Mto Unapokuwa Mpana Kuliko Dhambi: Zaburi 36 na Ulimwengu wa Fadhili za Mungu

01

1.0 Utangulizi: Ni Sauti Ipi Inayoufundisha Moyo Kuona?

Kujidanganya, Wingi wa Mungu, na Nuru Inayotuwezesha Kuona

Uharibifu wa mwanadamu mara nyingi hauanzi hadharani. Huanza kwa simulizi tunalojisimulia: kwa nini makubaliano fulani na dhambi ni ya lazima, kwa nini tamaa yetu inastahili ruhusa, kwa nini maumivu ya mwingine si jukumu letu, au kwa nini matokeo mabaya hayatatufikia. Tafsiri ya siri hugeuka mwenendo.

Zaburi 36 inaanza ndani ya chumba hicho. “Uasi hunena moyoni mwa mwovu.” Dhambi inaonekana kama nabii anayetoa ujumbe. Inajipendekeza, inapotosha namna ya kuona, kisha inatoka nje kupitia maneno ya hila, mipango ya usiku, na njia ambayo haikatai tena uovu.

Halafu shairi linaangalia juu: “Ee Yahweh, fadhili zako zafika mbinguni.” Kujidanganya kwa mwanadamu ni kidogo; upendo wa agano wa Mungu ni mpana. Watu wanapata kimbilio chini ya mabawa yake, wanashibishwa na wingi wa nyumba yake, wanakunywa katika mto wake, na kugundua chemchemi ya uzima.

Andiko hili linahusu moyo unaojipendekeza kufundishwa upya na wingi wa Mungu, kwa sababu dhambi huufanya ukweli kuwa mdogo mpaka nafsi iwe kipimo chake yenyewe, lakini fadhili za Yahweh hufungua ulimwengu wa kweli, kimbilio, uzima, na nuru.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Kutoka Sauti za Uadui Hadi Moyo Unaozizalisha

Zaburi 36 inahusishwa na Daudi, “mtumishi wa Yahweh,” cheo kinachoonekana pia katika kichwa cha Zaburi 18. BibleProject inaweka Zaburi 35–41 katika mwendo wa mwisho wa Kitabu cha Kwanza, ambako uvumilivu na tumaini la Daudi katikati ya mateso vinakuwa mfano kwa vizazi vinavyongojea ukombozi.

Zaburi 35 ilikuwa imejaa mashahidi wa uongo, maneno ya uovu, na maadui wanaoshangilia. Zaburi 36 inakwenda nyuma ya matendo hayo na kuuliza ni ulimwengu gani wa ndani unaoyazalisha. Suala si tena tu kile maadui wanachosema, bali kile uasi unachosema ndani yao.

Goldingay anaona sehemu tatu: aya 1–4 zinaeleza mtu asiye mwaminifu; aya 5–9 zinasifu uaminifu na utoaji wa Yahweh; aya 10–12 zinageuza sifa kuwa sala. Kidner anaiona kama zaburi ya tofauti kali—uovu wa mwanadamu ukikabiliwa na wema wa Mungu wenye sura nyingi.

Zaburi 37 itauliza waaminifu waishi vipi wakati waovu bado wanaonekana kustawi. Zaburi 36 inaweka msingi wa kungoja huko: moyo wa mwovu si ukweli wa mwisho. Tabia ya Yahweh ndiyo ya mwisho.

03

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

04

3.1 Zaburi 36:1–4 — Dhambi Inapoanza Kuhubiri

Maneno ya mwanzo yanashangaza: kwa maana halisi, “tamko la uasi.” Kwa kawaida tamko la namna hii linahusishwa na Mungu au nabii. Hapa uasi umegeuka mhubiri. Iwe Kiebrania kigumu kinaweka tamko hili moyoni mwa mtunga zaburi au moyoni mwa mwovu, jambo kuu ni hili: uovu una sauti ya ndani.

Ujumbe wake wa kwanza ni, “Hamna hofu ya Mungu mbele ya macho yake.” Kumcha Mungu kunatoweka katika uwanja wa kuona. Kidner analinganisha hali hii na Zaburi 16:8, “Nimemweka Yahweh mbele yangu daima.” Kile tunachoweka mbele ya macho huunda upeo wa maamuzi yetu.

Aya ya 2 inataja kujipendekeza. Mwovu anajidanganya kuhusu kama kosa lake litagunduliwa na kuchukiwa. Kisha upotoshaji unaingia kinywani: maneno yanakuwa ya kudhuru na ya hila. Hekima na wema vinaachwa pamoja. Goldingay anasisitiza uhusiano wake: ujanja unaopata faida kwa kumuumiza mwingine si hekima.

Aya ya 4 inaleta mchakato huu kitandani na barabarani. Uovu unapangwa faraghani na kutekelezwa hadharani. Mtu huyo “hakatai uovu.” Kuanguka kimaadili kunahusisha hata kupoteza msukumo wa ndani uliokuwa unakataa jambo baya.

05

3.2 Zaburi 36:5–6 — Kamera Inapoinuliwa Kuelekea Mbinguni

Bila neno la mpito, zaburi inabadilisha dunia: “Ee Yahweh, fadhili zako zafika mbinguni, uaminifu wako mpaka mawinguni.” Macho yaliyokuwa yamejifunga kwa kujipendekeza yanabadilishwa na macho ya ibada yanayoangalia juu.

Mbingu, mawingu, milima, na vilindi vikuu vinaipanua picha. Goldingay anaona taswira hizi zikisema kwamba uaminifu wa Yahweh unafunika juu, chini, na kila kilicho katikati. Kidner anaita hii “dunia nzima ya kuchunguza,” isiyomalizika lakini yenye ukarimu.

Kisha maono ya ulimwengu mzima yanakuwa ya viumbe: “Unawaokoa wanadamu na wanyama.” Uaminifu wa Mungu si wazo la mbali. Utunzaji wa Muumba unafikia mwili na mazingira ya viumbe.

06

3.3 Zaburi 36:7–9 — Kimbilio Linapogeuka Karamu na Mto

“Fadhili zako ni za thamani jinsi gani!” Kitu kikubwa kinafanyika cha karibu. Upendo wa agano unaofika mbinguni unakuwa kivuli cha mabawa. Kimbilio linamaanisha utegemezi, lakini Mungu hafanyi tu kulinda. Watu wake wanashiba kwa wingi wa nyumba yake na kunywa katika mto wa furaha zake. Goldingay anaonyesha mazingira ya hekalu nyuma ya picha hii: Yahweh ni mlinzi na mwenyeji mkarimu.

Mto huo pia unapita zaidi ya jengo la patakatifu. Kidner anaona mwangwi wa Edeni katika picha pana ya Maandiko ya maji yanayotoa uzima. “Maana kwako iko chemchemi ya uzima; katika nuru yako tunaona nuru.” Uzima hauko tu katika zawadi fulani; uko “kwako.”

Dhambi huyadanganya macho; neema huponya kuona. Uovu hutufundisha tuone tunachotaka kuona, lakini Yahweh hutoa nuru ambayo ndani yake ukweli unaweza kuonekana kwa uaminifu.

07

3.4 Zaburi 36:10–12 — Sifa Inapogeuka Maombezi

Mtunga zaburi anamwomba Yahweh “aendeleze” au anyooshe fadhili zake kwa wanaomjua. Mungu alivyo anakuwa msingi wa kuomba Mungu atendaje.

Sasa hatari binafsi inaonekana: “Mguu wa mwenye kiburi usinikanyage, wala mkono wa waovu usinifukuze.” Goldingay anaonyesha nguvu ya kijamii ya picha hizi: wenye nguvu wanaweza kuwakanyaga wengine au kuwatoa katika jamii na riziki yao.

Lakini aya ya 12 inaona picha nyingine: watenda mabaya wameanguka. Huku si kukataa uhalisi wa tatizo; ni imani inayouona mwisho wa kimaadili kwa kuanzia katika tabia ya Mungu. Kidner anamwona mwombaji akiwa katika eneo linalogombaniwa kati ya uovu wa mwanadamu na neema ya Mungu. Zaburi haipunguzi upande wowote; inachagua upi utakuwa wa mwisho.

08

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

09

4.1 Dhambi Kwanza ni Tafsiri ya Uongo ya Uhalisi

Kabla dhambi haijawa tendo, mara nyingi huwa ruhusa tuliyojipa. Toba inahusisha kumruhusu Mungu asahihishe simulizi tulilotumia kujitetea.

10

4.2 Tabia ya Mungu ni Kubwa Kuliko Ulimwengu Unaoujenga Uovu

Ibada hurejesha ukubwa wa ukweli kwa kutaja fadhili, uaminifu, haki, na hukumu za Yahweh. Uovu haupaswi kuwa upeo wote wa macho yetu.

11

4.3 Wokovu ni Kimbilio na Wingi

Mungu hulinda, hulisha, hunywesha, na kuhifadhi viumbe. Wokovu haujatenganishwa na miili, usalama, mahitaji, na maisha ya pamoja.

12

4.4 Sala Huishi Katika Eneo Linalogombaniwa

Imani humwomba Mungu afanye tabia yake ionekane pale miguu ya kiburi na mikono ya uovu inapovitishia maisha halisi.

13

5.0 Upeo wa Kikanoni na Kikristo: Kutoka Chemchemi Hadi Nuru ya Ulimwengu

Zaburi 36 ni sehemu ya tofauti ya kibiblia kati ya hekima bandia na uzima unaotoka kwa Mungu. Mithali inaanza hekima kwa kumcha Yahweh. Yeremia anamwita Yahweh “chemchemi ya maji ya uzima,” na Ezekieli 47 anaona maji ya hekalu yakibadilisha maeneo yaliyokufa kuwa hai.

Warumi 3:18 inatumia moja kwa moja Zaburi 36:1: “Hamna hofu ya Mungu mbele ya macho yao.” Paulo anaweka mstari huo kileleni mwa picha yake ya dhambi ya wanadamu wote. Kwa hiyo zaburi haituruhusu kuwatenga watu wachache na kusema wao pekee ndio “waovu.” Bila neema, mantiki ya kujidanganya inayotajwa hapa ni sehemu ya tatizo letu sote.

Injili ya Yohana haionyeshi Zaburi 36 kama unabii rahisi wa moja kwa moja, lakini picha zake zinaingia katika simulizi lilelile la Biblia. Yesu anatoa maji ya uzima, anajiita nuru ya ulimwengu, na kutangaza uzima tele (Yoh. 4:10–14; 8:12; 10:10). Chemchemi, nuru, na uzima vinakusanyika ndani ya kazi ya Mungu ya kuwafanya wanadamu upya.

Msalabani, mamlaka inayojihalalisha inamhukumu mwenye haki huku ikidhani iko sahihi; ufufuo unabatilisha hukumu hiyo. Kwa hiyo kanisa linaishi kutoka katika chemchemi ili liwe kimbilio: kusema kweli, kuwalinda walio dhaifu, kugawana rasilimali, na kuruhusu nuru ya Mungu ifunue dhambi zake pia.

14

6.0 Matumizi ya Maisha

1. Tambua sentensi ambayo dhambi hujirudia. Pima udhuru wako wa kawaida mbele ya Maandiko na sala.

2. Rudisha hofu ya Mungu mbele ya macho. Uliza, “Ni nini ni uaminifu mbele za Yahweh?” si tu, “Nitaweza kuponyoka?”

3. Chunguza mipango ya usiku. Angalia chuki, ndoto, tamaa ya mafanikio, au hofu unazozirudia faraghani.

4. Kataa ujanja usio na wema. Hila haigeuki hekima kwa sababu tu imefanikiwa.

5. Jifunze kimbilio kama utegemezi. Pokea msaada bila aibu na ufanye jamii yako kuwa salama zaidi kwa wanaoshinikizwa.

6. Geuza wingi kuwa ukarimu. Chakula, fedha, muda, ushawishi, na nafasi viwe ishara ndogo za nyumba ya Mungu yenye wingi.

7. Omba ukianzia tabia ya Mungu. Taja tishio kwa ukweli, kisha shikilia ombi lako katika Yahweh alivyo.

15

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni aina gani ya kujipendekeza inayofanya dhambi yangu fulani ionekane rahisi kuvumilia?

2. Ni picha ipi katika aya 5–9 inayopanua zaidi mtazamo wangu kuhusu Mungu sasa?

3. Ni wapi ninavutiwa na ujanja ambao umetenganishwa na wema?

4. Ni nani karibu nami anayehitaji kimbilio, msaada, au ulinzi wa vitendo kuliko ushauri pekee?

5. Ni sehemu gani ya maisha yangu inayohitaji sala, “Endeleza fadhili zako”?

16

8.0 Sala ya Mwitikio

Yahweh, fadhili zako zinafika juu kuliko hofu yangu na chini zaidi kuliko mkanganyiko wangu. Nyamazisha sauti ya kujipendekeza inayofundisha moyo wangu kuhalalisha kinachodhuru. Weka hofu yako mbele ya macho yangu na kweli kinywani mwangu. Nyoosha uaminifu wako pale miguu ya kiburi na mikono ya uovu inapotisha. Tukusanye chini ya mabawa yako, uwalishe wenye njaa, na uwafanye watu wako kuwa mahali pa kimbilio. Wewe ni chemchemi ya uzima; katika nuru yako tupe kuona nuru. Kwa njia ya Yesu, utuongoze kutoka kujidanganya kwenda katika kweli, na kutoka hofu kwenda katika tumaini la uaminifu. Amina.

17

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 36 inatangaza kwamba fadhili za Yahweh ni kubwa kuliko ulimwengu unaojengwa na uovu. Zaburi 37 itauliza tunaishije wakati waovu bado wanaonekana kufanikiwa. Jibu lake ni hekima ya kungoja: mtumaini Yahweh, tenda mema, furahia yeye, mkabidhi njia yako, tulia, na subiri.

Mto wa Zaburi 36 unakuwa subira ya Zaburi 37. Wanaojua uzima unatoka wapi hawahitaji kuruhusu mafanikio ya muda ya uovu yaandike upya maadili yao.

18

10.0 Bibliografia

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Portland, OR: BibleProject.

Goldingay, John. Psalms, Volume 1: Psalms 1–41. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.

Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.

Wright, N. T. How God Became King: The Forgotten Story of the Gospels. New York: HarperOne, 2012.