Uchambuzi wa Ezra 8: Njia Inapohitaji Kutumaini — Kufunga, Hazina, na Mkono Mwema wa Mungu

01

1.0 Utangulizi: Imani Inapopaswa Kutembea Njia Iliyoihubiri

Kuna nyakati ambazo maneno yetu lazima yawe hatua za miguu.

Ezra tayari amemwambia mfalme kwamba mkono wa Mungu huwa juu ya wote wanaomtafuta, ili kuwafanyia mema [Ezra 8:22]. Ungamo hilo ni zuri ikuluni. Lakini sasa Ezra lazima aliishi njiani. Safari kutoka Babeli kwenda Yerusalemu ni ndefu na iko wazi kwa hatari. Kuna familia, watoto, watumishi, vyombo vya hekalu, fedha, dhahabu, na sadaka takatifu. Kuna hatari njiani—wanyang’anyi, mashambulizi ya kuvizia, njaa, hofu, na mzigo mzito wa wajibu.

Ezra angeweza kuomba askari. Inaelekea milki ingewatoa. Lakini kwa sababu ametangaza hadharani mkono wa Mungu unaolinda, anaona aibu kumwomba mfalme ulinzi wa jeshi [Ezra 8:22]. Kwa hiyo anatangaza kufunga kando ya mto Ahava. Watu wanajinyenyekeza. Wanamwomba Mungu awape njia iliyonyooka wao, watoto wao, na mali yao yote [Ezra 8:21].

Ezra 8 si hali ya kiroho yenye uzembe. Ezra hasemi, “Mungu atatulinda,” kisha akatenda bila uangalifu. Anakusanya watu. Anatambua kutokuwepo kwa Walawi. Anatuma viongozi wenye hekima kutafuta watumishi wa hekalu. Anapima hazina kwa makini. Anaweka makuhani kuilinda. Anaweka kumbukumbu za uwajibikaji. Anafunga na kuomba. Kisha anatembea.

Andiko hili linahusu imani iliyoungamwa inayokuwa tumaini linaloishiwa, kwa sababu watu wanaoutangaza mkono wa Mungu lazima wajifunze kutembea njia yenye hatari kwa unyenyekevu, hekima, na sala.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Safari Kati ya Utume na Jumuiya

Ezra 7 ilimtambulisha Ezra kama kuhani, mwandishi, na mwalimu wa Sheria ya Bwana. Alikuwa ameuelekeza moyo wake kujifunza, kutenda, na kufundisha maagizo ya Mungu katika Israeli [Ezra 7:10]. Artashasta alimpa mamlaka, rasilimali, na ruhusa ya kuongoza kundi jingine la wahamishwa kwenda Yerusalemu. Ezra alimaliza sura akimbariki Mungu kwa sababu mkono mwema wa Bwana ulimtia nguvu [Ezra 7:27–28].

Sasa Ezra 8 inasimulia safari yenyewe. Ni sura ya mpito, lakini si maelezo ya safari tu. Inaonyesha tabia ya kiroho ya uongozi wa Ezra. Njia inakuwa mahali pa jaribio ambapo sala, mipango, uwajibikaji, utakatifu, na tumaini lazima vitembee pamoja.

Sura inafunuka katika miendo mitano:

1. Orodha ya wanaokwenda pamoja na Ezra [8:1–14].

2. Kugunduliwa kuwa hakuna Walawi na kutafutwa kwa watumishi wa nyumba ya Mungu [8:15–20].

3. Kufunga huko Ahava na sala ya kuomba safari salama [8:21–23].

4. Kupimwa na kukabidhiwa kwa hazina ya hekalu [8:24–30].

5. Kufika salama Yerusalemu, kukabidhi hazina, na kufanywa upya kwa ibada [8:31–36].

Ezra 8 ni sehemu ya mwendo mpana wa urejesho ambamo jumuiya lazima iumbwe na Torati, ibada, na uongozi wa uaminifu. Hekalu tayari linasimama, lakini sasa mwalimu wa Sheria anakuja na watu, zawadi, na wajibu mtakatifu. Sura inafundisha kwamba urejesho haudumishwi na msukumo pekee. Unahitaji tumaini lenye utaratibu.

03

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

Wakati Majina Yanapokuwa Hija [Ezra 8:1–14]

Ezra anaanza kwa orodha ya wakuu wa jamaa na walioandikishwa pamoja nao waliotoka Babeli wakati wa utawala wa Artashasta [Ezra 8:1]. Kama Ezra 2, orodha hii inaweza kuonekana ya taratibu kwa wasomaji wa leo, lakini ina umuhimu mkubwa. Hawa si wasafiri wasiojulikana. Ni familia zinazoingia katika hatari ya agano.

Orodha inajumuisha uhusiano wa kikuhani na wa ukoo wa Daudi, pamoja na wawakilishi kutoka familia mbalimbali [Ezra 8:2–14]. Mwendo ni wa jumuiya na vizazi. Kurudi si utume binafsi wa Ezra tu. Ni hija ya pamoja ya nyumba mbalimbali.

Orodha katika Ezra–Nehemia mara nyingi zinafanya kazi takatifu. Zinawakumbuka watu. Zinaipa jumuiya umbo. Zinasema kwamba urejesho si wazo linaloelea juu ya historia; unabebwa na watu wenye majina na familia zilizo tayari kuondoka Babeli na kutembea kuelekea Yerusalemu.

Njia ya kurudi nyumbani ina maana ya kitheolojia, lakini pia ina vumbi. Ina majina. Ina watoto. Ina mali. Ina hofu. Ina wajibu.

Wakati Huduma Inayokosekana Inapopaswa Kutafutwa [Ezra 8:15–20]

Ezra anawakusanya wasafiri kando ya mto uendao Ahava, na wanapiga kambi siku tatu [Ezra 8:15]. Anapowakagua watu na makuhani, haoni Mlawi hata mmoja miongoni mwao. Hili ni tatizo.

Utume unazingatia nyumba ya Mungu, mafundisho ya Sheria, na mpangilio wa ibada. Walawi si mapambo. Wanahudumu, kusaidia, kufundisha, kulinda, na kutegemeza maisha ya ibada ya jumuiya [Hes. 3:5–13; Kum. 33:10]. Safari inayokusudia kuimarisha ibada ya hekalu haiwezi kuendelea bila kuwajali.

Ezra anajibu kwa hekima ya vitendo. Anatuma viongozi na watu wenye akili kwa Ido huko Kasifia, akitaka watumishi wa nyumba ya Mungu [Ezra 8:16–17]. Matokeo ni msaada: Sherebia, Hashabia, Yeshaya, na Wanethini wanakuja, “kwa kadiri mkono mwema wa Mungu wetu ulivyokuwa juu yetu” [Ezra 8:18–20].

Tukio hili ni muungano mzuri wa mipango na uongozi wa Mungu. Ezra anatambua pengo. Anachukua hatua. Mungu anatoa. Mkono mwema wa Mungu haufanyi uongozi ukae bila kutenda; unaufanya uwe makini na wenye tumaini.

Mara nyingi jumuiya za kiroho huumia wakati huduma zinazokosekana zinapuuzwa. Ezra anatufundisha kutulia, kuchunguza, kutafuta watu kwa hekima, na kuomba msaada wa Mungu kwa kile ambacho kazi inahitaji kwa kweli.

Wakati Kufunga Kunapokuwa Hatua ya Kwanza ya Njia [Ezra 8:21–23]

Kabla msafara haujaondoka, Ezra anatangaza kufunga kando ya mto Ahava [Ezra 8:21]. Kusudi liko wazi: “ili tujinyenyekeze mbele za Mungu wetu, kutafuta kwake njia iliyonyoka kwa ajili yetu, na watoto wetu, na mali yetu yote.”

Huu ni uongozi wenye upole na uzito. Ezra haombi tu kwa ajili ya utume kwa ujumla. Anawataja walio hatarini: watoto na mali. Anajua kwamba imani inasafiri pamoja na watu halisi na hatari halisi.

Kisha anaeleza sababu ya kutomwomba mfalme askari na wapanda farasi: alikuwa amemwambia mfalme kwamba mkono wa Mungu huwa juu ya wote wanaomtafuta, ili kuwafanyia mema, na nguvu zake na ghadhabu yake huwa juu ya wote wanaomwacha [Ezra 8:22]. Ushuhuda wa hadharani wa Ezra sasa unaumba uamuzi wake binafsi.

Hii haimaanishi ni kosa kila mara kutumia ulinzi unaopatikana. Baadaye Nehemia anakubali ulinzi wa jeshi [Neh. 2:9]. Uamuzi wa Ezra umeumbwa na ushuhuda wake na hali yake mahususi. Kanuni si kwamba imani lazima ikatae njia zote za kawaida. Kanuni ni uadilifu: matendo yetu hayapaswi kumpinga Mungu tunayemtangaza.

Kwa hiyo wanafunga. Wanamtafuta Mungu. Naye “akatujalia maombi yetu” [Ezra 8:23].

Sala hapa si pambo. Ni utegemezi. Kufunga si maonyesho ya kidini. Ni unyenyekevu unaoishiwa kwa mwili. Kabla miguu yao haijagusa njia, mioyo yao inainama chini.

Wakati Hazina Takatifu Inapohitaji Uwajibikaji Mtakatifu [Ezra 8:24–30]

Ezra anawaweka makuhani wakuu kumi na wawili na kupima fedha, dhahabu, na vyombo vilivyotolewa kwa ajili ya nyumba ya Mungu [Ezra 8:24–27]. Kiasi ni kikubwa. Hazina ni takatifu. Wajibu ni mzito.

Ezra anawaambia, “Ninyi ni watakatifu kwa Bwana, na vyombo navyo ni vitakatifu” [Ezra 8:28]. Sentensi hii inashikilia pamoja utambulisho na uwakili. Watu watakatifu lazima washughulikie vitu vitakatifu kwa namna takatifu.

Anawaamuru walinde hazina mpaka ipimwe mbele ya wakuu wa makuhani, Walawi, na wakuu wa jamaa huko Yerusalemu [Ezra 8:29]. Kisha makuhani na Walawi wanapokea fedha, dhahabu, na vyombo vilivyopimwa [Ezra 8:30].

Huku si kutokuamini; ni uwajibikaji. Ezra haondoi wajibu kwa lugha ya kiroho. Anaweka taratibu zilizo wazi za kupokea, kulinda, kusafirisha, na kukabidhi kile ambacho ni cha Mungu.

Jumuiya nyingi hushindwa hapa. Zinaomba kwa sauti lakini zinashughulikia rasilimali kwa uzembe. Zinazungumza utakatifu lakini zinapuuza uwajibikaji. Ezra 8 inakataa mgawanyo huo. Sala huko Ahava na hazina iliyopimwa ni vya pamoja. Imani haibadilishi uwakili wa makini; inauhitaji.

Wakati Mkono Mwema Unapowafikisha Nyumbani [Ezra 8:31–36]

Msafara unaondoka Ahava siku ya kumi na mbili ya mwezi wa kwanza [Ezra 8:31]. Ezra anashuhudia kwamba mkono wa Mungu ulikuwa juu yao na aliwaokoa na mikono ya adui na wenye kuwavizia njiani [Ezra 8:31]. Hatari walizoogopa zilikuwa halisi. Wokovu ulikuwa halisi.

Wanafika Yerusalemu na kupumzika siku tatu [Ezra 8:32]. Hata safari takatifu zinahitaji pumziko. Kazi ya Mungu haiondoi mipaka ya kibinadamu.

Siku ya nne, fedha, dhahabu, na vyombo vinapimwa ndani ya nyumba ya Mungu na kuandikwa kwa uzito [Ezra 8:33–34]. Dhamana iliyotolewa mwanzoni inatimizwa mwishoni. Kilichowekwa wakfu Babeli kinakabidhiwa Yerusalemu.

Kisha waliorudi kutoka uhamishoni wanamtolea Mungu wa Israeli sadaka za kuteketezwa: mafahali kumi na wawili kwa ajili ya Israeli yote, kondoo waume tisini na sita, wana-kondoo sabini na saba, na mbuzi waume kumi na wawili kuwa sadaka ya dhambi [Ezra 8:35]. Tena, lugha ya “Israeli yote” ni muhimu. Jumuiya hii ndogo iliyorudi inaabudu kwa niaba ya watu wote wa agano.

Hatimaye, wanakabidhi maagizo ya mfalme kwa maliwali na watawala, ambao wanawasaidia watu na nyumba ya Mungu [Ezra 8:36]. Sura inamalizika kwa ibada na ushirikiano wa kiutawala. Mkono wa Mungu umewabeba njiani na kuwaingiza katika hatua inayofuata ya huduma.

04

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Mkono wa Mungu Hauondoi Wajibu wa Kibinadamu

Ezra anazungumza mara kwa mara kuhusu mkono mwema wa Mungu [Ezra 8:18, 22, 31]. Hata hivyo, sura imejaa hatua za makini. Ezra anakusanya, anakagua, anatuma, anatafuta watumishi, anafunga, anaweka watu, anapima, anakabidhi, anaandika, anapumzika, anatoa dhabihu, na kukabidhi nyaraka.

Huu ni uwiano muhimu wa kibiblia. Kumtumaini Mungu si kupuuza hekima. Kutegemea neema si kuacha maandalizi. Mkono wa Mungu hutenda kupitia utii wenye wajibu.

Uongozi Unahitaji Uadilifu Kati ya Ushuhuda na Matendo

Ezra kukataa kuomba askari kunatokana na kile alichokuwa amemwambia mfalme [Ezra 8:22]. Hataki matendo yake yapinge ushuhuda wake wa hadharani. Tena, hili haliweki sheria ya jumla dhidi ya ulinzi, lakini linafunua moyo wa uadilifu.

Uongozi wa uaminifu huuliza: Je, maamuzi yangu yanaendana na ninachotangaza kuhusu Mungu? Je, mbinu zangu zinaendana na ujumbe wangu?

Sala na Uwajibikaji ni Vitu vya Pamoja

Ezra anafunga na kuomba safari salama [Ezra 8:21–23]. Pia anapima hazina na kuweka walinzi wa kuaminika [Ezra 8:24–30]. Sura inakataa kutenganisha maisha ya kiroho na utawala.

Jumuiya yenye afya huomba kana kwamba kila kitu kinamtegemea Mungu na kufanya uwakili kana kwamba kila kitu ni cha Mungu. Sala bila uwajibikaji huwa uzembe. Uwajibikaji bila sala huwa kujitegemea.

Urejesho Unawajumuisha Walio Hatarini

Ezra anaomba kwa ajili ya “sisi, na watoto wetu, na mali yetu yote” [Ezra 8:21]. Kauli hii ndogo inapanua ulimwengu wa hisia wa sura. Urejesho hauhusu viongozi, nyaraka, na vyombo vya hekalu pekee. Unahusu watoto kwenye njia hatari.

Kazi ya Mungu lazima iwajali walio hatarini siku zote. Utume unaowasahau watoto, familia, wanyonge, au wasio na ulinzi umesahau jambo la msingi katika moyo wa Mungu.

05

5.0 Matumizi Katika Maisha: Kutembea Njia kwa Tumaini Takatifu

Tulia kabla ya mwendo mkubwa. Ezra anapiga kambi Ahava kabla ya kuendelea. Safari nyingine zinahitaji ukaguzi wa maombi kabla ya hatua.

Tambua kinachokosekana. Ezra anaona hakuna Walawi. Uongozi wa uaminifu hutambua mapengo badala ya kujifanya kila kitu kiko sawa.

Mtafute Mungu kabla ya kutafuta usalama. Ulinzi ni muhimu, lakini utegemezi ni muhimu zaidi. Ruhusu sala iwe hatua ya kwanza ya njia.

Yalinganishe matendo na ushuhuda wako. Usitangaze kumtumaini Mungu huku ukijenga maisha yako kwa siri juu ya hofu.

Shughulikia rasilimali takatifu kwa uwajibikaji. Fedha, zawadi, muda, ushawishi, na wajibu mtakatifu vinapaswa kupimwa, kulindwa, na kukabidhiwa kwa uaminifu.

Wakumbuke walio hatarini katika kila mpango. Uliza maamuzi yanawaathirije watoto, familia, waamini wapya, maskini, na wenye mamlaka ndogo.

Pumzika baada ya safari ngumu. Wasafiri wanapumzika siku tatu Yerusalemu. Pumziko linaweza kuwa tendo la hekima, si udhaifu.

06

6.0 Maswali ya Kutafakari

1. Ni safari au wajibu gani maishani mwako unaohitaji tumaini la maombi badala ya kutawala kwa wasiwasi?

2. Ni wapi unahitaji kutulia na kuchunguza kinachokosekana kabla ya kusonga mbele?

3. Je, maamuzi yako yanaendana na unachokiri hadharani kuhusu Mungu?

4. Ni hazina gani takatifu ambayo Mungu amekukabidhi, na unailindaje kwa uwajibikaji?

5. Ni watu gani walio hatarini wanaoathiriwa na utii, uongozi, au maamuzi yako?

07

7.0 Sala ya Kujibu

Bwana Mungu ambaye mkono wako mwema huongoza njia,

tufundishe kutembea kwa tumaini la unyenyekevu. Kabla hatujasonga, tutulishe kiasi cha kukutafuta. Kabla hatujaongoza, tupe hekima ya kutambua kinachokosekana. Kabla hatujazungumza kuhusu imani, yafanye maisha yetu yawe ya kweli kiasi cha kuiishi.

Tulinde sisi, watoto wetu, na yote uliyotukabidhi. Tuokoe na hatari tunazoweza kuona na zilizofichwa njiani. Lakini zaidi, tuokoe na kiburi, haraka, uzembe, na hofu.

Utufanye mawakili waaminifu wa hazina takatifu. Sala zetu ziwe za kina na uwajibikaji wetu uwe wazi. Ibada yetu iwe ya kweli na uongozi wetu uwe safi. Tusaidie kubeba kilicho chako kwa heshima mpaka kifike mahali ulipopachagua.

Na tunapofika baada ya njia ndefu, tufundishe kupumzika, kushukuru, kutoa ibada, na kukumbuka kwamba kila kufika salama ni rehema.

Amina.

08

8.0 Dirisha la Kinachofuata: Watu Watakatifu Wanapokabili Maelewano Yasiyo Matakatifu

Ezra 8 inamalizika kwa kufika salama, kukabidhi hazina, ibada, na msaada kwa nyumba ya Mungu. Safari imefanikiwa. Mkono wa Mungu umewalinda watu.

Lakini sura inayofuata itafunua kwamba hatari kubwa haikuwa njiani. Ilikuwa ndani ya jumuiya.

Ezra 9 itakabiliana na suala lenye maumivu la kulegeza agano kupitia ndoa na mataifa ya jirani. Mwalimu wa Sheria aliyefika salama na hazina takatifu atararua mavazi yake na kuketi kwa mshangao kwa sababu uzao mtakatifu umechanganyika kwa namna inayotishia wito wa Israeli.

Njia imelindwa.

Sasa moyo wa jumuiya lazima uchunguzwe.

09

9.0 Bibliografia

Williamson, H. G. M. Ezra, Nehemiah. Word Biblical Commentary 16. Waco: Word Books, 1985.

Williamson, H. G. M. Ezra and Nehemiah. Old Testament Guides. Sheffield: JSOT Press, 1987.

Kidner, Derek. Ezra and Nehemiah. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove: InterVarsity Press, 1979.

Clines, David J. A. Ezra, Nehemiah, Esther. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1984.

Fensham, F. Charles. The Books of Ezra and Nehemiah. New International Commentary on the Old Testament. Grand Rapids: Eerdmans, 1982.

Blenkinsopp, Joseph. Ezra–Nehemiah: A Commentary. Old Testament Library. Philadelphia: Westminster, 1988.

BibleProject. “The Book of Ezra-Nehemiah.” Old Testament Overview Guide.