamu, mwana wa Uzia, alikuwa ameanza kusimamia shughuli za ikulu wakati baba yake alipotengwa (26:21). Sasa Mwandishi wa Nyakati anasema Yothamu alifanya yaliyo mema, lakini hakuingia hekaluni kwa namna ya kujivuna kama Uzia (27:2). Haimaanishi kwamba Yothamu aliacha kuabudu; maana inahusu kutovamia kazi ya makuhani (Sailhamer 1983; Japhet 1993).

2 Wafalme 15:32–38 inatoa habari zinazolingana. Wafalme inaeleza kwamba mahali pa juu pa ibada hapakuondolewa, na watu waliendelea kutoa dhabihu huko (15:35). Nyakati inaeleza tatizo hilo kwa kauli fupi kwamba watu waliendelea kutenda uovu (27:2). Wafalme inataja pia shinikizo la Rezini na Peka (15:37); Nyakati inakazia uaminifu na ujenzi wa Yothamu (Dillard 1987; Klein 2012).

Kutembea Katika Andiko

Jina Jipya Linapoandikwa Katika Historia (27:1)

Yothamu anaanza kutawala akiwa na miaka ishirini na mitano. Anatawala Yerusalemu kwa miaka kumi na sita. Mama yake anaitwa Yerusha, binti wa Sadoki (27:1). Majina yanahifadhi kumbukumbu za familia katika ukoo wa kifalme. Hata hivyo, andiko halithibitishi kwamba Sadoki huyu ni yule kuhani maarufu wa zama za Daudi.

Yothamu anarithi kiti cha enzi pamoja na historia ya familia. Uzia alimwachia Yothamu ufalme wenye nguvu na kumbukumbu ya aibu iliyotokea hekaluni. Kila kizazi hupokea mafanikio na majeraha ya kizazi kilichotangulia. Uaminifu unahitaji kutambua mambo ya kuendeleza na makosa ya kuacha.

Mfalme Anapoheshimu Mlango Lakini Watu Wakiendelea Kupotea (27:2)

Mwandishi anasema Yothamu alifanya yaliyo mema machoni pa Bwana, kama Uzia alivyofanya mwanzoni mwa utawala wake. Lakini Yothamu hakuvamia huduma ya hekalu kama baba yake. Taji halikumpa mfalme ruhusa ya kuchukua wajibu wa makuhani (26:16–18; Hes 18:7).

Hapo ndipo tunakutana na tatizo kuu: watu waliendelea kutenda maovu. Uaminifu wa kiongozi si lazima uwe uaminifu wa kila mwanajamii. Taarifa ya 2 Wafalme 15:35 kuhusu mahali pa juu pa ibada inasaidia kufafanua uovu huo, ingawa Nyakati haitoi orodha ya kila tendo.

Yothamu hakurudia kosa la Uzia, lakini Yuda haikuacha desturi zilizoharibu agano. Kiongozi mwaminifu ana wajibu wa kufundisha na kuongoza; watu pia wanapaswa kuitikia wito wa Mungu. Uadilifu wa mtu mmoja hauwezi kuchukua nafasi ya toba ya jamii nzima.

Lango la Juu Linapojengwa (27:3)

Yothamu anajenga Lango la Juu la nyumba ya Bwana na kufanya kazi nyingi katika ukuta wa Ofeli, eneo la Yerusalemu linalohusishwa na mazingira ya hekalu. Mwandishi anatanguliza kazi ya nyumba ya Mungu kabla ya kutaja ngome na vita.

Andiko halitoi ramani kamili ya ujenzi. Pia halisemi kwamba ujenzi wa lango ulileta uamsho wa kiroho. Baada ya Uzia kuvuka mpaka mtakatifu, Yothamu anaihudumia nyumba ya Mungu kwa kazi inayofaa mamlaka ya mfalme. Uongozi bora haujidai kuwa na haki ya kutekeleza kila jukumu la ibada.

Mawe yanaweza kupangwa na wafundi kwa muda mfupi. Ukweli, uadilifu, msamaha na utii vinahitaji kazi ndefu katika mioyo ya watu wanaopita kwenye lango hilo.

Ngome Zinapojengwa Kwenye Milima (27:4)

Yothamu anajenga miji katika milima ya Yuda, pamoja na ngome na minara katika maeneo yenye misitu. Maendeleo hayafungwi ndani ya Yerusalemu. Vijiji, mashamba, barabara na familia zilizo mbali na ikulu pia zinahitaji ulinzi.

Hata hivyo, kuta imara hazikuondoa uovu wa watu. Ulinzi wa nje unaweza kupunguza hatari ya uvamizi, lakini hauondoi udanganyifu, ukosefu wa haki au ibada ya uongo ndani ya jamii. Serikali inaweza kujenga miundombinu mizuri huku tabia za wananchi zikiendelea kudhoofika.

Ni rahisi kuhesabu minara kuliko kutathmini uadilifu wa maisha.

Ushindi Unapokutana na Maisha Yaliyopangwa Mbele za Mungu (27:5–6)

Yothamu anawashinda Waamoni. Kwa miaka mitatu, Waamoni wanalipa kodi ya kila mwaka ya talanta mia moja za fedha, kori elfu kumi za ngano na kori elfu kumi za shayiri (27:5). Habari hii inaonyesha nguvu, lakini haielezi madhara kwa familia za Waamoni. Tusiifanye taarifa hii kuwa kibali cha kudhulumu mataifa dhaifu.

Kisha tunafika kwenye kiini cha sura: Yothamu akawa na nguvu kwa sababu aliweka njia zake katika utaratibu mbele za Bwana Mungu wake (27:6; tafsiri ya maana). Uaminifu si sala ya dharura pekee. Ni mwelekeo wa maisha unaopangwa chini ya uongozi wa Mungu.

Uzia alipokuwa na nguvu, kiburi kilimwangusha (26:15–16). Yothamu alipata nguvu bila kurudia uvamizi huo wa hekalu. Nguvu inaweza kuzaa shukrani au majivuno. Hata hivyo, ukamilifu wa Yothamu haukumaanisha kwamba watu wote walikuwa wamebadilika.

Historia Inapofungwa na Kivuli cha Mrithi (27:7–9)

Mwandishi anataja Kitabu cha Wafalme wa Israeli na Yuda kama kumbukumbu ya matendo, vita na njia za Yothamu. Umri wa kuanza kutawala na miaka ya utawala vinarudiwa. Yothamu anakufa, anazikwa katika Mji wa Daudi, na mwanawe Ahazi anakuwa mfalme.

Hakuna simulizi la anguko la kutisha kama la Uzia. Lakini pia hakuna taarifa ya uamsho mkubwa uliowabadilisha watu. Uaminifu wa Yothamu haukuondoa tatizo la jamii (Sailhamer 1983).

Jina la Ahazi mwishoni linatengeneza kivuli kizito. Sura ya 28 itaonyesha uasi mkubwa wa kifalme. Yothamu halaumiwi kwa kila dhambi ya Ahazi. Lakini utawala mzuri hauhakikishi kizazi kijacho uaminifu.

Tafakari ya Kiteolojia: Zaidi ya Lango Lililorekebishwa

Uadilifu wa Binafsi Hauwezi Kuchukua Nafasi ya Toba ya Pamoja

Yothamu alikuwa mwaminifu (27:2, 6), lakini watu waliendelea kutenda uovu (27:2). Kiongozi anaweza kufundisha, kusimamia na kutoa mfano; watu wanawajibika kuitikia. Agano linahusisha familia na jamii, si mfalme peke yake (Kum 6:4–9; Yos 24:14–15). Uamsho hauwezi kuachiwa mchungaji, mzazi au kiongozi mmoja.

Ibada ya Kweli Inahitaji Mipaka na Maisha Yaliyobadilika

Lango la Yothamu linakumbusha kosa la Uzia (26:16–21; 27:2–3). Kuheshimu majukumu matakatifu ni muhimu. Lakini taratibu sahihi na majengo mazuri haviwezi kuchukua nafasi ya uadilifu. Vitabu vya Isaya na Mika vinataja zama za Yothamu na pia vinakemea ibada inayotenganishwa na haki (Isa 1:11–17; Mik 3:9–12). Hatusemi kwamba kila unabii huo uliandikwa kuhusu ujenzi wa Yothamu; tunatambua mwito mpana wa Maandiko.

Nguvu ni Matunda ya Uaminifu, Si Cheti cha Ukamilifu

Mstari wa 6 unasifu Yothamu kwa kuzipanga njia zake mbele za Mungu. Huu si uhakikisho kwamba kila mtu mwaminifu atakuwa tajiri, au kwamba Yuda ilikuwa haina dhambi. Kumbukumbu la Torati linaonya kwamba mafanikio yanaweza kumfanya mtu amsahau Bwana (Kum 8:11–18). Kipimo cha uongozi si ukubwa wa majengo pekee, bali tabia inayojengwa mbele za Mungu.

Ahadi ya Daudi Inahitaji Mfalme Mkuu Kuliko Yothamu

Yothamu ni mfalme mwaminifu, lakini utawala wa Ahazi utaleta giza. Kwa wasomaji waliopitia uhamisho, historia inaonyesha kwamba ufalme wa kibinadamu peke yake haukuweza kuponya taifa. Ahadi ya Mungu kwa Daudi inaelekeza kwenye ufalme wenye haki na amani (2 Sam 7:12–16; Isa 9:6–7). Katika Yesu Kristo, Mwana mwaminifu wa Daudi, Mungu anajenga watu kuwa nyumba hai ya uwepo wa Mungu (Efe 2:19–22; 1 Pet 2:4–10). Uamsho wa kweli unahusu maisha ya jamii, si mawe peke yake.

Matumizi Katika Maisha: Rekebisha Maisha Yanayopita Lango

1. Kagua maisha, si jengo pekee. Baada ya ujenzi au mafanikio ya huduma, chunguza uaminifu wa fedha, ulinzi wa watoto, upatanisho na msaada kwa familia zenye shida (27:2–3).
2. Heshimu mipaka ya mamlaka. Weka uwajibikaji wa wachungaji, wazee na watunza fedha; usimruhusu kiongozi mmoja kutawala kila jambo (27:2; 26:17–18).
3. Fundisha nje ya hekalu. Andaa mazungumzo ya Biblia nyumbani, pamoja na vijana na watoto, ili ibada isiishie kwenye mikutano ya jumapili au Sabato (27:2; Kum 6:6–9).
4. Tazama jamii zilizo mbali. Bajeti izingatie vijiji, shule, wakulima na makundi yaliyosahaulika, si miradi ya eneo kuu pekee (27:4).
5. Pima gharama za mafanikio. Kagua mishahara, mikataba na vyanzo vya mapato ili maendeleo yasitegemee kudhulumiwa kwa walio dhaifu (27:5; Mik 6:8).
6. Fanya uaminifu kuwa desturi. Weka muda wa maombi, usomaji wa Neno, maamuzi ya pamoja na taarifa za fedha zilizo wazi (27:6).
7. Andaa kizazi kijacho. Wasaidie vijana kuuliza maswali, kuona mifano ya uadilifu na kujifunza kuwajibika kabla ya kukabidhiwa uongozi (27:9; 28:1–4).

Maswali ya Tafakari

1. Ni mafanikio gani yanayotufanya tusione tatizo la kiroho au kimaadili katika jamii yetu?
2. Ni mpaka gani wa mamlaka unapaswa kurejeshwa ili kulinda huduma na watu?
3. Je, watoto wetu wanarithi sherehe za dini tu, au mfano wa maisha ya utii na ukweli?
4. Ni familia, kijiji au kundi gani limesahaulika nje ya bajeti na mipango yetu?
5. Ni tendo gani la kuungama, kurejesha haki au kujenga uwajibikaji litathibitisha kwamba mioyo nayo inarekebishwa?

Sala ya Mwitikio

Ee Bwana wa nyumba na wa watu, tunakushukuru kwa mikono inayorekebisha milango na kulinda miji. Utuepushe na kupenda mawe mazuri huku tukisahau mioyo iliyojeruhiwa. Wafundishe viongozi kuheshimu mipaka ya mamlaka; wafundishe watu wote kutembea katika njia za agano. Fichua uovu unaojificha nyuma ya miradi yenye sifa. Tupe ujasiri wa kutubu, kurejesha haki na kuwafundisha watoto kweli yako. Fungua lango la ibada kuelekea rehema, ukweli na utii. Katika Yesu Kristo, Mwana mwaminifu wa Daudi, tujenge kuwa nyumba hai ya uwepo wako. Amina.

Dirisha la Sura Inayofuata

Yothamu anaondoka katika historia bila anguko kubwa. Lakini jina la Ahazi linatokea katika mstari wa mwisho. Katika 2 Mambo ya Nyakati 28, ibada potovu haitakuwa tatizo la watu pekee; mfalme mwenyewe atakuwa mstari wa mbele katika uasi. Swali linalofuata ni zito: Ufalme utakuwa na tumaini gani wakati kiti cha enzi kinaongoza watu mbali na Mungu?

Orodha ya Vyanzo Yenye Maelezo

1. Dillard, Raymond B. 2 Chronicles. Word Biblical Commentary 15. Waco, TX: Word Books, 1987. Anachunguza maelezo ya Mwandishi wa Nyakati kuhusu Yothamu na tathmini ya kiroho ya wafalme.
2. Hill, Andrew E. 1 & 2 Chronicles. NIV Application Commentary. Grand Rapids: Zondervan, 2003. Anaunganisha uaminifu wa agano, ibada na wajibu wa uongozi.
3. Japhet, Sara. I & II Chronicles: A Commentary. Old Testament Library. Louisville: Westminster John Knox, 1993. Anaeleza uchaguzi wa taarifa na tofauti baina ya Nyakati na Wafalme.
4. Klein, Ralph W. 2 Chronicles: A Commentary. Hermeneia. Minneapolis: Fortress, 2012. Anatoa ufafanuzi wa kihistoria na wa kifasihi kuhusu utawala wa Yothamu.
5. Sailhamer, John. First and Second Chronicles. Everyman's Bible Commentary. Chicago: Moody Press, 1983. Anakazia heshima ya Yothamu kwa hekalu pamoja na ukosefu wa uamsho wa watu.
6. Williamson, H. G. M. 1 and 2 Chronicles. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1982. Anaweka utawala huu mfupi ndani ya simulizi pana la agano la Daudi na tumaini baada ya uhamisho.