2 Nyakati 30: Mwaliko Unaovuka Mipaka

Muhtasari wa somo

Barua inapita katika mipaka iliyojengwa na majeraha ya zamani. Wengine wanacheka; wengine wanainama na kuanza safari. Mezani pa kumbukumbu ya ukombozi, rehema inawaita waliotawanyika wakutane tena.

Andiko: 2 Mambo ya Nyakati 30:1–27 Sitiari inayoongoza: Barua ya mwaliko inayopita katika njia za ufalme uliogawanyika Swali la moyo: Je, jamii iliyojeruhiwa na migawanyiko, uasi na uhamisho inaweza kujengwa upya kwa kumrudia Bwana?

Utangulizi: Mwaliko Unapovuka Mpaka

Ugomvi wa muda mrefu unaweza kufanya njia ya kwa ndugu ionekane ndefu. Marafiki wanakuwa wapinzani; mwaliko mmoja unahitaji ujasiri.

Hezekia amefungua milango ya hekalu na kulisafisha (2 Nya 29). Sasa mfalme anatuma wajumbe mpaka maeneo ya ufalme wa kaskazini. Watu wa Israeli na Yuda wanaalikwa Yerusalemu kuadhimisha Pasaka. Mwaliko haufuti maumivu ya zamani; unakumbusha kwamba Bwana aliyewaokoa mababu utumwani bado anaita watu warudi.

Andiko hili linahusu watu waliogawanyika na kujeruhiwa kuwa jumuiya ya ibada tena kupitia kumbukumbu ya ukombozi, unyenyekevu na rehema ya Mungu inayosamehe. Je, tutakuwa tayari kuvuka mpaka wa chuki ili kuitikia mwaliko wa Mungu?

Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Sikukuu ya Familia Iliyotawanyika

Mwandishi wa Nyakati anawaandikia watu wenye kumbukumbu ya uhamisho na matumaini ya kurejeshwa. Ndiyo maana sura 29–31 zinaonyesha hekalu likisafishwa, waabudu wakikusanyika na huduma ya kudumu ikirejeshwa. Urejesho unasonga kutoka jengoni hadi kwa jamii.

Pasaka hukumbusha usiku ambao Mungu aliwakomboa Waisraeli kutoka utumwani Misri (Kut 12:1–28; 13:3–10). Utambulisho wa Israeli ulitokana na ukombozi wa Mungu, si ukuu wa mfalme; Pasaka iliadhimishwa mahali alipopachagua Bwana (Kum 16:1–8).

Tangu mgawanyiko chini ya Rehoboamu, Israeli na Yuda zimekuwa falme tofauti (2 Nya 10). Uvamizi na uhamisho wa Waashuru umeongeza maumivu kaskazini (30:6–9; linganisha 2 Fal 17). Hata hivyo, Mwandishi wa Nyakati anaendelea kuona uwezekano wa Israeli yote kukusanyika mbele za Mungu. Tofauti na msisitizo wa 2 Wafalme 18–20, sura hii inaeleza kwa kina Pasaka ya watu waliotawanyika (Sailhamer 1983; Japhet 1993).

Kutembea Katika Andiko

Kalenda Inapofungua Nafasi ya Kurudi (30:1–5)

Hezekia anaandika kwa Israeli yote na Yuda, akiwataja watu wa Efraimu na Manase. Mfalme, wakuu na kusanyiko wanaamua Pasaka iwe mwezi wa pili: makuhani wengi hawajajitakasa, na waabudu hawajafika.

Kwa kawaida Pasaka iliadhimishwa mwezi wa kwanza (Kut 12:2–6). Hesabu 9:6–14 iliruhusu Pasaka ya mwezi wa pili katika hali maalumu za unajisi au safari. Sura ya 30 haisemi kuwa mazingira yote ya Hezekia yanafanana kabisa na masharti hayo. Hata hivyo, mfano wa Torati unaonyesha umuhimu wa kuruhusu ushiriki pale maandalizi yanapokuwa na changamoto.

Tangazo linakwenda kutoka Beer-sheba hadi Dani—majina yanayokumbusha eneo lote la Israeli ya zamani. Mipaka ya kisiasa imegawanya watu, lakini mwaliko unawakumbusha uhusiano wa agano. Mlango wa hekalu umefunguliwa; sasa njia za kurudi nazo zinafunguliwa.

Barua Inaposema, “Mrudieni Bwana” (30:6–9)

Wajumbe hawabebi ratiba ya sikukuu pekee. Barua inawaita watu wamrudie Bwana, Mungu wa Ibrahimu, Isaka na Israeli. Kizazi kilichotangulia kilimwacha Mungu, na matokeo ya uasi yanaonekana wazi katika maangamizi na uhamisho.

Hezekia anawasihi watu waache ukaidi, wajitoe kwa Bwana, waende patakatifu na kumtumikia Mungu. Toba si kutamani maisha ya zamani bila mabadiliko. Toba ni kukataa uasi uliorithiwa na kuchukua hatua zinazodhihirisha uaminifu.

Barua inawakumbuka ndugu na watoto waliochukuliwa mateka na Waashuru. Hezekia anatumaini waliohamishwa wanaweza kupata huruma na kurudi (30:9), kwa sababu Bwana ni mwenye neema na rehema (Kut 34:6–7; Kum 30:1–5). Hii si ahadi kwamba kila familia itarudishwa mara moja. Ni tangazo kwamba hata uhamisho hauwezi kufunga mlango wa rehema ya Mungu.

Dhihaka na Unyenyekevu Vinapokutana Njiani (30:10–12)

Wajumbe wanapita katika Efraimu, Manase na hata Zabuloni. Wengi wanawadhihaki. Mwaliko wa toba ni mgumu hasa ukitoka kwa aliyekuwa mpinzani.

Lakini baadhi ya watu wa Asheri, Manase na Zabuloni wanajinyenyekeza na kuelekea Yerusalemu. Tofauti ni kubwa: dhihaka inauendeleza mpaka wa chuki; unyenyekevu unavuka mpaka. Si wote wa kaskazini wanaokataa.

Katika Yuda, mkono wa Mungu unawapa watu moyo mmoja wa kuitikia agizo (30:12). Umoja si matokeo ya mbinu za mfalme pekee. Mungu mwenyewe anafanya kazi ndani ya watu. Wakati huohuo, simulizi linaonyesha mwaliko unaoweza kukataliwa. Mstari wa tofauti hauko kati ya kaskazini na kusini, bali kati ya kiburi na moyo unaomtafuta Mungu.

Ibada Inapohitaji Usafi na Huduma Iliyopangwa (30:13–17)

Umati mkubwa unakusanyika Yerusalemu kwa Sikukuu ya Mikate Isiyotiwa Chachu. Kabla ya sherehe, watu wanaondoa madhabahu za kigeni na madhabahu za kufukizia uvumba, kisha wanavitupa katika bonde la Kidroni. Toba imetoka kwenye maneno ya barua na kuingia katika matendo ya hadhara.

Siku ya kumi na nne ya mwezi wa pili, wanaichinja Pasaka. Makuhani na Walawi wanaona aibu kwa kutokuwa tayari; kisha wanajitakasa na kurejea katika kazi zao. Simulizi linatilia uzito utumishi wa Walawi, utaratibu wa damu ya sadaka na maagizo ya Musa (30:15–17).

Tatizo bado lipo: waabudu wengi hawajajitakasa kikamilifu. Walawi wanasaidia kuwachinjia sadaka waabudu wasioweza kutimiza utaratibu unaotakiwa. Upungufu haufichwi; maagizo ya utakatifu yanaheshimiwa huku watu wasiojiandaa kikamilifu wakisaidiwa.

Moyo Unaomtafuta Mungu Unapokutana na Rehema (30:18–20)

Wengi kutoka Efraimu, Manase, Isakari na Zabuloni wanakula Pasaka bila kujitakasa kama ilivyotakiwa. Hezekia anawaombea. Mfalme anamwomba Bwana mwema awasamehe watu walioweka mioyo yao katika kumtafuta Mungu, hata kama hali ya usafi wa kiibada haijatimiza masharti yote.

Hapa ndipo moyo wa sura unapopiga. Usafi wa ibada ni muhimu; la sivyo Hezekia asingehitaji kuomba msamaha. Lakini utakatifu haukusudiwi kuwa silaha ya kuwafukuza watu wanaorudi kwa toba. Hezekia anamwendea Mungu mwenye rehema, bila kudai kwamba nia njema inafuta kila agizo la Mungu (Sailhamer 1983).

Bwana anasikia sala na kuwaponya watu (30:20). Andiko halitaji ugonjwa maalumu. Mungu anasikia na kurejesha watu wasiojiandaa kikamilifu; rehema haihalalishi uzembe.

Siku Saba Zinapoongezeka Kuwa Kumi na Nne (30:21–27)

Kwa siku saba, watu wanasherehekea kwa furaha, sadaka na nyimbo za makuhani na Walawi. Hezekia anawatia moyo Walawi wanaoelewa vizuri huduma ya Bwana. Furaha inaungwa mkono na maandalizi, ustadi na utoaji wa ukarimu.

Kusanyiko linakubaliana kuongeza siku nyingine saba. Mfalme na wakuu wanatoa wanyama wengi kwa ajili ya sadaka; makuhani wengi zaidi wanajitakasa. Wanaosherehekea ni watu wa Yuda, wageni kutoka Israeli ya kaskazini na wageni wakaao miongoni mwao (30:24–25). Ibada ya pamoja inakuwa ishara ya maridhiano yanayovuka mipaka ya zamani.

Mwandishi wa Nyakati anasema Yerusalemu haijapata furaha ya namna hiyo tangu siku za Sulemani. Kumbukumbu ya kuwekwa wakfu kwa hekalu (2 Nya 7) inakutana na furaha ya jamii iliyojeruhiwa lakini inayorudi.

Hatimaye makuhani na Walawi wanawabariki watu; sala inafika makao matakatifu ya Mungu mbinguni (30:27). Hekalu ni mahali pa kumwelekea Mungu, lakini mbingu haziwezi kumtosha Mungu (6:18–21). Mwisho wa safari hauko katika fahari ya sherehe, bali kwa Mungu anayesikia.

Tafakari ya Kiteolojia

Kumbukumbu ya Ukombozi Inajenga Upya Utambulisho

Pasaka inawakumbusha Waisraeli kwamba taifa lilizaliwa kutokana na ukombozi wa Mungu, si nguvu za mfalme (Kut 12; Kum 16). Jamii iliyogawanyika inaweza kupata msingi mpya kwa kukumbuka rehema. Kwa watu wa baada ya uhamisho, simulizi hili linaonyesha uwezekano wa ibada na kukusanyika tena baada ya maafa (Ezra 6:19–22). Maridhiano hayahitaji kuficha makosa ya zamani; yanahitaji ukweli na tumaini lenye msingi wa Mungu.

Kumrudia Mungu Kunahitaji Unyenyekevu Unaonekana

Mwaliko wa kurudi unafuatwa na majibu mawili: dhihaka au unyenyekevu (30:6–12). Kumtafuta Bwana kunahitaji kusikiliza onyo, kuacha madhabahu za uongo na kubadili mwenendo (30:14). Rehema ya Mungu ndiyo msingi wa tumaini. Toba si bei ya kununua rehema; toba ni mwitikio wa kweli kwa neema.

Utakatifu na Rehema Havipingani

Sala ya Hezekia inaunganisha kuheshimu maagizo ya ibada na kuwajali watu wanaorudi wakiwa na mapungufu (30:18–20). Katika hadithi kuu ya Biblia, Yesu Kristo ni Pasaka yetu; kupitia Kristo waumini wanakaribia Mungu kwa dhamiri iliyosafishwa (1 Kor 5:7–8; Ebr 10:19–22). Neema si ruhusa ya kuvunja maadili au kupuuza wajibu. Neema hutuwezesha kuungama, kusafishwa na kuanza upya.

Meza ya Pasaka Inaonyesha Tumaini la Kukusanywa Pamoja

Watu wa kaskazini, Yuda, makuhani, Walawi na wageni wanashiriki furaha moja (30:25). Tukio linatukumbusha tumaini la nyumba ya sala kwa mataifa (Isa 56:6–8). Katika Kristo, waliokuwa mbali wanaletwa karibu na kujengwa kuwa makao ya Mungu (Efe 2:13–22). Umoja wa kweli haupatikani kwa kulazimisha watu kufanana, bali kwa kumtafuta Mungu wa agano pamoja.

Matumizi Katika Maisha: Peleka Mwaliko Upande wa Pili

1. Tuma mwaliko wa ukweli. Mtafute ndugu au mshirika mliyetengana kwa ugomvi; anzisha mazungumzo bila kupuuza majeraha yaliyotokea (30:1–6).
2. Fanya toba iwe hatua inayoonekana. Ondoa utaratibu wa ubaguzi, matumizi mabaya ya fedha au desturi inayowaumiza watu; usifiche maovu kwa sherehe (30:7–8, 14).
3. Usidharau mwaliko wa kubadilika. Kabla ya kumcheka anayekukosoa, tafakari kama Mungu anatoa nafasi ya kujirekebisha kupitia onyo hilo (30:10–11).
4. Andaa ibada inayowakaribisha wanaojifunza. Fundisha wahudumu, linda usalama wa waabudu na uwasaidie wageni kuelewa taratibu bila kuwadharau (30:15–20).
5. Ombea familia zilizotawanyika. Kumbuka waliohamishwa, wafungwa, wahamiaji na waliofarakana; changanya sala na msaada unaowezekana (30:9, 18–20).
6. Gharimia ushirika wa wote. Panga chakula, usafiri au nafasi kwa washiriki wenye uhitaji, huku michango ikiwekwa wazi kwa uwajibikaji (30:23–25).
7. Geuza furaha kuwa uaminifu wa kila siku. Baada ya mkutano mkubwa, endeleza kujifunza Biblia, malezi ya waumini, maridhiano na huduma kwa jamii (2 Nya 30–31).

Maswali ya Tafakari

1. Ni mpaka gani wa chuki au kutoaminiana unaozuia mwaliko wa maridhiano?
2. Je, kanisa linawakaribisha wanaorudi kwa Mungu, au linataka waelewe kila desturi kabla ya kupokelewa?
3. Ni madhabahu gani ya kiburi, dhuluma au ubaguzi inayohitaji kuondolewa?
4. Tunapoitwa kutubu, tunajibu kwa dhihaka au kwa unyenyekevu?
5. Ni utaratibu gani utakaohifadhi umoja baada ya furaha ya sherehe kumalizika?

Sala ya Mwitikio

Bwana wa Ibrahimu, Isaka na Israeli, tuma rehema katika njia zilizovunjwa na migawanyiko. Fungua mioyo iliyofungwa na kiburi. Tupe ujasiri wa kurudi na kusikiliza hata onyo lisilopendeza. Ondoa madhabahu za chuki, ubaguzi na ibada ya mazoea. Wasaidie viongozi kuandaa huduma kwa uaminifu; wakaribishe wanaorudi wakiwa na majeraha na maswali mengi. Sikiliza familia zilizotawanyika, ponya jamii na rudisha nyimbo za shukrani. Kupitia Yesu Kristo, Pasaka yetu na amani yetu, tujenge kuwa familia moja inayokutumikia. Amina.

Dirisha la Sura Inayofuata

Sikukuu inaisha, lakini urejesho hauwezi kubaki kumbukumbu ya siku kumi na nne tu. Katika 2 Mambo ya Nyakati 31, waabudu wanarudi mijini, wanaondoa madhabahu za uongo na kuweka utaratibu wa kuwasaidia makuhani na Walawi katika huduma ya kudumu. Mwaliko umewakusanya watu; je, furaha ya kurudi itazaa uaminifu wa kila siku?

Orodha ya Vyanzo Yenye Maelezo

1. Dillard, Raymond B. 2 Chronicles. Word Biblical Commentary 15. Waco, TX: Word Books, 1987. Anachunguza muundo wa masimulizi ya Pasaka na matumaini ya Israeli iliyokusanywa tena.
2. Hill, Andrew E. 1 & 2 Chronicles. NIV Application Commentary. Grand Rapids: Zondervan, 2003. Anaunganisha urejesho wa agano, maandalizi ya ibada na wajibu wa jamii ya waumini.
3. Japhet, Sara. I & II Chronicles: A Commentary. Old Testament Library. Louisville: Westminster John Knox, 1993. Anafafanua umuhimu wa kuhusishwa kwa Waisraeli wa kaskazini katika simulizi la agano.
4. Klein, Ralph W. 2 Chronicles: A Commentary. Hermeneia. Minneapolis: Fortress, 2012. Anatoa uchambuzi wa Pasaka, utakatifu wa makuhani na sala ya Hezekia.
5. Sailhamer, John. First and Second Chronicles. Everyman's Bible Commentary. Chicago: Moody Press, 1983. Anasisitiza mwaliko kwa waliosalia kaskazini na umuhimu wa moyo unaomtafuta Mungu.
6. Williamson, H. G. M. 1 and 2 Chronicles. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1982. Anaonyesha uhusiano wa Pasaka na ibada ya hekalu, kumbukumbu ya agano na Israeli yote.