Uchambuzi wa Ezra 7: Gombo Linapopata Mtumishi — Mkono wa Mungu, Sheria ya Mungu, na Kuumbwa kwa Watu

01

1.0 Utangulizi: Kujenga Upya Kunapohitaji Mafundisho

Inawezekana kuijenga nyumba upya na bado kuiacha familia bila kutengenezwa.

Ezra 1–6 ilisimulia kurudi, madhabahu, msingi, upinzani, uamsho wa kinabii, kukamilika kwa hekalu, kuwekwa wakfu, na furaha ya Pasaka. Nyumba ya Mungu imesimama tena. Watu wameionja rehema ya kurudi. Kalenda ya ibada imeanza kupumua. Hata hivyo, Ezra–Nehemia inajua kweli ngumu: hekalu lililojengwa upya halizai watu waliojengwa upya moja kwa moja.

Jumuiya inaweza kurejesha majengo yake na bado ipoteze njia. Inaweza kurejesha namna za ibada huku moyo ukiendelea bila kufundishwa. Inaweza kusherehekea Pasaka na bado kuhitaji utii wa ndani zaidi. Kwa hiyo Ezra 7 inaanza mwendo mpya katika kitabu. Umakini unahama kutoka kujenga hekalu kwenda kuirekebisha jumuiya kupitia Sheria ya Mungu.

Ezra anatambulishwa kwanza si kama mjenzi, liwali, shujaa, au mtafutaji wa fedha, bali kama kuhani na mwandishi “mwepesi katika sheria ya Musa” [Ezra 7:6]. Maisha yake yanafupishwa katika mmoja wa mistari muhimu zaidi ya kitabu: “Ezra alikuwa ameuelekeza moyo wake kuitafuta sheria ya Bwana, na kuitenda, na kufundisha maagizo na hukumu katika Israeli” [Ezra 7:10].

Mpangilio huo ni muhimu. Jifunze. Tenda. Fundisha. Gombo lazima liingie ndani ya mtumishi kabla halijaumba jumuiya.

Andiko hili linahusu ibada iliyojengwa upya inayokuwa malezi yaliyoumbwa na Maandiko, kwa sababu watu wa Mungu wanahitaji zaidi ya nyumba iliyorejeshwa; wanahitaji mioyo iliyofundishwa na Neno na kutiwa nguvu na mkono wa neema wa Mungu.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Hatua Mpya ya Urejesho

Ezra 7 inatokea miongo mingi baada ya kukamilika kwa hekalu katika Ezra 6. Simulizi linahamia kwenye utawala wa Artashasta mfalme wa Uajemi [Ezra 7:1]. Mwendo wa kwanza chini ya Zerubabeli ulizingatia hekalu [Ezra 1–6]. Mwendo wa pili chini ya Ezra unazingatia mafundisho ya Torati na mageuzi ya jumuiya [Ezra 7–10].

Hili linaendana na mpangilio mpana wa Ezra–Nehemia: kila kiongozi mkuu wa urejesho anahusishwa na ruhusa ya Uajemi, uongozi wa Mungu, upinzani au shida, na urejesho wa sehemu unaofunua hitaji la mabadiliko ya ndani zaidi. Zerubabeli anajenga hekalu. Ezra analeta Sheria. Baadaye Nehemia anajenga ukuta. Lakini hakuna kazi hizi inayoweza kuponya kabisa moyo wa watu.

Ezra 7 inafunuka katika matukio manne makuu:

1. Utambulisho wa Ezra na ukoo wake wa kikuhani na kiuandishi vinaelezwa [7:1–6].

2. Ezra anasafiri kutoka Babeli kwenda Yerusalemu mkono mwema wa Mungu ukiwa juu yake [7:7–10].

3. Artashasta anatoa amri inayoruhusu utume wa Ezra [7:11–26].

4. Ezra anambariki Mungu kwa kuugeuza moyo wa mfalme na kumtia nguvu [7:27–28].

Sura imejaa mada zinazojirudia: Sheria ya Musa, Mungu wa mbinguni, mkono wa Mungu, ruhusa ya kifalme, msaada wa hekalu, hekima, hukumu, na kufundisha. Inaonyesha kwamba Mungu anaweza kutumia mamlaka ya milki kutengeneza nafasi ya urejesho, lakini kiini cha urejesho si amri ya mfalme. Ni Neno la Mungu linaloishi ndani ya mtumishi mwaminifu.

03

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

Wakati Mtumishi Anapowekwa Mizizi Katika Simulizi la Kikuhani [Ezra 7:1–5]

Ezra anatambulishwa kupitia ukoo. Mababu zake wanafuatiliwa katika mstari wa kikuhani hadi Haruni kuhani mkuu [Ezra 7:1–5]. Kwa wasomaji wa leo, huu unaweza kuonekana kuwa mwanzo wa taratibu. Lakini katika Ezra–Nehemia, majina na vizazi vina umuhimu. Urejesho si kujitengenezea utambulisho mpya. Huduma ya Ezra ina mizizi katika kumbukumbu ya agano.

Kwa kuufuata ukoo wa Ezra hadi Haruni, andiko linamwasilisha kama mtu halali wa ukuhani. Si msomi tu mwenye kupenda mambo ya dini. Anasimama ndani ya wito wa kikuhani wa Israeli—wito wa kufundisha, kulinda utakatifu, na kuwasaidia watu kuishi mbele ya uwepo wa Mungu [Law. 10:10–11; Kum. 33:10; Mal. 2:7].

Hili ni muhimu kwa sababu hekalu limejengwa upya. Hekalu lililojengwa linahitaji zaidi ya kuta na sadaka; linahitaji makuhani wanaoelewa utakatifu na waandishi wanaoweza kufundisha Sheria. Ukoo wa Ezra unasema: Mungu harejeshi miundo tu; anainua watumishi wanaofaa kwa hatua inayofuata ya kufanywa upya.

Wakati Ustadi Katika Sheria Unapokuwa Zawadi kwa Jumuiya [Ezra 7:6]

Ezra anaelezwa kuwa “mwandishi mwepesi katika sheria ya Musa, aliyoitoa Bwana, Mungu wa Israeli” [Ezra 7:6]. Kauli hii ina utajiri. Sheria si desturi ya taifa tu wala fasihi ya kidini. Ni zawadi: Sheria ambayo Bwana alikuwa ameitoa.

Kwa hiyo ustadi wa Ezra si kiburi cha elimu. Ni uwakili. Amekabidhiwa hekima takatifu inayowaumba watu wa Mungu. Elimu yake ni kwa ajili ya huduma, si hadhi.

Mstari pia unasema mfalme alimpa Ezra yote aliyoomba, “kwa kadiri mkono wa Bwana, Mungu wake, ulivyokuwa juu yake” [Ezra 7:6]. Mkono wa Mungu ni mojawapo ya kauli kuu katika Ezra 7. Unataja uongozi wa Mungu, kibali, ulinzi, na nguvu. Ezra ana ustadi, lakini ustadi pekee hauelezi utume wake. Mkono usioonekana wa Mungu unaongoza ruhusa inayoonekana ya mfalme.

Katika mtazamo wa Biblia, hapa maandalizi na neema havishindani. Ezra anajifunza kwa kina, na mkono wa Mungu unakaa juu yake. Uaminifu na kibali vinakutana.

Wakati Safari Inapopimwa kwa Neema [Ezra 7:7–9]

Ezra anatoka Babeli pamoja na Waisraeli, makuhani, Walawi, waimbaji, mabawabu, na Wanethini [Ezra 7:7]. Orodha hii inarudia lugha ya awali ya urejesho. Huku ni kurudi kwingine, mwendo mwingine kutoka uhamishoni kuelekea ibadani.

Safari inaanza mwezi wa kwanza na kufika Yerusalemu mwezi wa tano [Ezra 7:8–9]. Andiko linaweka wakati kwa uangalifu, lakini linatafsiri safari kitheolojia: Ezra anafika “kwa sababu mkono mwema wa Mungu wake ulikuwa juu yake” [Ezra 7:9].

Tena, safari haielezwi kwa mipango pekee. Njia, ruhusa, wasafiri wenzake, na mahitaji vina umuhimu, lakini Ezra anataka tuione neema chini yake. Mkono mwema wa Mungu unambeba mtumishi kuelekea mjini.

Kauli hii ina faraja kubwa ya kichungaji. Mkono wa Mungu hauondoi kila hatari, kama Ezra 8 itakavyoonyesha wasafiri wanapofunga na kuomba ulinzi [Ezra 8:21–23]. Lakini mkono wa Mungu unatoa ujasiri wa kusonga. Neema si njia laini kila mara; wakati mwingine ni nguvu ya kutembea njia kwa tumaini.

Wakati Moyo Unapoelekezwa: Kujifunza, Kutenda, Kufundisha [Ezra 7:10]

Ezra 7:10 ni moyo wa sura: “Kwa maana Ezra alikuwa ameuelekeza moyo wake kuitafuta sheria ya Bwana, na kuitenda, na kufundisha maagizo na hukumu katika Israeli.”

Mstari huu ni maumbile ya kiroho ya mafundisho ya uaminifu.

Kwanza, Ezra aliuelekeza moyo wake kujifunza. Kujifunza hapa si jambo la juu juu. Ni kujitoa, nidhamu, na shauku. Moyo haupingani na akili; moyo ni kitovu cha umakini, mapenzi, hisia, na nia. Ezra anajitoa kwa Neno kwa sababu watu wa Mungu hawawezi kuumbwa na mwalimu aliyepitia juu juu tu.

Pili, Ezra aliuelekeza moyo wake kulitenda. Mwalimu lazima awe mtendaji. Gombo lazima liwe mwili katika mazoea, maamuzi, ibada, haki, utakatifu, na ujasiri. Katika Maandiko, kujua bila kutenda ni udanganyifu hatari [Kum. 6:1–9; Yak. 1:22].

Tatu, Ezra aliuelekeza moyo wake kufundisha. Kufundisha kunakuja mwisho, si kwa sababu si muhimu, bali kwa sababu lazima kutiririke kutoka utii uliosomwa. Ezra hafundishi kama mtumbuizaji wa taarifa za kidini. Anafundisha kama mtu aliyeweka maisha yake mwenyewe chini ya Neno.

Hili ni mojawapo ya maandiko makuu ya uongozi katika Agano la Kale. Linatoa mpangilio kwa kila mchungaji, mwalimu wa Biblia, mzazi, kiongozi wa kikundi kidogo, na mwanafunzi: jifunze kwa kina, tii kwa unyenyekevu, fundisha kwa uaminifu.

Wakati Mfalme Anapoupa Utume Ruhusa [Ezra 7:11–26]

Amri ya Artashasta ni ndefu na rasmi. Inampa Ezra, “kuhani, mwandishi wa maneno ya maagizo ya Bwana, na ya amri zake kwa Israeli,” ruhusa kwenda Yerusalemu na kuchunguza Yuda na Yerusalemu kwa mujibu wa Sheria ya Mungu [Ezra 7:11–14]. Inaruhusu sadaka, inatoa rasilimali kwa ajili ya ibada ya hekalu, na kuwaamuru watunza hazina wa Ng’ambo ya Mto kutoa kinachohitajika [Ezra 7:15–22].

Amri inatambua umuhimu wa hekalu na Sheria. Artashasta anataka nyumba ya Mungu wa mbinguni iheshimiwe ili ghadhabu isimwangukie mfalme na wanawe [Ezra 7:23]. Nia zake ni za kimilki na za kidini kwa mtazamo wa Uajemi. Hata hivyo, kama ilivyokuwa kwa Koreshi na Dario, Ezra anamwona Mungu akitenda kupitia sera ya kifalme.

Amri pia inampa Ezra mamlaka ya kuweka mahakimu na waamuzi wanaozijua sheria za Mungu, na kuwafundisha wale wasiozijua [Ezra 7:25]. Hili ni muhimu. Utume wa Ezra si msaada wa ibada ya hekalu pekee. Ni mafundisho ya hadharani na kupanga jumuiya chini ya Sheria.

Kwa hiyo sura inaonyesha mwendo kutoka urejesho wa hekalu kwenda malezi ya Torati. Jumuiya lazima iwe watu ambao maisha yao yanafundishwa, yanahukumiwa, na kuumbwa na Neno.

Hata hili lina mvutano. Ruhusa ya nje inaweza kusaidia mageuzi, lakini haiwezi kuhakikisha mabadiliko ya moyo. Mfalme anaweza kumpa Ezra mamlaka ya kufundisha Sheria, lakini Mungu pekee ndiye anayeweza kuiandika Sheria moyoni [Yer. 31:31–34; Eze. 36:26–27]. Ezra 7 inafungua hatua ya lazima ya urejesho, lakini pia inaelekeza zaidi ya yenyewe.

Wakati Ezra Anapombariki Mungu Anayegeuza Mioyo [Ezra 7:27–28]

Sura inamalizika kwa sifa katika nafsi ya kwanza. Ezra anambariki “Bwana, Mungu wa baba zetu,” aliyeweka jambo hili moyoni mwa mfalme, kuipamba nyumba ya Bwana Yerusalemu [Ezra 7:27]. Anatambua kwamba kibali mbele ya mfalme na washauri wake ni rehema ya Mungu [Ezra 7:28].

Kisha Ezra anasema, “Nikatiwa nguvu, kwa kuwa mkono wa Bwana, Mungu wangu, ulikuwa juu yangu” [Ezra 7:28]. Huku si kujitumaini. Ni ujasiri uliotiwa nguvu na Mungu. Ezra anajua ukubwa wa kazi. Lazima awaongoze watu, abebe rasilimali, afundishe Maandiko, akabiliane na machafuko, na kusaidia kuiunda jumuiya dhaifu baada ya uhamisho.

Hasemi, “Nilitosha.” Kimsingi anasema, “Mkono wa Mungu ulikuwa juu yangu, nikatiwa nguvu.”

Huo ndio mkao wa huduma ya uaminifu: ujasiri wa unyenyekevu chini ya mkono wa Mungu.

04

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Hekalu Linahitaji Torati

Ezra 7 inafundisha kwamba ibada iliyojengwa upya lazima iunganishwe na malezi yaliyoumbwa na Maandiko. Nyumba ya Mungu imerejeshwa, lakini watu wanahitaji mafundisho. Dhabihu bila utii huwa tupu. Hekalu bila Torati huwa dhaifu.

Mpangilio huu unaenea katika Maandiko. Uwepo wa Mungu miongoni mwa watu wake daima unaunganishwa na mafundisho ya Mungu kwa watu wake [Kut. 19–20; Kum. 6:4–9; Zab. 119:105]. Ibada na Neno ni vya pamoja.

Mwalimu Lazima Aumbwe Kabla ya Kufundisha

Ezra 7:10 inatoa mpangilio mtakatifu: jifunze, tenda, fundisha. Mwalimu si mpeleka ujumbe wa kweli ambayo mwenyewe haitumii. Mwalimu ni mtumishi anayeumbwa na Neno kabla ya kulisema.

Hii haimaanishi walimu lazima wawe wakamilifu. Ezra mwenyewe atakabiliana na mageuzi magumu na yenye utata. Lakini inamaanisha kwamba mafundisho lazima yatoke katika maisha yaliyowekwa chini ya Neno. Mamlaka katika Maandiko si maonyesho; ni kujisalimisha kwa uaminifu.

Mkono wa Mungu Hutenda Kupitia Maandalizi ya Kibinadamu

Ezra ana ustadi katika Sheria, na mkono wa Mungu uko juu yake [Ezra 7:6]. Haya hayapingani. Neema ya Mungu haifanyi kujifunza kutohitajika; inaifanya kuzae matunda. Bidii ya mwanadamu haibadilishi utegemezi; inakuwa chombo ambamo utegemezi unaonyeshwa.

Kwa hiyo sura inatuita tuache uvivu na kujitegemea. Jiandae kwa kina. Mtegemee Mungu kikamilifu.

Kibali cha Milki Kinaweza Kusaidia Urejesho, Lakini Hakiwezi Kuukamilisha

Artashasta anatoa mamlaka, rasilimali, na ruhusa. Hizi ni zawadi za uongozi wa Mungu. Lakini simulizi pana litaonyesha kuwa mageuzi bado hayajakamilika. Miundo ya nje inaweza kusaidia utii, lakini haiwezi kuumba mioyo mipya.

Kwa hiyo Ezra 7 inainua tumaini huku ikihifadhi tamanio. Sheria inakuja Yerusalemu kupitia mwalimu mwaminifu. Hata hivyo, watu bado wanahitaji urejesho wa ndani wa agano ulioahidiwa na manabii—urejesho ulioandikwa si kwenye magombo pekee, bali mioyoni [Yer. 31:33].

05

5.0 Matumizi Katika Maisha: Kuwa Watumishi wa Gombo

Uelekeze moyo wako kabla ya kupanga ratiba yako. Nidhamu ya Ezra inaanza na shauku. Mwombe Mungu aamshie ndani yako upendo kwa Neno lake, si wajibu tu.

Jifunze kabla ya kusema. Usikimbilie kufundisha kile ambacho hujakipokea kwa uvumilivu, kukipambanua, na kukielewa.

Tenda kabla ya kufundisha. Neno lazima liwe utii katika maisha yako mwenyewe kabla halijawa ushauri kwa wengine.

Fundisha kwa ajili ya kuumba, si kujionyesha. Mafundisho ya Biblia si maonyesho. Ni huduma inayowasaidia watu wa Mungu kuwa waaminifu.

Tambua mkono wa Mungu katika milango iliyofunguka. Kibali, rasilimali, au ruhusa vinapokuja, vipokee kwa shukrani na unyenyekevu.

Usichanganye msaada wa nje na urejesho wa ndani. Programu, majengo, fedha, na ruhusa vinaweza kusaidia, lakini moyo bado lazima uumbwe na Mungu.

Pata ujasiri chini ya mkono wa Mungu. Kazi inaweza kuwa kubwa kuliko wewe, lakini huibebi peke yako.

06

6.0 Maswali ya Kutafakari

1. Je, umeuelekeza moyo wako kujifunza Neno la Mungu, au unalitumia tu unapolihitaji?

2. Ni wapi Mungu anakuita utii kabla ya kufundisha, kushauri, au kuwarekebisha wengine?

3. Ni mlango gani uliofunguka maishani mwako unaopaswa kupokewa kama ushahidi wa mkono wa neema wa Mungu?

4. Je, unategemea miundo ya nje zaidi kuliko malezi ya ndani?

5. Unawezaje kuisaidia familia, kanisa, au jumuiya yako kuumbwa kwa kina zaidi na Maandiko?

07

7.0 Sala ya Kujibu

Bwana Mungu wa mbinguni,

asante kwa kutoa Neno lako kuwa nuru ya njia ya kurudi nyumbani. Asante kwamba hujengi nyumba za ibada tu, bali unawaita watu wako wawe mashahidi hai walioumbwa na mafundisho yako.

Ielekeze mioyo yetu kama moyo wa Ezra. Tufundishe kujifunza kwa njaa, kutii kwa unyenyekevu, na kufundisha kwa uaminifu. Tuokoe na kusema kweli ambayo tunakataa kuitenda. Tuokoe na kutumia Maandiko kujionyesha huku tukiyaweka maisha yetu nje ya ufikiaji wake.

Mkono wako mwema uwe juu yetu. Fungua milango inayotumikia kusudi lako, toa kinachowatia watu wako nguvu, na upe ujasiri kwa kazi uliyotukabidhi. Kazi inapoonekana kubwa mno, tukumbushe kwamba mkono wako una nguvu kuliko udhaifu wetu.

Liandike Neno lako si kwenye kurasa zilizo mbele yetu tu, bali ndani yetu. Ziumbe nyumba, makanisa, huduma, na jumuiya zetu kwa kweli yako. Utufanye watu ambao ibada yao inaingia ndani zaidi kwa utii na ambao mafundisho yao yana joto la upendo.

Kwa njia ya Kristo, Neno lililo hai na hekalu la kweli la uwepo wako,

Amina.

08

8.0 Dirisha la Kinachofuata: Safari Inapohitaji Kutumaini

Ezra 7 inamtambulisha mtumishi wa gombo. Ezra ana kibali, mamlaka, rasilimali, na wito. Mkono wa Mungu uko juu yake. Lakini safari kutoka Babeli kwenda Yerusalemu bado iko mbele, na njia haina ukosefu wa hatari.

Ezra 8 itapunguza mwendo ili kuonyesha uzito wa vitendo na wa kiroho wa safari hiyo. Watu lazima wakusanywe. Walawi lazima watafutwe. Hazina lazima ikabidhiwe. Kufunga na kuomba lazima kuifunike njia. Ezra lazima aamue kama atategemea ulinzi wa milki au tumaini la hadharani kwa Mungu ambaye ametangaza mkono wake.

Gombo limempata mtumishi.

Sasa mtumishi lazima awaongoze watu katika njia ya tumaini.

09

9.0 Bibliografia

Williamson, H. G. M. Ezra, Nehemiah. Word Biblical Commentary 16. Waco: Word Books, 1985.

Williamson, H. G. M. Ezra and Nehemiah. Old Testament Guides. Sheffield: JSOT Press, 1987.

Kidner, Derek. Ezra and Nehemiah. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove: InterVarsity Press, 1979.

Clines, David J. A. Ezra, Nehemiah, Esther. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1984.

Fensham, F. Charles. The Books of Ezra and Nehemiah. New International Commentary on the Old Testament. Grand Rapids: Eerdmans, 1982.

Blenkinsopp, Joseph. Ezra–Nehemiah: A Commentary. Old Testament Library. Philadelphia: Westminster, 1988.

BibleProject. “The Book of Ezra-Nehemiah.” Old Testament Overview Guide.