Uchambuzi wa Ezra 6: Nyaraka Zinapokumbuka Rehema — Kukamilika, Kuwekwa Wakfu, na Furaha Baada ya Kukawia

01

1.0 Utangulizi: Mungu Anapogeuza Uchunguzi Kuwa Msaada

Wakati mwingine jambo tunaloogopa kwamba litasimamisha kazi linakuwa njia yenyewe ambayo Mungu anatumia kuiendeleza.

Katika Ezra 5, ujenzi wa hekalu ulianza tena kupitia huduma ya kinabii ya Hagai na Zekaria. Watu waliinuka tena, si kwa sababu upinzani ulitoweka, bali kwa sababu Neno la Mungu lilikuwa na nguvu kuliko mazingira ya hofu. Kisha likaja swali rasmi: Ni nani aliyewapa ruhusa ya kujenga nyumba hii? Tatenai alimtumia Dario taarifa akiomba hifadhi ya nyaraka ichunguzwe [Ezra 5:17].

Ezra 6 inajibu swali hilo.

Utafutaji unafanyika. Amri ya Koreshi inapatikana. Dario haruhusu tu kazi iendelee; anawaamuru maafisa wa jimbo kuisaidia kwa fedha na vifaa [Ezra 6:6–12]. Kilichoonekana kuwa tishio kinakuwa msaada. Kilichoonekana kuwa ucheleweshaji mwingine wa kiutawala kinakuwa uthibitisho. Hifadhi ya nyaraka ya milki inakuwa, kwa njia isiyotarajiwa, shahidi wa uaminifu wa Mungu.

Lakini Ezra 6 haihusu tu kuthibitishwa kisheria. Inasonga kutoka amri kwenda kukamilika, kutoka kukamilika kwenda kuwekwa wakfu, na kutoka kuwekwa wakfu kwenda Pasaka. Hekalu linakamilika. Dhabihu zinatolewa. Makuhani na Walawi wanawekwa katika utaratibu. Waliorudi kutoka uhamishoni wanasherehekea sikukuu inayokumbuka kutoka kwa kwanza. Furaha inarudi Yerusalemu.

Hata hivyo, sura ina utulivu wa makusudi. Hakuna moto kutoka mbinguni kama katika Mambo ya Walawi 9. Hakuna wingu la utukufu linaloijaza nyumba kama katika hekalu la Sulemani [1 Fal. 8:10–11]. Hekalu limekamilika, lakini simulizi halijafikia utimilifu. Urejesho ni wa kweli, lakini bado unasubiri ukamilifu wa ndani zaidi.

Andiko hili linahusu kazi iliyokawia inayokuwa furaha ya agano, kwa sababu Mungu anaweza kugeuza uchunguzi wa milki kuwa msaada na utii usiokamilika kuwa ukamilisho wa ibada.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Kutoka Kuamshwa na Manabii Hadi Kukamilika kwa Hekalu

Ezra 6 inakamilisha sehemu kuu ya kwanza ya Ezra–Nehemia: kurudi chini ya Zerubabeli na kujengwa upya kwa hekalu [Ezra 1–6]. Mwendo huu ulianza kwa amri ya Koreshi, kurudishwa kwa vyombo vya hekalu, na kukusanywa kwa mabaki [Ezra 1–2]. Uliendelea kwa madhabahu, msingi, upinzani, kukawia, na kuamshwa tena na manabii [Ezra 3–5]. Sasa nyumba hatimaye inakamilika na kuwekwa wakfu.

Kihistoria, sura iko katika utawala wa Dario wa Kwanza. Hekalu linakamilika mwaka wa sita wa Dario, ambao kwa kawaida huwekwa karibu mwaka 515 KK [Ezra 6:15]. Tarehe hiyo ina uzito wa ishara: takriban miaka sabini baada ya kuharibiwa kwa hekalu la kwanza mwaka 586 KK, hekalu la pili linasimama. Neno la Yeremia kuhusu kurudi na kurejeshwa linaendelea kusikika nyuma ya simulizi [Yer. 25:11–12; 29:10].

Kifasihi, Ezra 6 inasonga katika matukio manne:

1. Amri ya Koreshi inapatikana katika hifadhi ya nyaraka [6:1–5].

2. Dario anaamuru msaada na ulinzi kwa kazi ya kujenga [6:6–12].

3. Hekalu linakamilika na kuwekwa wakfu pamoja na ibada iliyopangwa [6:13–18].

4. Waliorudi kutoka uhamishoni wanasherehekea Pasaka na Sikukuu ya Mikate Isiyotiwa Chachu kwa furaha [6:19–22].

Sura imejaa mabadiliko ya hali. Upinzani unakuwa msaada. Uchunguzi unakuwa ruhusa. Kukawia kunakuwa kukamilika. Uhamisho unaipa nafasi furaha ya Pasaka. Lakini kutokuwepo kwa utukufu unaoonekana kunatukumbusha kwamba tumaini la ndani zaidi la uwepo wa Mungu bado linaelekea mbele.

03

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

Wakati Hifadhi ya Nyaraka Inapokumbuka Kile Watu Walichoogopa Kimepotea [Ezra 6:1–5]

Dario anaamuru hifadhi ya nyaraka za kifalme ichunguzwe, na gombo linapatikana Akmetha katika jimbo la Umedi [Ezra 6:1–2]. Mahali hapo ni muhimu. Amri haikupatikana Babeli kama Tatenai alivyotarajia, bali katika hifadhi nyingine ya kifalme. Uaminifu wa Mungu haukuwa umetoweka; ulihifadhiwa mahali ambapo wachunguzi hawakufikiria kwanza.

Kumbukumbu inarudia ruhusa ya awali ya Koreshi: nyumba ya Mungu Yerusalemu ijengwe upya, dhabihu zitolewe, vipimo vyake vinaelezwa, gharama zilipwe kutoka hazina ya mfalme, na vyombo vilivyochukuliwa na Nebukadneza virudishwe [Ezra 6:3–5].

Hii ni zaidi ya kumbukumbu ya kiutawala. Katika simulizi la kitheolojia la Ezra, hifadhi ya nyaraka inakuwa chombo cha uongozi wa Mungu. Nyaraka za wanadamu haziwezi kuumba ahadi ya Mungu, lakini Mungu anaweza kuzitumia kulinda alichoahidi.

Watu walikuwa wameshtakiwa, wamecheleweshwa, na kuhojiwa. Hata hivyo, mahali fulani katika kumbukumbu za milki, rehema ya zamani ilikuwa ikisubiri kupatikana.

Hili ni kumbusho lenye upole: kile ambacho Mungu amesema hakipotei kwa sababu tu watu wamekisahau. Makusudi yake hayategemei kumbukumbu ya wapinzani, maafisa, wala hata wajenzi waliochoka. Mungu aliyemchochea Koreshi pia alihifadhi ushahidi uliohitajika katika siku za Dario.

Wakati Mfalme Anapowaamuru Wapinzani Wasaidie [Ezra 6:6–12]

Jibu la Dario lina nguvu. Tatenai na wenzake wanaamriwa wakae mbali na waiache kazi iendelee [Ezra 6:6–7]. Kisha hali inabadilika zaidi: gharama ya ujenzi ilipwe kikamilifu kutoka mapato ya kifalme ya jimbo la Ng’ambo ya Mto [Ezra 6:8]. Maafisa walioichunguza kazi sasa lazima waiunge mkono.

Dario pia anaamuru wanyama, ngano, chumvi, divai, na mafuta vitolewe kila siku kwa ajili ya dhabihu, “ili wamtolee Mungu wa mbinguni dhabihu za harufu nzuri, na kuomba dua kwa ajili ya maisha ya mfalme na wanawe” [Ezra 6:9–10]. Nia za mfalme wa Uajemi si za agano kikamilifu. Anataka sala, uthabiti, na kibali cha Mungu kwa nasaba yake. Hata hivyo, Ezra anaonyesha kwamba hata nia mchanganyiko zinaweza kukusanywa ndani ya uongozi wa Mungu.

Amri inajumuisha adhabu kali kwa yeyote atakayeingilia kazi [Ezra 6:11–12]. Lugha ni kali kama zilivyokuwa amri nyingi za milki. Lakini kazi yake katika simulizi iko wazi: ujenzi unalindwa.

Kitheolojia, tukio hili halitufundishi kuweka tumaini la mwisho kwa watawala. Ezra–Nehemia ni ya kweli sana kuruhusu hilo. Ulimwengu uleule wa milki unaofungua milango unaweza pia kuleta udhaifu. Lakini sura inaonyesha kwamba Mungu anaweza kugeuza mitambo ya mamlaka itumikie makusudi yake. Moyo wa mfalme hauko nje ya mkono wa Bwana [Mit. 21:1].

Wakati Hekalu Linapokamilika kwa Nguvu ya Kinabii [Ezra 6:13–15]

Tatenai anaitii amri ya Dario, na wazee wa Wayahudi wanajenga na kufanikiwa “kwa kutabiri kwa Hagai nabii na Zekaria mwana wa Ido” [Ezra 6:14]. Ezra hatuachi tusahau injini ya kiroho ya kazi. Mradi haukamilishwi na ruhusa ya milki pekee. Unakamilishwa kupitia kutiwa moyo kwa kinabii.

Mstari pia unasema walimaliza kujenga “kwa amri ya Mungu wa Israeli, na kwa amri ya Koreshi, na Dario, na Artashasta mfalme wa Uajemi” [Ezra 6:14]. Mpangilio ni muhimu. Amri ya Mungu inakuja kwanza. Amri za wanadamu zina umuhimu, lakini ni za pili. Maagizo ya milki ni halisi, lakini si ya mwisho.

Hekalu linakamilika siku ya tatu ya mwezi Adari katika mwaka wa sita wa Dario [Ezra 6:15]. Nyumba iliyoteketezwa sasa inasimama tena. Watu waliolia juu ya magofu sasa wanaona kukamilika. Kazi iliyokuwa imesimama inafikia wakati wake uliowekwa.

Hata hivyo, kukamilika huku ni kwa utulivu ukilinganishwa na matukio ya mahekalu ya awali. Maskani ilipokamilika, utukufu wa Bwana uliijaza [Kut. 40:34–38]. Hekalu la Sulemani lilipowekwa wakfu, wingu liliijaza nyumba [1 Fal. 8:10–11]. Hapa Ezra anasema kwa urahisi: nyumba ilikamilika.

Utulivu huo ni muhimu. Haufuti urejesho, lakini unaacha tamanio likiwa hai. Hekalu la pili ni rehema ya kweli, lakini si utimilifu wa mwisho wa tumaini lote la kinabii.

Wakati Kuwekwa Wakfu Kunapokuwa Ibada Iliyopangwa [Ezra 6:16–18]

Waliorudi kutoka uhamishoni wanasherehekea kuwekwa wakfu kwa nyumba ya Mungu kwa furaha [Ezra 6:16]. Wanatoa mafahali, kondoo waume, wana-kondoo, na sadaka ya dhambi kwa ajili ya Israeli yote—mbuzi waume kumi na wawili kulingana na hesabu ya makabila ya Israeli [Ezra 6:17].

Maelezo haya ni mazuri. Jumuiya iliyorudi hasa inatoka Yuda, Benyamini, makuhani, na Walawi, lakini sadaka ni kwa ajili ya “Israeli yote.” Ibada yao inafika zaidi ya ukubwa wao unaoonekana. Mabaki yanaomba na kutoa dhabihu kama ishara ya watu wote wa agano.

Makuhani na Walawi wanawekwa katika zamu zao “kama ilivyoandikwa katika kitabu cha Musa” [Ezra 6:18]. Tena, Maandiko yanaumba urejesho. Nyumba iliyojengwa upya lazima ihudumiwe kwa ibada iliyo katika utaratibu. Furaha haibadilishi utii; inaumbwa na utii.

Kuwekwa wakfu si kufunguliwa kwa jengo tu. Ni kupangwa upya kwa maisha ya jumuiya kuzunguka uwepo na utakatifu wa Mungu.

Wakati Pasaka Inaporudi Katika Nyumba Iliyojengwa Upya [Ezra 6:19–22]

Sura inamalizika kwa Pasaka [Ezra 6:19]. Huu ni mwisho wenye nguvu. Pasaka inakumbuka usiku ambao Bwana aliwakomboa Israeli kutoka Misri kwa damu, hukumu, na rehema [Kut. 12]. Sasa waliorudi kutoka uhamishoni wanaisherehekea baada ya kutoka kupya kutoka Babeli.

Makuhani na Walawi wanajitakasa, na mwana-kondoo wa Pasaka anachinjwa kwa ajili ya waliorudi wote, makuhani wenzao, na wao wenyewe [Ezra 6:20]. Usafi, ibada, na ushiriki wa jumuiya vinashikiliwa pamoja.

Mstari wa 21 unapanua duara: Pasaka hailiwi tu na waliorudi kutoka uhamishoni, bali pia na kila mtu aliyejitenga na uchafu wa mataifa ya nchi ili kumwabudu Bwana [Ezra 6:21]. Huu ni wakati muhimu. Ezra–Nehemia mara nyingi inapambana na masuala ya kujitenga, utambulisho, na utakatifu. Hapa kujitenga si kiburi cha kikabila; ni uaminifu unaolenga ibada. Wanaogeuka kutoka uchafu na kumtafuta Bwana wanajiunga na karamu.

Watu wanaishika Sikukuu ya Mikate Isiyotiwa Chachu kwa furaha kwa siku saba, “kwa maana Bwana alikuwa amewafurahisha, na kuugeuza moyo wa mfalme wa Ashuru kuwaelekea” [Ezra 6:22]. Kauli “mfalme wa Ashuru” inaelekea kuamsha historia ndefu ya ukandamizaji wa milki, kutoka Ashuru hadi Babeli na Uajemi. Mungu ameugeuza moyo wa milki kuelekea kuwatia watu wake nguvu.

Neno la mwisho ni furaha. Si furaha nyepesi. Si furaha isiyo na kumbukumbu. Ni furaha baada ya kukawia, furaha baada ya upinzani, furaha baada ya kutakaswa, furaha kuzunguka meza ya ukombozi.

04

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Mungu Anaweza Kuhifadhi Rehema Mahali Palipofichwa

Amri inapatikana katika hifadhi ya nyaraka [Ezra 6:1–2]. Kilichoonekana kuwa hakina uhakika tayari kilikuwa kimeandikwa. Hili linatufundisha kwamba uaminifu wa Mungu unaweza kufichwa kwa majira bila kutokuwepo.

Katika majira ya kukawia, mara nyingi tunadhani ukimya unamaanisha kuachwa. Ezra 6 inasema vinginevyo. Wakati mwingine rehema inasubiri katika hifadhi, kumbukumbu, ahadi, au neno lililokwisha semwa lakini ambalo bado halijathibitishwa hadharani.

Mamlaka ya Kibinadamu ni Halisi Lakini si ya Mwisho

Ezra 6 inachukua mamlaka ya milki kwa uzito. Koreshi anaamuru, Dario anatafuta, na maafisa wanatii. Lakini sura inataja amri ya Mungu kwanza [Ezra 6:14]. Huu ndio mpangilio sahihi wa imani.

Watu wa Mungu wanaweza kufanya kazi ndani ya mifumo ya kisiasa, kunufaika na ulinzi wa sheria, na kuwaombea watawala. Lakini tumaini lao lina mizizi ya ndani zaidi kuliko milki. Bwana anayeendesha historia hategemei uthabiti wa mamlaka ya wanadamu.

Kukamilika Hakuondoi Tamanio

Hekalu limekamilika na watu wanafurahi. Hata hivyo, kutokuwepo kwa wingu la utukufu unaoonekana kunaacha simulizi wazi. Hekalu hili ni la kweli, lakini si la mwisho. Nyumba iliyojengwa upya inaelekeza mbele kwenye makao ya ndani zaidi ya Mungu pamoja na wanadamu.

Katika simulizi pana la Biblia, tamanio hilo linaelekea kwa Yesu, anayesema mwili wake ni hekalu [Yoh. 2:19–21], na kwa watu wa Mungu walioumbwa na Roho kuwa makao matakatifu [Efe. 2:19–22]. Nyumba imejengwa katika Ezra 6, lakini utimilifu wa uwepo wa Mungu bado unasubiri mbele.

Furaha ya Kweli ni ya Ibada, Iliyotakaswa, na ya Pamoja

Furaha ya Ezra 6 si faraja ya hisia pekee. Imeunganishwa na kuwekwa wakfu, dhabihu, utakaso, utaratibu ulioumbwa na Maandiko, na kumbukumbu ya Pasaka. Bwana “aliwafurahisha” [Ezra 6:22].

Furaha hii pia inashirikishwa na wale wanaojitenga na uchafu ili kumtafuta Bwana [Ezra 6:21]. Utakatifu unafungua mlango wa ushirika wa kweli. Karamu ni ya wale wanaomgeukia Mungu wa Israeli katika ibada ya heshima.

05

5.0 Matumizi Katika Maisha: Kuipokea Furaha Baada ya Kukawia

Amini uaminifu wa Mungu uliofichwa. Kile usichoweza kuona bado kinaweza kuwa kimehifadhiwa na Mungu kwa wakati unaofaa.

Ruhusu uchunguzi ukusafishe badala ya kukupooza. Maswali na uchunguzi si ishara ya kushindwa kila mara; Mungu anaweza kuyageuza kuwa uthibitisho.

Weka amri ya Mungu juu ya amri za wanadamu. Heshimu mamlaka inayofaa, lakini usifanye mifumo ya wanadamu kuwa chanzo chako cha ndani cha tumaini.

Pokea msaada bila kumwabudu msaidizi. Dario anasaidia kazi, lakini Mungu anabaki kuwa mtoaji aliye nyuma ya mahitaji hayo.

Sherehekea kukamilika kwa unyenyekevu. Kazi iliyokamilika ni zawadi. Iweke wakfu tena kwa Mungu badala ya kuifanya mnara wa kujisifu.

Ifanye furaha iwe takatifu, si nyepesi. Furaha ya kweli hukua katika ibada iliyotakaswa, rehema inayokumbukwa, na jumuiya yenye utii.

Endelea kutamani hata baada ya maendeleo. Nyumba iliyojengwa upya inastahili kusherehekewa, lakini kila urejesho wa sehemu unatuelekeza kwenye ukamilifu ambao Mungu ameahidi.

06

6.0 Maswali ya Kutafakari

1. Ni wapi rehema ya Mungu inaweza kuwa imefichwa machoni pako lakini haijaondoka katika simulizi lako?

2. Unajibu vipi nia au kazi yako inapoulizwa?

3. Je, unaweka tumaini zaidi katika kibali cha wanadamu kuliko amri ya Mungu?

4. Ni kazi gani iliyokamilika katika maisha yako inayohitaji kuwekwa wakfu tena kwa Bwana?

5. Furaha yako inawezaje kuwa na mizizi ya ndani zaidi katika ibada, toba, na ukombozi unaokumbukwa?

07

7.0 Sala ya Kujibu

Bwana Mungu wa uaminifu wa agano,

asante kwamba kile tunachoogopa kimepotea hakipotei kwako. Unakumbuka ahadi zilizofichwa machoni mwa wanadamu. Unahifadhi rehema mahali ambapo hatukujua kutafuta. Unageuza maswali kuwa uthibitisho na upinzani kuwa msaada.

Tufundishe kujenga chini ya amri yako kabla ya kila amri ya kibinadamu. Tusaidie kuheshimu mamlaka za duniani bila kuzifanya waokozi wetu. Tupe ujasiri wa kuendelea kazi inapochunguzwa, kutoeleweka, au kucheleweshwa.

Unapoleta kukamilika, tudumishe katika unyenyekevu. Unapotoa furaha, ifanye takatifu. Unaporejesha kilichovunjika, tufundishe kukiweka wakfu tena kwako kwa mikono safi na mioyo ya shukrani.

Tukusanye tena kuzunguka karamu ya ukombozi. Tutakase na uaminifu uliogawanyika. Tengeneza nafasi miongoni mwetu kwa wote wanaogeuka kutoka uchafu na kulitafuta jina lako.

Na kila mahali palipojengwa upya patuelekeze kwenye makao makuu uliyoahidi—uwepo wa Mungu miongoni mwa watu wake, hekalu la kweli lililoinuliwa katika Kristo, na Roho anayefanya maisha yetu kuwa nyumba takatifu ya utukufu wako.

Amina.

08

8.0 Dirisha la Kinachofuata: Mwalimu Anapokuja na Gombo

Ezra 6 inafikisha mwendo wa kwanza kwenye mwisho wenye furaha. Hekalu limekamilika. Nyumba imewekwa wakfu. Pasaka imesherehekewa. Waliorudi kutoka uhamishoni wanaionja rehema ya Mungu kuzunguka meza iliyorejeshwa.

Lakini hekalu lililojengwa upya halizai watu waliojengwa upya moja kwa moja.

Ezra 7 italisogeza simulizi mbele kwa miongo kadhaa na kumtambulisha Ezra mwenyewe: kuhani, mwandishi, na mwalimu wa Sheria ya Mungu wa mbinguni. Hatua inayofuata ya urejesho haitazingatia mawe, mierezi, na dhabihu pekee, bali Neno la Mungu linaloiunda jumuiya kutoka ndani.

Nyumba imejengwa upya.

Sasa watu lazima wafundishwe.

09

9.0 Bibliografia

Williamson, H. G. M. Ezra, Nehemiah. Word Biblical Commentary 16. Waco: Word Books, 1985.

Williamson, H. G. M. Ezra and Nehemiah. Old Testament Guides. Sheffield: JSOT Press, 1987.

Kidner, Derek. Ezra and Nehemiah. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove: InterVarsity Press, 1979.

Clines, David J. A. Ezra, Nehemiah, Esther. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1984.

Fensham, F. Charles. The Books of Ezra and Nehemiah. New International Commentary on the Old Testament. Grand Rapids: Eerdmans, 1982.

Blenkinsopp, Joseph. Ezra–Nehemiah: A Commentary. Old Testament Library. Philadelphia: Westminster, 1988.

BibleProject. “The Book of Ezra-Nehemiah.” Old Testament Overview Guide.