Uchambuzi wa Ezra 5: Manabii Wanaponena na Mikono Iliyochoka — Neno la Mungu Linapoifufua Kazi

01

1.0 Utangulizi: Utii Unapohitaji Kuamshwa Tena

Kuna majira ambayo kazi ya Mungu haifi ghafla; inalala polepole.

Moto wa kwanza ulikuwa halisi. Madhabahu iliinuka. Msingi ulipokea nyimbo. Watu walipiga kelele na kulia mpaka furaha na huzuni vikawa sauti moja [Ezra 3:10–13]. Lakini kisha upinzani ulikuja. Kuvunjika moyo kuliidhoofisha mikono yao. Hofu iliingia eneo la ujenzi. Shinikizo la kisiasa lilisimamisha kazi [Ezra 4:4–5, 24]. Kazi ikishasimama, inaweza kuanza kuonekana kuwa jambo la kawaida kubaki bila kukamilika.

Hiyo ndiyo hatari ambayo Ezra 5 inashughulikia.

Watu hawako Babeli tena, lakini kivuli cha Babeli bado kimebaki katika ujasiri wao. Wamerudi katika nchi, lakini nyumba ya Mungu bado haijakamilika. Wameonja rehema, lakini kukawia kumewafundisha kuishi na utii uliojengwa nusu.

Kisha Mungu anazungumza.

Hagai na Zekaria wanawatabiria Wayahudi katika Yuda na Yerusalemu “kwa jina la Mungu wa Israeli” [Ezra 5:1]. Zerubabeli na Yeshua wanainuka na kuanza kujenga tena [Ezra 5:2]. Upinzani hautoweki. Maafisa wanawauliza maswali. Barua zinaandikwa. Milki bado inaangalia. Lakini sasa watu wanafanya kazi chini ya ukweli wa ndani zaidi: “jicho la Mungu wao lilikuwa juu ya wazee wa Wayahudi” [Ezra 5:5].

Andiko hili linahusu utii uliocheleweshwa unaokuwa ujasiri uliofanywa upya, kwa sababu Neno la Mungu linaweza kuamsha mikono iliyochoka wakati hofu imeufanya ujenzi usiokamilika uonekane wa kudumu.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Baada ya Kukawia, Kabla ya Kuthibitishwa

Ezra 5 inafuata kusimama kwa kazi katika Ezra 4. Kazi ya hekalu ilikuwa imesimama mpaka mwaka wa pili wa Dario mfalme wa Uajemi [Ezra 4:24]. Kihistoria, hii inaweka kuanza tena karibu mwaka 520 KK, wakati uleule unaoonekana katika huduma za kinabii za Hagai na Zekaria [Hag. 1:1; Zek. 1:1].

Sura hii inasimama kati ya kupooza na kukamilika. Ezra 4 inaonyesha upinzani ukisimamisha kazi; Ezra 6 itaonyesha Dario akithibitisha amri ya awali na kusaidia kukamilika kwa hekalu. Ezra 5 ni daraja: kazi inaanza tena kabla ruhusa ya milki haijafafanuliwa kikamilifu. Hili ni muhimu. Watu hawangoji kila swali la kiutawala lijibiwe kabla ya kulitii Neno la kinabii.

Sura inafunuka katika miendo minne:

1. Manabii wanazungumza, na viongozi wanainuka [5:1–2].

2. Maafisa wa Uajemi wanauliza mamlaka ya wajenzi [5:3–5].

3. Tatenai anamwandikia Dario taarifa rasmi [5:6–17].

4. Wazee wa Wayahudi wanashuhudia kuhusu utambulisho, dhambi, uhamisho, na amri ya Koreshi [5:11–16].

Kitheolojia, Ezra 5 inaonyesha kwamba Mungu anawajenga watu wake kupitia Neno, uongozi, kumbukumbu, na uongozi wake wa matukio. Neno la kinabii linarejesha ujasiri. Viongozi wanatenda. Jumuiya inakumbuka simulizi lake kwa uaminifu. Na jicho la Mungu linalinda kazi hata wakati maafisa wanaichunguza.

03

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

Wakati Manabii Wanapozungumza Ndani ya Kukawia [Ezra 5:1]

Sura haianzi kwa amri mpya, bali Neno la kinabii: “Basi manabii, Hagai nabii, na Zekaria mwana wa Ido, wakawatabiria Wayahudi waliokuwako Yuda na Yerusalemu” [Ezra 5:1]. Huu ndio wakati wa mabadiliko.

Watu walikuwa tayari wamepata ruhusa ya kujenga kupitia Koreshi. Walikuwa tayari wameweka msingi. Lakini shinikizo la nje na uchovu wa ndani vilikuwa vimesimamisha utii. Wanachohitaji sasa si sera tu. Wanahitaji Neno hai la Mungu.

Ujumbe wa Hagai unafunua vipaumbele vilivyohamishwa: watu wanaishi katika nyumba zenye mapambo huku nyumba ya Bwana ikiwa magofu [Hag. 1:4]. Ujumbe wa Zekaria unainua macho yao kwenye nguvu ya Mungu: “Si kwa uwezo, wala si kwa nguvu, bali ni kwa Roho yangu” [Zek. 4:6]. Kwa pamoja, manabii wanakabili starehe na hofu. Hagai anasema, “Zitafakarini njia zenu.” Zekaria anasema, “Ni nani aliyeidharau siku ya mambo madogo?” [Hag. 1:5; Zek. 4:10].

Ezra anafupisha huduma yao kwa urahisi: walitabiri “kwa jina la Mungu wa Israeli, aliyekuwa juu yao” [Ezra 5:1]. Kauli hiyo ya mwisho ni muhimu. Watu wako chini ya Uajemi, lakini kwa kina zaidi wako chini ya mamlaka ya Mungu. Milki inaweza kudhibiti ujenzi, lakini Bwana wa agano anatawala juu ya wajenzi.

Wakati Viongozi Wanapoinuka Pamoja na Neno [Ezra 5:2]

Neno la Mungu halibaki hewani. Linaingia miilini. Linakuwa mwendo.

“Ndipo Zerubabeli… na Yeshua… wakaanza kuijenga nyumba ya Mungu iliyoko Yerusalemu” [Ezra 5:2]. Viongozi walewale waliohusishwa na msingi wa awali wanainuka tena. Wito wao haukuisha wakati wa kukawia. Ujasiri wao ulihitaji kuwashwa tena.

Mstari unaongeza kwamba “pamoja nao walikuwako manabii wa Mungu, wakiwasaidia” [Ezra 5:2]. Hii ni picha nzuri ya uongozi wa kiroho. Manabii hawakemei kutoka mbali tu; wanasimama pamoja na wajenzi. Wanatia kazi nguvu kwa kukaa karibu na watu wanaopaswa kutii.

Urejesho unahitaji tangazo na uwepo. Neno linalopazwa kutoka mbali linaweza kuamsha, lakini Neno linaloishiwa kando ya wafanyakazi linadumisha. Hagai na Zekaria wanasaidia kuumba mazingira ambayo utii unawezekana tena.

Hekalu halijengwi na waashi na maseremala pekee, bali pia na manabii wanaoiweka jumuiya chini ya ahadi ya Mungu.

Wakati Kazi Inapoulizwa Tena [Ezra 5:3–5]

Mara kazi inapoanza, uchunguzi unarudi. Tatenai, liwali wa Ng’ambo ya Mto, pamoja na Shethar-bozenai na wenzao wanauliza, “Ni nani aliyewapa amri kujenga nyumba hii na kuukamilisha ukuta huu?” [Ezra 5:3]. Pia wanaomba majina ya watu wanaowajibika [Ezra 5:4].

Huu si aina ileile ya hila yenye uhasama tuliyoiona Ezra 4. Uchunguzi wa Tatenai unaonekana rasmi na wa kiutawala. Hasimamishi kazi mara moja. Anachunguza.

Hata hivyo, swali ni zito. Jumuiya ni dhaifu. Tayari imepata upinzani kupitia njia rasmi. Uchunguzi mpya ungeweza kuwa sababu nyingine ya kusimamishwa.

Kisha Ezra anatoa kitovu cha kitheolojia cha sura: “Lakini jicho la Mungu wao lilikuwa juu ya wazee wa Wayahudi, wala hawakuwazuia” [Ezra 5:5].

Ni ngurumo ya utulivu.

Jicho la Mungu si upelelezi; ni uangalizi. Ni umakini wa agano. Mungu aliyeona mateso ya Israeli Misri sasa anawaona wazee wakijenga Yuda [Kut. 3:7]. Mungu asiyesinzia wala kulala anailinda kazi dhaifu [Zab. 121:3–4].

Maafisa wanaweza kuomba majina, lakini Mungu anawajua watumishi wake. Milki inaweza kuchunguza nyaraka, lakini Mungu anaangalia kazi. Uchunguzi unaendelea, lakini wajenzi hawasimamishwi.

Wakati Milki Inapopokea Ushuhuda [Ezra 5:6–10]

Tatenai anamwandikia Dario barua. Barua inaeleza hekalu kama “nyumba ya Mungu mkuu” na kusema kazi inafanywa kwa bidii [Ezra 5:8]. Kauli hiyo inashangaza. Kama Tatenai anamwelewa Mungu wa Israeli kikamilifu au anatoa tu taarifa ya anachoona na kusikia, barua inashuhudia kwamba jambo lenye umuhimu linatokea Yerusalemu.

Maafisa wanaripoti maswali yao: Ni nani aliyetoa ruhusa ya ujenzi? Majina ya wanaowajibika ni yapi? [Ezra 5:9–10]. Sasa jambo linaelekea kwenye hifadhi ya nyaraka ya milki.

Lakini tofauti na mashtaka ya Ezra 4, barua hii haipotoshi simulizi kuwa tishio. Inatafuta uthibitisho. Uongozi wa Mungu unaweza kutenda si kupitia wokovu wa kimiujiza tu, bali pia taratibu za haki, taarifa ya kweli, na kujizuia kwa maafisa wasiotumia mamlaka vibaya.

Hili ni kumbusho jingine kwamba mara nyingi utawala wa Mungu unasonga kwa utulivu. Haondoi mchakato wa kiutawala kila mara; wakati mwingine anawalinda watu wake ndani yake.

Wakati Wazee Wanaposema Kweli Kuhusu Simulizi Lao [Ezra 5:11–16]

Jibu la wazee wa Wayahudi ni mojawapo ya nyakati zenye utajiri mkubwa wa kitheolojia katika sura. Wanaanza kwa utambulisho: “Sisi tu watumishi wa Mungu wa mbinguni na duniani” [Ezra 5:11]. Kabla hawajamtaja Koreshi, kueleza nyaraka, au kutetea uhalali wao, wanataja wao ni wa nani.

Wao si waasi. Ni watumishi.

Kisha wanaweka mradi wa sasa ndani ya simulizi refu la Israeli: hekalu hili lilijengwa miaka mingi iliyopita na mfalme mkuu wa Israeli [Ezra 5:11]. Wanamkumbuka Sulemani bila kujifanya utukufu pekee unawafafanua.

Kisha wanaungama sababu ya kuharibiwa kwa hekalu: “Baba zetu walipomkasirisha Mungu wa mbinguni, aliwatia katika mikono ya Nebukadneza” [Ezra 5:12]. Huu ni uaminifu wa kushangaza. Hawailaumu Babeli peke yake. Hawadai kuwa wahanga bila toba. Wanatafsiri uhamisho kama hukumu ya agano.

Hata hivyo, hukumu haikuwa neno la mwisho. Wanashuhudia kwamba Koreshi alitoa amri ya kuijenga nyumba ya Mungu na kurudisha vyombo ambavyo Nebukadneza alikuwa amevichukua [Ezra 5:13–15]. Sheshbaza aliwekwa liwali na kuweka misingi [Ezra 5:14–16].

Ushuhuda wao unashikilia kweli nne pamoja: utambulisho, kumbukumbu, ungamo, na ahadi. Wanajua wao ni nani. Wanakumbuka kilichopotea. Wanaungama kwa nini hukumu ilikuja. Wanaitaja rehema iliyofungua njia ya kurudi.

Jumuiya inayoweza kusema kweli namna hii inajengwa kiroho hata kabla hekalu halijakamilika.

Wakati Utafutaji Unapoombwa [Ezra 5:17]

Sura inamalizika Tatenai akimwomba Dario achunguze hifadhi ya nyaraka ya kifalme huko Babeli kuona kama Koreshi alitoa kweli amri ya kujenga nyumba ya Mungu [Ezra 5:17]. Swali linabaki bila jibu mwishoni mwa sura.

Ezra anatuacha tukingoja.

Lakini kungoja huku ni tofauti na kupooza kwa sura ya 4. Watu wanafanya kazi. Manabii wanawasaidia. Maafisa wanachunguza. Jicho la Mungu linaangalia. Simulizi limesimama hewani, lakini halijafa.

Mara nyingi imani inaishi hapa: kati ya utii na kuthibitishwa, kati ya kazi iliyofanywa upya na ruhusa rasmi, kati ya Neno la kinabii na matokeo ya hadharani.

04

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Mungu Huwaamsha Watu Wake Kupitia Neno Lake

Ezra 5 inaonyesha kwamba Neno la Mungu si taarifa tu; linaumba na kuchochea. Hagai na Zekaria wanazungumza, na kazi inaanza tena [Ezra 5:1–2]. Neno la kinabii linakabili kutotenda, hofu, na kujisalimisha.

Huu ni mpangilio unaorudiwa katika Biblia. Mungu anaumba kwa kusema [Mwa. 1:3]. Mungu anamwita Abrahamu kwa kusema [Mwa. 12:1–3]. Mungu anawaita Israeli kupitia Musa [Kut. 3:10]. Mungu anaiinua mifupa mikavu kupitia tangazo la kinabii [Eze. 37:1–14]. Hapa, Mungu anaamsha ujenzi wa hekalu kupitia manabii wake.

Utii unapokwama, mara nyingi hitaji la ndani si mkakati mpya bali kulisikia Neno la Mungu upya.

Uongozi Lazima Uinuke Chini ya Neno, Si Juu Yake

Zerubabeli na Yeshua wanainuka kwa sababu manabii wanazungumza [Ezra 5:2]. Huu ni uongozi wenye afya. Hawatumii Neno la Mungu kama pambo la tamaa yao; wanalijibu kwa utii wenye gharama.

Katika maono ya Biblia, viongozi si wamiliki wa kazi ya Mungu. Ni watumishi walio chini ya amri yake. Baadaye wazee wanasema wazi: “Sisi tu watumishi wa Mungu wa mbinguni na duniani” [Ezra 5:11]. Sentensi hiyo inapaswa kuandikwa juu ya kila huduma, kanisa, familia, na mradi wa urejesho.

Jicho la Mungu Linatoa Ujasiri Chini ya Uchunguzi

“Jicho la Mungu wao lilikuwa juu ya wazee” [Ezra 5:5]. Hii haimaanishi wanaepuka maswali au ugumu. Inamaanisha uchunguzi haufafanui hali halisi. Wanaonekana na Mungu kabla ya kupimwa na milki.

Hili lina faraja ya ndani. Watu wengi huacha kutii kwa sababu wanahisi kuangaliwa na wakosoaji, mifumo, au kushindwa kwa zamani. Ezra 5 inatufundisha kuishi chini ya mtazamo wa juu zaidi. Jicho la Mungu halipondi; linatia nguvu. Anaona kwa uaminifu wa agano.

Ungamo la Kweli ni Sehemu ya Urejesho wa Kweli

Wazee hawafichi dhambi za mababu zao [Ezra 5:12]. Utetezi wao unajumuisha ungamo. Hii ni kumbukumbu ya agano iliyokomaa. Hawasafishi zamani, lakini pia hawaruhusu zamani kuwa neno la mwisho.

Urejesho wa kweli unahitaji uwiano huu. Jumuiya isiyoweza kuungama dhambi itairudia. Jumuiya isiyoweza kupokea rehema itafungwa nayo. Ezra 5 inaonyesha watu wakijifunza kusema: tulitenda dhambi, Mungu alihukumu, Mungu alionyesha rehema, na sasa tunajenga upya.

05

5.0 Matumizi Katika Maisha: Kuinuka Tena Baada ya Kukawia

Ruhusu Neno la Mungu likatize kukawia kwako. Utii unapokwama, rudi kwenye Maandiko si kwa taarifa tu, bali kwa mwito, marekebisho, na ujasiri.

Inuka hata kabla mazingira yote hayajatatuliwa. Wajenzi wanaanza tena wakati maswali bado hayajajibiwa. Wakati mwingine imani hutii kabla nyaraka hazijakamilika.

Tafuta urafiki wa kinabii. Hagai na Zekaria wanasimama pamoja na wajenzi. Kujenga upya kunahitaji sauti zinazosema kweli na kubaki karibu.

Ishi chini ya jicho la Mungu kuliko uchunguzi wa wanadamu. Wakosoaji, maafisa, na mifumo wanaweza kuuliza maswali magumu, lakini mtazamo muhimu zaidi ni uangalizi mwaminifu wa Mungu.

Liseme simulizi lako kwa uaminifu. Usifiche kushindwa, lakini usiruhusu kushindwa kuwa simulizi lote. Ungamo na rehema ni vya pamoja.

Itie nguvu mikono ya viongozi waliochoka. Zerubabeli, Yeshua, na wazee walihitaji msaada. Mara nyingi wanaobeba wajibu wanahitaji kutiwa moyo zaidi kuliko kushtakiwa.

Endelea kufanya kazi unapongoja. Baadhi ya majibu yatakuja kutoka hifadhini baadaye. Wito wa leo ni kutii kile ambacho Mungu tayari ameweka wazi.

06

6.0 Maswali ya Kutafakari

1. Ni wapi hofu, kukawia, au kuvunjika moyo kumeufanya utii usiokamilika uonekane jambo la kawaida?

2. Ni neno gani kutoka Maandikoni ambalo Mungu anatumia kukuita urudi kwenye kazi?

3. Ni sauti zipi za kinabii ambazo Mungu ameziweka karibu nawe kuitia nguvu mikono yako?

4. Je, unaishi zaidi chini ya jicho la Mungu au chini ya hofu ya uchunguzi wa wanadamu?

5. Unawezaje kusema kweli kuhusu kushindwa kwa zamani huku ukiendelea kusonga mbele katika rehema?

07

7.0 Sala ya Kujibu

Bwana Mungu wa mbinguni na duniani,

sema tena juu ya maeneo yetu yasiyokamilika. Mahali hofu imetufanya tusimame kwa muda mrefu, amsha ujasiri. Mahali kukawia kumekuwa starehe, tusumbue kwa rehema. Mahali mikono yetu imechoka, itie nguvu kwa Neno lako.

Tutumie sauti kama Hagai na Zekaria—sauti zinazosema kweli, kuinua macho yetu, na kusimama nasi kazini. Inua viongozi wasiosimama juu ya Neno lako, bali chini yake. Tufundishe kusema kwa unyenyekevu na ujasiri: sisi ni watumishi wa Mungu wa mbinguni na duniani.

Jicho lako liwe juu yetu. Watu wanapouliza, kushtaki, kuchunguza, au kutuelewa vibaya, tukumbushe kwamba kwanza tunaonekana na wewe. Mtazamo wako ni ujasiri wetu. Uwepo wako ni kimbilio letu. Ahadi yako ni nguvu yetu.

Tusaidie kuungama kwa uaminifu mahali dhambi imejeruhi simulizi. Tusaidie kupokea rehema mahali aibu imejaribu kufunga wakati ujao. Na utusaidie kuendelea kujenga tunapongoja mlango unaofuata ufunguke.

Katika jina la Yule aliye hekalu la kweli, mtumishi mwaminifu, na Neno lililo hai miongoni mwetu,

Amina.

08

8.0 Dirisha la Kinachofuata: Hifadhi ya Nyaraka Inapoithibitisha Ahadi

Ezra 5 inamalizika kwa swali lililotumwa katika hifadhi ya kifalme: je, Koreshi aliamuru kweli nyumba ya Mungu ijengwe upya?

Ezra 6 itajibu kwa nguvu isiyotarajiwa. Utafutaji utaipata amri. Dario hataruhusu kazi tu; ataamuru msaada itolewe. Kilichoonekana hatari kitakuwa msaada. Kilichoonekana tishio jingine la kiutawala kitakuwa njia ya uaminifu wa Mungu.

Manabii wamezungumza. Wajenzi wameinuka. Jicho la Mungu liko juu yao.

Sasa milki itagundua kile ambacho mbingu tayari imekumbuka.

09

9.0 Bibliografia

Williamson, H. G. M. Ezra, Nehemiah. Word Biblical Commentary 16. Waco: Word Books, 1985.

Williamson, H. G. M. Ezra and Nehemiah. Old Testament Guides. Sheffield: JSOT Press, 1987.

Kidner, Derek. Ezra and Nehemiah. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove: InterVarsity Press, 1979.

Clines, David J. A. Ezra, Nehemiah, Esther. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1984.

Fensham, F. Charles. The Books of Ezra and Nehemiah. New International Commentary on the Old Testament. Grand Rapids: Eerdmans, 1982.

Blenkinsopp, Joseph. Ezra–Nehemiah: A Commentary. Old Testament Library. Philadelphia: Westminster, 1988.

BibleProject. “The Book of Ezra-Nehemiah.” Old Testament Overview Guide.