Nyasi Inaponyauka: Zaburi 37 na Ujasiri wa Polepole wa Kusubiri

01

1.0 Utangulizi

Mojawapo ya mapambano yanayochosha imani ni kuwaona watu wasio waadilifu wakifanikiwa. Uovu haupo tu; wakati mwingine unaonekana kufanya kazi. Mtu katili anapata ushawishi, fedha, ardhi, au heshima huku anayejitahidi kutembea kwa uaminifu akijisikia amesahaulika au amesukumwa pembeni. Zaburi 37 inaingia moja kwa moja katika joto hilo la ndani kwa amri inayorudiwa: usikasirike kwa sababu ya watenda mabaya. Wazo la Kiebrania lina picha ya moyo unaopata “joto” kwa kile unachokiona.

Dawa yake si kujifanya tatizo halipo, bali kubadilisha mahali tunapotazama. Mtumaini Bwana, tenda mema, jifurahishe katika yeye, mkabidhi njia yako, nyamaza, subiri, jiepushe na uovu, shika njia yake, na ukimbilie kwake. Huu si uvivu wa kiroho. Ni malezi ya mtu anayekataa kuruhusu uovu uchague mbinu zake.

Andiko hili linahusu kujilinganisha kwa hofu kunakogeuka kuwa uaminifu wenye subira, kwa sababu mafanikio ya sasa ya waovu hayapaswi kuandika upya tabia ya wenye haki. Zaburi 37 inatufundisha kuishi kwa kutegemea kesho ya Mungu wakati leo bado inaonekana kutotenda haki.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Zaburi 37 ni zaburi ya hekima iliyopangwa kwa alfabeti ya Kiebrania. Badala ya kumlilia Mungu, inamfundisha msomaji. Goldingay anaiona kama hotuba inayofanana na Mithali: amri zina sababu, waaminifu na wasio waaminifu wanalinganishwa, uzoefu unatumiwa, na ahadi ya kumiliki nchi inarudiwa. Muundo wake unaleta mpangilio katika hekima inayorudia mada zake, ukisisitiza kuwa machafuko si neno la mwisho.

Kidner anasisitiza kuwa Zaburi 37 ni maelezo muhimu ya heri ya tatu ya Yesu. Mwanzo wake unafundisha “roho tulivu”: tazama mbele, tazama juu, na tenda mema badala ya kuteketezwa na hasira. Swali lake la kichungaji ni hili: waaminifu wataishije wakati wale wanaowatumia wengine wanaonekana kuwa na nguvu zaidi?

Ndani ya Kitabu cha Kwanza, Zaburi 37 iko katika Zaburi 35–41. Baada ya kilio cha haki cha Zaburi 35 na fadhili za Bwana katika Zaburi 36, Zaburi 37 inauliza jinsi ya kuishi wakati haki bado haijaonekana kikamilifu. Pia inarudisha sauti za Zaburi 1—wenye haki na waovu, “njia,” Torati moyoni, mti unaostawi, na mwisho wa waovu.

03

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

04

3.1 Zaburi 37:1–11 — Usiruhusu Uovu Uutie Moyo Joto

Sehemu ya kwanza inatoa msururu wa vitenzi kwa moyo ulio chini ya shinikizo: usikasirike; mtumaini; tenda mema; kaa; jifurahishe; mkabidhi; nyamaza; subiri. Waovu ni kama nyasi. Ukijani wao ni halisi, lakini ni wa muda. Kwa hiyo wenye haki hawapaswi kupima mafanikio kwa kung’aa kwake bali kwa kudumu kwake.

“Mtumaini Bwana, ukatende mema” inaunganisha imani na maadili. Imani inayotufanya kuiga uovu si imani ya kibiblia. “Jifurahishe katika Bwana” si ruhusa ya kila tamaa binafsi; ni kumfanya Bwana mwenyewe kuwa kitovu cha tamaa mpaka moyo uachiliwe kutoka katika utumwa wa kujilinganisha.

Aya ya 5 inatupa picha ya kuviringisha njia yetu juu ya Bwana. Kazi, sifa, kutetewa, na kesho vinatoka mikononi iliyokaza na kuwekwa kwake. Kisha anasema, “Nyamaza mbele za Bwana, ukamngojee.” Kidner anaonyesha kwamba huu ni ukimya wa kusubiri, si kutofanya lolote. Mtu anakataa kujitetea kwa hasira kwa sababu anaamini Mungu bado anatenda.

Kilele ni aya ya 11: wanyenyekevu watairithi nchi na kufurahia wingi wa shalom. Wanyenyekevu si watu wasiokuwa na nguvu; ni wale wanaochagua imani yenye subira badala ya kuinyakua kesho kwa mbinu za waovu.

05

3.2 Zaburi 37:12–20 — Wenye Nguvu Si Salama Kama Wanavyoonekana

Sasa waovu wanapanga njama, wanasaga meno, wanachomoa upanga, na kupinda upinde dhidi ya dhaifu na maskini. Zaburi 37 haijidanganyi: uovu unaweza kuwa na mfumo, mpango, na jeuri.

Hata hivyo, Bwana anamcheka mwovu kwa sababu anaiona siku ambayo mwovu haioni. Silaha iliyokusudiwa kumwangusha mnyonge inageuka kuwa sehemu ya kuanguka kwa mwenye jeuri. Jeuri hubeba mbegu za kujiharibu yenyewe.

Aya ya 16 inasema kidogo alicho nacho mwenye haki ni bora kuliko wingi wa waovu. Hii si kuutukuza umaskini; ni kufunua usalama wa uongo. Kama Bwana anamshikilia mtu, “kidogo” si sawa na kuachwa. Kama dhuluma ndiyo msingi, “wingi” si sawa na kudumu.

Zaburi pia inataja nyakati mbaya na njaa. Imani haimaanishi misimu migumu itatoweka. Bwana “anazijua siku” za watu waaminifu; maisha yao yanaendelea kuwa ndani ya uangalizi wake hata mazingira yanapoyumba.

06

3.3 Zaburi 37:21–26 — Anayeshikiliwa na Mungu Anakuwa Mkarimu

Jaribio muhimu la haki linaonekana hapa: ukarimu. Mwenye haki ni mwenye neema na hutoa. Mtu anayeshikiliwa na Mungu hageuzi usalama kuwa ubinafsi; baraka inakuwa nafasi ya kushiriki katika mema ya mwingine.

Aya 23–24 zinaongeza uhalisia: mtu mwaminifu anaweza kuanguka. Zaburi 37 haisemi wenye haki hawapati hasara, aibu, ugonjwa, au kuporomoka. Inasema kuanguka si hukumu ya mwisho, kwa sababu Bwana anamshika mtu mkono.

Aya ya 25—“Nalikuwa kijana, sasa ni mzee”—ni ushuhuda, si fomula ya kumhukumu kila anayeteseka. Goldingay anakumbusha kwamba zaburi tayari imekiri wenye haki wanaweza kuanguka na kuonekana wameachwa kwa muda. Ujumbe wake ni wa ujasiri: usifanye kipindi cha shida kuwa tafsiri ya mwisho ya uaminifu wa Mungu.

07

3.4 Zaburi 37:27–34 — Shika Njia Unapongojea Matokeo

“Jiepushe na uovu, ukatende mema” inarudi kwa sababu kusubiri kunaweka shinikizo juu ya tabia. Dhuluma ikidumu, jaribu si kukata tamaa tu; ni kuanza kuiga adui. Zaburi inakataa hilo. Torati ya Mungu iko moyoni mwa mwenye haki; kwa hiyo kinywa kinazungumza hekima na hatua zinakuwa thabiti.

Mwovu anaweza hata kutumia mamlaka ya kisheria dhidi ya mwenye haki, lakini Bwana hamwachi kabisa mikononi mwao. Aya ya 34 inaunganisha mambo mawili: umngojee Bwana na ushike njia yake. Tumaini lina umbo. Linatembea.

08

3.5 Zaburi 37:35–40 — Mtazamo Mrefu Hubadilisha Tunachokiita Kudumu

Mwalimu anakumbuka kumwona mwovu wa kutisha akistawi kama mti uliokita mizizi. Baadaye mtu huyo alikuwa ametoweka. Kinachoonekana kuwa na mizizi kinaweza kuwa cha muda; kinachoonekana dhaifu kinaweza kuwa na kesho.

Zaburi inamaliza kwa kutuambia tumtazame mtu mwenye ukamilifu, mnyofu, mtu wa amani. Mtu huyo ana wakati ujao. Lakini wakati ujao wa waovu hukatiliwa mbali. Hatimaye alfabeti nzima ya hekima inafika kwenye chanzo kimoja: “wokovu wa wenye haki hutoka kwa Bwana.” Yeye ni ngome yao wakati wa taabu; anasaidia, anaokoa, na kuponya kwa sababu wanamkimbilia.

09

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Kwanza, subira ya kibiblia inapinga kuiga uovu. Wivu unaweza kumgeuza aliyejeruhiwa kuwa nakala ya mtesi wake. Kwa hiyo “usikasirike” inalinda utakatifu sawa na inavyolinda utulivu wa moyo.

Pili, usalama uko kwa Bwana, si katika faida inayoonekana. Ardhi, chakula, heshima, na uthabiti vina umuhimu, lakini ukweli mkuu ni nani anayemshikilia mtu. Katika zaburi Bwana ndiye anayetenda, anashikilia, anajua, analinda, anainua, anasaidia, na kuokoa.

Tatu, urithi wa wanyenyekevu ni wa kijamii. Ahadi ya nchi inahusu nafasi ambayo familia na jamii zinaweza kuishi bila kunyang’anywa na wenye nguvu. Jibu la mwenye haki kwa baraka ni ukarimu. Haki ya Mungu haitengenezi kundi jingine la washindi wenye tamaa; inatengeneza nafasi ambamo dhaifu wanaweza kuishi katika shalom.

Nne, Zaburi 37 inatufundisha mtazamo mrefu bila kukataa maumivu ya sasa. Imeandikwa kwa sababu maisha yanaweza kuonekana kupinga ujumbe wake. Imani ya hekima haijifanyi kwamba kila jambo limekwisha suluhishwa; inakataa kuyafanya mafanikio ya sasa ya dhuluma kuwa tafsiri ya mwisho ya historia.

10

5.0 Upeo wa Kikanoni na Kikristo

Zaburi 37 inarudi hadi Zaburi 1 na kusonga mbele hadi mafundisho ya Yesu. Zaburi 1 inalinganisha mwenye haki aliyepandwa imara na makapi ya waovu; Zaburi 37 inarudia tumaini hilo baada ya maombolezo mengi kuonyesha ugumu wa maisha. Hii ni hekima iliyopita katika machozi.

Yesu anachukua moja kwa moja Zaburi 37:11 katika Heri: “Heri wenye upole; maana hao watairithi nchi” (Math. 5:5). Hasifu udhaifu kwa sababu ya udhaifu. Anatangaza ufalme wa Mungu kwa watu wanaokataa kuwatawala wengine kama njia ya kufikia kesho. Mathayo 6:33 pia inawaita wanafunzi watafute kwanza ufalme wa Mungu na haki yake badala ya kuruhusu hofu ichague maamuzi yao.

Yesu anaonyesha ufalme huu wa upole. Anakataa njia za jeuri, anajikabidhi kwa Baba, anateseka chini ya mamlaka isiyo ya haki, na anathibitishwa katika ufufuo. Msalaba unaonyesha mwenye haki mikononi mwa waovu; ufufuo unatangaza kwamba mikono hiyo haina umiliki wa kesho. Ndani yake urithi unapanuka kuelekea uumbaji uliorejeshwa.

Kwa hiyo kanisa halisomi Zaburi 37 kama fomula ya utajiri wala kama ruhusa ya kukaa kimya mbele ya dhuluma. Ni nidhamu ya ufalme: pinga wivu, kataa kisasi, tenda mema, gawa rasilimali, na mtumaini Mungu anayewainua walioanguka.

11

6.0 Matumizi ya Maisha

1. Tambua kinachokupa “joto” moyoni. Taja mtu, mfumo, au mafanikio yanayochochea wivu au hasira yako mara kwa mara.

2. Badili kujilinganisha kwa tendo la imani: omba, fanya jambo moja jema, na kataa msukumo mmoja wa kulipiza kisasi.

3. Mkabidhi Mungu “njia” yako. Andika kazi, sifa, uhusiano, au matokeo unayojaribu kuyadhibiti.

4. Jifunze kunyamaza kabla ya kutenda. Kusubiri kunaweza kujumuisha kuripoti dhuluma, kutafuta ushauri, kupanga kwa hekima, au kuweka mipaka; si lazima iwe kisasi cha haraka.

5. Geuza baraka kuwa ukarimu. Jiulize ni nani anaweza kuinuliwa heshima yake kupitia utoaji, mkopo wa haki, ushauri, au utetezi wako.

6. Usitafsiri kuanguka kuwa kuachwa milele. Tafuta msaada, sema ukweli kuhusu hasara, na ruhusu wengine wakushike mkono unapoinuka.

7. Pima mafanikio kwa matunda ya baadaye. Usiulize tu, “Je, linafanya kazi sasa?” bali, “Litanizalisha kuwa mtu gani na jamii gani?”

12

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Mafanikio ya nani yananijaribu zaidi kuhoji thamani ya uaminifu?

2. Ni amri ipi katika aya 3–7—kutumaini, kutenda mema, kujifurahisha, kukabidhi, kunyamaza, kusubiri—ni ngumu zaidi sasa?

3. Ni wapi ninajaribiwa kupambana na dhuluma kwa roho au mbinu zilezile ninazozikataa?

4. Rasilimali nilizo nazo zinawezaje kuwa baraka kwa mtu aliye dhaifu zaidi?

5. Ingekuwaje kuishi wiki hii kana kwamba Bwana, si faida inayoonekana, ndiye mwenye kesho?

13

8.0 Sala ya Mwitikio

Bwana, dhuluma inapoonekana yenye nguvu, linda moyo wangu usiwake kwa wivu. Nifundishe kukutumaini na kutenda mema. Panga upya tamaa zangu mpaka nifurahie wewe kuliko kujilinganisha au kudhibiti. Naiviringisha njia yangu juu yako: mipango, jina, hofu, na kesho yangu. Nishike mkono ninapoanguka. Usiniache niige wale wanaowaumiza wengine. Kila unachoweka mikononi mwangu kifanye kuwa baraka kwa dhaifu. Kupitia Yesu, Mfalme mpole aliyefufuka, nifundishe kusubiri bila uvivu, kutenda bila kisasi, na kuamini haki yako ina kesho. Amina.

14

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 37 inafundisha moyo usiteketezwe na hasira unapongojea haki. Zaburi 38 inaondoa wazo kwamba imani yenye subira hutengeneza maisha mepesi. Sala inayofuata inaingia katika maumivu ya mwili, hatia, kutengwa, na macho ya maadui. Mwalimu wa Zaburi 37 anasema, “Usiruhusu waovu waamue njia yako”; mwombaji wa Zaburi 38 anauliza imani inasikikaje wakati mwili na dhamiri vinaanguka pamoja.

Mtazamo mrefu sasa unaingia chumba cha mgonjwa. Kusubiri lazima kujifunze kuomboleza.

15

10.0 Bibliografia

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Portland, OR: BibleProject.

Goldingay, John. Psalms, Volume 1: Psalms 1–41. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.

Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.

Wright, N. T. How God Became King: The Forgotten Story of the Gospels. New York: HarperOne, 2012.