Ukimya Unapovunjika na Kuwa Wimbo: Zaburi 32 na Neema ya Kukiri

Ukimya unaweza kuwa chumba kisicho na madirisha. Lakini ukweli uliofichwa unaposemwa mbele za Mungu, mlango wa chumba hicho hufunguka kuwa kimbilio, na kinywa kilichosamehewa hujifunza kuimba.

1.0 Utangulizi: Nini Hutokea Tunapoacha Kujificha?

Kuna ukimya wenye amani, na kuna ukimya unaokausha maisha. Zaburi 32 inazungumzia aina ya pili. Mwombaji anakataa kulitaja kosa lake, na mwili wake unaanza kubeba mzigo huo: mifupa inachakaa, nguvu zinakauka kama ardhi katika joto la kiangazi, na mkono wa Mungu unaonekana kuwa mzito juu yake.

Kisha sentensi moja inabadilisha hali yote: “Nalikujulisha dhambi yangu.” Aibu, hofu, na kiburi vinaweza kutufundisha kujificha. Lakini kukiri si mlango wa kuingia katika fedheha mbele ya Mungu katili. Ni mlango wa kutoka katika upweke na kurudi katika ushirika na Mungu anayesamehe.

Andiko hili linahusu hatia iliyofichwa inayogeuka kuwa ushirika uliorejeshwa, kwa sababu msamaha wa kibiblia hautufundishi kuficha dhambi kwa ustadi zaidi; unatupa uhuru wa kusema kweli, kupokea rehema, na kujifunza kutembea katika njia mpya.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Ushuhuda wa Hekima Kuhusu Msamaha

Zaburi 32 inahusishwa na Daudi na inaitwa maskil, yaani wimbo wa mafundisho au hekima. Hakuna tukio maalumu linalotajwa. Dhambi ya Daudi kuhusu Bathsheba na Uria katika 2 Samweli 11–12 inaweza kutusaidia kuona mwangwi wa simulizi pana ya Daudi, lakini Zaburi yenyewe haisemi kwamba hilo ndilo tukio lililoizaa.

BibleProject huiweka Zaburi 32 ndani ya Zaburi 25–34, ambako ukombozi wa Daudi unakuwa kielelezo kwa jamii pana ya watu wa Mungu. Zaburi 32–33 hasa zinaonyesha safari ya msamaha na urejesho kuwa hekima kwa vizazi vinavyofuata. Kidner anaona kiini chake kuwa furaha ya kusamehewa; Goldingay anaiona kama ushuhuda wa shukrani wenye kusudi kubwa la kufundisha.

Mwendo wake ni wazi: baraka ya msamaha, ukimya wa hatia, kukiri, kimbilio, mafundisho, njia mbili za maisha, na hatimaye furaha ya pamoja.

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

3.1 Zaburi 32:1–2 — Msamaha Unapofafanua Upya Maana ya Heri

Zaburi inaanza kwa neno “heri,” likitukumbusha Zaburi 1. Lakini hapa mwenye heri si mtu ambaye hajawahi kukosea. Ni yule ambaye uasi wake umesamehewa, dhambi yake imefunikwa, na upotovu wake hauhesabiwi dhidi yake na Bwana.

Zaburi inatumia maneno kadhaa kwa dhambi kwa sababu dhambi ina sura nyingi: uasi, kukosa shabaha ya mema, na kupinda njia ya maisha. Msamaha pia unaelezwa kwa picha tofauti: mzigo unaondolewa, kosa linafunikwa, na hatia haihesabiwi tena dhidi ya mwenye dhambi.

Kidner anaonya kwamba “kufunikwa” hapa si kujifanya tatizo halipo. Aya ya 5 itaonyesha kwamba kuficha kwa mwenye dhambi ndiko kulikokuwa tatizo. Mungu anapofunika, anafanya hivyo baada ya ukweli kuletwa wazi mbele zake.

Mwisho wa aya ya 2 ni muhimu: “ambaye rohoni mwake hamna hila.” Msamaha na uaminifu wa moyo vinakwenda pamoja. Neema haifanyi udanganyifu kuwa salama; inafanya udanganyifu usiwe wa lazima.

3.2 Zaburi 32:3–5 — Kinywa Kilichofungwa Kinapokausha Mifupa

“Niliponyamaza, mifupa yangu ilichakaa.” Hapa hatia si wazo la kisheria lililotenganishwa na maisha. Inagusa nguvu, hisia, mahusiano, fikra, na hata mwili.

“Mchana na usiku mkono wako ulikuwa mzito juu yangu.” Katika ushuhuda huu, mwombaji anaunganisha maumivu yake na kosa lake. Lakini Biblia haitupi ruhusa ya kufanya uhusiano huo kuwa sheria kwa kila mtu. Kitabu cha Ayubu kinakataa kwamba mateso makubwa lazima yathibitishe dhambi kubwa, na Yesu anakataa hitimisho hilo katika Yohana 9. Kwa hiyo mateso wakati mwingine yanaweza kuhusishwa na dhambi, lakini hayapaswi kutumiwa kama ushahidi wa haraka dhidi ya mwenye kuteseka.

Aya ya 5 inageuza mwendo wa kujificha: “Nalikujulisha”; “sikuficha”; “nitaungama.” Kisha jibu la Mungu ni fupi na lenye kushangaza: “Nawe ukanisamehe.” Mwombaji hafanyi biashara na Mungu wala kujilipia adhabu. Kukiri hakununui rehema. Kukiri ni kuacha kupigana na ukweli na kupokea rehema inayotoka katika tabia ya Mungu.

3.3 Zaburi 32:6–7 — Mafuriko Yanapokutana na Kimbilio

Kwa sababu kukiri kulikutana na rehema, mwombaji anawahimiza waaminifu wamwombe Mungu. Maji makuu yanaweza kuja kwa nguvu, lakini hayamfikii kwa mwisho yule anayemkimbilia Mungu.

Kuna kejeli nzuri katika picha hii. Awali mwenye dhambi alijaribu kuficha dhambi yake; sasa Mungu mwenyewe anakuwa mahali pa kujificha kwa usalama. Kujificha kwa uongo kunatenga; kimbilio la Mungu linarejesha. “Wewe ndiwe mahali pangu pa kujificha.”

Goldingay anasisitiza lugha ya “kuzunguka.” Maji yanatishia kumzunguka mwombaji, lakini sauti za ukombozi zinamzunguka zaidi. Aya ya 10 itasema kwamba fadhili za agano zinamzunguka yule anayemtumaini Bwana. Mtu anapotoka katika siri ya dhambi, anagundua kwamba neema ndiyo kimbilio la kweli.

3.4 Zaburi 32:8–9 — Msamaha Unapogeuka Kuwa Njia

Aya ya 8 inabadilisha sauti: “Nitakufundisha na kukuonyesha njia utakayoiendea.” Kidner na Goldingay wanaona kwa kawaida haya kuwa maneno ya Bwana. Hivyo msamaha unafuatiwa na malezi.

Mungu hafuti tu kumbukumbu ya kosa na kumrudisha mtu katika maisha yale yale. Anatoa mafundisho, ushauri, na uangalizi wake. Mkono uliokuwa mzito sasa unaonekana katika uangalizi unaoongoza. Neema haitaki kutuacha tu bila hukumu; inataka kutufanya wenye hekima.

Ndipo picha ya farasi na nyumbu inapoingia. Wana nguvu lakini hawana ufahamu wa kushirikiana kwa hiari; wanahitaji lijamu na hatamu. Mungu anatamani kitu bora kutoka kwa wanadamu: ushirikiano wenye kuelewa na kutaka. Mtu aliyesamehewa anaitwa awe mwepesi kufundishwa, si mtu anayelazimika kurudishwa kila mara kwa maumivu.

Toba si kujisikia vibaya tu kuhusu jana. Ni kujifunza namna ya kutembea kesho.

3.5 Zaburi 32:10–11 — Rehema Inapozunguka na Jumuiya Inapoimba

Mwisho wa zaburi unaweka njia mbili mbele yetu. “Mabaya mengi yatampata mwovu,” lakini anayemtumaini Bwana anazungukwa na fadhili zake. Neno hesed linaeleza upendo mwaminifu wa agano—uaminifu ambao Mungu anaonyesha kwa watu wake.

Mwombaji alianza akiwa amezungukwa na maumivu ya ndani. Akahofia maji yanayomzunguka. Kisha akaanza kuzungukwa na nyimbo za ukombozi. Mwishoni anatangaza kwamba upendo wa agano unamzunguka anayemtumaini Bwana. Ramani ya moyo imebadilika.

Amri ya mwisho ni ya jumuiya: furahini, shangilieni, pigeni kelele za furaha. Kukiri kwa mtu mmoja kunazaa sifa za pamoja. Hii haimaanishi kila mtu atangaze hadharani kila undani wa dhambi yake. Maana yake ni kwamba watu waliosamehewa wanapaswa kujenga jumuiya ambako ukweli unaweza kusemwa na urejesho unaweza kusherehekewa.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Kwanza, msamaha wa kibiblia si Mungu kusahau kwamba uovu ulikuwa uovu. Rehema hushughulikia ufa wa uhusiano badala ya kujifanya kwamba kosa halikuwa na uzito.

Pili, kukiri ni tendo la imani. Aibu husema, “Ukweli ukijulikana nitaangamia.” Zaburi 32 inasema kwamba ukweli ulipokubaliwa mbele za Bwana, rehema ilipatikana.

Tatu, msamaha unaelekea kwenye malezi. Aya ya 8 inafuata aya ya 5. Aliyesamehewa anakuwa mtu anayefundishwa. Neema inarejesha hekima na uwezo wa kutembea tofauti.

Nne, huduma ya kichungaji lazima itofautishe usadikisho wa Roho na mashitaka ya kibinadamu. Zaburi 32 inampa lugha mtu anayejua kosa maalumu nyuma ya dhiki yake. Haitupi mamlaka ya kutafsiri kila ugonjwa, huzuni, msongo, au hasara kuwa adhabu ya dhambi iliyofichwa.

5.0 Upeo wa Kikanoni na Kikristo: Kutoka kwa Daudi Aliyesamehewa hadi Neema ya Masihi

Zaburi 32 inatukumbusha Mwanzo 3, ambako wanadamu wanajificha baada ya kuasi. Simulizi la Biblia linaendelea kuuliza kama mwenye dhambi ataendelea kujificha au atatoka katika giza na kuingia katika rehema ya agano.

Paulo ananukuu Zaburi 32:1–2 katika Warumi 4:6–8 baada ya kumzungumzia Abrahamu. Heri ya Daudi inamsaidia kueleza haki ambayo Mungu anamhesabia mtu pasipo kujivunia matendo yake. Msamaha si mshahara wa mtu aliyefanikiwa kimaadili; ni zawadi ya neema inayopokelewa kwa imani. Hivyo nafasi ya kujisifu mbele za Mungu inavunjwa.

Yesu anatangaza na kuonyesha msamaha huo. Anawapokea wenye dhambi na kuifikisha hadithi ya agano ya Israeli kwenye msalaba na ufufuo. Zaburi 32 si unabii wa moja kwa moja wa kila sehemu ya kazi ya Yesu. Badala yake, inatupa lugha ya kibiblia ya hatia inayokabiliwa kwa ukweli na rehema inayotolewa kwa kweli. Wakristo wanaona lugha hiyo ikifikia kilele chake katika Masihi aliyesulubiwa na kufufuka.

Kwa Roho, kanisa linaitwa kuwa jumuiya ambako kukiri, msamaha, uwajibikaji, na urejesho vinachukua nafasi ya kujificha na kuigiza.

6.0 Matumizi ya Maisha

1. Taja unachomficha Mungu kwa maneno wazi. Kukiri kunapokuwa kwa ukungu, mara nyingi bado tunalinda kile tunachodai kukiacha.

2. Usichanganye kukiri na kujitesa. Majuto yanaweza kuwa makubwa, na wakati mwingine fidia inahitajika, lakini maumivu hayanunui msamaha.

3. Ikiwa dhambi yako imemdhuru mwingine, tafuta njia ya hekima ya kurekebisha kwa ukweli, kuomba msamaha, kurudisha kilichoharibiwa, na kubadili mwenendo.

4. Usimhukumu kila mwenye mateso. Sikiliza kabla ya kutafsiri, na usitumie Zaburi 32 kama silaha dhidi ya aliyeumia.

5. Baada ya kusamehewa, omba kufundishwa. Tambua tabia, mahusiano, na tamaa zinazohitaji njia mpya.

6. Jenga jumuiya ambako toba ya kweli inawezekana kwa usiri unaofaa, uwajibikaji, na urejesho wenye subira.

7. Jifunze kufurahi. Amri ya mwisho si kuendelea kuitazama kushindwa kwako, bali kufurahi katika Bwana.

7.0 Maswali ya Kutafakari

1. Ni ukweli gani nimeunyamazisha kwa sababu ninaogopa gharama ya kukiri?

2. Ninauelewa msamaha kama kuvumiliwa tu, au kama kurudishwa katika ushirika na Mungu?

3. Ni eneo gani nahitaji si msamaha tu bali pia mafundisho ya namna mpya ya kuishi?

4. Je, nimewahi kutafsiri vibaya mateso ya mtu mwingine kuwa ushahidi wa dhambi iliyofichwa?

5. Ni nini kingefanya kanisa, familia, au kikundi changu kuwa mahali salama zaidi kwa toba ya kweli na urejesho wa hekima?

8.0 Sala ya Mwitikio

Ee Bwana mwenye rehema, unajua tunachoficha na kile kujificha kunachotufanyia. Tupe ujasiri wa kuacha kutetea kile kinachohitaji kukiriwa. Ondoa mzigo wa uasi, funika aibu yetu kwa rehema, na utufundishe kupokea msamaha bila kuifanya dhambi ionekane ndogo. Uwe mahali petu pa kujificha maji yanapoinuka. Tuangalie kwa jicho lako na utufundishe njia ya uzima. Tufanye waaminifu, wanaofundishika, na wapole kwa wanaoteseka. Utuzunguke kwa fadhili zako mpaka mioyo iliyosamehewa iwe mioyo inayoimba. Amina.

9.0 Dirisha la Kuelekea Kinachofuata

Zaburi 32 inaisha kwa kuwaita wenye haki wapige kelele za furaha. Zaburi 33 inaanza karibu hapo hapo: “Furahini katika Bwana, enyi wenye haki.” Ushuhuda binafsi wa msamaha sasa unafunguka kuwa wimbo wa jumuiya kwa Muumba na Mfalme. Kinywa kilichokiri katika Zaburi 32 kinaungana na kusanyiko katika Zaburi 33, kikimsifu Mungu ambaye fadhili zake zinaijaza dunia.

10.0 Bibliografia

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Portland, OR: BibleProject, 2020.

Goldingay, John. Psalms, Volume 1: Psalms 1–41. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.

Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.

Wright, N. T. How God Became King: The Forgotten Story of the Gospels. New York: HarperOne, 2012.