Kusudi linaweza kuanza wapi wakati mipango yako imevunjika?
Andiko kuu
Jinsi Neema ya Kristo Inavyotufundisha Kujenga Maisha Yenye Maana Hata Katikati ya Uhamisho
Yeremia 29:1–14
Wakati Ramani ya Maisha Inapochanika
Watu wengi huanza maisha wakiwa na ramani, hata kama hawajawahi kuichora kwenye karatasi.
“Nitamaliza shule. Nitapata kazi. Nitajenga nyumba. Nitakuwa na familia. Nitawasaidia wazazi wangu. Nitakuwa mtu mwenye heshima katika jamii.”
Lakini maisha hayafuati kila wakati njia tuliyopanga.
Ajali inatokea. Ugonjwa unabadilisha uwezo wa kufanya kazi. Ndoa inavunjika. Biashara inaanguka. Mtu aliyempenda anafariki. Kifungo au uamuzi mbaya unabadilisha mwelekeo wa miaka mingi.
Ghafla, ramani aliyokuwa nayo haionyeshi tena mahali alipo.
Anaanza kujiuliza: “Baada ya yote yaliyotokea, bado ninaweza kuwa mtu wa maana? Je, miaka iliyopotea inaweza kurejeshwa? Mungu bado ana kusudi kwa maisha yangu?”
Katika makala iliyopita tulijifunza kwamba mahusiano yenye afya yanahitaji upendo, ukweli na mipaka. Lakini hata tunapopata watu salama wa kutembea nao, swali la kusudi linaweza kubaki.
Tunaweza kuwa na msaada wa watu, lakini tusijue tunakoelekea.
Hapo ndipo ujumbe wa Yeremia 29 unatufikia.
Mungu aliwazungumzia watu waliokuwa wamepoteza nyumba, nchi na maisha waliyoyazoea. Walikuwa Babeli, uhamishoni, katika mazingira ambayo hawakuyachagua.
Na ujumbe aliowapa haukuwa, “Fanyeni kana kwamba hakuna kilichotokea.”
Aliwaambia wajenge, wapande, waishi, waombe na watafute ustawi wa mahali walipokuwa, hata kabla hawajarudi nyumbani.
Huenda ukurasa mmoja wa maisha yako umejaa majivu, lakini Mungu hajafunga kitabu. Ndani ya Kristo, mwisho wa sura moja unaweza kuwa mwanzo wa sentensi mpya.
Yeremia 29: Tumaini Katikati ya Babeli
Yeremia 29:11 ni mojawapo ya mistari inayopendwa sana katika Biblia.
Mara nyingi tunaisoma tunapotaka kutiwa moyo kwamba kesho itakuwa bora.
Lakini ili kuelewa maana yake, tunahitaji kwanza kujua ni nani walioambiwa maneno hayo.
Yeremia alikuwa akiwaandikia watu wa Yuda waliochukuliwa uhamishoni Babeli.
Walikuwa mbali na nchi yao, chini ya utawala wa taifa jingine. Wengi walikuwa wamepoteza nyumba, mashamba, nafasi zao katika jamii na mazingira ya ibada waliyoyazoea.
Katika mazingira hayo, manabii wa uongo walikuwa wakiahidi kwamba hali hiyo itaisha haraka.
Lakini ujumbe wa Mungu kupitia Yeremia ulikuwa tofauti.
Watu walipaswa kujenga nyumba na kukaa humo. Kupanda bustani na kula matunda yake. Kuanzisha na kuendeleza familia. Kutafuta ustawi wa mji walimopelekwa na kuuombea (Yeremia 29:4–7).
Kisha Mungu akawaambia kwamba kipindi cha Babeli kingechukua muda mrefu, na kwamba angeutimiza mpango wake wa kuwarejesha kwa wakati wake (Yeremia 29:10–14).
Hilo lilikuwa tumaini lenye subira.
Mungu hakuwahakikishia kwamba mateso yao yangemalizika kesho. Wala hakusema kwamba Babeli ilikuwa mahali pazuri au kwamba uhamisho haukuwa na maumivu.
Aliwaonyesha kwamba maisha yao bado yalikuwa na maana hata mahali ambapo hawakutaka kuwepo.
Walikuwa na wajibu wa kuishi, kujenga familia, kufanya kazi na kuchangia ustawi wa jamii.
Hata walipokuwa uhamishoni, hawakuwa wameondolewa katika kusudi la Mungu.
Tumaini la kweli halisemi kwamba mazingira magumu ni mazuri. Linasema kwamba uaminifu wetu kwa Mungu unaweza kuendelea hata mazingira hayo yanapobakia bila kubadilika.
Ahadi ya Yeremia 29:11: Mungu Si Mtumwa wa Ratiba Yetu
Tunapaswa kuwa waangalifu tusije kubadilisha Yeremia 29:11 kuwa ahadi ya kwamba kila mpango wetu binafsi utafanikiwa.
Mstari huo ulikuwa sehemu ya ahadi ya Mungu kwa watu wake waliokuwa uhamishoni, kuhusu mustakabali wao kama jamii ya agano.
Haukumaanisha kwamba kila Myahudi aliyekuwa Babeli angerudi mwenyewe katika nchi yake, au angekuwa tajiri, mwenye afya na mafanikio yasiyo na maumivu.
Baadhi walikufa uhamishoni kabla ya urejesho wa taifa kutokea.
Kwa hiyo, tunapolitumia andiko hili katika maisha yetu leo, hatupaswi kusema kwamba kila ndoto yetu ni ahadi ya Mungu.
Tunajifunza jambo pana zaidi: Mungu ni mwaminifu kwa kusudi lake la ukombozi hata wakati watu wake hawajaona matokeo yake kamili.
Mtu anaweza kumwamini Mungu na bado akapoteza kazi. Anaweza kuomba na kuendelea kuhitaji matibabu. Anaweza kutubu kwa dhati lakini familia yake ikahitaji muda mrefu kujenga uaminifu.
Tumaini la Kikristo halitegemei mafanikio ya kila mpango tuliojiwekea.
Linategemea uaminifu wa Mungu.
Hata hivyo, si rahisi kusubiri. Wakati mwingine tunamwomba Mungu afungue mlango sasa, lakini mlango unabaki umefungwa.
Katika kipindi hicho, tunahitaji kukumbuka kwamba kusubiri si sawa na kuishi bila kusudi.
Watu wa Babeli waliambiwa wapande bustani. Mbegu hazizai siku zinapopandwa.
Wananchi wa uhamishoni walipaswa kujifunza kuwa waaminifu katika majira ambayo hawakuyachagua.
Na sisi tunaweza kujifunza hivyo.
Mungu hakuahidi kutimiza kila ndoto kwa ratiba yetu. Alitupa sababu ya kuwa waaminifu hata tunapoishi kati ya ahadi na utimilifu wake.
Kutoka Uhamishoni Hadi kwa Yesu: Tumaini Kubwa Kuliko Mafanikio
Historia ya Israeli haiishii katika uhamisho wa Babeli.
Mungu aliwarejesha baadhi ya watu wake katika nchi yao. Lakini kurejea kijiografia hakukumaliza tatizo la dhambi, uovu na kutokuwa waaminifu.
Manabii walikuwa wametangaza ukombozi wenye kina zaidi: moyo mpya, msamaha wa dhambi na kurejeshwa kwa uhusiano wa agano (Yeremia 31:31–34; Ezekieli 36:25–27).
Katika Yesu Kristo, ahadi hizi zinaanza kutimizwa kwa namna ya ajabu.
Yesu alitangaza kuwasili kwa Ufalme wa Mungu. Aliwakaribisha waliopotea, akawasamehe wenye dhambi na kuwarejeshea watu utu na nafasi katika jumuiya.
Lakini njia yake ya kuleta Ufalme haikupitia mafanikio ya haraka ya kisiasa au utukufu wa kibinadamu.
Ilipitia msalaba.
Kwa macho ya watu, msalaba ulikuwa mwisho wa matumaini. Wanafunzi walikuwa wametarajia mambo mengi kutoka kwa Yesu, lakini kifo chake kilionekana kuyazika matarajio yao (Luka 24:13–21).
Kisha, siku ya tatu, Mungu alimfufua.
Ufufuo haukufuta ukweli kwamba Yesu alikuwa ameteswa na kuuawa. Ulitangaza kwamba mauti na uovu havikuwa na mamlaka ya mwisho juu yake.
Kwa sababu hiyo, tumaini la Kikristo ni kubwa kuliko kurudishiwa kazi, kujenga nyumba au kufanikiwa katika biashara.
Hayo yanaweza kuwa mambo mema tunayoyaomba na kuyafanyia kazi. Lakini mwisho wa kusudi la Mungu ni kurejesha uumbaji wake na kuishi pamoja na watu wake katika ulimwengu uliofanywa upya (Warumi 8:19–23; Ufunuo 21:1–5).
Ndiyo maana mtume Paulo anasema kwamba hakuna kazi ya uaminifu katika Bwana iliyo bure (1 Wakorintho 15:58).
Ufufuo wa Yesu unatufundisha kwamba maisha yetu hayapimwi kwa mafanikio ya leo pekee, bali kwa kushiriki katika kazi ya Mungu inayokwenda kuelekea uumbaji mpya.
Kusudi Si Fumbo la Siri Wala Jukwaa la Umaarufu
Watu wengine wanaishi kwa hofu wakijiuliza, “Je, nimekosea kusudi la maisha yangu?”
Wanafikiri kwamba Mungu ameficha kazi moja, mji mmoja au nafasi moja ambayo lazima waigundue. Wakikosea uamuzi mmoja, basi maisha yao yote yameharibika.
Lakini Biblia inatupa msingi mpana zaidi wa kusudi.
Tumeumbwa kumjua na kumpenda Mungu, kuwapenda wengine, kutenda haki, kupenda rehema na kutembea kwa unyenyekevu (Mika 6:8; Mathayo 22:37–40).
Katika Kristo tumeumbwa kwa ajili ya matendo mema (Waefeso 2:8–10), na Roho Mtakatifu hutufanya tufanane na Yesu (Warumi 8:28–29).
Ndani ya wito huo, kuna njia nyingi za kuutumikia Ufalme wa Mungu.
Mkulima anaweza kumtukuza Mungu kwa kutunza ardhi na kufanya kazi kwa uaminifu. Mwalimu anaweza kushiriki katika kazi ya Mungu kwa kumfundisha mtoto. Fundi anaweza kutengeneza vifaa vinavyowasaidia wengine. Mhudumu wa afya anaweza kutunza walio dhaifu. Mzazi anaweza kujenga maisha ya watoto kwa upendo na ukweli.
Na mtu anayejenga upya maisha yake baada ya kifungo anaweza kuanza kwa kutimiza ahadi moja, kujifunza ujuzi, kuacha mwenendo wenye madhara au kusaidia jirani.
Kusudi si lazima liwe jukwaa kubwa linaloonekana na maelfu ya watu.
Mara nyingi huanza katika mahali ambapo Mungu ametuweka leo.
Kazi ndogo ya uaminifu inaweza kuwa na thamani kubwa kuliko nafasi yenye umaarufu inayotumiwa kwa ubinafsi.
Kusudi la Kikristo si kuwa mtu maarufu. Ni kuwa mtu anayefanana na Kristo na kuwa baraka katika nafasi aliyopo.
Ndoto Iliyovunjika Inahitaji Kuombolezwa, Si Kufichwa
Tunapozungumzia tumaini, kuna hatari ya kutumia maneno ya faraja haraka mno.
Mtu amefiwa na mwenza wake, halafu anaambiwa, “Usilie, Mungu ana mpango.”
Mwingine amepoteza miaka mingi gerezani, anaambiwa, “Sahau yaliyopita, anza upya tu.”
Lakini si kila kilichopotea kinaweza kurudishwa kama kilivyokuwa.
Muda umepita. Mtu amefariki. Mwili umebadilika. Uhusiano umefikia mwisho. Fursa fulani imefungwa.
Tumaini la Kikristo halihitaji tujifanye kwamba hasara hiyo haikuwa ya kweli.
Yesu mwenyewe alilia mbele ya kaburi la Lazaro (Yohana 11:35). Zaburi zinatupa nafasi ya kuleta machozi na maswali mbele za Mungu.
Tunaweza kusema, “Nilitamani maisha yangu yaende tofauti.”
Huo si ukosefu wa imani.
Ni ukweli wa maombolezo.
Baada ya kutaja na kuomboleza tulichopoteza, tunaweza kuanza kuuliza swali jipya: “Kwa kile kilichobaki, ninaweza kuishi kwa uaminifu namna gani?”
Swali hilo halifuti maumivu.
Linafungua nafasi ya kuendelea.
Na ikiwa mtu anapoteza hamu ya kuishi, anasema maisha hayana maana au ana mawazo ya kujiumiza, hatupaswi kumwambia tu awe na tumaini. Anahitaji kusikilizwa na kupatiwa msaada wa haraka unaofaa.
Tumaini halipingi machozi. Linatupa sababu ya kuendelea kutembea hata machozi yanapokuwa bado hayajakauka.
Mbao Tatu: Kusudi Linaanza na Kilicho Mkononi
Fikiria mfano wa Baraka, mtu aliyetoka gerezani akitamani kuanzisha biashara kubwa ya useremala.
Ana ndoto ya kuwa na warsha, mashine na wafanyakazi.
Lakini hana mtaji wa kutosha. Familia yake bado haijamwamini, na haoni namna ya kuanza.
Anakata tamaa.
Siku moja mshauri wake anamuuliza, “Una nini sasa?”
Baraka anataja vitu alivyo navyo: ujuzi wa msingi wa useremala, nyundo, msumeno, mbao tatu na rafiki mwenye nafasi ndogo nyuma ya nyumba.
Mshauri anamwambia aanze na hivyo.
Baraka anatengeneza viti viwili. Anauza kimoja, anatunza sehemu ya fedha kwa ajili ya vifaa na kutumia sehemu nyingine kusaidia mahitaji ya nyumbani.
Anaanza kuandika matumizi yake. Anaendelea kujifunza. Anakubali kazi ndogo.
Baada ya muda, watu wanaanza kuona uaminifu wake.
Hajafungua bado warsha kubwa. Lakini tayari ameanza kuishi katika kusudi.
Mfano huu wa maisha unatukumbusha jambo moja: kusudi halianzi kila kitu kinapokuwa tayari.
Linaweza kuanza kwa ujuzi mmoja, saa moja ya kazi, kiasi kidogo cha fedha, mtu mmoja wa kusaidia au nafasi ndogo ya kuhudumu.
Yesu alifundisha kwamba uaminifu katika mambo madogo una maana (Luka 16:10).
Kwa hiyo, hatupaswi kudharau mwanzo mdogo kwa sababu bado hatujaona matokeo makubwa.
Hata hivyo, kuanza kidogo hakumaanishi kuacha kupanga.
Ndoto inaweza kusema, “Nataka kuwa fundi.” Mpango unauliza, “Nitapata wapi mafunzo? Nitahitaji vifaa gani? Nitafanya nini wiki hii?”
Ndoto inaweza kusema, “Nataka kujenga tena uaminifu wa familia.” Mpango unauliza, “Ni ahadi gani moja ninayoweza kuitimiza leo?”
Usidharau mbao tatu ulizo nazo kwa sababu bado huna warsha. Huenda hapo ndipo hatua yako ya kwanza ya uaminifu inaanzia.
Tumaini Linahitaji Miguu: Kazi, Malengo na Jumuiya
Mtu mwenye tumaini hahitaji kukaa akisubiri maisha yaanze.
Anaweza kuomba na pia kufanya kazi. Anaweza kumtumaini Mungu na kujifunza ujuzi mpya. Anaweza kutamani mafanikio ya baadaye huku akitunza fedha kidogo aliyo nayo leo.
Biblia inatufundisha kwamba kazi ilikuwa sehemu ya wito wa mwanadamu tangu uumbaji (Mwanzo 2:15). Dhambi iliifanya kazi kuwa ngumu zaidi, lakini haikuondoa thamani yake.
Kwa hiyo, kazi halali ya kiwango kidogo si aibu.
Kinyume chake, njia za mkato zinazotegemea udanganyifu, kamari, mikopo isiyoeleweka au ahadi za utajiri wa haraka zinaweza kumrudisha mtu katika utumwa mwingine.
Tumaini la kiuchumi linahitaji nidhamu: kujifunza, kutunza kumbukumbu, kupanga matumizi, kuweka akiba inapowezekana, kulipa deni kwa mpango na kutumia rasilimali kwa uaminifu.
Pia tunahitaji malengo yanayowezekana.
Badala ya kutaka kubadili maisha yote kwa wiki moja, tunaweza kupanga hatua za siku thelathini na siku tisini.
Katika siku thelathini, unaweza kutambua ujuzi unaohitaji, kutafuta mshauri, kuanza mafunzo au kuchukua hatua ya kuimarisha afya na mahusiano.
Katika siku tisini, unaweza kutathmini maendeleo, kubadili mpango na kuongeza jukumu moja linalowezekana.
Hatupaswi pia kujilinganisha kila wakati na mafanikio ya wengine. Tunaweza kuona biashara yao, nyumba yao au huduma yao, lakini tusione miaka ya majaribu, msaada waliopokea au makosa waliyofanya njiani.
Na safari hii haipaswi kujengwa peke yetu.
Watu wenye hekima wanaweza kutusaidia kutambua vipawa, kutuonya tunapokosea, kutuunganisha na fursa na kututia moyo tunapochoka.
Katika Wafilipi 1:3–11, Paulo anatambua kwamba kazi njema ya Mungu inaendelea ndani ya jumuiya ya waamini. Huu si mradi wa mafanikio ya mtu mmoja pekee.
Tumaini linatupa upeo. Kusudi linatupa mwelekeo. Uaminifu wa kila siku unatupa hatua za kutembea.
Muhtasari wa Uchambuzi: Mungu Hajaifunga Hadithi
Yeremia 29 inatufundisha kwamba watu wa Mungu wanaweza kuendelea kuishi kwa kusudi hata wakiwa katika mazingira ambayo hawakuyachagua.
Israeli walikuwa Babeli, lakini Mungu aliwaita kujenga, kupanda, kuomba na kutafuta ustawi wa jamii huku wakisubiri urejesho aliouahidi.
Katika Yesu Kristo, tunapata tumaini kubwa zaidi kuliko kurudi katika nchi au kufanikiwa katika miradi yetu. Kupitia msalaba na ufufuo, Mungu ameanza kazi ya uumbaji mpya.
Kusudi letu leo ni kushiriki katika kazi hiyo kwa kumpenda Mungu, kuwahudumia wengine, kutenda haki na kufanya kazi kwa uaminifu.
Hatuwezi kurudisha kila tulichopoteza. Wala hatuwezi kuhakikisha kwamba kila ndoto itatimia.
Lakini tunaweza kuomboleza kwa ukweli, kutambua kile kilichobaki na kuanza tena kwa hatua zinazowezekana.
Mungu anaweza kuwa anaendelea kufanya kazi ndani yetu hata wakati maendeleo yanaonekana madogo.
Kusudi lako si lazima lisubiri mazingira kamili. Linaweza kuanza leo, kwa kile kilichobaki mikononi mwako.
Matumizi Katika Maisha: Anza Upya kwa Hatua Ndogo
- Kubali hali yako ya sasa. Andika kwa uaminifu mahali ulipo, kile kilichopotea na mambo yanayohitaji kushughulikiwa.
- Omboleza bila kujificha. Taja maumivu na ndoto zilizovunjika; tafuta mtu salama wa kukusikiliza.
- Tambua “mbao tatu” ulizo nazo. Andika vipawa, ujuzi, muda, vifaa, watu na fursa zinazopatikana sasa.
- Chagua lengo moja la siku 30. Liwe la wazi, linalowezekana na lenye hatua ya kwanza unayoweza kuchukua wiki hii.
- Andaa mwelekeo wa siku 90. Tafuta mshauri, weka kumbukumbu za maendeleo, tathmini mpango na urekebishe bila kujidhalilisha.
- Usitumie ahadi za kiroho kama sababu ya kuacha matibabu, kukimbia majukumu au kuingia katika miradi hatari ya utajiri wa haraka.
Maswali ya Kutafakari
- Ni ndoto gani iliyovunjika ambayo bado ninahitaji kuiomboleza kwa ukweli?
- Ni “mbao tatu” zipi—kipawa, ujuzi, muda, mtu au fursa—ambazo nimekuwa nikizidharau kwa sababu bado si warsha kamili?
- Ni tendo gani moja la uaminifu ninaweza kufanya wiki hii ili kuishi katika kusudi la Mungu hapa nilipo?
Sala ya Safari
Baba wa mbinguni,
Ninakuletea ndoto zangu zilizovunjika, miaka ambayo nilidhani imepotea na maswali ambayo bado hayajapata majibu.
Unajua mambo ambayo hayatarudi kama yalivyokuwa, na unajua maumivu ninayobeba.
Nipe ujasiri wa kuomboleza bila kupoteza tumaini.
Bwana Yesu, kupitia msalaba na ufufuo wako, umetufungulia maisha mapya. Nifundishe kuona kwamba thamani yangu haipimwi kwa mafanikio niliyoyapata au fursa nilizopoteza.
Roho Mtakatifu, nionyeshe kile ulicho nacho kwa ajili yangu leo. Nisaidie kutambua vipawa, watu na nafasi za huduma ambazo nimekuwa nikizidharau.
Nipe unyenyekevu wa kuanza kidogo, nidhamu ya kuendelea na hekima ya kukataa njia za mkato.
Ninapongoja milango ifunguke, nifundishe kupanda mbegu za uaminifu mahali nilipo.
Ninapochoka, niunganishe na watu salama watakaonisaidia kusimama tena.
Leo nachagua tumaini badala ya kukata tamaa, uaminifu badala ya kusubiri bila kutenda, na kusudi badala ya kujilinganisha.
Katika jina la Yesu Kristo. Amina.
Dirisha la Makala Inayofuata
Makala 11: Kutoka Pembeni Kuingia Katika Familia ya Mungu — Uponyaji wa Upweke na Kutengwa
Tumaini linatupa upeo. Kusudi linatupa mwelekeo. Lakini hatuitwi kutembea kuelekea huko peke yetu.
Mtu anaweza kuwa na malengo na bado akajisikia kwamba hakuna anayemwona, anayemsikiliza au anayemhitaji.
Katika makala inayofuata, tutachunguza Zaburi 68:4–6 na kujifunza jinsi Mungu anavyowakaribisha walio wapweke katika familia yake, na namna ya kujenga ukaribu wenye afya, usalama na uaminifu.
Soma makala inayofuata: Kutoka Pembeni Kuingia Katika Familia ya Mungu: Uponyaji wa Upweke na Kutengwa
Orodha ya Vyanzo
- Mwakalindile, Enos. Kutembea Katika Uhuru: Safari ya Urejesho wa Maisha Katika Kristo. Toleo la kwanza, 2026. Sura ya 10: Tumaini na Kusudi.
- Biblia Takatifu: Mwanzo 2:15; Yeremia 29:1–14; 31:31–34; Ezekieli 36:25–27; Mika 6:8; Zaburi 13; 68:4–6; Mathayo 22:37–40; Luka 16:10; 24:13–35; Yohana 11:35; Warumi 8:19–29; 1 Wakorintho 15:20–23, 58; Waefeso 2:8–10; Wafilipi 1:3–11; Ufunuo 21:1–5.
Kuwa wa kwanza kuacha maoni.