Rehema Inapotandika Upya Kitanda cha Mgonjwa: Zaburi 41 na Mungu Anayesimama Pamoja na Walio Dhaifu

01

1.0 Utangulizi: Tunakuwa Watu wa Aina Gani Mwingine Anapokuwa Chini?

Zaburi 41 inaanza kwa tamko la baraka: “Heri amwangaliaye maskini.” Neno la Kiebrania linaweza kumaanisha mtu dhaifu, asiyejiweza, au aliyeangushwa na hali. Kwa hiyo swali ni kubwa kuliko kutoa msaada wa fedha: je, tumejifunza kumwona mtu ambaye afya, nguvu, au ulinzi wake wa kijamii umeanguka?

Mzungumzaji mwenyewe amekuwa mgonjwa. Maadui wanangoja afe. Wageni wanasema maneno mazuri huku wakikusanya habari za kueneza. Watu wananong’ona, wanatangaza kwamba hali yake imefikia mwisho, na hata rafiki wa karibu aliyekula mkate wake anamgeuka. Udhaifu unaifunua dunia ya maadili inayozunguka kitanda cha mgonjwa.

Andiko hili linahusu udhaifu unaogeuka kuwa sifa, kwa sababu mtu anayejifunza kumwangalia aliye dhaifu anagundua kwamba Bwana naye huwaangalia walio dhaifu, huwategemeza katika mateso, husikia ungamo, hufichua usaliti, na humsimamisha aliyeokolewa mbele zake.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Zaburi ya Mwisho ya Kitabu cha Kwanza

Zaburi 41 inahusishwa na Daudi, ingawa Biblia haitupi simulizi wazi la ugonjwa huu katika maisha yake. Goldingay anaiona kama ushuhuda ambao Daudi au wafalme wa ukoo wake wangeweza kuutumia. Mistari 1–3 inatangaza heri ya anayemwangalia aliye dhaifu; mistari 4–10 inakumbuka sala ya wakati wa ugonjwa, uadui, na usaliti; mistari 11–12 inashuhudia kwamba Bwana alijibu; mstari 13 ni doxolojia inayofunga Kitabu cha Kwanza.

Kidner anaeleza mwendo wake kama kutoka “nafasi ya kusaidia” kwenda “nafasi ya kuumiza.” Udhaifu uleule unawapa watu nafasi mbili: mmoja huona na kuwa na huruma yenye hekima; mwingine huona nafasi ya kujinufaisha.

BibleProject inaweka Zaburi 35–41 katika sehemu ambayo subira na tumaini la Daudi katikati ya mateso vinakuwa mfano kwa vizazi vijavyo vinavyongoja ukombozi. Zaburi 41 pia inaturudisha Zaburi 1. Zote zinaanza kwa “Heri,” lakini Zaburi 1 inamwona mwenye heri akilitafakari fundisho la Bwana, huku Zaburi 41 ikimwona mwenye heri akimwangalia kwa hekima mtu dhaifu. Imani iliyoundwa na Torati inazaa rehema kwa watu walio katika hali tete.

03

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

04

3.1 Zaburi 41:1–3 — Hekima Inapoinama Kumwangalia Aliye Dhaifu

“Heri amwangaliaye maskini.” Kitenzi cha “kuangalia” ni zaidi ya kuona kwa macho. Kidner anakihusisha na hekima ya vitendo: mtu mwaminifu anaichunguza hali kwa makini ili ajue namna ya kujibu vizuri. Rehema haikimbilii kutoa kauli rahisi, wala haidhani kwamba kila jeraha linahitaji msaada wa aina ileile.

Baraka zinazofuata si biashara ya kiroho inayosema, “Msaidie mgonjwa mmoja, nawe hutapatwa na shida.” Zaburi inashuhudia tabia ya Bwana: huokoa, hulinda, hutegemeza, na hata “hugeuza” kitanda cha mgonjwa. Taswira ni ya karibu sana—Mungu anamwangalia mtu mahali ambapo nguvu zake zimeishia.

Watu dhaifu mara nyingi huonekana kama mzigo. Zaburi 41 inasema: angalia hapa kwa makini; simulizi lao linaweza kulifundisha kusanyiko Mungu ni wa namna gani.

05

3.2 Zaburi 41:4 — Ungamo na Ombi la Uponyaji Yanapokaa Katika Pumzi Moja

Ushuhuda unakumbuka sala hii: “Ee Bwana, unirehemu; uniponye nafsi yangu, maana nimekutenda dhambi.” Mzungumzaji hajitangazi kuwa mkamilifu. Lakini Zaburi haituruhusu kuunganisha moja kwa moja ugonjwa fulani na dhambi fulani. Goldingay anakazia kwamba tunaugua ndani ya ulimwengu uliovunjwa na dhambi, lakini hilo halitupi ruhusa ya kusema kila ugonjwa ni adhabu ya kosa la siri.

Kweli mbili zinakaa pamoja: mwabudu ni mwenye dhambi anayehitaji neema, na pia ni mgonjwa mwenye haki ya kuomba uponyaji. Kuungama hakufuti maombolezo. Rehema inahitajika kwa sababu anayeomba si mkamilifu.

06

3.3 Zaburi 41:5–8 — Chumba cha Mgonjwa Kinapogeuka Soko la Uvumi

Maadui wanauliza, “Atakufa lini, na jina lake lipotee?” Mgeni anaingia, anasema maneno matupu, anakusanya mabaya moyoni, kisha anatoka nayo nje. Chumba cha mgonjwa kinakuwa mahali pa kukusanya taarifa na kuzitumia kama silaha.

Ziara inaweza kuonekana ya huruma lakini ikawa upelelezi. Makanisa yanaweza kugeuza maombi kuwa uvumi au udhaifu wa faragha kuwa mazungumzo ya hadhara. Maadui hata wanatafsiri ugonjwa wake kama mwisho: amelala, hatainuka tena.

Mzungumzaji ameshaungama dhambi, lakini maadui wake bado wamekosea kufurahia udhaifu wake. Toba haimaanishi kukabidhi heshima yako kwa watu wenye nia mbaya.

07

3.4 Zaburi 41:9–10 — Usaliti Unapotoka Mezani

Jeraha kubwa zaidi linatoka kwa “rafiki yangu niliyemtumaini, aliyekula chakula changu.” Kula mkate pamoja ni ishara ya uaminifu, ukarimu, na uhusiano. Usaliti unauma zaidi unapotoka kwa mtu aliyelijua maisha yako kutoka ndani.

Sala inageuka: “Lakini wewe, Ee Bwana, unirehemu, uniinue.” Maadui wamesema hatainuka; mwabudu anamwomba Mungu apinge hukumu yao. Sehemu ya mwisho kuhusu kuwalipa ni ngumu. Kidner huiweka katika mamlaka ya kifalme ya Daudi ya kutenda haki na anaonyesha tofauti yake na namna Yesu alivyowajibu maadui. Goldingay pia anachunguza uwezekano kwamba Kiebrania kinaweza kuelekea katika kurejesha mahusiano yaliyo sawa badala ya kulipiza kisasi. Vyovyote vile, Zaburi inaturuhusu kuleta kiu yetu ya haki kwa Mungu badala ya kuificha nyuma ya utulivu wa bandia wa kiroho.

08

3.5 Zaburi 41:11–13 — Neno la Mwisho Linapokuwa Uwepo na Sifa

Mwabudu anajua Bwana amependezwa naye kwa sababu adui hakushangilia juu yake: “Kwa ukamilifu wangu umenitegemeza, na kuniweka mbele zako milele.” Hili halipingani na mstari 4. Ukamilifu wa kibiblia si kutokuwa na dhambi kabisa. Mtu anaweza kuwa mwenye dhambi mbele za Mungu na wakati huo huo asiwe na hatia ya mashtaka au hila za maadui.

Zawadi kuu ni uwepo: “Umeniweka mbele zako.” Zaburi ilianza na mtu anayemwangalia aliye dhaifu; sasa inaishia kwa mtu dhaifu akiwa salama chini ya macho ya Mungu.

Kisha Kitabu cha Kwanza kinafungwa: “Na ahimidiwe Bwana, Mungu wa Israeli, tangu milele hata milele. Amina na Amina.” Heri ya mwanadamu ilifungua Zaburi 41; sifa kwa Mungu inaifunga. Baada ya Torati, ufalme, maadui, dhambi, machozi, ukombozi, na kungoja, neno la mwisho ni sifa.

09

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Kwanza, rehema ni aina ya hekima. Zaburi 41 haisifu huruma isiyo na mwelekeo; inasifu uangalifu unaouliza mtu dhaifu anahitaji ulinzi gani, uwepo gani, dawa gani, faragha gani, au msaada gani wa kweli.

Pili, udhaifu hufichua tabia. Wengine huleta mkate; wengine hukusanya hadithi. Wengine hulinda heshima; wengine huhesabu faida.

Tatu, ungamo na ukamilifu vinaweza kukaa pamoja. Ukristo unapotafsiri ungamo kama kujihukumu kabisa unaupotosha neema. Tunaweza kumiliki makosa yetu halisi bila kukubali mashtaka ya uongo.

Nne, wokovu wa Mungu unaelekea kwenye uwepo. Zaburi inakwenda zaidi ya “niponye” hadi “uniweke mbele zako.” Ushirika na Mungu ndio upeo mkubwa zaidi.

10

5.0 Upeo wa Kikanoni na Kikristo

Zaburi 41:9 ina mwangwi wa wazi katika Yohana 13:18. Wakati wa chakula cha mwisho, Yesu ananukuu mstari kuhusu aliyekula mkate wake na kuinua kisigino dhidi yake, akiuweka usaliti wa Yuda ndani ya mfano wa kimaandiko wa mwenye haki anayesalitiwa.

Uhusiano huu unahitaji tahadhari. Yesu hasemi kila mstari wa Zaburi 41 ni unabii wa moja kwa moja juu yake. Mtunga-zaburi anaungama dhambi katika mstari 4; Agano Jipya halimwonyeshi Yesu kama mwenye dhambi. Badala yake, Yesu anaichukua sura ya usaliti na kuifikisha katika kilele chake: rafiki wa mezani anamgeuka Masihi.

Tofauti nayo ni muhimu. Yesu anawaosha wanafunzi miguu, anakaa nao mezani hata kivuli cha usaliti kikiwa karibu, anakataa ufalme wa kulipiza kisasi, na anapitia kifo kwenda ufufuo. Hukumu ya “hatainuka tena” inavunjwa. Mungu anamfufua Mwana aliyesalitiwa.

Kwa hiyo Zaburi 41 hutusaidia kuuona msalaba kama Mungu akiingia katika usaliti, aibu, uadui, na kushindwa kunakoonekana. Ufufuo ni kutetewa kwa Yesu, na Yesu aliyefufuka anaunda jamii inayomwona yeye katika “walio wadogo” badala ya kutumia udhaifu wao kwa faida (Math. 25:31–46).

11

6.0 Matumizi Katika Maisha

1. Fanya rehema yenye hekima. Sikiliza kwa muda wa kutosha ili ujue mtu aliye dhaifu anahitaji nini hasa.

2. Linda chumba cha mgonjwa. Taarifa za afya, ushauri, migogoro ya familia, na maombi ya watu ni amana, si sarafu ya mazungumzo.

3. Usitafsiri mateso kwa haraka. Usidhani ugonjwa unathibitisha kosa fulani la siri.

4. Ungama kwa kweli, si kwa kujifuta utu. Kubali yaliyo yako bila kubeba kila shtaka la watu wenye nia mbaya.

5. Taja usaliti bila kujisalimisha kwa kisasi. Peleka hasira kwa Mungu na uweke mipaka salama, ya kweli, na ya haki.

6. Pima urejesho kwa zaidi ya nguvu za mwili. Uliza kama mateso yanakupeleka karibu zaidi na Mungu na kukufanya mwenye huruma zaidi.

7. Ruhusu mwisho wa Zaburi uelekeze simulizi lako. Kitabu cha Kwanza kina machozi, lakini kinafungwa kwa “Amina na Amina.”

12

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni nani karibu nami aliye dhaifu, mgonjwa, mwenye huzuni, au asiye na ulinzi, na “kumwangalia” kwa hekima kungeonekanaje?

2. Je, nimewahi kuficha udadisi au uvumi chini ya jina la kumjali mtu aliye katika hali tete?

3. Ni wapi ninahitaji kuungama dhambi halisi bila kukubali hukumu ya uongo juu ya utambulisho wangu wote?

4. Ni usaliti gani bado unanivuta kuelekea kisasi, na ni mipaka gani itanisaidia kumwachia Mungu haki bila kuita uovu kuwa wema?

5. Usaliti na ufufuo wa Yesu vinabadilishaje namna ninavyoelewa udhaifu, kutetewa, na tumaini?

13

8.0 Sala ya Mwitikio

Ee Bwana, Mungu wa Israeli, nifundishe kumwona mtu aliyeangushwa na hali. Fanya rehema yangu iwe na hekima, maneno yangu yaaminike, na uwepo wangu uwe salama. Ninapokuwa dhaifu, usiniache katika kukata tamaa. Nipe ujasiri wa kuungama yaliyo yangu na kukataa yanayowekwa juu yangu kwa uongo. Ponya yaliyojeruhiwa, nilinde na wanaotumia udhaifu wangu, na unikute katikati ya maumivu ya usaliti. Kwa njia ya Yesu, Mfalme aliyesalitiwa na kufufuka, nifundishe kutafuta haki bila kuwa mkatili na kutamani kuliko zawadi zote furaha ya kusimama mbele zako. Uhimidiwe tangu milele hata milele. Amina na Amina.

14

9.0 Dirisha la Kuelekea Kinachofuata: Kutoka Kitandani hadi Kiu ya Uhamishoni

Zaburi 41 inafunga Kitabu cha Kwanza kwa Amina mbili, lakini Zaburi zinaendelea. Zaburi 42 inafungua Kitabu cha Pili kwa aina nyingine ya udhaifu: mwabudu aliye mbali na patakatifu, akimwonea Mungu kiu “kama ayala aioneavyo shauku mito ya maji.” Kitanda cha ugonjwa kinabadilishwa na mazingira ya uhamisho. Swali linabaki: Mungu yuko wapi maisha yanapopungua? Zaburi 41 inajibu kwa uwepo—“umeniweka mbele zako.” Zaburi 42–43 zitafundisha nafsi kuendelea kutumaini uwepo huo wakati unaonekana kuwa mbali sana.

15

10.0 Bibliografia

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Portland, OR: BibleProject, 2020.

BibleProject. Book of Psalms: Guide with Key Information and Resources. BibleProject.

Goldingay, John. Psalms, Volume 1: Psalms 1–41. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.

Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.

Wright, N. T. How God Became King: The Forgotten Story of the Gospels. New York: HarperOne, 2012.