Zaburi 25 — Njia Inapogeuka Sala

01

1.0 Utangulizi: Tunaomba Nini Tusipoijua Njia?

Kuna nyakati ambapo swali gumu zaidi si, “Je, Mungu ataniokoa?” bali, “Nitembeeje ninapongoja?” Tunabeba kumbukumbu tunazotamani zifutike, maamuzi tusiyojua tuyafanyeje, adui tusioweza kuwatawala, na misukosuko ya ndani inayoongezeka. Zaburi 25 inakusanya yote ndani ya sala moja. Daudi anaomba ukombozi na mafundisho, ulinzi dhidi ya adui na msamaha wa dhambi. Anataka Mungu aitoe miguu yake katika mtego na pia aifundishe pa kutembea.

Andiko hili linahusu wasiwasi unaogeuka kuwa uanafunzi, kwa sababu sala ya kibiblia haimwombi Mungu abadili mazingira yetu tu; inamwomba atufundishe kutembea kwa uaminifu ndani yake.

Taswira kuu ni njia. Zaburi 24 iliishia malango yakijiinua kumpokea Mfalme wa Utukufu. Zaburi 25 inaanza kwa nafsi kuinuliwa kwa Bwana, halafu inazungumza juu ya njia, mapito, kufundishwa, kungoja, na kuchagua. Kukaa na Mungu lazima kugeuke namna ya kuishi.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Zaburi 25 inahusishwa na Daudi na imeundwa kama shairi la alfabeti ya Kiebrania, ingawa lina tofauti chache. Goldingay anaiona kama sala inayopitia misingi ya maombi “kutoka A mpaka Z.” Muundo huo unaifanya sala binafsi kuwa somo kwa wengine: maumivu yanapewa lugha ya kufundishika.

BibleProject inaweka Zaburi 25 mwanzo wa Zaburi 25–34. Zaburi 25 na 34 ni mashairi ya hekima ya alfabeti yanayozunguka maombolezo na ukombozi wa Daudi. Yote mawili yanaishia kwa kauli ya ukombozi nje ya mpangilio wa kawaida wa alfabeti. Zaburi 25:22 inapanuka kutoka kwa Daudi kwenda kwa Israeli: “Ee Mungu, umkomboe Israeli na taabu zake zote.” Sala ya mtu mmoja inakuwa mfano wa watu wote.

Kidner anaona shinikizo tatu zinazorudiarudia: adui, mwongozo, na hatia. Zinachanganyika kwa sababu maisha halisi hufanya hivyo. “Njia” na “mapito” hapa si ishara za uamuzi binafsi tu; ni maisha ya agano yanayoundwa na tabia ya Mungu.

03

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

04

3.1 Zaburi 25:1–5 — Nafsi Inapoinuliwa na Kujifunza Kungoja

“Ee Bwana, nakuinulia nafsi yangu.” Zaburi 24 ilikataa kuiinua nafsi kwa ubatili; sasa Daudi anamwelekezea Mungu utu wake wote. Sala ni mwelekeo wa maisha kabla haijawa maelezo ya tatizo.

Aibu inatajwa mara moja. Daudi anamtegemea Bwana na kuomba adui zake wasishangilie juu yake. Aya ya 3 inapanua ombi: wote wanaomngoja Bwana wasiaibishwe. Mgogoro wake binafsi unahusishwa na ujasiri wa jumuiya ya waabudu.

Kisha anasema: “Unijulishe njia zako… unifundishe mapito yako… uniongoze.” Goldingay anasisitiza kwamba vitenzi hivi ni zaidi ya kupokea taarifa. Daudi anataka mafundisho yaingie katika mwenendo. Kidner pia anaona kwamba anaomba kwanza kuumbwa katika mapenzi ya Mungu, si kupewa ishara binafsi kwa uamuzi mmoja.

“Ninakungoja mchana kutwa.” Kungoja si uvivu wa kiroho. Ni kukataa kunyakua udhibiti kwa kuacha njia ya Mungu. Sauli alishindwa kuvumilia muda wa Mungu na akavunja agizo lake (1 Sam. 13:8–14). Zaburi 25 inaonyesha kungoja kama imani inayofanya kazi.

05

3.2 Zaburi 25:6–11 — Rehema Inapobadili Kile Kinachokumbukwa

Sehemu hii inazunguka kitenzi kimoja: kumbuka. “Kumbuka rehema na fadhili zako.” “Usizikumbuke dhambi za ujana wangu.” “Kwa fadhili zako unikumbuke mimi.” Katika Biblia, Mungu “kukumbuka” ni kulileta jambo ndani ya tendo lake la agano.

Ni nini kitakachoongoza tendo la Mungu—rekodi ya uasi wa Daudi au kina cha rehema yake? Daudi anakata rufaa kwa huruma, hesed, wema, na jina la Bwana. Kidner anaonyesha tofauti yenye nguvu: “kumbuka dhambi zangu” au “unikumbuke mimi.” Neema haikatai dhambi; inakataa kuifanya kuwa utambulisho wa mwisho wa mtu.

Aya 8–10 zinasema Bwana ni “mwema na mwenye adili”; kwa hiyo huwafundisha wenye dhambi njia yake. Hiyo “kwa hiyo” ni muhimu. Utakatifu wa Mungu haumfanyi awaache walioshindwa. Wema na uadilifu wake vinamsukuma kuwarejesha. Rehema si kupuuza maadili; msamaha unawarudisha watu katika uaminifu wa agano.

Aya ya 11 inakataa toba nyepesi: “Unisamehe uovu wangu, maana ni mwingi.” Daudi hapunguzi kosa ili neema ionekane inawezekana. Tumaini lake liko katika ukuu wa jina la Mungu.

06

3.3 Zaburi 25:12–15 — Kumcha Bwana Kunapogeuka Ushauri

“Ni nani anayemcha Bwana?” Jibu linaanza kwa ahadi: Mungu atamfundisha mtu huyo njia ya kuchagua. Kumcha Bwana humweka mwanafunzi mahali pa kupokea hekima.

Aya ya 14 inasema “shauri” la Bwana liko pamoja na wamchao. Neno sod linaweza kuonyesha ushauri unaoshirikiwa katika duara la watu wa karibu. Kidner anasisitiza ukomavu wa mwongozo huu wa karibu; Goldingay anasisitiza ushauri ndani ya agano. Mungu hatupi maelekezo akiwa mbali; uhusiano unaunda utambuzi.

Lakini mwongozo hauondoi hatari mara moja. “Macho yangu yanamwelekea Bwana daima, maana ndiye atakayetoa miguu yangu katika mtego.” Macho na miguu vinawekwa pamoja. Imani inaweza kuwa na mwelekeo sahihi hata maisha yakiwa bado yamenaswa.

07

3.4 Zaburi 25:16–22 — Sala ya Mpweke Inapokuwa Sala ya Israeli

Lugha inakuwa wazi: “Unigeukie,” “mimi ni mpweke na mwenye shida,” “taabu za moyo wangu zimeongezeka.” Shida imepata nafasi ndani ya moyo.

Daudi anamwomba Mungu aangalie mateso yake, dhambi zake, na adui zake. Zaburi 25 haituruhusu kueleza kila tatizo kwa sababu moja. Maumivu mengine hutokana na watu waovu; mengine na udhaifu; mengine yanahitaji msamaha. Sala yenye hekima inaweza kuyataja yote bila kuyachanganya.

Maombi ya mwisho yanarudi kwenye tumaini: ulinde maisha yangu, uniokoe, uadilifu na unyofu vinilinde, kwa sababu ninakungoja. Wokovu haumaanishi kuwa kama adui ili tushinde adui.

Halafu shairi linatoka nje ya alfabeti yake: “Ee Mungu, umkomboe Israeli na taabu zake zote.” “Mimi” anakuwa “Israeli.” Njia ya mtu mmoja anayesali inakuwa njia ya watu wa Mungu.

08

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

09

4.1 Neema na Mwongozo Havitenganishwi

Zaburi 25 haitenganishi kusamehewa na kufundishwa. Mungu anayewasamehe wenye dhambi ndiye anayewafundisha wenye dhambi. Neema si kufuta jana tu; ni kuturudisha ili kesho iishi tofauti. Msamaha bila uanafunzi hugeuka faraja rahisi, na uanafunzi bila msamaha hugeuka jaribio la kujiokoa.

10

4.2 Kumbukumbu ya Agano Ina Nguvu Kuliko Mashtaka

Daudi anakumbuka dhambi za ujana wake, lakini anamwomba Mungu atende kwa kumbukumbu ya zamani zaidi: rehema na fadhili zake “za tangu zamani.” Kosa halikanushwi; linawekwa ndani ya simulizi kubwa ya agano ambako tabia ya Mungu inafanya ukombozi uwezekane.

11

4.3 Kungoja Ni Namna Hai ya Imani

Mkao wa Zaburi 25 ni kungoja na kutazama. Kungoja kibiblia si kujisalimisha kwa bahati. Ni kukataa njia za mkato zinazoletwa na hofu huku tukibaki makini kwa Mungu. Anayengoja anaomba, anajifunza, anatubu, anatazama, na anaendelea kutembea.

12

4.4 Ukombozi Binafsi Unakuwa Tumaini la Jumuiya

Aya ya 22 inazuia kiroho cha kujifungia. Sala ya Daudi inakuwa sala ya Israeli. Kile Mungu anachomfundisha mtu mmoja aliyejeruhiwa na kusamehewa kinaweza kuwa hekima kwa jumuiya. Ushuhuda ni neema binafsi inayogeuka tumaini la wengi.

13

5.0 Upeo wa Kibiblia na Kikristo

Zaburi 25 iko ndani ya teolojia ya Biblia kuhusu “njia.” Kumbukumbu la Torati linawaita Israeli watembee katika njia za Bwana. Zaburi 1 inatofautisha njia ya mwenye haki na ya mwovu. Mithali inawaita watu waache njia za maangamizi na kuelekea uzimani. Zaburi 25 inaongeza kwamba wanaohitaji njia sahihi ni wenye dhambi wanaohitaji rehema wanapojifunza.

Lugha ya huruma, fadhili, uaminifu, na msamaha inakumbusha Kutoka 34:6–7, ambako Bwana anafunua tabia yake ya agano baada ya uasi wa Israeli. Zaburi hii inaomba kutoka ndani ya simulizi ya kosa linalokutana na rehema ya agano.

Agano Jipya halitumi Zaburi 25 kama unabii wa moja kwa moja kuhusu Yesu. Hata hivyo Yesu anatimiza tumaini lake pana. Yeye ni Mwisraeli mwaminifu anayetembea katika njia ya Mungu, anayewafundisha wenye dhambi, kutangaza msamaha, na kuonyesha uaminifu wa agano wa Mungu. Anaposema, “Mimi ndimi njia” (Yoh. 14:6), kauli hiyo iko ndani ya ulimwengu wa Biblia unaoona maisha pamoja na Mungu kama njia.

Msalabani dhambi na jeuri vinakutana, lakini Yesu anabaki mwaminifu. Ufufuo unathibitisha njia ya utii unaomtumaini Mungu. Kwa Roho, Masihi aliyefufuka anaunda watu waliosamehewa watembee katika “upya wa uzima” (Rum. 6:4) huku wakingojea ukombozi wa uumbaji (Rum. 8:23–25).

14

6.0 Matumizi ya Maisha

1. Anza maamuzi magumu kwa kuomba uumbwe kabla ya kuomba mwelekeo. Jiulize, “Mungu ananifundisha kuwa mtu wa namna gani?” kabla ya kuuliza tu, “Ni chaguo gani litafanikiwa?”

2. Zitaje dhambi unazozikumbuka bila kuziruhusu zikupatie jina. Ungama kwa kweli, pokea rehema, kisha kataa kujenga utambulisho wako juu ya yaliyosamehewa.

3. Jizoeze kungoja bila kupooza. Jibu linapochelewa, endelea kufanya yaliyo wazi: sema kweli, timiza ahadi, tafuta ushauri, fanya kazi kwa bidii, na kataa njia za udanganyifu.

4. Tumia Maandiko kufundisha hisia zako za maadili. Kusoma kwa kawaida hujenga “njia” na “mapito” ambayo baadaye hufanya maamuzi yawe na hekima zaidi.

5. Usitafsiri kila shida kuwa adhabu. Zaburi 25 inataja adui, udhaifu, na hatia katika sala moja bila kusema kila mateso yamesababishwa na dhambi binafsi.

6. Tafuta shauri ndani ya jumuiya ya agano. Waombe waamini waliokomaa wakusaidie kutofautisha hofu, tamaa ya mafanikio, kinyongo, na hekima ya kweli.

7. Geuza ukombozi binafsi kuwa maombezi. Mungu anapokuvusha mahali pa kubanwa, waombee familia, makanisa, na jamii zinazopita katika shida zinazofanana.

15

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni uamuzi gani unaoonyesha kwamba ninataka jibu kutoka kwa Mungu kuliko ninavyotaka kuumbwa na Mungu?

2. Ni kumbukumbu gani ya kushindwa kwangu bado inazungumza kwa sauti kubwa kuliko fadhili za Mungu?

3. Ni wapi ninajaribiwa kukwepa kungoja kwa njia ya mkato inayoharibu ukweli au utii?

4. Ni “mtego” gani ulio karibu na miguu yangu unaohitaji msaada wa vitendo pamoja na sala ya kudumu?

5. Uzoefu wangu wa rehema unaweza kugeukaje kuwa tumaini kwa watu wengi wa Mungu?

16

8.0 Sala ya Mwitikio

Ee Bwana, nakuinulia maisha yangu yote. Nifundishe njia zako ninapochanganyikiwa, na unizuie nisikimbilie njia za mkato ninapochoshwa na kusubiri. Kumbuka rehema na fadhili zako; usiruhusu makosa yangu ya zamani yawe jina langu. Samehe kilichopotoka ndani yangu na uumbe unyofu. Wageukie walio wapweke na waliobanwa. Yashikilie macho yangu kwako wakati miguu yangu imenasa. Niongoze katika njia ya Yesu, na rehema unayonipa iwe tumaini kwa watu wako. Utukomboe na taabu zetu zote. Amina.

17

9.0 Dirisha la Kuelekea Kinachofuata

Zaburi 25 inaanza safari kwa kukiri dhambi, kuomba mwongozo, na kungoja ukombozi. Zaburi 26 itasikika kwa ujasiri zaidi: Daudi anamwomba Bwana achunguze uadilifu wake na anazungumza juu ya upendo wake kwa nyumba ya Mungu. Mabadiliko hayo ni muhimu. Rehema haimwachi aliyesamehewa bila umbo. Mwenye dhambi anayeomba, “Nifundishe mapito yako,” anaumbwa kuwa mwabudu anayeweza kusema, “Nimetembea katika uadilifu.” Njia ya neema inaanza kuwa maisha.

18

10.0 Bibliografia

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Portland, OR: BibleProject.

Goldingay, John. Psalms, Volume 1: Psalms 1–41. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.

Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.

Wright, N. T. How God Became King: The Forgotten Story of the Gospels. New York: HarperOne, 2012.