Kiongozi Bora – Utangulizi wa Mfululizo: Kutoka Wito Hadi Kuwa Baraka

Maandiko ya msingi na tafsiri

Vifungu vikuu: Marko 10:35–45; Waefeso 4:1–16; 2 Wakorintho 5:17–20; Ufunuo 21:1–5

Tafsiri ya Biblia: NENO (NEN); maandiko yameelezwa kwa maana yake isipokuwa pale palipoonyeshwa vinginevyo.

Wakati kiti kinakuwa kikubwa kuliko kusudi

Fikiria mfano huu wa kufikirika. Katika kijiji kimoja, mwenyekiti wa kamati ya shule aliheshimiwa kwa uwezo wake wa kukusanya fedha na kusimamia ujenzi. Darasa jipya lilisimama; hesabu zilionekana nzuri. Lakini walimu walikwepa kusema matatizo, wazazi hawakushirikishwa katika maamuzi, na mwanafunzi aliyekuwa na mahitaji maalumu alizidi kusahaulika. Siku mwenyekiti alipohamishwa, karibu kila jambo lilisimama.

Katika kijiji kingine, kiongozi alisikiliza, akaweka utaratibu wa fedha unaokaguliwa na kuwashirikisha hata wazazi wasio na sauti. Majengo yalikuwa machache, lakini watu walijifunza kushirikiana. Alipoondoka, kazi iliendelea.

Hili si simulizi la watu halisi; ni kioo cha kutazama swali halisi. Je, kiongozi bora hujenga taasisi inayomtegemea, au hujenga watu wanaoweza kustawi hata bila uwepo wake?

Mfululizo huu haujaandaliwa ili tu tufahamu mbinu za kufanya mikutano au kuongeza wafuasi. Unataka kutuongoza kwenye swali kubwa zaidi: Kiongozi anawaandaaje watu kuishi chini ya utawala wa Yesu na kushiriki utume wake katika ulimwengu?

Tunazungumza na wachungaji, wazazi, walimu, viongozi wa vijana, wafanyabiashara na viongozi wa jamii. Ukweli, haki, upendo na uwajibikaji vinahusu wote. Lakini kanisa lina wito maalumu wa kumshuhudia Kristo na kufanya wanafunzi; shule au kampuni haigeuki kuwa kanisa kwa sababu inaongozwa na Mkristo.

Kumsikiliza Yesu kabla ya kusikiliza wataalamu wa uongozi

Katika Marko 10:35–45, Yakobo na Yohana walimwomba Yesu nafasi za heshima katika utukufu wake. Wanafunzi wengine walikasirika. Huku Yesu akielekea Yerusalemu, ambako angekabiliwa na mateso na kifo, wanafunzi walikuwa bado wakipima ukuu kwa viti vya juu. Yesu hakupuuza suala la mamlaka; alibadili maana ya ukuu. Alitofautisha watawala wanaotumia nguvu kujihakikishia nafasi na wanafunzi wanaoitwa kuwahudumia wengine. Akajieleza mwenyewe kwa huduma na kujitoa kwa ajili ya wengi.

Kifungu kinahusu uanafunzi na njia ya Yesu kuelekea msalabani. Haimaanishi kuepuka maamuzi magumu; kinamaanisha kwamba mamlaka ya Mkristo si ruhusa ya kutumia watu, bali jukumu la kuwatumikia kwa ukweli na upendo.

Katika Waefeso 4:1–16, Paulo analiita kanisa kuishi kwa unyenyekevu, uvumilivu na umoja wa Roho. Kristo anayetoa vipawa ndiye kichwa cha mwili. Viongozi hawajapewa vipawa ili wao pekee wafanye huduma; wamepewa jukumu la kuwaandaa waamini kwa kazi ya huduma na kwa kukua katika Kristo. Kwa hiyo kiongozi anayevutia kila jukumu mikononi mwake anaweza kuonekana mwenye bidii huku akizuia ukuaji wa wengine.

Katika 2 Wakorintho 5:17–20, uumbaji mpya na huduma ya upatanisho vinatukumbusha kwamba Mungu anarejesha mahusiano yaliyovunjika. Uongozi wa kanisa una upeo mpana kuliko bajeti au idadi ya washiriki.

Anza na hadithi ya Mungu, si ndoto ya kiongozi pekee

Biblia inaanza na Mungu akiuumba ulimwengu kuwa mwema na kumkabidhi mwanadamu wajibu wa kuutunza (Mwanzo 1–2). Dhambi inaingiza uharibifu katika mahusiano: na Mungu, na jirani, na uumbaji. Mungu anamwita Abrahamu ili familia za dunia zipate baraka; anamkomboa Israeli; kupitia manabii anaahidi haki na urejesho; na ndani ya Yesu, Mfalme aliyesulubiwa na kufufuka, anafungua mwanzo wa uumbaji mpya. Ufunuo 21:1–5 unatuonyesha utimilifu wa tumaini hilo katika kazi ya Mungu, si ushindi wa taasisi yetu.

Hii ndiyo hadithi inayoipa kazi yetu mwelekeo. Ufalme wa Mungu ni utawala wake wa haki na uzima chini ya Kristo, si jina la dhehebu wala ushawishi wa mtu. Kanisa linaitwa kuonesha ishara zake; haliwezi kuumiliki au kuutimiza kwa nguvu zake.

N. T. Wright, katika maelezo yake kuhusu uumbaji mpya na Waefeso, anasisitiza kanisa kama jamii inayoonyesha, kwa nguvu ya Roho, hali ya maisha mapya yaliyoanzishwa kwa ufufuo wa Yesu. Huo ni msisitizo wake tunaoutumia hapa; hatua za uongozi zinazofuata ni matumizi yetu ya kichungaji, si mfumo aliouandika Wright pamoja na waandishi wengine.

Kwa hiyo tuulize: Tunawaelekeza watu kwa Kristo au kwa shirika? Je, tunawaona pia majirani walio nje ya milango yetu?

Believe: Uongozi unaanzia kwa kumwamini Yesu

Kaulimbiu yetu inaanza na Believe — Amini. Kabla ya kumuuliza kiongozi anaweza kufanya nini, tunamuuliza anamtegemea nani. Hapa imani si kujihakikishia kwamba mipango yote itafanikiwa. Ni kukabidhi maisha, maamuzi na matarajio chini ya Yesu, aliye Bwana hata pale matokeo yanapokuwa tofauti na tulivyotegemea.

Kiongozi anaweza kuwa msemaji mzuri huku akiogopa kukosolewa, au kuwa mwenye shughuli nyingi bila kusikiliza waliojeruhiwa. Sisi si waokozi wa watu tunaowaongoza. Neema hututangulia; Roho hutubadilisha. Mbinu haziwezi peke yake kuumba upya moyo.

Kanisani, imani hii huonekana katika ibada, sala, kujifunza Maandiko, uinjilisti na kufanya wanafunzi. Kazini au shuleni, huonekana katika uadilifu, heshima kwa utu, kutokupendelea na kutimiza ahadi. Tofauti za mazingira zisifute ukweli wa msingi: imani inayosemwa mdomoni inapaswa kuonekana katika jinsi tunavyowatendea watu.

Become: Kiongozi naye ni mwanafunzi anayefinyangwa

Become — Finyangwa. Yesu hamwiti kiongozi kusimama juu ya watu kana kwamba amekwisha kufika. Anamwita kumfuata. Katika Wafilipi 2:1–11, Paulo anaelekeza jamii ya waamini kuishi kwa moyo wa kujali wengine, akimwelekeza msomaji kwenye unyenyekevu wa Kristo. Huu si mwaliko wa kujidharau, bali wa kuacha kutumia mamlaka kama silaha ya kujitukuza.

John Maxwell amesaidia wasomaji wengi kuona kwamba cheo ni mwanzo tu, si uthibitisho wa uwezo wa kuongoza. Katika mfano wake wa viwango vitano vya uongozi, anaeleza mahusiano, matokeo na ukuzaji wa watu kama hatua muhimu. Tunajifunza kutoka kwake kwamba kiongozi anahitaji kukua, kusikiliza na kukuza wengine. Lakini Yesu anauliza swali ambalo ufanisi peke yake hauwezi kujibu: Ushawishi wako unawafanya watu kuwa huru kutenda mema, au unawafunga katika utegemezi kwako?

Kukua katika tabia ya Kristo kunahitaji kusahihishwa. Mtu anaweza kuwa mwenye uwezo na bado akafanya kosa kubwa. Kwa hiyo mfululizo huu utazungumza kuhusu kujenga mazingira ambapo mtu anaweza kuuliza swali, kuwasilisha malalamiko na kutoa taarifa ya madhara bila hofu ya kulipiziwa kisasi. Msamaha si sawa na upatanisho; upatanisho si sawa na kurejesha uaminifu; na kurejesha uaminifu hakumaanishi kumrudisha kila mtu katika nafasi yake ya awali. Haki na usalama wa walio hatarini haviwezi kutolewa sadaka kwa ajili ya kulinda jina la kiongozi.

Viongozi nao huchoka. Eliya alihitaji msaada (1 Wafalme 19), na Yesu aliwaalika wanafunzi kupumzika (Marko 6:30–32). Uchovu si ushahidi wa imani dhaifu; kupokea msaada na kugawa kazi ni sehemu ya uaminifu.

Bless: Nafasi yako iwe njia ya wengine kustawi

Bless — Kuwa baraka. Uongozi wa Kikristo unapimwa pia kwa kile kinachotokea kwa watu ambao hawana madaraka. Mtoto mwenye sauti ndogo anasikilizwa? Mjane anapokea huduma inayomstahili? Mshiriki mwenye kipawa anapewa nafasi ya kukua? Mtu aliyedhulumiwa anaweza kupata msaada bila kunyanyapaliwa?

Matendo 6:1–7 inasimulia malalamiko kuhusu wajane waliokuwa wakipuuzwa katika ugawaji wa mahitaji. Mitume hawakupuuza kilio hicho kwa kusema kwamba huduma inaendelea vizuri. Walishirikisha jamii kuweka utaratibu mpya wa kuwahudumia watu. Kwa kanisa, hilo ni somo la utume unaounganisha neno, huduma na haki. Kwa shule, shirika au biashara, matumizi yanayolingana ni kuchunguza nani anaachwa nyuma na kuboresha mifumo ya maamuzi na utoaji huduma.

Simon Sinek hutumia mzunguko wa WHY, HOW na WHAT kusaidia viongozi kutofautisha kusudi, namna ya kutenda na shughuli zinazoonekana. Tunaitumia kama chombo cha kuuliza maswali, si kama chanzo cha Injili. Kwa Mkristo: Kwa nini tupo? Ili kushiriki kwa uaminifu katika makusudi ya Mungu. Tutafanyaje? Kwa ukweli, upendo, haki na uwajibikaji. Tutafanya nini? Tutafundisha, tutasikiliza, tutahudumia, tutalinda na tutawaandaa wengine.

Sinek pia anasisitiza kufikiri kwa muda mrefu na kujenga timu zenye uaminifu. Hiyo inatukumbusha kuacha misingi mizuri kwa wanaokuja baada yetu. Lakini fikra hiyo haipaswi kuchanganywa na uzima wa milele: tumaini la Kikristo linatoka katika ufufuo wa Yesu na ahadi ya Mungu, si katika shirika kudumu bila mwisho.

Mambo ambayo mfululizo huu utayakabili bila kuyakwepa

Tutazungumza kuhusu maamuzi magumu, migogoro, umoja wenye tofauti, viongozi wapya, mabadiliko, uaminifu na huduma katika uchovu na majaribu.

Majengo, bajeti au idadi kubwa vinaweza kuwa ishara za juhudi nzuri, lakini vikaficha majeraha. Tutaangalia pia uaminifu wa fedha, usalama, ushiriki, ukuaji wa wanafunzi na namna malalamiko yanavyoshughulikiwa.

Hatutadai kwamba kiongozi mwema hawezi kukosea. Tutasisitiza kwamba kiongozi mwenye neema hapaswi kujificha nyuma ya neema ili asiwajibike. Upendo hauhitaji kuficha ukweli. Umoja hauhitaji kunyamazisha tofauti. Utii kwa Mungu haupaswi kutumiwa kumlazimisha mtu avumilie ukatili.

Na hatutafanya mafanikio kuwa ushahidi kwamba ufalme wa Mungu umekwisha kutimia. Tunaishi katika wakati wa tayari, lakini bado: Kristo amefufuka, Roho anafanya kazi, lakini uovu, kifo na mateso bado vinangojea kushindwa kabisa. Tunafanya kazi kwa tumaini, si kwa kujitangazia ushindi wa mwisho.

Njia ya kusafiri pamoja katika mfululizo

Makala hizi zimepangwa kama safari, si ukusanyaji wa mbinu zisizohusiana:

1. Msingi wa wito na moyo wa huduma (makala 1–2): nafasi ya kiongozi chini ya Yesu na mfano wa Mchungaji Mwema.
2. Kusudi, uaminifu na maamuzi (makala 3–6): utume wa pamoja, kusema ukweli, kusikiliza na kusimamia haki.
3. Kukuza wengine na kuacha urithi (makala 7–9): kuwawezesha watu, kuandaa waendelezaji na kuongoza katika mabadiliko.
4. Tabia na uthabiti katika majaribu (makala 10–12): ujasiri wenye unyenyekevu, kupokea msaada katika uchovu na kutoa tumaini katika giza.
5. Mahusiano yanayoponya na kushirikisha (makala 13–14): kusema ukweli katika migogoro na kujenga umoja bila kufuta tofauti.
6. Safari inayoendelea (makala 15 na zinazofuata): utamaduni wa huduma unaofungua nafasi ya kila mmoja kushiriki, pamoja na mada nyingine zitakazoendeleza somo.

Unaweza kusoma mwenyewe, katika kundi la viongozi au pamoja na familia. Soma kifungu cha Biblia kwanza; fuatilia hoja; jibu maswali bila kujitetea; chagua hatua moja ya wiki; kisha tafuta mtu atakayekusaidia kutathmini matunda na madhara yasiyotarajiwa. Kusudi si kumaliza makala nyingi, bali kujifunza kuishi tofauti.

Swali gumu: Je, Biblia peke yake haitoshi? Kwa nini tuwasome Maxwell na Sinek?

Biblia inatupatia msingi wa imani na kipimo cha maadili, lakini si kitabu cha kila utaratibu wa kisasa wa usimamizi. Tunaweza kujifunza namna ya kupanga timu, kusikiliza malalamiko na kuwafundisha wengine kutoka kwa wataalamu, kwa uzoefu na kwa utafiti. Hata hivyo, mawazo hayo yanahitaji kuchunguzwa. Si kila mbinu inayoongeza ushawishi hutenda haki. Si kila mfumo unaoongeza matokeo huwalinda watu. Si kila kaulimbiu yenye nguvu ni sawa na wito wa Mungu.

Kwa hiyo hatutawafanya Wright, Maxwell na Sinek kuwa sauti moja, wala hatutawafanya waandishi wa Biblia wawafuate. Wright anatusaidia kuona upeo wa ufufuo na uumbaji mpya; Maxwell anatoa maswali yenye manufaa kuhusu ushawishi na ukuzaji; Sinek hutusaidia kuchunguza kusudi na uaminifu. Yesu ndiye kipimo; wengine ni washirika wa mazungumzo wanaopaswa kusikilizwa kwa busara.

Matumizi Katika Maisha: Anza kabla hujasoma makala ya kwanza

1. Andika kusudi lako: Kwa sentensi moja, eleza watu unaowaongoza wanapaswa kustawi kwa namna gani—si jinsi jina lako litakavyokua.
2. Taja mtu asiye na sauti: Ni nani ambaye mara nyingi hayupo mezani wakati maamuzi yanayomhusu yanafanywa?
3. Chunguza matumizi ya mamlaka: Ni uamuzi gani wa karibuni uliofanywa kwa kusikiliza watu, na ni upi uliotokana na hofu au kujilinda?
4. Fungua mlango wa uwajibikaji: Eleza kwa uwazi namna mtu anavyoweza kuripoti kosa, ukandamizaji au madhara bila kulazimishwa kukutana na anayelalamikiwa.
5. Mpe mwingine nafasi: Chagua jukumu moja la kumfundisha mtu na kumpa uwezo halisi wa kulifanya, pamoja na msaada unaofaa.
6. Linda mipaka ya maisha: Tenga muda wa pumziko, sala na familia; jadili majukumu yasiyoweza kuendelea kubebwa na mtu mmoja.
7. Pima matunda yaliyo muhimu: Angalia ukweli, uaminifu, usalama, ukuzaji wa watu na huduma kwa jirani, si idadi na mapato pekee.

Zoezi la Juma: Kioo cha Uongozi

Lengo: Kutambua sehemu moja ambapo unahitaji kutoka katika kutegemewa sana kuelekea kuwajenga wengine.

1. Soma Marko 10:35–45 na Waefeso 4:11–16 mara mbili, kisha andika neno moja linalokusumbua au kukutia moyo.
2. Muulize mtu mmoja unayemwongoza: Ni jambo gani ningebadili ili uweze kutumika au kufanya kazi kwa usalama na uhuru zaidi? Sikiliza bila kujitetea.
3. Andika jambo moja linalofanyika vizuri na jambo moja linalohitaji mabadiliko; usifute maoni magumu.
4. Shirikisha mshirika mwaminifu wa kujifunza hatua utakayochukua wiki hii na namna utakavyopokea mrejesho.
5. Mwishoni mwa wiki, tathmini kama mtu mwingine amepata nafasi, sauti au msaada wa kweli; ikiwa kuna taarifa ya madhara, itumie njia salama na rasmi badala ya zoezi hili la kawaida.

Maswali ya Kutafakari na Kujadili

1. Katika Marko 10:35–45, Yesu anasahihisha dhana gani ya ukuu, na kwa nini hilo lilikuwa gumu kwa wanafunzi?
2. Waefeso 4 inatofautishaje kazi ya viongozi na kazi ya mwili mzima wa Kristo?
3. Tunaposema kwamba Yesu ni Mfalme, ni mwenendo gani wa taasisi yetu unaothibitisha au kupinga ungamo hilo?
4. Je, kuna watu wanaonufaika na uongozi wetu huku wengine wakisahaulika? Tunajuaje?
5. Tunatenganishaje ushawishi wenye afya na kuwafanya watu wamtegemee mtu mmoja?
6. Mfumo wetu unamkingaje mtu mwenye malalamiko dhidi ya vitisho, fedheha au kulipiziwa kisasi?
7. Tumaini la uumbaji mpya linatusaidiaje kufanya kazi kwa bidii bila kudai kwamba tumeshauleta ufalme katika ukamilifu?
8. Ni hatua gani moja utakayochukua wiki hii ili mtu mwingine akue, asikike au alindwe vizuri zaidi?

Hitimisho: Kiti kitapita, baraka iendelee

Turudi kwenye shule mbili za mfano. Katika ya kwanza, kiti cha mwenyekiti kilikuwa kikubwa kuliko uwezo wa watu. Katika ya pili, kiongozi alitengeneza nafasi ambayo wengine waliweza kusimama. Mfululizo huu unatutaka kuichunguza mioyo yetu: Je, tunajenga minara ya majina yetu, au tunapanda miti ambayo kivuli chake kitawafikia watu ambao hatutawahi kuwaona?

Uongozi wa Yesu hutuita kutoka cheo kwenda wito, kutoka kushikilia nguvu kwenda kushirikisha, kutoka kuonekana wakubwa kwenda kuwa baraka. Hatutafika kwa kujikaza peke yetu. Tutajifunza kwa Neno, tutategemea Roho, tutakubali kusahihishwa na tutachukua hatua ndogo lakini za kweli.

Sala: Bwana Yesu, wewe ni Mfalme na Mtumishi mwaminifu. Tusamehe tulipotumia nafasi zetu kutafuta heshima kuliko kuwajenga watu. Tufundishe kusikiliza, kusema ukweli, kutenda haki na kutunza walio hatarini. Kwa Roho wako, tufanye wanafunzi wanaowaandaa wengine, na watu ambao maisha yao yanakuwa baraka. Amina.

Daraja la kusoma: Anza na [Kiongozi Bora – Nafasi, Wito na Mfano wa Yesu](https://maisha-kamili.com/post/kiongozi-bora-nafasi-wito-na-mfano-wa-yesu). Huko tutaanza kwa swali la msingi: nafasi ya kiongozi ni nini mbele ya Yesu, na wito huo unabadilishaje namna tunavyotumia mamlaka?

Orodha ya Vyanzo

1. Biblia, NENO (NEN): Marko 10; Waefeso 4. Vifungu vingine vya rejea: Mwanzo 1–2; 1 Wafalme 19; Marko 6:30–32; Matendo 6:1–7; 2 Wakorintho 5:17–20; Wafilipi 2:1–11; Ufunuo 21:1–5.
2. N. T. Wright, “Beginning to Think About the New Creation”, N. T. Wright Online.
3. John C. Maxwell, “The 5 Levels of Leadership”, John Maxwell, 30 Agosti 2016.
4. Simon Sinek / The Optimism Company, Start with WHY; The Infinite Game; Leaders Eat Last. Rejea za maelezo ya mawazo, si nukuu zisizothibitishwa.
5. Maisha Kamili, “Kiongozi Bora – Nafasi, Wito na Mfano wa Yesu” na “Kiongozi Bora – Moyo wa Mchungaji na Huduma ya Upendo”.