Uchambuzi wa Ayubu 32: Moto wa Kijana Kabla ya Tufani — Kimya Kinapozaa Sauti

Baada ya Ayubu kutia sahihi ushuhuda wake na wazee kunyamaza, sauti ya kijana inainuka kutoka ukingoni mwa majivu—ikiwaka kwa hasira, ikifurika kwa maneno, na ikiwa na hakika kwamba hekima lazima itetee heshima ya Mungu.

1. Utangulizi: Kimya Kinapokuwa Kizito Mno

Kuna ukimya wenye amani. Hushuka kama mvua ya jioni juu ya shamba lililochoka.

Lakini kuna ukimya mwingine mzito. Umejaa ukweli ambao bado haujapatiwa jibu. Unasimama chumbani kama moshi uliobaki baada ya moto.

Ayubu 32 inafunguka katikati ya ukimya wa aina hiyo ya pili.

Ayubu amemaliza kiapo chake cha kutokuwa na hatia. Amechunguza macho yake, mikono yake, moyo wake, nyumba yake, mali yake, maadui zake, watumishi wake, mashamba yake na maisha yake ya hadharani. Ameweka sahihi yake mbele za Mungu na kulia, “Mwenyezi na anijibu!” [Ayubu 31:35]. Kisha msimulizi anaifunga sura kwa sentensi nzito: “Maneno ya Ayubu yamekwisha” [Ayubu 31:40].

Marafiki hawajibu. Elifazi hana tena maono. Bildadi hana tena mapokeo. Sofari hana tena ngurumo. Teolojia yao imeishiwa pumzi mbele ya uadilifu wa Ayubu usiokubali kuvunjwa.

Lakini kabla Mungu hajajibu kutoka katika tufani, sauti nyingine ya kibinadamu inaingia.

Elihu, mwana wa Barakeli, Mbusi, amekuwa akisikiliza. Yeye ni kijana. Amesubiri. Amewaheshimu wazee kwa kukaa kimya. Lakini sasa uvumilivu wake unapasuka. Anamkasirikia Ayubu kwa sababu Ayubu amejihesabia haki kuliko kumhesabia Mungu haki. Anawakasirikia pia marafiki kwa sababu wameshindwa kumjibu Ayubu, ingawa wameendelea kumhukumu [Ayubu 32:2–3].

Hivyo, yule aliyeketi katika majivu anampokea msemaji mpya.

Ayubu 32 bado si maelezo kamili ya Elihu kuhusu mateso. Hayo yatafunuliwa katika sura ya 33–37. Sura hii ni mlango wake wa kuingia: maelezo yake ya kwa nini anazungumza, utetezi wake wa kwa nini kijana anaweza kusema wazee wanaposhindwa, na ungamo lake kwamba maneno yanamsukuma kwa ndani kama divai iliyo katika viriba vipya.

Elihu anasimama kati ya kiapo cha Ayubu na tufani ya Mungu. Yeye si mmoja wa wale marafiki watatu, lakini pia si Mungu. Ni mhusika wa mpito—kwa sehemu shahidi, kwa sehemu mkosoaji, kwa sehemu mwalimu, na kwa sehemu upepo unaotangulia dhoruba.

Ayubu 32 inatutaka tusikilize kwa makini sauti mpya inapoinuka: si kila ukimya unapaswa kuachwa bila kuvunjwa, lakini si kila neno linalowaka tayari ni hekima.

2. Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Kijana Pembezoni mwa Mjadala

Ayubu 32 inaanzisha hatua mpya kubwa katika kitabu: hotuba za Elihu [Ayubu 32–37]. Mjadala mrefu kati ya Ayubu na wale marafiki watatu umefikia mwisho. Hotuba ya mwisho ya Ayubu katika sura ya 29–31 imeunda ushuhuda wenye sehemu tatu: heshima ya zamani anayokumbuka [Ayubu 29], fedheha ya sasa [Ayubu 30], na kiapo cha kutokuwa na hatia [Ayubu 31]. Sasa Elihu anaingia na hotuba nne mfululizo bila kukatizwa.

Kuingia huku ni muhimu. Kama Mungu angezungumza mara tu baada ya kiapo cha Ayubu, ingeweza kuonekana kana kwamba dai la Ayubu la kisheria limemlazimisha Mungu kujibu. Lakini kitabu hakitamruhusu Mungu aitwe kama shahidi chini ya amri ya mwanadamu. Hotuba za Elihu zinaweka nafasi kati ya sahihi ya Ayubu na kujifunua kwa Mungu. Mwenyezi atajibu, lakini si kwa sababu Ayubu anaidhibiti mahakama. Mungu ndiye anayebaki na uamuzi wa kuanzisha hatua inayofuata.

Wakati huohuo, Elihu si kizuizi kilichoingia bila kusudi. Hotuba zake zinaleta mbele mada zinazotayarisha hotuba za Mungu: enzi kuu ya Mungu, mipaka ya ufahamu wa mwanadamu, hatari ya mtu kujihesabia haki kuliko Mungu, na uwezekano kwamba mateso yanaweza kuwa njia ya mafundisho ya Mungu badala ya kuwa adhabu tu.

Utangulizi wa masimulizi [Ayubu 32:1–5] una maelezo mengi kuliko kawaida. Elihu anatambulishwa kwa ukoo wake kamili: Elihu mwana wa Barakeli, Mbusi, wa jamaa ya Ramu [Ayubu 32:2]. Jina “Elihu” lina maana inayokaribia kusema, “Yeye ni Mungu wangu,” na jina la baba yake, Barakeli, linabeba wazo la baraka ya Mungu. Kutajwa kwa Buzi kunamhusianisha na eneo au ukoo uliokuwa katika ulimwengu mpana wa jamaa ya Ibrahimu [Mwanzo 22:21]. Utambulisho wake unaonyesha kwamba si mgeni katika kumcha Mungu wa kweli.

Hata hivyo, msimulizi anakazia mambo mawili kuliko mengine yote: ujana wa Elihu na hasira yake.

Amesubiri kwa sababu wengine ni wakubwa kwa umri [Ayubu 32:4]. Hili linaakisi ulimwengu ambao kwa kawaida uzee uliambatana na mamlaka ya kuzungumza hadharani. Wazee walizungumza; vijana walisikiliza. Lakini Elihu amewaona wazee wakishindwa. Hawajamshawishi Ayubu wala kumtetea Mungu kwa njia ya kutosha. Kwa hiyo, anasisitiza kwamba hekima si mali ya wazee moja kwa moja. Ufahamu wa kweli hutoka kwa roho—pumzi ya Mwenyezi [Ayubu 32:8–9].

Kwa hiyo, sura hii inaleta mvutano. Huenda Elihu yuko sahihi kwamba hekima ni zawadi ya Mungu, si matokeo ya kuishi miaka mingi tu. Lakini pia amejaa hasira na maneno. Anazungumza kwa bidii, lakini bidii hiyo bado inapaswa kupimwa. Anataka kumtetea Mungu, lakini kumtetea Mungu kunaweza kuwa hatari tunapoacha kumsikiliza mtu anayeteseka mbele yetu.

Kuingia kwa Elihu kuna mvuto mkubwa kwa sababu msomaji lazima ampime kwa makini. Je, yeye ni sauti mpya ya hekima? Je, ni toleo la vijana la wale marafiki? Je, anamtayarisha Ayubu kwa jibu la Mungu? Au anaonyesha mipaka ya hata hotuba zetu bora za kibinadamu mbele ya fumbo la mateso?

Huenda jibu si rahisi.

Elihu anakuja akiwa onyo na zawadi: kijana anaweza kupokea hekima kutoka kwa Mungu, lakini shauku lazima itakaswe kabla haijawa ukweli unaonenwa kwa upendo.

3. Kutembea Ndani ya Andiko: Moto Ulioshindwa Kukaa Kimya

3.1 Marafiki Wanaacha Kusema: Teolojia Iliyoshindwa (32:1)

Sura inaanza kwa anguko dogo lakini la kuamua: “Basi watu hao watatu wakaacha kumjibu Ayubu, kwa sababu alikuwa mwenye haki machoni pake mwenyewe” [Ayubu 32:1].

Mjadala umeisha si kwa sababu wamekubaliana, bali kwa sababu wamechoka. Marafiki wamejaribu kila namna ya teolojia yao. Wameonya, wameshtaki, wametoa kauli za jumla, wamekemea na kutisha. Lakini Ayubu hakusalimu amri.

Kauli “mwenye haki machoni pake mwenyewe” inaweza kusikika kama kiburi. Kwa mtazamo wa marafiki, Ayubu anakataa kusahihishwa. Kwa mtazamo wa Ayubu, anakataa kusema uongo. Hatakiri uhalifu ambao hakufanya. Hatakubali teolojia inayofanya maumivu yake kuwa ushahidi wa moja kwa moja wa uovu uliofichika.

Hivyo marafiki wananyamaza.

Ukimya wao unafunua mengi. Hawawezi kumjibu Ayubu, lakini pia hawawezi kumbariki. Hawawezi kuthibitisha hatia yake, lakini hawawezi kuuacha mfumo unaodai lazima awe na hatia. Wamefikia mwisho wa maneno, lakini bado hawajafikia mwanzo wa huruma.

Hapa kuna onyo la kichungaji. Kunyamaza baada ya shtaka kushindwa si sawa na kutubu. Tunaweza kuacha kusema kwa sababu tumejifunza unyenyekevu, au tunaweza kuacha kusema kwa sababu hoja yetu imeshindwa huku moyo wetu ukiendelea kuwa uleule.

Ukimya wa marafiki unaonyesha kwamba teolojia inaweza kushindwa katika hoja kabla haijajifunza kupenda.

3.2 Elihu Anatambulishwa: Jina, Ukoo na Moyo Unaowaka (32:2–5)

Ghafla msimulizi anamtambulisha Elihu [Ayubu 32:2]. Hajaonekana katika dibaji. Hajatajwa kuwa ameketi miongoni mwa wale marafiki. Hata hivyo, inaonekana amekuwapo akisikiliza.

Hasira yake inawaka kuelekea pande mbili.

Kwanza, anamkasirikia Ayubu kwa sababu Ayubu “alijihesabia haki kuliko Mungu” [Ayubu 32:2]. Elihu anaamini kwamba utetezi wa Ayubu kuhusu kutokuwa na hatia umevuka mpaka. Kwa mtazamo wake, Ayubu hajasema tu, “Mimi sina hatia.” Amesema kwa namna inayotia kivuli juu ya haki ya Mungu.

Pili, Elihu anawakasirikia wale marafiki watatu kwa sababu hawakupata jibu, ingawa walikuwa wamemtangaza Ayubu kuwa mwenye kosa [Ayubu 32:3]. Hili ni muhimu. Elihu hajiungi nao tu. Anawakosoa pia. Wamehukumu bila kuthibitisha. Wamemtetea Mungu vibaya. Katika kujaribu kulinda haki ya Mungu, wamesema bila hekima ya kutosha.

Msimulizi anarudia tena na tena habari ya hasira ya Elihu [Ayubu 32:2–5]. Marudio hayo yana maana. Elihu hatambulishwi kama mtu wa tafakari tulivu peke yake. Anakuja kama moto unaodhibitiwa—au labda moto ambao bado haujadhibitiwa kikamilifu.

Hasira katika Maandiko ni jambo lenye pande nyingi. Hasira nyingine ni huzuni ya haki mbele ya uovu. Hasira nyingine ni kiburi kilichojeruhiwa kilichovaa vazi la bidii ya kiroho. Huenda hasira ya Elihu ina ndani yake shauku halisi ya kutetea heshima ya Mungu, lakini msomaji bado anapaswa kuangalia kile ambacho hasira hiyo itafanya kwa maneno yake.

Hasira inaweza kuona kile ambacho kutojali hakioni, lakini hasira peke yake haiwezi kubeba uzito wa hekima.

3.3 Ujana Unausubiri Uzee: Heshima Kabla ya Kusema (32:6–7)

Elihu anaanza kwa heshima: “Mimi ni kijana kwa miaka, nanyi ni wazee; kwa hiyo niliogopa na kusita kuwaeleza maoni yangu” [Ayubu 32:6].

Hii si adabu ya mdomoni tu. Elihu anakubali mpangilio wa heshima katika ulimwengu wake. Uzee unastahili kuheshimiwa. Uzoefu unastahili kusikilizwa. Hakukimbilia kusema. Amesikiliza wengine walipokuwa na nafasi ya kuzungumza.

Kuna uzuri katika jambo hili. Sauti ya kijana ambayo haijawahi kujifunza kusikiliza hugeuka kuwa kelele. Angalau Elihu anajua kwamba maneno hayapaswi kutupwa hewani kwa sababu tu msemaji anayo. Amesubiri.

Anasema, “Siku na ziseme, na wingi wa miaka na ufundishe hekima” [Ayubu 32:7]. Huo ni usemi mzuri wa hekima. Muda unaweza kuufanya ufahamu kuwa wa kina. Mvi zinaweza kuwa taji zinapotembea pamoja na unyenyekevu [Mithali 16:31]. Miaka mingi inaweza kufundisha mambo ambayo akili yenye kasi haiwezi kuyajifunza.

Lakini usemi huo si ukweli wote.

Kuheshimu uzee ni hekima; kuuabudu uzee si hekima.

3.4 Pumzi ya Mwenyezi Hutoa Ufahamu (32:8–10)

Sasa Elihu anaongeza ukweli unaosawazisha: “Lakini imo roho ndani ya mwanadamu, na pumzi ya Mwenyezi huwapa ufahamu” [Ayubu 32:8].

Hii ni mojawapo ya kauli muhimu zaidi za kitheolojia katika sura hii. Hekima si mkusanyiko wa miaka ya maisha ya mwanadamu tu. Ni zawadi ya Mungu. Mungu yuleyule aliyempulizia mwanadamu pumzi ya uhai [Mwanzo 2:7] ndiye anayetoa ufahamu. Umri unaweza kukitayarisha chombo, lakini Mungu ndiye anayekijaza.

Elihu anasema, “Si wakubwa tu walio na hekima, wala si wazee tu wanaofahamu haki” [Ayubu 32:9]. Hakatai wazee; anakataa mamlaka inayodhaniwa kupatikana moja kwa moja kwa sababu ya umri. Wazee wanaweza kukosea. Vijana wanaweza kupewa mwanga. Hekima haihakikishwi na idadi ya miaka.

Hili ni neno la lazima kwa kila kizazi. Vijana wanapaswa kujifunza unyenyekevu, lakini wazee pia wanapaswa kubaki tayari kufundishwa. Roho wa Mungu hafungwi katika cheo cha uzee. Mungu anaweza kusema kupitia Samweli wakati nyumba ya Eli inafifia [1 Samweli 3]. Mungu anaweza kuweka hekima ndani ya Danieli akiwa miongoni mwa wasomi wa kifalme [Danieli 1:17–20]. Mungu anaweza kuweka sifa katika vinywa vya watoto [Zaburi 8:2; Mathayo 21:16].

Lakini upande mwingine pia ni wa kweli: kudai kuwa una mwanga wa Mungu hakufanyi kila neno la kijana liwe la hekima. Kanuni ya Elihu ni ya kweli; namna anavyoitumia bado lazima ipimwe.

Hekima haimilikiwi na wazee wala vijana; hekima hupuliziwa na Mungu ndani ya wanyenyekevu.

3.5 Elihu Amesikiliza kwa Makini: Kushindwa kwa Marafiki (32:11–14)

Elihu anawakumbusha marafiki kwamba ameyangojea maneno yao na kusikiliza hoja zao [Ayubu 32:11]. Amekuwa makini walipokuwa wakitafuta sababu za kumpinga Ayubu.

Lakini anahitimisha kwamba hakuna hata mmoja wao aliyemshinda Ayubu kwa hoja [Ayubu 32:12]. Hili ni ungamo la kushangaza. Marafiki wamesema maneno mengi, lakini hawajamjibu mtu aliyeketi katika majivu. Hawajalishughulikia kwa uaminifu ugumu wa kesi yake.

Elihu anawaonya wasiseme, “Tumepata hekima; Mungu ndiye atakayemshinda, wala si mwanadamu” [Ayubu 32:13]. Kwa maneno mengine, marafiki hawapaswi kuficha kushindwa kwao nyuma ya Mungu. Hawawezi kusema, “Ni Mungu peke yake anayeweza kumjibu Ayubu,” kana kwamba kauli hiyo inasafisha mashtaka yao ya hovyo.

Pia anasema kwamba Ayubu hakuelekeza maneno yake dhidi ya Elihu, na Elihu hatamjibu kwa kutumia hoja za marafiki [Ayubu 32:14]. Hili ni jambo la maana. Elihu anataka kutofautisha njia yake na yao. Anaamini ana jambo tofauti la kusema.

Kama atafanikiwa kikamilifu ni sehemu ya mvutano wa sura zinazofuata. Lakini angalau hapa anatambua kwamba kurudia si hekima. Majibu ya zamani yameshindwa.

Hoja tulizorithi zinaposhindwa kuponya jeraha, hekima haipaswi kuzirudia kwa sauti kubwa zaidi.

3.6 Wazee Wamefadhaika: Maneno Yanapoisha (32:15–16)

Elihu anawaeleza marafiki kuwa wamefadhaika. Hawajibu tena. Maneno yamewaishia [Ayubu 32:15].

Anaonekana karibu kushangazwa na ukimya wao: “Nami ningojee kwa sababu hawasemi?” [Ayubu 32:16]. Mahakama imekwama. Wazee hawana jibu. Kiapo cha Ayubu bado kimesimama bila kujibiwa.

Katika kila mjadala mzito hufika wakati ambapo lugha ya kuazima huanguka. Misemo rahisi huacha kufanya kazi. Kanuni zilizozoeleka haziwezi tena kuingia ndani ya uhalisi. Mtesekaji bado yupo. Swali bado lipo. Mungu bado yuko kimya.

Wakati huo unaweza kuwa mtakatifu ukituongoza katika unyenyekevu. Unaweza pia kuwa hatari mtu anapokimbilia kuingia ili kujaza tu hewa kwa maneno.

Elihu anaamua kusema.

Maneno yanapoisha, neno linalofuata lazima lizaliwe kutoka katika heshima ya kumcha Mungu, si katika kukosa subira.

3.7 “Mimi Nami Nitajibu”: Wajibu wa Kusema (32:17–20)

Elihu anatangaza, “Mimi nami nitajibu sehemu yangu; mimi nami nitaeleza maoni yangu” [Ayubu 32:17]. Anaamini kwamba kuendelea kunyamaza si tena uaminifu.

Kisha anatoa mojawapo ya picha zenye nguvu zaidi katika sura hii: amejaa maneno; roho iliyo ndani yake inamsukuma; tumbo lake ni kama divai isiyo na njia ya kutokea, kama viriba vipya vinavyokaribia kupasuka [Ayubu 32:18–19]. Lazima aseme ili apate nafuu [Ayubu 32:20].

Picha hiyo ina nguvu. Maneno yanaweza kuusukuma moyo kutoka ndani. Ukweli—au kile tunachoamini kuwa ukweli—unaweza kujisikia kama nguvu iliyofungwa na kuchachuka. Manabii walijua jambo hili. Yeremia alisema neno la Mungu lilikuwa kama moto uliofungwa ndani ya mifupa yake [Yeremia 20:9]. Paulo alisema alikuwa amewekewa wajibu wa kuihubiri Injili [1 Wakorintho 9:16].

Lakini bado tunahitaji utambuzi. Msukumo wa ndani si uthibitisho wa mwito wa Mungu kila wakati. Wakati mwingine tunasema kwa sababu Roho anatulazimisha; wakati mwingine kwa sababu wasiwasi unataka kujiachilia; na wakati mwingine kwa sababu kiburi hakiwezi kuvumilia kukaa kimya.

Huenda Elihu anasukumwa na roho. Huenda pia anasukumwa na nafsi yake. Andiko linaturuhusu tuhisi uwezekano wote wawili.

Neno linalowaka lazima lipitie madhabahuni kabla halijawa usemi mtakatifu.

3.8 Bila Upendeleo Wala Kujipendekeza: Hatari ya Kutafuta Kibali cha Watu (32:21–22)

Elihu anaifunga sura kwa kiapo: hatamwonyesha mtu yeyote upendeleo wala kujipendekeza kwa mtu [Ayubu 32:21]. Anasema hajui kujipendekeza; kama angefanya hivyo, Muumba wake angemwondoa upesi [Ayubu 32:22].

Hili ni kusudi jema. Upendeleo huharibu hukumu. Kujipendekeza huutia sumu ukweli. Wale wanaozungumza mbele za Mungu hawapaswi kupinda maneno ili kuwafurahisha wenye mamlaka, kulinda sifa zao au kuvuna makofi.

Hata hivyo, kuna chembe ya kejeli. Elihu anasema hatajipendekeza kwa wengine, lakini tayari ametumia sehemu kubwa ya utangulizi wake kueleza haki yake mwenyewe ya kuzungumza. Yeye ni mkweli, lakini unyoofu peke yake hauondoi hatari. Inawezekana kukataa kuwabembeleza wengine huku ukivutiwa sana na nafsi yako mwenyewe.

Hata hivyo, mwito wake wa mwisho kwa Muumba wake ni wa maana. Elihu anajua kwamba anazungumza chini ya uwajibikaji wa Mungu. Hataki kutumia vibaya zawadi ya kusema mbele za Mungu aliyemuumba.

Hapo ni mahali pazuri pa kuanzia kwa kila mwalimu, mhubiri, mshauri na rafiki.

Maneno huwa salama zaidi msemaji anapomkumbuka Muumba wake.

4. Tafakari ya Kitheolojia: Hekima, Hasira na Pumzi ya Mungu

4.1 Mwisho wa Hoja za Kibinadamu Unatayarisha Njia ya Sauti ya Mungu

Ayubu 32 inasimama baada ya kuporomoka kwa teolojia ya wale marafiki watatu na kabla ya kuwasili kwa tufani ya Mungu. Nafasi yake ndani ya simulizi ina maana.

Marafiki wameshindwa kueleza mateso ya Ayubu. Ayubu ameshindwa kumlazimisha Mungu ajibu. Elihu anaingia, lakini hata Elihu hatakuwa sauti ya mwisho. Kitabu kinatufundisha kwamba maneno ya mwanadamu yana thamani, lakini pia yana mipaka.

Tunahitaji walimu. Tunahitaji kusahihishwa. Tunahitaji marafiki wenye hekima. Lakini kuna mahali ambapo hakuna sauti ya kibinadamu inayoweza kulimaliza jambo. Jeraha ni refu mno. Fumbo ni pana mno. Mahakama ni ya Mungu.

Hotuba za Elihu zinaichelewesha tufani, lakini pia zinatutayarisha kuhisi jinsi tunavyoihitaji. Baada ya maneno mengi ya wanadamu, msomaji anaanza kutamani si hoja nyingine tu, bali Mungu mwenyewe.

4.2 Hekima Ni Zawadi, Si Mali ya Kumilikiwa

Kauli ya Elihu kwamba pumzi ya Mwenyezi hutoa ufahamu ni ya kweli kwa kina [Ayubu 32:8]. Inawanyenyekeza vijana na wazee kwa pamoja.

Vijana hawawezi kuwadharau wazee, kwa sababu miaka inaweza kubeba hekima iliyojaribiwa. Wazee hawawezi kuwanyamazisha vijana, kwa sababu pumzi ya Mungu inaweza kutoa mwanga kwa wale walio na miaka michache. Hekima ni ya Mungu kabla haijawa ya kizazi chochote.

Jambo hili ni muhimu kwa kanisa. Jumuiya yenye afya huwaheshimu wazee bila kuzifunga sauti za vijana. Huupokea mwanga mpya bila kuabudu kila jambo jipya. Hupima kila neno kwa Maandiko, tabia, unyenyekevu na matunda yake.

Roho anapopuliza, watu wa Mungu wanapaswa kusikiliza.

4.3 Hasira Lazima Ibadilishwe Kabla Haijawa Ushauri

Elihu amekasirika. Msimulizi anahakikisha kwamba hatukosi kuliona jambo hilo. Huenda sehemu ya hasira yake ni ya haki: Ayubu amesema mambo hatari kumhusu Mungu, na marafiki wameshindwa vibaya. Lakini hasira haiwezi kujithibitisha yenyewe.

Katika huduma ya kichungaji, hasira inaweza kutuonya kuhusu ukosefu wa haki. Inaweza kutuamsha kutoka katika woga. Lakini hasira isipoongoka, inaweza kumgeuza mtesekaji kuwa mradi wa kurekebishwa na kumgeuza Mungu kuwa silaha.

Agano Jipya linaonya, “Kila mtu na awe mwepesi wa kusikia, si mwepesi wa kusema, wala kukasirika” [Yakobo 1:19]. Hii haimaanishi kwamba kila hasira ni ovu. Inamaanisha kwamba hasira ni nguvu yenye hatari kubwa kiroho. Lazima iwekwe chini ya uvumilivu wa Mungu.

Bidii ya Elihu inatukumbusha kwamba kabla ya kuzungumza ndani ya mateso ya mtu mwingine, hatupaswi kuuliza tu, “Je, niko sahihi?” Tunapaswa pia kuuliza, “Je, ninapenda? Je, ninasikiliza? Je, nimejiweka chini ya Mungu?”

4.4 Kumtetea Mungu Kunaweza Kuwa Wito Hatari

Elihu anataka kuitetea haki ya Mungu. Msukumo huo unaeleweka. Hotuba za Ayubu zimekuwa na mashtaka mazito dhidi ya Mungu. Elihu hawezi kuvumilia wazo kwamba haki ya Mungu inaweza kutiwa giza.

Lakini kitabu cha Ayubu tayari kimetuonyesha hatari ya kumtetea Mungu vibaya. Marafiki walimtetea Mungu kwa kumshtaki Ayubu kwa uongo. Mwishoni, Mungu atasema kwamba hawakusema yaliyo sawa juu yake [Ayubu 42:7]. Hili linatutia hofu ya Mungu. Inawezekana kusema maneno ya kidini kwa lengo la kumtetea Mungu, na bado tukampotosha Mungu mbele za wengine.

Mungu hahitaji uongo ili kulinda heshima yake. Mungu hatutaki tumponde mtesekaji ili kulinda mafundisho. Ukweli na rehema si maadui katika ufalme wa Mungu.

Mtu anayemtetea Mungu kwa kweli lazima pia atetee ukweli kuhusu jirani yake.

4.5 Elihu Anaelekeza Kwenye Hitaji la Mpatanishi Bora Zaidi

Elihu anasimama kati ya Ayubu na Mungu, akizungumza kama mtu anayetaka kusaidia kutafsiri njia za Mungu. Katika sura inayofuata, hata atawaza kuhusu mjumbe wa upatanisho anayeweza kumwokoa mtesekaji kutoka shimoni [Ayubu 33:23–24].

Katika simulizi pana ya Biblia, hamu hii ya kumpata Mpatanishi wa kweli inazidi kung'aa. Ayubu tayari amelilia mwamuzi anayeweza kuweka mkono mmoja kwa Mungu na mwingine kwa mwanadamu [Ayubu 9:33]. Ametamani kuwa na shahidi mbinguni [Ayubu 16:19].

Elihu si yule Mpatanishi wa mwisho. Bado ni mwanadamu mwenye upendeleo, mipaka na mchanganyiko wa nguvu na udhaifu. Lakini kuwapo kwake kunatukumbusha kwamba mateso hulilia uwepo wa mtu anayeweza kusema kwa kweli kwa niaba ya Mungu na kwa niaba ya mwanadamu.

Injili ya Kikristo inatangaza kwamba Mpatanishi huyo ni Yesu Kristo [1 Timotheo 2:5]. Hazungumzi akiwa mbali na maumivu mahali salama. Anaingia katika majivu. Anabeba mashtaka. Anateseka bila hatia. Hamfunui Mungu kwa kueleza kila jeraha, bali kwa kuyabeba majeraha katika mwili wake mwenyewe na kufufuka akiwa na rehema mikononi mwake.

Elihu anaweza kusema kabla ya tufani, lakini Kristo ndiye Neno anayeingia ndani ya dhoruba na kuturudisha nyumbani kwa Mungu.

5. Matumizi Katika Maisha: Kusema kwa Hekima Wengine Wanapoteseka

Ayubu 32 ni sura muhimu hasa kwa kila anayefundisha, kushauri, kuhubiri, kuongoza au kutembea kando ya watu waliojeruhiwa.

Kwanza, inatufundisha kusikiliza kwa muda mrefu. Elihu alisubiri. Bila kujali tunavyomtathmini, hakutangulia kusema. Katika ulimwengu wa maoni ya haraka, kusikiliza kwa utulivu ni nidhamu takatifu.

Pia inatufundisha kwamba ukimya pekee hautoshi kila wakati. Kuna nyakati ambapo ukweli lazima usemwe. Wanyonge wanapopondwa, Mungu anapopotoshwa, na teolojia ya uongo inapowaumiza wanaoomboleza, ukimya unaweza kugeuka kuwa woga.

Lakini sura hii inatuonya kwamba msukumo wa ndani peke yake hautoshi. Kujisikia umejaa maneno hakuthibitishi kwamba maneno hayo yako tayari. Kabla ya kusema, tunapaswa kujiuliza:

Je, nimesikiliza kwa makini?

Je, ninasema ili kusaidia, au ili kujiondolea usumbufu wangu mwenyewe?

Je, ninamtetea Mungu kwa ukweli, au ninamtumia Mungu kushinda hoja?

Je, nimeiheshimu heshima ya mtesekaji?

Je, nimechanganya uzee na hekima, au ujana na upya wa kweli?

Je, ninaweza kusema bila kujipendekeza na bila ukali?

Je, maneno yangu yanabeba pumzi ya Mungu, au joto la hasira yangu mwenyewe tu?

Zoezi la vitendo kwa sura hii:

Wiki hii, kabla ya kumpa ushauri mtu aliye katika maumivu, simama kwanza na kuomba: “Bwana, nifanye mwepesi wa kusikia, si mwepesi wa kusema, wala kukasirika.” Kisha uliza angalau maswali mawili ya kweli kabla ya kutoa kauli moja. Acha kusikiliza kuwe mlango ambao hekima huingilia.

Usemi mtakatifu si usemi wa kweli tu; ni ukweli ulioumbwa na uvumilivu, unyenyekevu na upendo.

6. Maswali ya Kutafakari

1. Kwa nini ukimya wa marafiki wa Ayubu ni wa maana baada ya kiapo chake cha kutokuwa na hatia?

2. Hasira ya Elihu inafunua nini kuhusu tabia yake, na kwa nini hasira lazima ipimwe kabla haijawa ushauri?

3. Ayubu 32 inawapa changamoto gani vijana na wazee katika jumuiya ya waamini?

4. Kuna tofauti gani kati ya kuheshimu uzee na kudhani kwamba uzee huhakikisha hekima kila wakati?

5. Kwa nini Elihu yuko sahihi kusema kwamba ufahamu hutoka katika pumzi ya Mwenyezi?

6. Waamini wanawezaje kuitetea haki ya Mungu bila kuwashtaki kwa uongo watu wanaoteseka?

7. Ni wakati gani uliwahi kujisikia “umejaa maneno,” na ulitambuaje kama ulikuwa wakati wa kusema au wa kuendelea kunyamaza?

7. Sala ya Mwitikio

Bwana Mungu,

Muumba wa vijana na wazee,

Mtoaji wa pumzi na hekima,

tufundishe kusikiliza kabla ya kusema.

Tulinde dhidi ya kiburi cha majibu ya haraka,

dhidi ya joto la hasira isiyopimwa,

dhidi ya kujipendekeza kunakopinda ukweli,

na dhidi ya ukali unaowajeruhi waliochoka.

Tupe heshima ya Elihu kwa utukufu wako,

lakini uitakase kwa huruma ya Kristo.

Tupe ujasiri wa kusema ukimya unapogeuka kuwa woga,

na unyenyekevu wa kunyamaza maneno yanapokuwa kelele.

Pulizia hekima yako ndani ya mioyo yetu.

Yafanye maneno yetu yawe kama maji safi,

si moshi unaowaunguza macho wanaoteseka.

Fanya kuwapo kwetu kuwe kivuli cha usalama,

maswali yetu yawe ya upole,

ushauri wetu uwe wa uaminifu,

na tumaini letu likite mizizi ndani ya Yesu,

Mpatanishi wa kweli,

Neno aliyefanyika mwili,

Mtesekaji mwenye haki anayetukaribisha kwako.

Amina.

8. Dirisha la Sura Inayofuata: Mateso Yanapokuwa Mjumbe

Elihu ameingia ndani ya ukimya. Ametetea haki yake ya kuzungumza. Amesisitiza kwamba hekima haitokani na umri tu, bali na pumzi ya Mwenyezi.

Sasa, katika Ayubu 33, atamgeukia Ayubu moja kwa moja.

Sauti yake itakuwa ya binafsi zaidi. Kwa maneno mengine atasema, “Nisikilize, Ayubu. Mimi nimeumbwa kwa udongo kama wewe. Sitakutisha.” Kisha atalipinga wazo la Ayubu kwamba Mungu yuko kimya na amekuwa adui yake. Elihu atapendekeza kwamba Mungu huzungumza kwa njia nyingi kuliko wanadamu wanavyotambua: kupitia ndoto, maonyo ya usiku, maumivu kitandani na kupitia mjumbe wa upatanisho anayetangaza rehema.

Ayubu ameyaona mateso kama shtaka.

Elihu atauliza kama wakati mwingine mateso yanaweza kuwa mafundisho.

Swali hilo ni nyeti. Linaweza kuponya linaposemwa kwa unyenyekevu. Linaweza kujeruhi linaposemwa bila uangalifu.

Moto wa kijana umeanza kusema.

Sasa lazima tusikilize kuona kama joto lake litaleta nuru.

9. Bibliografia

Alter, Robert. The Wisdom Books: Job, Proverbs, and Ecclesiastes: A Translation with Commentary. New York: W. W. Norton, 2010.

BibleProject. The Book of Job Guide. BibleProject, accessed 2026.

Clines, David J. A. Job 21–37. Word Biblical Commentary 18A. Nashville: Thomas Nelson, 2006.

Hartley, John E. The Book of Job. New International Commentary on the Old Testament. Grand Rapids: Eerdmans, 1988.

Walton, John H., and Tremper Longman III. How to Read Job. Downers Grove: IVP Academic, 2015.