Uchambuzi wa Ezra 4: Upinzani Unapojivika Sura ya Kirafiki — Utambuzi, Kukawia, na Jaribio la Kujenga Upya

01

1.0 Utangulizi: Kazi Inapojaribiwa Baada ya Ibada Kuanza

Kuna mpangilio wa ajabu katika maisha ya imani: kujenga upya kunapoanza, mara nyingi upinzani unaamka.

Mtu anarudi kwenye sala, na visumbufu vinaongezeka. Familia inaanza kupona, na majeraha ya zamani yanazungumza kwa sauti kubwa. Kanisa linarejesha ibada, na migogoro inatokea. Jumuiya inaanza kutengeneza kile ambacho uhamisho ulivunja, na ghafla hewa inajaa kutoelewana, shaka, shinikizo, na hofu.

Ezra 4 inasimama katika nafasi hiyo ngumu. Ezra 3 ilimalizika madhabahu ikiwa imerejeshwa, msingi umewekwa, na watu wakiimba, kupiga kelele, na kulia kwa sababu ya mwanzo wa hekalu. Lakini sasa muziki unakutana na upinzani. Kazi ya urejesho haihusu tena ujasiri wa kuanza tu; inahusu uvumilivu wakati kazi inapingwa.

Sura si rahisi. Upinzani wa kwanza unakuja katika umbo la ombi: “Na tujenge pamoja nanyi” [Ezra 4:2]. Zerubabeli na viongozi wanakataa [Ezra 4:3]. Kisha mataifa ya jirani yanawavunja moyo wajenzi, kuwaogopesha, na kuwakodisha washauri dhidi yao [Ezra 4:4–5]. Sura inapanua mtazamo kwa kukusanya mifano ya baadaye ya upinzani katika utawala wa Ahasuero na Artashasta [Ezra 4:6–23], kabla ya kurudi kwenye kazi ya hekalu wakati wa Dario [Ezra 4:24].

Kwa hiyo Ezra 4 si taarifa ya pambano moja tu. Ni picha ya mpangilio: kila watu wa Mungu wanapojenga upya ibada na utambulisho wa jumuiya, upinzani unaweza kuja kupitia machafuko, vitisho, mashtaka, urasimu, na kucheleweshwa.

Andiko hili linahusu kujenga upya kunakojaribiwa, kwa sababu ibada inayoinuka kutoka magofuni lazima ijifunze utambuzi na uvumilivu.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Sura ya Upinzani Katika Nyakati Tofauti

Ezra 4 ni sehemu ya mwendo mkuu wa kwanza wa Ezra–Nehemia, ambamo Zerubabeli anaongoza kurudi kwa kwanza na hekalu linajengwa [Ezra 1–6]. Lakini sura yenyewe ina muundo wa tabaka. Inaanza wakati wa Koreshi na Dario kwa upinzani dhidi ya hekalu [Ezra 4:1–5, 24]. Katikati, inajumuisha upinzani wa baadaye wakati wa Ahasuero na Artashasta, hasa kuhusu Yerusalemu na kuta zake [Ezra 4:6–23].

Hii inamaanisha sura haijapangwa kama ratiba nyepesi ya wakati. Imepangwa kitheolojia na kifasihi. Msimulizi anakusanya upinzani kutoka nyakati tofauti ili kuonyesha kwamba pambano dhidi ya urejesho halikutokea mara moja na kutoweka. Lilikuwa mpangilio unaorudiwa katika maisha ya jumuiya baada ya uhamisho.

Sura pia inaanzisha mvutano wa ndani katika Ezra–Nehemia: watu lazima walinde uaminifu wa agano, lakini hawapaswi kusahau ahadi pana kwamba urejesho wa Israeli ulikusudiwa kuyabariki mataifa [Mwa. 12:1–3; Isa. 2:2–4; Zek. 8:20–23]. Kwa hiyo ombi la msaada katika Ezra 4 lina utata. Kwa upande mmoja, viongozi wanaogopa mchanganyiko wa ibada na kulegeza uaminifu. Kwa upande mwingine, manabii waliona wakati ujao ambao mataifa yangekuja kumwabudu Bwana. Ezra anataka tuhisi ugumu huu, si kuupita haraka.

Ezra 4 inafunuka katika matukio manne makuu:

1. Wapinzani wanaomba kusaidia kujenga hekalu [4:1–3].

2. Watu wa nchi wanawavunja moyo na kuwaogopesha wajenzi [4:4–5].

3. Mashtaka ya baadaye yanatumwa dhidi ya Yerusalemu [4:6–23].

4. Kazi inasimama mpaka wakati wa utawala wa Dario [4:24].

Sura inauliza swali lenye maumivu: Watu wa Mungu wanajengaje kwa uaminifu wakati kila njia ina hatari—maelewano upande mmoja, hofu na uhasama upande mwingine?

03

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

Wakati Msaada Si Msaada Kila Mara [Ezra 4:1–3]

Sura inaanza “adui za Yuda na Benyamini” wakisikia kwamba waliorudi wanamjengea Bwana hekalu [Ezra 4:1]. Neno “adui” tayari linamwandaa msomaji, lakini maneno yao ya kwanza yanaonekana ya ushirikiano: “Na tujenge pamoja nanyi; kwa kuwa sisi tunamtafuta Mungu wenu kama ninyi” [Ezra 4:2].

Hili ni jaribio la kwanza la utambuzi.

Dai lao lina uzito wa kidini. Wanasema wamekuwa wakimtolea Mungu wa Israeli dhabihu tangu siku za Esar-hadoni mfalme wa Ashuru [Ezra 4:2]. Hili linaelekea kwenye historia yenye utata baada ya Ashuru kuhamisha watu na kuwaweka katika ufalme wa kaskazini [2 Fal. 17:24–41]. Matokeo yalikuwa mazingira ya dini mchanganyiko—maarifa fulani ya Bwana, lakini yamechanganywa na miungu na desturi nyingine.

Zerubabeli, Yeshua, na wakuu wa jamaa wanakataa ombi hilo: “Ninyi hamna shauri nasi katika kumjengea Mungu wetu nyumba” [Ezra 4:3]. Wanaitaja amri ya Koreshi na kusema wao peke yao watajenga kama walivyoagizwa na mfalme wa Uajemi.

Kukataa kwao kunaeleweka. Hekalu lililojengwa upya halipaswi kurudia machafuko ya kiroho yaliyosaidia kuleta uharibifu kwa Israeli na Yuda. Uhamisho ulikuwa umefundisha somo kali: ibada haiwezi kuchanganywa na uaminifu unaoshindana [Kum. 12:29–32; 2 Fal. 17:33–41]. Utakatifu ni muhimu.

Hata hivyo, wakati huo bado una usumbufu. Tumaini la kinabii liliona mataifa yakimiminika Sayuni na kujiunganisha na Bwana [Isa. 56:6–8; Zek. 8:20–23]. Kwa hiyo Ezra 4 inatuacha na mvutano: huenda viongozi wanalinda ibada ya agano, lakini njia ya kujitenga pia ina hatari ya kuwa kuwafukuza wengine. Swali si rahisi, kwa sababu kujenga upya baada ya hukumu kunahitaji usafi na unyenyekevu.

Wakati Kuvunjika Moyo Kunapokuwa Silaha [Ezra 4:4–5]

Baada ya kukataliwa, ombi la ushirikiano linageuka kuwa upinzani wa wazi. “Watu wa nchi wakaidhoofisha mikono ya watu wa Yuda, wakawasumbua walipokuwa wakijenga” [Ezra 4:4]. Pia wanawakodisha washauri dhidi yao ili kuvuruga kusudi lao katika utawala wa Koreshi na Dario [Ezra 4:5].

Kinyago kinaondolewa. Kilichoonekana ushirikiano kinakuwa vitisho.

Angalia mbinu: kuvunja moyo, hofu, na hila za kisiasa. Wapinzani hawahitaji kuharibu kila jiwe. Wanahitaji tu kudhoofisha mikono ya wajenzi. Hawahitaji kuwashinda watu vitani. Wanahitaji tu kuufanya utii uonekane hauwezekani.

Hii ni mojawapo ya silaha za kawaida dhidi ya kujenga upya kiroho. Kuvunjika moyo kunanong’ona, “Ni vigumu mno.” Hofu inasema, “Uko wazi sana.” Hila inasema, “Mfumo uko dhidi yako.” Kwa pamoja vinaumba kucheleweshwa, uchovu, na kusita.

Ezra 4 inazitaja mbinu hizi kwa sababu kazi ya Mungu mara nyingi haisimami kwa mateso ya wazi tu, bali kwa kupungua kwa ujasiri polepole.

Wakati Shtaka Linapoandika Simulizi Upya [Ezra 4:6–16]

Kisha sura inasonga mbele katika tawala za baadaye. Wakati wa Ahasuero, shtaka linaandikwa dhidi ya wakazi wa Yuda na Yerusalemu [Ezra 4:6]. Wakati wa Artashasta, maafisa wanaandika barua yenye maelezo zaidi wakishtaki Yerusalemu kuwa mji wa uasi na hatari [Ezra 4:7–16].

Barua ni ya ujanja. Haisemi, “Tunawachukia watu hawa.” Inasema, “Sisi ni waaminifu kwa mfalme.” Inaonyesha upinzani kama kujali uthabiti wa milki. Yerusalemu inaitwa “mji mwasi na mbaya” [Ezra 4:12]. Maafisa wanaonya kwamba mji ukijengwa, utaacha kulipa kodi, ushuru, na ada, na mapato ya mfalme yataumia [Ezra 4:13].

Hili ni shtaka linalotawala simulizi.

Maadui wa urejesho wanatafsiri kujenga kuwa uasi. Wanawachukua watu waliojeruhiwa wanaojaribu kurejesha maisha ya jumuiya na kuwaonyesha kuwa tishio la kisiasa. Wanaitaja hifadhi ya nyaraka, wakimkumbusha mfalme kwamba Yerusalemu ilikuwa na wafalme wenye nguvu na historia ya uasi [Ezra 4:15–16]. Kuna ukweli wa kutosha katika shtaka kuufanya uongo uaminike.

Hivi ndivyo shtaka linavyofanya kazi mara nyingi. Linachukua vipande vya historia na kuvipanga bila rehema. Linataja kushindwa kwa zamani lakini linakataa toba ya sasa. Linakumbuka dhambi lakini linapuuza kusudi la agano. Linageuza kujenga kuwa sababu ya shaka.

Wakati Milki Inaposimamisha Kazi [Ezra 4:17–23]

Artashasta anajibu kwa kuamuru kumbukumbu zichunguzwe. Hifadhi inathibitisha kwamba Yerusalemu wakati fulani ilikuwa na nguvu na uasi [Ezra 4:19–20]. Kisha mfalme anaamuru ujenzi wa mji usimame mpaka atoe amri nyingine [Ezra 4:21].

Wapinzani wanatenda haraka. Wanaenda Yerusalemu kwa upesi na kusimamisha kazi kwa nguvu na mamlaka [Ezra 4:23].

Hapa tunaona udhaifu wa jumuiya iliyorudi. Wamerudi katika nchi, lakini hawana uhuru wa kisiasa. Wanategemea ruhusa ya milki. Milki ileile inayoweza kufungua mlango inaweza kuufunga. Ezra–Nehemia inaonyesha mara kwa mara kitendawili hiki: Mungu anaweza kutenda kupitia wafalme, lakini wafalme si waokozi.

Kitheolojia, tukio hili linanyenyekeza kujivunia ushindi. Amri ya Koreshi katika Ezra 1 ilikuwa rehema ya kweli, lakini kibali cha milki kinabaki kutokuwa thabiti. Watu wa Mungu lazima washukuru kwa milango ya kisiasa bila kuweka tumaini la mwisho ndani yake.

Wakati Kazi Inaposimama, Lakini Simulizi Haliishi [Ezra 4:24]

Sura inamalizika kwa kurudi kwenye kazi ya hekalu: “Ndipo ikakoma kazi ya nyumba ya Mungu iliyoko Yerusalemu; ikakoma hata mwaka wa pili wa kutawala kwake Dario mfalme wa Uajemi” [Ezra 4:24].

Mstari huu unarudia simulizi la hekalu baada ya sehemu pana kuhusu upinzani wa baadaye. Matokeo yana uzito. Kazi inasimama. Msingi umewekwa, lakini nyumba bado haijajengwa. Watu walioimba katika Ezra 3 sasa wanakabili kukawia.

Lakini simulizi haliishii hapa.

Ezra 4:24 ni kituo, si mwisho. Sura inayofuata italeta sauti za kinabii za Hagai na Zekaria, zikiwaita watu warudi kwenye ujasiri na utii [Ezra 5:1–2; Hag. 1:1–15; Zek. 4:6–10]. Kazi inaweza kucheleweshwa, lakini Neno la Mungu halifungwi. Hofu inaweza kukatiza ujenzi, lakini haiwezi kuifuta ahadi.

04

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Utambuzi ni Muhimu Katika Kujenga Upya

Ezra 4 inafundisha kwamba si kila ombi la msaada linaimarisha kazi ya Mungu. Ushirikiano fulani unaweza kutia ukungu utambulisho, kuchanganya ibada, au kugeuza utume. Kukataa kwa viongozi kunatokana na kujali utakatifu wa hekalu na uaminifu kwa agizo la kujenga [Ezra 4:3].

Hata hivyo, utambuzi lazima ubaki na unyenyekevu. Maandiko yale yale yanayoamuru utakatifu pia yanatazamia mataifa yakija kumwabudu Bwana [Isa. 2:2–4; 56:6–8]. Kujitenga kwa uaminifu si chuki. Utambulisho wa agano si kiburi. Watu wa Mungu lazima wajifunze kulinda ibada bila kusahau utume.

Mara Nyingi Upinzani Huanza kwa Kudhoofisha Mikono

Wapinzani “waliidhoofisha” mikono ya watu na kuwaogopesha [Ezra 4:4]. Hii ni vita ya kiroho kupitia uchovu wa hisia. Wajenzi hawashindwi kwanza na majeshi bali mazingira.

Kazi nyingi za urejesho hushindwa kwa sababu mikono inadhoofika. Viongozi wanachoka. Jumuiya zinajaa shaka. Hofu inakuwa kawaida. Ezra 4 inatuita tutambue kuvunjika moyo kama tishio kubwa, si hisia ya kupita.

Shtaka Linaweza Kutumia Historia ya Kweli Kama Silaha

Barua kwa Artashasta ina vipande vya ukweli: kwa kweli Yerusalemu ilikuwa mji wenye nguvu, na wafalme wake walipinga mamlaka za kigeni [Ezra 4:19–20]. Lakini kweli isiyo na rehema ya agano inakuwa silaha.

Injili inatufundisha kusema kweli kuhusu dhambi bila kuifanya dhambi iwe neno la mwisho. Mungu anakumbuka hukumu, lakini pia anakumbuka ahadi. Shtaka linasema, “Wewe ni historia yako mbaya zaidi.” Neema inasema, “Historia yako ni halisi, lakini rehema ya Mungu ni ya kina zaidi.”

Kukawia Si Kushindwa

Ezra 4 inamalizika kazi ikiwa imesimama [Ezra 4:24]. Hilo lina maumivu. Lakini katika simulizi pana, kukawia kunakuwa mazingira ya uamsho wa kinabii. Hagai na Zekaria watazungumza ndani ya kazi iliyosimama, na wajenzi watainuka tena [Ezra 5:1–2].

Kusimama hakumaanishi Mungu ameacha mradi. Wakati mwingine kukawia kunafunua hofu, kunatakasa nia, na kuwaandaa watu kulipokea Neno tena.

05

5.0 Matumizi Katika Maisha: Kujenga Chini ya Shinikizo

Jaribu kila ombi la msaada kwa ibada na utume. Uliza kama ushirikiano unaimarisha utii kwa Mungu au unaigeuza kazi kwa siri.

Jilinde na kiburi katika kujitenga. Utambuzi ni muhimu, lakini haupaswi kuwa dharau. Utakatifu lazima ubaki umeunganishwa na unyenyekevu.

Taja kuvunjika moyo kwa uaminifu. Mikono yako inapodhoofika, usijifanye hakuna tatizo. Ilete hofu na uchovu katika sala na jumuiya.

Usiruhusu shtaka lifafanue wakati wako ujao. Kushindwa kwa zamani kunaweza kuwa halisi, lakini rehema ya Mungu inaweza kuandika mwisho wa kweli zaidi kuliko wakosoaji wako wanavyofikiri.

Tarajia upinzani baada ya utii kuanza. Upinzani haumaanishi kila mara uko nje ya mapenzi ya Mungu. Wakati mwingine unathibitisha kwamba kujenga kuna umuhimu.

Dumu mwaminifu wakati wa kukawia. Mradi uliosimama si kila mara wito ulioachwa. Lingoje Neno la Mungu na uwe tayari kuinuka tena.

Mtegemee Mungu kuliko mifumo ya ruhusa. Mamlaka ya mwanadamu inaweza kufungua au kufunga milango, lakini uaminifu wa agano una mizizi katika Bwana.

06

6.0 Maswali ya Kutafakari

1. Ni wapi unahitaji utambuzi kati ya msaada wa kweli na maelewano ya hila?

2. Ni kuvunjika moyo gani kumedhoofisha mikono yako katika kazi ambayo Mungu alikuita ufanye?

3. Je, unajaribiwa kugeuza utakatifu kuwa kiburi au utume kuwa uzembe?

4. Ni shtaka gani kutoka zamani yako ambalo bado linajaribu kufafanua utii wako wa sasa?

5. Unawezaje kubaki mwaminifu katika majira ambayo kazi inaonekana imecheleweshwa au imesimama?

07

7.0 Sala ya Kujibu

Bwana Mungu wa hekalu lisilokamilika,

tufundishe kujenga kwa mikono safi na mioyo ya unyenyekevu. Tupe utambuzi wakati msaada si msaada wa kweli, ujasiri wakati hofu inapobana utii wetu, na uvumilivu wakati kazi inasonga polepole kuliko tumaini letu.

Tulinde na maelewano, lakini pia tulinde na kiburi. Tudumishe watakatifu bila kutufanya wakali. Tudumishe tukiwa wazi kwa utume wako bila kutufanya wazembe kwa ibada yako.

Mashtaka yanapoinuka dhidi yetu, tukumbushe kwamba unajua simulizi lote. Zamani yetu inapotumiwa bila rehema, tamka neno lako la agano juu yetu tena. Mikono yetu inapodhoofika, itie nguvu kwa Roho wako.

Na kazi inaposimama, usiache imani yetu isimame pamoja nayo. Litume Neno lako ndani ya kukawia kwetu. Inua ujasiri wa kinabii mahali palipochoka. Tufundishe kungoja bila kujisalimisha, kupumzika bila kuacha, na kuinuka unapotuuita.

Kwa maana wewe ni Mungu anayeanza urejesho, kuudumisha chini ya shinikizo, na kuzifikisha ahadi zako kwenye ukamilifu.

Amina.

08

8.0 Dirisha la Kinachofuata: Neno Linapoifufua Kazi

Ezra 4 inamalizika kwa sentensi yenye maumivu: kazi ilisimama. Msingi unaachwa bila kukamilika. Watu wamevunjika moyo. Shinikizo limefanikiwa, angalau kwa majira.

Lakini ukimya si sauti ya mwisho juu ya mlima wa hekalu.

Ezra 5 itawatambulisha manabii Hagai na Zekaria. Maneno yao yatapenya hofu, kukawia, na uchovu wa kiroho. Wajenzi watainuka tena, si kwa sababu upinzani umetoweka, bali kwa sababu Neno la Mungu linakuwa na nguvu kuliko mazingira ya vitisho.

Kazi imesimama.

Sasa manabii watazungumza.

09

9.0 Bibliografia

Williamson, H. G. M. Ezra, Nehemiah. Word Biblical Commentary 16. Waco: Word Books, 1985.

Williamson, H. G. M. Ezra and Nehemiah. Old Testament Guides. Sheffield: JSOT Press, 1987.

Kidner, Derek. Ezra and Nehemiah. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove: InterVarsity Press, 1979.

Clines, David J. A. Ezra, Nehemiah, Esther. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1984.

Fensham, F. Charles. The Books of Ezra and Nehemiah. New International Commentary on the Old Testament. Grand Rapids: Eerdmans, 1982.

Blenkinsopp, Joseph. Ezra–Nehemiah: A Commentary. Old Testament Library. Philadelphia: Westminster, 1988.

BibleProject. “The Book of Ezra-Nehemiah.” Old Testament Overview Guide.