Makala 02: Jaribu Si Dhambi — Kutofautisha Kishawishi na Kukikubali

Andiko kuu

Vifungu vikuu: Waebrania 4:14–16; Yakobo 1:13–18.

Wazo limekuja. Je, tayari nimeanguka?

Umerudishiwa chenji nyingi kuliko unayostahili. Wazo linapita: “Nikiweka mfukoni, nani atajua?”

Au mtu amekudhalilisha mbele za wengine. Papo hapo wazo la kumuumiza kwa maneno linakujia.

Unaweza kushtuka na kujiuliza, “Kwa nini nimefikiria hivyo? Je, tayari nimetenda dhambi?”

Swali hilo linahitaji uangalifu. Wazo linaweza kukujia bila kulialika. Unaweza pia kulikaribisha na kuanza kulitengenezea nafasi. Kutofautisha mambo hayo kunatusaidia kuitikia kwa ukweli.

Mtu mmoja anajihukumu kwa kila wazo linalompitia. Mwingine analea nia mbaya huku akisema, “Sijafanya chochote.” Maandiko yanatuelekeza kwenye uaminifu unaochunguza moyo bila kuupoteza katika hofu.

Yesu alijaribiwa bila kutenda dhambi

Waebrania 4:15 inaunganisha mambo mawili: Yesu anaujua udhaifu wa kibinadamu na alipitia majaribu, lakini hakutenda dhambi. Mwaliko unaofuata ni kumkaribia Mungu kwa rehema na msaada.

Hapo tunapata msingi wa kutofautisha kujaribiwa na kushindwa.

Kukutana na kishawishi, kuhisi shinikizo lake, au kupambana kukikataa si ushahidi wa moja kwa moja kwamba umekikubali. Unaweza kuwa katika pambano la uaminifu.

Badala ya kusema, “Kwa kuwa ninajaribiwa, Mungu ameniacha,” unaweza kuomba, “Bwana Yesu, unajua pambano langu. Nisaidie kuchagua uaminifu sasa.”

Yakobo anatufundisha kuichukulia tamaa kwa uzito

Yakobo 1:13–15 inakataa kumfanya Mungu kuwa chanzo cha ushawishi wa uovu. Inaeleza tamaa inayomvuta mtu, kuzalia dhambi, na hatimaye kumletea mauti.

Hapa tamaa inaelekea mahali pabaya. Hatupaswi kuitangaza kuwa salama kwa sababu bado haijazaa tendo.

Wakati huohuo, si kila hamu ya kibinadamu ni dhambi. Njaa, hitaji la kupumzika, na hamu ya kupendwa vinahitaji kutimizwa kwa njia njema. Tatizo linatokea tunapotumia uhitaji kuhalalisha uvunjifu wa uaminifu.

Picha ya Yakobo inatualika kuchunguza mwendo wa moyo na kuutafuta msaada wa Mungu mapema. Haijaweka ratiba ya dakika ambazo mtu anaweza kuilea nia mbaya bila madhara.

Dhambi inaweza kuanza moyoni

Katika Mathayo 5:27–28, Yesu anaonyesha kwamba uzinzi unahusisha pia moyo. Kujizuia kwa tendo la nje pekee hakutoshi.

Kutambua kwamba mtu ana uzuri kunatofautiana na kumtazama kwa kusudi la kumtamani na kuendelea kulifurahia jambo hilo. Wazo lisilokaribishwa linatofautiana na kumgeuza mtu kuwa chombo cha kukupatia raha katika mawazo yako.

Hapa tunachunguza kusudi na namna tunavyomwona mwingine. Je, namheshimu kama mtu mwenye utu, au ninamtumia kutimiza tamaa yangu?

Mipaka hiyo haiamuliwi kwa kuhesabu sekunde au kujiwekea sheria ya kutazama mara moja au mara mbili. Tunahitaji moyo unaokubali kusahihishwa na Mungu.

Hisia zinahitaji kuongozwa

Paulo anapozungumzia hasira, anawaonya waumini wasitende dhambi, wasiipe nafasi ya kudumu, na waachane na uchungu na maneno yanayoharibu. Mwito huo unaelekea katika utu wema na huruma (Waefeso 4:26–32).

Kuhisi kuumizwa hakutupi ruhusa ya kuumiza. Wala hofu haitupi ruhusa ya kusema uongo.

Tunaweza kukubali hisia iliyopo, kuichunguza, na kuchagua mwitikio unaolinda wengine. Hisia zetu nazo zinahitaji kufundishwa kadiri tunavyokua; hazipaswi kuwa waamuzi wa mwisho wa matendo yetu.

Tofauti hizi zinaonekanaje katika maisha?

Jedwali hili ni la kusaidia kujichunguza, si kipimo cha kutambua kila jambo la moyoni:

Moyo hauendi kila wakati kwa mpangilio unaoonekana wazi. Mazoea yanaweza kufanya uamuzi mbaya utokee kwa haraka. Ndiyo maana tunahitaji kuomba Mungu atufanye wapya katika mizizi ya mwenendo wetu, pamoja na kukataa kishawishi cha sasa.

Kutambua chanzo cha jaribu pia hakumaanishi kumlaumu mtu mwingine kwa maamuzi yako. Na kulazimishwa au kunyanyaswa si sawa na kutoa ridhaa; anayefanya uovu huo anawajibika kwa matendo yake.

Wazo lisilokaribishwa linaporudi

Wazo linaweza kurudi hata baada ya kulikataa. Kurudi kwake peke yake hakuthibitishi kwamba umelikubali kwa siri.

Unaweza kulitambua, kumwelekea Mungu, kulikemea, na kurudi kwenye jambo jema lililo mbele yako. Huhitaji kufanya kila kurudi kwa wazo kuwa kesi mpya ya kujihukumu.

Kama kuna jambo ulilolilea kwa makusudi, likiri kwa uwazi. Kama ni wazo usilolitaka, endelea kulikataa bila kulipa nafasi ya kutawala siku yako. Unapokosa uhakika na hofu hiyo inakulemea, zungumza na mtu mwenye hekima na huruma anayeweza kukusaidia kutafakari kwa utulivu.

Dhamiri inayofundishwa inajifunza kutambua kosa na kupokea rehema. Haijengwi kwa kujiadhibu bila ya kujihurumia.

Pale ulipokubali, unaweza kugeuka

Labda umeona kwamba hujakutana tu na kishawishi; umekilea. Umefurahia mpango wa kulipiza kisasi au umetafuta nafasi ya kuvunja uaminifu.

Unaweza kuacha sasa.

Kugeuka hakufuti kwamba nia hiyo ilikuwa mbaya, lakini kunazuia kuendelea kuilea na kuongeza madhara. Toba inaweza kuanza kabla wengine hawajaona chochote.

1 Yohana 1:8–2:2 inatuita tukiri dhambi, tukitegemea msamaha wa Mungu na Kristo aliye Mwombezi wetu. Tumaini hilo linatupa ujasiri wa kuwa wakweli badala ya kujidanganya kwa kujitetea.

Kuchagua uaminifu katika hatua iliyo mbele yako

Unapotambua kishawishi, mwitikio wako unaweza kuwa wa kawaida na wa wazi:

• Taja kinachotokea: “Ninashawishika kusema uongo ili nijilinde.”
• Kataa kukilea: acha kupanga au kufurahia njia hiyo mbaya.
• Mgeukie Mungu: omba msaada wa kufanya jambo jema.
• Chukua hatua: rudisha fedha, katisha mazungumzo, au tumia maneno yanayoheshimu utu.
• Tubu unapohitaji: kiri nia au tendo ulilolikubali, na uwajibike kwa madhara yake.

Huhitaji kusubiri mpaka ujisikie huna mvuto wowote ndipo ufanye lililo jema. Uaminifu unaweza kuonekana katika hatua unayochukua katikati ya pambano.

Maswali ya Tafakari

1. Waebrania 4:14–16 inanisaidiaje kutofautisha kujaribiwa na kukataliwa na Mungu?
2. Je, ninajihukumu kwa mawazo nisiyoyataka, au ninahalalisha nia mbaya ninayoilea?
3. Yesu anapouelekezea macho moyo, ananisaidia kuona nini kuhusu namna ninavyowatazama wengine?
4. Ni hatua gani ya uaminifu iliyo wazi mbele yangu leo?
5. Ni msaada gani ninaohitaji ili moyo na mazoea yangu yaendelee kufanywa mapya?

Hatua moja ya kuchukua leo

Fikiria hali moja ya hivi karibuni. Tofautisha bila kujitetea wala kujidhalilisha:

“Kilichonijia ni __________. Mwitikio niliouchagua ulikuwa __________. Sasa hatua ya uaminifu ninayoweza kuchukua ni __________.”

Sala fupi

Bwana Yesu, unajua mawazo yangu na makusudi ya moyo wangu. Nifundishe kutambua kishawishi bila kukata tamaa, na kutambua dhambi bila kujitetea. Nisamehe pale nilipokubali uovu. Nisaidie kukataa kinachoharibu na kuchagua kinacholinda maisha. Ifundishe dhamiri yangu kwa kweli yako, na uufanye moyo wangu upende yaliyo mema. Amina.

Dirisha la makala inayofuata

Mtihani au Kishawishi? Kuelewa Pambano Linaloikabili Imani

Hali ngumu inaweza kuijaribu imani yetu, na ndani yake tukashawishika kuchagua uovu. Tutachunguza tofauti hizo na namna ya kumtegemea Mungu bila kumfanya kuwa mshawishi wa dhambi.

Moyo wako utapata nafasi gani ya kukua ukijifunza kupinga kishawishi, kukiri dhambi, na kupokea msaada wa Kristo kwa ukweli?

Orodha ya Vyanzo: Maandiko ya Msingi

1. Waebrania 4:14–16 — Yesu alijaribiwa bila kutenda dhambi; tunaalikwa kutafuta msaada.
2. Yakobo 1:13–18 — tamaa, dhambi, na wema wa Mungu.
3. Mathayo 5:27–28 — uaminifu unaohusu pia moyo.
4. Waefeso 4:26–32 — hasira, maneno, utu wema, na huruma.
5. 1 Yohana 1:8–2:2 — kukiri dhambi na kumtegemea Kristo Mwombezi.