Uzito Unapogeuka Kuwa Sala: Zaburi 38 na Mungu Asiyepaswa Kukaa Mbali

Mzigo unapanda hata kuzidi kichwa, mwili unapinda, na watu wa karibu wanajitenga. Lakini sauti iliyojeruhiwa bado inamgeukia Mungu: “Usiwe mbali nami.”

1.0 Utangulizi: Maumivu, Hatia, na Upweke Vinapokuja Pamoja

Wakati mwingine matatizo yanakusanyika kwa pamoja: mwili unadhoofika, dhamiri inakosa utulivu, marafiki wanajitenga, wapinzani wanatumia udhaifu wetu, na Mungu anaonekana mbali. Zaburi 38 inatupa lugha ya kuomba katika mateso haya yaliyosongamana.

Mwombaji bado ameinama, anatambua makosa yake, na anasubiri jibu. Hakatai dhambi yake wala hawaruhusu maadui wake waamue yeye ni nani. Analeta hali yake yote kwa uaminifu mbele za Bwana daima.

Andiko hili linahusu uzito usiobebeka unaogeuka kuwa utegemezi wa kweli, kwa sababu toba ya kibiblia haifanyi kila shtaka kuwa kweli, wala maombolezo hayakatai kwamba dhambi inaweza kuwa na matokeo. Zaburi 38 inatuita tukiri yaliyo yetu, tukatae lawama zisizo zetu, na tuendelee kumwita Mungu ambaye ukaribu wake ndio tumaini letu.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Zaburi 38 ni sala ya Daudi “ya kukumbusha.” Kidner anaonyesha kwamba katika Biblia Mungu “kukumbuka” mara nyingi humaanisha kuanza kutenda; kichwa hicho kinafaa kwa sala inayoweka hali nzito mbele za Bwana. Ni zaburi ya toba, lakini pia ni maombolezo ya ugonjwa, kutengwa, uadui, na msaada unaochelewa.

Goldingay anaona hatua hizi: ombi (aya 1), mateso na ungamo (2–5), maumivu ya mwili (6–10), kutengwa na mashambulizi (11–16), ungamo pamoja na malalamiko (17–20), na ombi la mwisho (21–22). Zaburi haifikii ushindi unaoonekana; inazunguka kati ya maumivu, toba, imani, na hatari.

Zaburi 37 iliita waaminifu kumngojea Bwana. Zaburi 38, ikiwa na mistari ishirini na miwili na mwangwi wa Zaburi 37, ni kana kwamba somo la kusubiri sasa linajaribiwa katika chumba cha mgonjwa. BibleProject inaweka Zaburi 38–41 katika sehemu ya mwisho ya Kitabu cha Kwanza, ambako mateso ya Daudi yanakuwa mfano wa tumaini la subira.

Hali hii ya zaburi ni muhimu kwa msomaji wa leo. Watu wengi wanaishi katika mateso yasiyo na jina moja: ugonjwa unaweza kuleta hofu ya kiroho; kosa la zamani linaweza kurudi katika dhamiri; kutengwa na watu kunaweza kuongeza maumivu ya mwili. Zaburi 38 haitulazimishi kuchagua sababu moja kwa haraka. Inatufundisha kuleta mbele za Mungu vipande vyote vya hali yetu, tukijua kwamba yeye anaweza kutofautisha kile kinachohitaji toba, kile kinachohitaji uponyaji, kile kinachohitaji haki, na kile kinachohitaji tu uwepo wa mtu anayekataa kuondoka. Hapo sala inakuwa mahali pa ukweli, si mahali pa maelezo rahisi.

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

3.1 Zaburi 38:1–5 — Dhambi Inapokuwa Mzigo Mzito Kuliko Mwili Unavyoweza Kubeba

Sala inaanza, “Ee Bwana, usinikemee kwa hasira yako.” Mwombaji anahisi ghadhabu ya Mungu tayari ikimlemea na anaomba rehema. Mishale imemwingia, mkono wa Mungu umemlemea, na mwili hauna afya.

Anakubali pia wajibu wake. Maovu yake yamepita juu ya kichwa kama mzigo mzito. Goldingay anaonyesha maneno ya kushindwa, kupotoka, na upumbavu: dhambi hukosa shabaha, hupinda njia, na hufanya maamuzi ya kiroho yasiyo na hekima.

Lakini Zaburi 38 isiwe silaha dhidi ya wagonjwa. Kidner anaonya kwamba ni makosa kusema mateso hayahusiani kamwe na dhambi, na pia ni makosa kusema kila mateso ni adhabu ya dhambi binafsi. Baadhi ya maamuzi huumiza maisha; lakini Ayubu na Yesu katika Yohana 9 wanakataa lawama ya haraka. Zaburi inampa mwenye dhambi nafasi ya kutubu, si watazamaji ruhusa ya kuhukumu.

3.2 Zaburi 38:6–10 — Mtu Mzima Anapopinda Chini ya Maumivu

Mwombaji “amepinda” na “ameinama.” Huzuni, moto wa maumivu, kufa ganzi, na kunguruma kwa moyo vinaonyesha kwamba mwili, hisia, dhamiri, na roho haviwezi kutenganishwa kirahisi.

Aya ya 9 inaleta tumaini: “Bwana, haja yangu yote iko mbele zako; kuugua kwangu hakukufichiki.” Mungu anayeonekana kuwa na mkono mzito bado ndiye ambaye mbele zake hakuna haja ya kujificha. Mgonjwa hahitaji ufasaha; kuugua kunaweza kuwa sala.

Nguvu zinaondoka na nuru ya macho inafifia. Wakati mwingine imani ni kuendelea kumwelekea Mungu wakati nguvu za ndani zimepungua.

3.3 Zaburi 38:11–16 — Watu Wanapojitenga Lakini Imani Inaendelea Kusubiri

Maumivu yanakuwa ya kijamii. Marafiki na jamaa wanasimama mbali. Goldingay anaonyesha kwamba mateso ya muda mrefu au yenye utata yanaweza kuwaogopesha watu; aliyehitaji uwepo wao zaidi ndiye anayeweza kutengwa.

Maadui, kwa upande mwingine, wanakaribia kwa mitego na uongo. Mwombaji anakuwa kama mtu asiyesikia wala kujibu. Aya ya 15 inaeleza: “Nakungoja wewe, Ee Bwana; wewe utajibu, Bwana, Mungu wangu.”

Hii inaendeleza hekima ya Zaburi 37. Mwaminifu hakubali uovu uchague namna atakavyojibu. Ukimya unakuwa kujizuia kwa sababu jambo limekabidhiwa kwa Mungu anayeweza kujibu.

3.4 Zaburi 38:17–20 — Ungamo na Malalamiko Vinaposimama Katika Sala Moja

Mwombaji anakiri kosa katika aya ya 18, kisha analalamika kwamba maadui wanampinga kwa uongo na kumlipa mabaya kwa mema. Anaweza kusema, “Nimetenda dhambi,” na pia, “Wananitendea vibaya.”

Toba haimaanishi kukubali kila shtaka. Mtu anaweza kuwa na kosa mbele za Mungu na bado akatendewa vibaya; kutendewa vibaya pia hakumfanyi mtu kuwa hana kosa katika kila jambo. Zaburi inakataa kujihesabia haki na kujilaumu kupita kiasi.

“Anafuata mema” inaonyesha kwamba makosa hayajafuta mwelekeo mkuu wa maisha yake. Uaminifu wa agano si ukamilifu usio na dhambi, bali moyo unaotaka kurudi katika njia ya Mungu.

3.5 Zaburi 38:21–22 — Ombi la Mwisho Linapokuwa Ukaribu

Zaburi inaisha bila taarifa ya kupona au kushindwa kwa maadui. Badala yake, mwombaji anamwita Mungu: Bwana, “Mungu wangu,” “Bwana wangu,” na “wokovu wangu.” Jibu la kuachwa ni kurudi katika uhusiano.

“Usiniache… usiwe mbali nami… fanya haraka kunisaidia.” Mzigo umegeuka kuwa sala ya ukaribu. Mungu mwenyewe ndiye “wokovu wangu.”

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Dhambi na Mateso Vinahitaji Kuunganishwa kwa Uangalifu

Zaburi 38 inasisitiza kwamba dhambi inaweza kuwa na matokeo ya maumivu; neema haifuti uhusiano wa sababu na matokeo. Wakati mwingine toba lazima ikubali hilo.

Lakini mateso hayathibitishi dhambi binafsi. Marafiki wa Ayubu wanakosea kwa kugeuza uwezekano kuwa kanuni ya kila hali. Huduma yenye hekima huuliza kabla ya kuhukumu: si kwanza, “Umefanya nini?” bali, “Tunawezaje kusimama pamoja nawe mbele za Mungu?”

4.2 Toba na Kutafuta Haki Vinaweza Kuishi Pamoja

Mwombaji ni mwenye dhambi na pia anatendewa vibaya. Anahitaji rehema na haki. Hili linatuepusha na kujiona hatuna kosa katika kila mgogoro au kudhani kwamba kwa sababu tumekosea, tunastahili kila ubaya tunaofanyiwa. Haki ya Mungu hutenganisha dhambi yetu na unyanyasaji wa mwingine.

Kwa hiyo, sala hii haitafuti njia ya kutoroka ukweli. Inakubali kwamba wakati mwingine tunahitaji kusema mbele za Mungu, “Nimekosea,” na wakati huohuo, “Nimeumia.” Maneno hayo mawili yanapokaa pamoja, neema inazuia toba kuwa chuki binafsi, na haki inazuia unyenyekevu kugeuzwa ruhusa kwa wengine kuendelea kutuumiza.

4.3 Mungu Husikia Kuugua Kabla Hakujawa Sentensi Nzuri

“Kuugua kwangu hakukufichiki” kunaunganisha Zaburi 38 na kuugua kwa Israeli Misri. Mungu husikia chini ya sentensi zilizopangwa vizuri, hasa ugonjwa, huzuni, uchovu, au aibu vinapovunja uwezo wa kuomba. Sala inaweza kuwa pumzi nzito iliyomwelekea Mungu; maneno yaliyovunjika bado yanafika mbele za Bwana.

4.4 Kusubiri Hakumaanishi Kukosa Haraka

Zaburi 38 inasema, “Nakungoja,” na pia, “Fanya haraka kunisaidia.” Subira ya kibiblia inaweza kuwa na machozi na haraka huku ikikataa kumwacha Mungu. Kusubiri ni kukataa wokovu wa uongo na kumwomba Bwana wa kweli atende.

5.0 Upeo wa Kikanoni na Kikristo

Biblia pana inaifanya Zaburi 38 iwe ya kina zaidi. Ayubu anaonyesha mateso ambayo hayawezi kuelezwa kwa dhambi iliyofichwa, na Yohana 9:1–3 inakataa wazo kwamba ulemavu lazima utokane na kosa maalumu. Wakati huohuo, Maandiko yanakubali matokeo ya maamuzi. Hekima ya Biblia inakataa lawama za haraka na pia kuficha wajibu wa kweli.

Yesu anaingia katika ulimwengu huu si kama mwenye dhambi anayeadhibiwa kwa kosa lake, bali kama Mwana mwaminifu anayeshiriki mateso ya waliotengwa na kushtakiwa kwa uongo. Ukimya wake mbele ya washtaki ni mfano wa kujikabidhi kwa Baba (Marko 14:60–61; 1 Petro 2:22–23). Anajua maumivu, kuachwa, na ushahidi wa uongo.

Msalabani, Yesu hateseki kwa kosa lake; anajitoa ndani ya vurugu ya ulimwengu wenye dhambi kwa ajili ya wenye dhambi. Ufufuo unatamka kwamba dhambi, mashtaka, na mauti havina neno la mwisho. Warumi 8 inapanua tumaini: uumbaji na waamini wanaugua, na Roho anakutana nasi tunapongojea ukombozi wa miili (Rum. 8:22–27). Ombi la Zaburi 38 linafunguka kuelekea Imanueli, Bwana aliyesulubiwa na kufufuka, ambaye hawaachi watu wake.

6.0 Matumizi ya Maisha

1. Jichunguze kabla ya kutafuta maelezo. Kubali maamuzi yanayohitaji ungamo au marekebisho, lakini usibuni hatia ili maumivu yaeleweke.

2. Usihukumu msiba wa mwingine kwa mbali. Toa uwepo, usikilizaji, msaada, sala, na huduma ya kitaalamu inapohitajika kabla ya nadharia.

3. Taja kweli zote katika mgogoro: “Nilikosea hapa,” na inapobidi, “Nilichofanyiwa kilikuwa kibaya.”

4. Kubali kuugua kama sala. Maneno yakikataa, sema hata: “Usiwe mbali nami.”

5. Kaa karibu na watu ambao mateso yao yanadumu; usipotee kwa sababu uponyaji umechelewa.

6. Jizuie bila kuiacha kweli. Wakati mwingine ukimya, ushahidi, ushauri, au maneno machache ni bora kuliko jibu la haraka.

7. Tafuta rehema na urejesho. Kiri, rekebisha kadiri inavyowezekana, pokea neema, na umwombe Mungu ajenge upya.

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni mzigo gani sasa unaohisi “mzito mno” kwangu, na nimeuweka kwa uaminifu mbele za Mungu?

2. Je, kuna kosa halisi ninalohitaji kukiri bila kubeba mashtaka ambayo si yangu?

3. Ni nani karibu nami ametengwa kwa sababu mateso yake ni ya muda mrefu, magumu, au yanatufanya tukose raha?

4. Ni wapi Mungu ananiita nibadilishe majibu ya haraka kwa kusubiri kwa imani na hatua za hekima?

5. Leo, kuomba maneno ya Zaburi 38, “Usiwe mbali nami,” kunamaanisha nini katika hali yangu?

8.0 Sala ya Mwitikio

Ee Bwana, Mungu wangu, mzigo ninaoubeba uko wazi mbele zako. Nichunguze bila kunivunja. Nionyeshe yaliyo yangu kweli nikiri, na uniondolee aibu ambayo si yangu. Nguvu zangu zinapopungua na maneno yanapogeuka kuwa kuugua, sikia nisichoweza kueleza. Nizuie nisiwaache wanaoteseka, na usiniruhusu nipigane na uovu kwa uovu. Kwa Yesu, Mteswa mwaminifu na Bwana aliyefufuka, nikaribie. Usiniache. Fanya haraka kunisaidia, Bwana wangu na wokovu wangu. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 38 inaishia kwa kumwomba Mungu asikae mbali. Zaburi 39 itaendelea ndani ya kivuli hicho lakini itauliza swali jingine: maisha haya mafupi yana maana gani chini ya mkono mzito wa Mungu, wakati siku za mwanadamu zinafanana na pumzi? Mzigo umekiriwa; sasa udhaifu na ufupi wa maisha wenyewe vitaingia katika sala.

10.0 Bibliografia

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Portland, OR: BibleProject.

Goldingay, John. Psalms, Volume 1: Psalms 1–41. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.

Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.

Wright, N. T. How God Became King: The Forgotten Story of the Gospels. New York: HarperOne, 2012.