2 Nyakati 28: Milango Iliyofungwa na Rehema

Muhtasari wa somo

Mfalme anafunga milango ya nyumba ya Bwana. Katika nchi iliyogawanyika, watu wanawakumbuka ndugu waliotekwa. Giza linapoingia Yerusalemu, njia ya kurudi nyumbani inabaki wazi.

Andiko: 2 Mambo ya Nyakati 28:1–27 Taswira kuu: Milango ya hekalu iliyofungwa na njia ya rehema iliyo wazi Swali la moyo: Nini hutokea viongozi wanapoiacha ibada ya kweli, huku watu wasiotarajiwa wakianza kuonyesha rehema kwa walioumia?

Utangulizi: Milango Inapofungwa Kutoka Ndani

Wakati mwingine jamii haipotezi msingi wa kiroho kwa sababu adui amebomoa hekalu. Msingi huo hupotea viongozi wanapoacha kusudi la nyumba ya Mungu. Jengo linaweza kusimama huku haki ikipotea, watoto wakiumia na wenye mamlaka wakitafuta usalama kwa gharama ya wengine.

Ahazi anarithi kiti cha enzi baada ya utawala wa Yothamu uliokuwa na uaminifu. Lakini badala ya kuponya majeraha ya taifa, Ahazi anaongeza uasi. Madhabahu za miungu zinaongezeka; kumtumaini Bwana kunapungua. Katikati ya giza hilo, jambo lisilotarajiwa linatokea: viongozi wa Israeli ya kaskazini wanazuia mateka kufanywa watumwa na kuwasaidia kurudi kwa ndugu zao.

Andiko hili linahusu kuacha agano kuwa janga la taifa, huku rehema kwa majirani waliojeruhiwa ikiwa ishara kwamba njia ya kurudi bado ipo. Ni nani anayefunga milango ya ibada, na ni nani anayefungua njia kwa wanaoteseka?

Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Njia Inayoelekea Uhamishoni

Sura ya 28 iko katika simulizi la wafalme wa Yuda (2 Nya 10–28). Mwandishi wa Nyakati anaandika kwa jamii iliyopitia kuanguka kwa ufalme na uhamisho. Historia inasaidia kujibu: Kwa nini nyumba ya Daudi haikuweza kuilinda Yuda dhidi ya maangamizi? Ahazi anakuwa mfano wa mfalme ambaye shida hazimleti kwenye toba, bali zinaongeza uasi (28:22; Sailhamer 1983).

Katika karne ya nane kabla ya Kristo, Aramu, Israeli ya kaskazini, Yuda na Ashuru walihusika katika migogoro ya kisiasa na kijeshi. 2 Wafalme 16 inaeleza utegemezi wa Ashuru na mabadiliko ya ibada. 2 Mambo ya Nyakati 28 inaangazia zaidi nabii Odedi, kurudishwa kwa mateka na kufungwa kwa hekalu. Kila kitabu kina msisitizo wake (Japhet 1993; Klein 2012).

Nabii Isaya pia alimwita Ahazi awe na imani badala ya kutawaliwa na hofu (Isa 7:1–9). Nyakati inaonyesha matokeo ya kuchagua njia nyingine.

Kutembea Katika Andiko

Taji Linapojenga Madhabahu za Uharibifu (28:1–4)

Ahazi anakuwa mfalme akiwa na miaka ishirini na kutawala miaka kumi na sita. Tathmini ya Mwandishi wa Nyakati ni kali: Ahazi hakufanya yaliyo mema kama Daudi. Ahazi anatengeneza sanamu za Mabaali, anatoa sadaka mahali pa juu na kuabudu chini ya miti mibichi. Jambo la kutisha zaidi ni kuwachoma watoto wake motoni katika Bonde la mwana wa Hinomu (28:3).

Kurudiwa kwa maelezo ya ibada kunaonyesha tatizo la moyo. Huu si uchaguzi mdogo wa desturi za kidini. Ahazi anavunja maagizo yanayokataza kutoa watoto kuwa sadaka (Walawi 18:21; Kum 12:31). Ibada inapopotoka, wasio na uwezo wa kujitetea huwa wa kwanza kuumia. Kiti cha enzi kisichomcha Mungu kinaweza kuwa madhabahu ya kuwatoa wengine kafara.

Ndugu Wanapowageukia Ndugu (28:5–8)

Mungu anaruhusu Yuda kushindwa na Aramu na Israeli ya kaskazini. Mateka wanapelekwa Dameski. Jeshi la Peka linasababisha mauaji makubwa. Andiko linaripoti wapiganaji 120,000 kuuawa kwa siku moja na wanawake na watoto 200,000 kutekwa. Zikri anawaua watu mashuhuri wa ikulu, pamoja na mwana wa mfalme.

Mwandishi anaunganisha kushindwa kwa Yuda na kumwacha Bwana (28:6). Lakini taarifa hii haitoi ruhusa ya kusema kila aliyeuawa alikuwa na hatia binafsi. Wanawake na watoto wanabeba maumivu yaliyotokana na maamuzi ya viongozi na wanajeshi.

Andiko linawaita mateka ndugu (28:8, 11). Ufalme uliogawanyika umekuwa familia inayojiumiza. Hukumu juu ya Yuda haimaanishi kwamba ukatili wa Israeli ya kaskazini ulikuwa wa haki.

Nabii Anaposimama Mbele ya Jeshi Lililoshinda (28:9–11)

Huko Samaria, Odedi, nabii wa Bwana, anakabiliana na wanajeshi wanaorudi vitani. Odedi anakubali kwamba Mungu aliiadhibu Yuda. Lakini nabii anakemea hasira kali ya washindi na mpango wa kuwafanya ndugu zao watumwa.

Odedi anauliza kama Israeli yenyewe haina dhambi mbele za Mungu. Swali linavunja udanganyifu mkubwa: kutumiwa katika tukio la hukumu ya Mungu hakumpi mtu ruhusa ya kutenda ukatili. Kumshinda mtu hakumfanyi mtu aliyeshindwa kuwa mali ya mshindi.

Amri ya nabii ni ya vitendo: warudisheni mateka. Rehema huanza watu wanapoacha kuwamiliki wengine kwa nguvu.

Rehema Inapowapa Mateka Viatu na Safari ya Nyumbani (28:12–15)

Viongozi wanne wa Efraimu—Azaria, Berekia, Yehizkia na Amasa—wanawapinga wanajeshi. Viongozi wanakiri dhambi za Israeli na kukataa kuongeza hatia. Wanajeshi wanawaacha mateka na nyara mbele ya kusanyiko.

Kisha watu waliotajwa kwa majina wanafanya huduma ya kushangaza: wanawavika waliokuwa uchi, wanawapa viatu, chakula na maji, wanawapaka mafuta, na kuwaweka dhaifu juu ya punda. Mateka wanarudishwa kwa ndugu zao huko Yeriko, Mji wa Mitende. Wasimamizi wa safari wanarudi Samaria.

Kila tendo linajibu hitaji halisi. Waliovuliwa heshima wanapewa mavazi; wenye njaa wanapewa chakula; waliochoka wanapewa usafiri; familia zinakutanishwa tena. Mfungwa hawezi kula hotuba ya huruma. Mtu asiyeweza kutembea hawezi kufika nyumbani kwa kauli nzuri pekee.

Tukio linakumbusha maana ya mfano wa Msamaria Mwema (Luka 10:30–37). Huu ni mfanano wa ujumbe wa Biblia; andiko halithibitishi kwamba Luka alichukua moja kwa moja maelezo ya Nyakati. Rehema inavuka mipaka ya uadui.

Usalama Unaponunuliwa kwa Hazina ya Hekalu (28:16–21)

Wakati huohuo, Waedomu na Wafilisti wanashambulia Yuda na kuteka watu na miji. Ahazi anaiomba Ashuru imsaidie. Tiglath-pileseri anakuja, lakini badala ya kuiimarisha Yuda, anaisumbua.

Ahazi anachukua mali kutoka nyumba ya Bwana, ikulu na kwa wakuu ili kumlipa mfalme wa Ashuru. Malipo hayaleti msaada (28:21). Rasilimali zilizohusishwa na maisha ya agano zinageuka gharama ya kutafuta ulinzi wa kisiasa.

Tatizo si kwamba diplomasia ni dhambi daima. Tatizo ni Ahazi kuutafuta usalama huku akikataa njia za Mungu. Isaya alikuwa ametoa wito wa imani katika mgogoro huo (Isa 7:4–9). Ushirikiano unaoharibu uadilifu unaweza kuonekana wa busara huku ukiendeleza utegemezi hatari.

Milango ya Hekalu Inapofungwa (28:22–27)

Mwandishi anatoa hukumu inayoumiza: wakati wa shida, Ahazi alizidi kumkosea Bwana (28:22). Ahazi anadhani miungu ya Dameski ina nguvu kwa sababu Aramu ilishinda vita. Kwa hiyo, Ahazi anaitolea miungu hiyo sadaka. Mfalme anageuza matokeo ya vita kuwa kipimo cha ukweli wa Mungu.

Hatimaye Ahazi anavunja vyombo vya hekalu, anafunga milango ya nyumba ya Bwana, na kujenga madhabahu kila pembe ya Yerusalemu na katika miji ya Yuda (28:24–25). Nyumba iliyopaswa kuwa mahali pa sala inafungwa; ibada ya uongo inasambaa kila mahali. Kazi ya Daudi ya kuandaa hekalu na maombi ya Sulemani vinaonekana kupinduliwa (1 Nya 29; 2 Nya 6–7).

Ahazi anakufa na kuzikwa Yerusalemu, lakini si katika makaburi ya wafalme. Mwanawe Hezekia anarithi ufalme. Sura haielezi toba ya Ahazi. Hata hivyo, jina la mrithi linadokeza kwamba mlango uliofungwa si mwisho wa historia.

Tafakari ya Kiteolojia: Rehema Nje ya Milango Iliyofungwa

Ibada ya Uongo Inaumiza Maisha ya Watu

Sanamu za Ahazi na kuchomwa kwa watoto ni sehemu za uasi mmoja (28:2–4). Biblia haitenganishi ibada na kuwalinda wanyonge (Kum 12:31; Mik 6:6–8). Sadaka na sherehe haziwezi kufunika ukatili, unyonyaji au kutelekeza watoto. Kipimo cha ibada kinahusisha namna jamii inavyowatendea walio dhaifu.

Hukumu Haimwondolei Mshindi Wajibu wa Rehema

Odedi anakubali hukumu juu ya Yuda lakini anakataa ukatili wa Israeli (28:9–11). Nabii anafundisha kwamba ushindi hauleti uadilifu moja kwa moja. Toba ya pamoja haiwezi kujengwa kwa kuwalaumu wahanga; lazima ihusishe kuacha ukandamizaji na kuwatendea watu haki.

Njia ya Kurudi Hujengwa kwa Matendo ya Huruma

Viongozi wa Efraimu wanageuza kukiri dhambi kuwa nguo, chakula, mafuta, viatu, usafiri na kuunganishwa kwa familia (28:12–15). Hapo kumbukumbu ya agano inakuwa huduma inayoonekana. Yesu anafundisha upendo wa namna hiyo katika mfano wa Msamaria Mwema (Luka 10:25–37): si kuuliza tu nani anastahili msaada, bali kuwa jirani wa mwenye shida.

Nyumba Iliyofungwa Inaonyesha Uhitaji wa Mwana Mwaminifu wa Daudi

Ahazi anafunga nyumba ambayo Sulemani aliitenga kwa ajili ya sala (2 Nya 6:18–21; 28:24). Katika zama za Ahazi, Isaya pia anatangaza tumaini la ufalme wenye haki na amani (Isa 7:14; 9:6–7). Wakristo wanamtambua Yesu Kristo kuwa Mwana wa Daudi anayetimiza tumaini hilo na kufungua njia ya kumkaribia Baba (Yoh 2:19–22; Efe 2:18–22). Kwa simulizi la Nyakati, hatua ya karibu itakuwa Hezekia kufungua milango ya hekalu (29:3). Tumaini linahitaji matendo ya utii.

Matumizi Katika Maisha: Fungua Njia ya Rehema

1. Linda watoto Zaidi kuliko kulinda sifa ya taasisi. Weka taratibu za kupokea taarifa za ukatili, kulinda wahanga na kuwawajibisha wakosaji (28:3).
2. Kataa kunufaika na mateso ya wengine. Kagua mikataba, mishahara na madeni yasiyozingatia utu (28:9–11).
3. Rudisha kilichochukuliwa kwa dhuluma. Rejesha fedha, mali, mishahara au heshima iliyoharibiwa kwa uongo (28:11–14).
4. Toa msaada unaoshikika. Panga chakula, mavazi, usafiri, matibabu na kuunganisha familia zilizotenganishwa (28:15).
5. Chunguza ushirikiano wa hatari. Uliza gharama ya maadili inayofichwa ndani ya msaada wa kisiasa au fedha (28:16–21).
6. Fungua tena milango ya ibada. Rejesha usomaji wa Neno, maombi, kuungama na huduma inayowafikia waliotengwa (28:24–25).
7. Kubali maonyo mapema. Waalike watu waaminifu kuchunguza maamuzi kabla shida haijageuka ukaidi (28:22; Mit 12:15).

Maswali ya Tafakari

1. Ni watu gani wameumia kwa sababu viongozi wamefuatilia nguvu, usalama au sifa badala ya haki?
2. Ni nani anayechukuliwa kama mzigo au adui wakati agano linahitaji huruma?
3. Ni fidia gani halisi, zaidi ya kuomba msamaha, inahitajika ili kurekebisha madhara?
4. Ni ushirikiano gani unaoahidi ulinzi lakini unapunguza uadilifu na ibada ya kweli?
5. Ni tendo gani la msaada linaweza kumfungulia mtu anayeteseka njia ya kurudi nyumbani?

Sala ya Mwitikio

Ee Bwana wa agano, tusamehe kwa milango iliyofungwa na madhabahu tulizozijenga mbali na kweli yako. Tusamehe tulipobadilisha uaminifu kwa usalama na kupita karibu na wenye majeraha bila kusaidia. Tupe ujasiri wa Odedi wa kusema ukweli; tupe unyenyekevu wa viongozi wa Efraimu wa kukiri kosa; tupe mikono inayovisha, kulisha na kubeba walio dhaifu. Linda watoto, ondoa ushirikiano unaoharibu haki, na urejeshe ibada inayotukuza uhai. Kwa Yesu Kristo, Mwana mwaminifu wa Daudi, wafungulie waliochoka njia ya kurudi. Amina.

Dirisha la Sura Inayofuata

Ahazi anaacha vyombo vilivyovunjwa na milango ya hekalu iliyofungwa. Katika 2 Mambo ya Nyakati 29, Hezekia ataanza kuondoa uharibifu huo. Makuhani na Walawi wataitwa; milango itafunguliwa; uchafu utaondolewa. Swali linalofuata ni hili: Jamii iliyobomolewa kiroho inaweza kupata wapi ujasiri wa kuitakasa nyumba ya Mungu na kumtafuta Bwana tena?

Orodha ya Vyanzo Yenye Maelezo

1. Dillard, Raymond B. 2 Chronicles. Word Biblical Commentary 15. Waco, TX: Word Books, 1987. Anachunguza masimulizi ya Ahazi na namna Nyakati inavyoeleza maafa ya Yuda.
2. Hill, Andrew E. 1 & 2 Chronicles. NIV Application Commentary. Grand Rapids: Zondervan, 2003. Anaunganisha ibada ya agano na wajibu wa kijamii katika historia ya wafalme.
3. Japhet, Sara. I & II Chronicles: A Commentary. Old Testament Library. Louisville: Westminster John Knox, 1993. Anaeleza tofauti za msisitizo kati ya Nyakati na Wafalme.
4. Klein, Ralph W. 2 Chronicles: A Commentary. Hermeneia. Minneapolis: Fortress, 2012. Anatoa muktadha wa kihistoria na kifasihi wa mgogoro wa Ahazi.
5. Sailhamer, John. First and Second Chronicles. Everyman's Bible Commentary. Chicago: Moody Press, 1983. Anakazia ukaidi wa Ahazi unaoongezeka hata katika shida na hatari ya uhamisho.
6. Williamson, H. G. M. 1 and 2 Chronicles. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1982. Anaweka sura hii katika tumaini la agano la Daudi na urejesho baada ya uhamisho.