Uchambuzi wa Nehemia 12: Nyimbo Juu ya Ukuta — Wakati Mawe Yaliyojengwa Upya Yanapokuwa Sifa ya Hadhara

01

1.0 Utangulizi

Kuna nyakati ambapo uponyaji lazima ugeuke kuwa sifa ya hadharani. Kidonda kilichowahi kuwafanya watu wanong’one sasa lazima kiwe mahali ambapo shukrani zinasikika. Ukuta uliowahi kuwa ishara ya fedheha lazima uwe jukwaa la ibada. Nehemia 12 inatufikisha katika wakati kama huo.

Ukuta umejengwa upya. Watu wamekusanyika kulisikiliza Neno. Wameungama dhambi zao. Wametia sahihi ahadi za agano. Yerusalemu umeanza kukaliwa tena. Sasa mji unaweka wakfu ukuta wake—si kwa majivuno ya kijeshi wala propaganda za kisiasa, bali kwa utakaso, maandamano, muziki, dhabihu na furaha.

Sura hii inauliza swali zuri: Watu wa Mungu wafanye nini wakati rehema imetengeneza kile ambacho aibu ilikiharibu?

Andiko hili linahusu kuta zilizojengwa upya kugeuka kuwa ibada ya hadharani, kwa sababu urejesho haujakamilika mpaka kazi ya Mungu imerudishwa kwa Mungu kwa shukrani.

Nehemia 12 ni sura ya majina, waimbaji, makuhani, Walawi, maandamano na sadaka. Inatukumbusha kuwa ibada haielei juu ya historia. Ibada huinuka mahali ambapo Mungu ametenda. Nyimbo huzaliwa kando ya mawe yaliyotengenezwa. Furaha hukua pale ambapo rehema imeyakuta magofu. Watu wanauweka wakfu ukuta kwa sababu wanajua kwamba, hatimaye, ukuta huo si wao. Ni wa Mungu ambaye mkono wake mwema uliwasaidia kuujenga.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Nehemia 12 inafuata kukaliwa upya kwa Yerusalemu katika sura ya 11. Ukuta ulikuwa umekamilika tayari katika Nehemia 6, lakini simulizi lilichelewesha sherehe ya kuuweka wakfu kwa sababu maisha ya jumuiya yalipaswa kwanza kupangwa upya. Watu walihitaji kuisikia Sheria [Neh. 8], kuungama dhambi zao [Neh. 9], kufanya upya agano [Neh. 10], na kukaa mjini [Neh. 11]. Baada ya hapo ndipo simulizi linageukia kuwekwa wakfu kwa ukuta hadharani.

Mpangilio huu una maana kubwa ya kitheolojia. Ukuta unaweza kukamilishwa haraka, lakini watu huundwa kwa subira. Sherehe ya Nehemia 12 si maadhimisho ya mradi wa ujenzi tu. Ni mwitikio wa ibada wa jumuiya inayojifunza tena kuishi chini ya Neno la Mungu.

Sura inaanza kwa orodha za makuhani na Walawi wa vizazi vya awali [12:1–26]. Kisha inaingia katika sherehe yenyewe [12:27–43]. Mwishoni inaeleza mipango ya sadaka za hekalu, waimbaji, walinda malango na utegemezaji wa Walawi [12:44–47]. Sura nzima inaunganisha kumbukumbu, ibada na wajibu unaoendelea.

Tukio la kuweka wakfu limejaa picha za hekalu na maandamano. Kwaya mbili kubwa za shukrani zinatembea juu ya ukuta katika pande zinazopingana, kabla ya kukutana katika nyumba ya Mungu [12:31–40]. Mwendo wao unaonekana kuukumbatia mji. Ukuta hautazamwi tu; unatembelewa, unaimbiwa, na kurudishwa kwa Mungu.

Katika simulizi pana la Ezra–Nehemia, Nehemia 12 ni mojawapo ya vilele vya urejesho. Aibu ya Nehemia 1:3 inajibiwa na furaha ya Nehemia 12:43. Ukuta uliobomoka umekuwa jukwaa linalokuza sauti ya sifa. Hata hivyo, furaha ya sura hii isitufanye tusahau mvutano wa ndani wa kitabu. Nehemia 13 itaonyesha muda si mrefu kwamba sherehe, ingawa ni halisi, haihakikishi uaminifu wa kudumu. Ibada ya hadharani lazima igeuke kuwa utii unaodumu.

03

3.0 Kutembea Katika Andiko

3.1 Kumbukumbu Inapowataja Watumishi wa Ibada [Nehemia 12:1–26]

Sura inaanza kwa orodha ndefu ya makuhani na Walawi waliopanda pamoja na Zerubabeli na Yeshua [Neh. 12:1]. Kisha inafuatilia majina ya kikuhani na Kilawi katika vizazi mbalimbali, pamoja na viongozi wa siku za Yoyakimu, Ezra na Nehemia [12:12–26].

Kwa mtazamo wa kwanza, majina haya yanaweza kuonekana kama kizuizi kinachochelewesha sherehe. Lakini orodha hiyo inahudumia ujumbe wa kitheolojia wa sura. Ibada ina historia. Waimbaji wanaosimama juu ya ukuta hawajatokea bila mizizi. Ni sehemu ya mlolongo mrefu wa huduma ya makuhani na Walawi ulioanzia wakati wa kurudi kwa kwanza kutoka uhamishoni.

Orodha hiyo pia inathibitisha utaratibu wa ibada wa jumuiya iliyorejeshwa. Ezra–Nehemia inajali sana mwendelezo: mwendelezo na wahamishwa waliorudi, mwendelezo na huduma ya hekalu, mwendelezo na utambulisho wa agano, na mwendelezo na Mungu aliyehifadhi masalia.

Majina yanapinga usahaulifu. Yanasema kwamba kazi ya Mungu hubebwa kutoka kizazi hadi kizazi kupitia watumishi—wengine mashuhuri, wengi wao wakiwa wamefichika. Kuwekwa wakfu kwa ukuta si ushindi wa Nehemia peke yake. Ni ushindi wa jumuiya ambayo ibada yake imehifadhiwa katika uhamisho, kurudi, kazi ngumu na matengenezo.

3.2 Walawi Wanapokusanywa kwa Ajili ya Furaha [Nehemia 12:27–30]

Sherehe inaanza kwa kuwatafuta Walawi “katika mahali pao pote” na kuwaleta Yerusalemu ili waadhimishe kuwekwa wakfu “kwa furaha, na kwa kushukuru, na kwa kuimba, kwa matoazi, vinanda, na vinubi” [Neh. 12:27].

Hii ni sherehe iliyoandaliwa kwa makini. Furaha haichukuliwi kuwa jambo la bahati. Watu wanawakusanya wale ambao wito wao ni kuongoza shukrani. Vyombo vya muziki vinatajwa. Waimbaji wanatoka katika maeneo yanayozunguka mji [12:28–29]. Ibada inapangwa kwa sababu wakati huo una uzito.

Kabla ya maandamano kuanza, makuhani na Walawi wanajitakasa wenyewe, wanawatakasa watu, malango na ukuta [12:30]. Hili linashangaza. Ukuta hauwekwi wakfu kwa sherehe peke yake, bali pia kwa utakaso. Watu wanatambua kwamba kilichojengwa upya lazima kitengwe kwa ajili ya Mungu.

Utakaso unatukumbusha kuwa ibada si hisia tu. Furaha ya Bwana ni furaha takatifu. Malango, kuta, makuhani, Walawi na watu wote wanawekwa chini ya dai la utakatifu wa Mungu. Mji uliojengwa upya haupaswi kuwa sanamu ya mafanikio ya wanadamu. Unapaswa kuwa chombo cha maisha ya agano.

3.3 Shukrani Inapotembea Juu ya Ukuta [Nehemia 12:31–37]

Nehemia anateua kwaya mbili kubwa za kushukuru [Neh. 12:31]. Kwaya moja inaelekea upande wa kusini juu ya ukuta, kuelekea Lango la Samadi, ikifuatwa na viongozi wa Yuda na makuhani wenye tarumbeta [12:31–36]. Ezra mwandishi anaiongoza kwaya hii ya kwanza [12:36]. Wanapita katika maeneo muhimu: Lango la Chemchemi, ngazi za mji wa Daudi, nyumba ya Daudi, na Lango la Maji [12:37].

Ishara yake ina nguvu. Ukuta haulindi ibada tu; sasa unaibeba. Waimbaji wanatembea mahali ambapo wafanyakazi walifanya kazi na maadui walidhihaki. Kila hatua inatangaza kwamba aibu imejibiwa kwa neema.

Njia yao inaukumbusha mji historia yake takatifu na ya kifalme. Mji wa Daudi na nyumba ya Daudi vinawakumbusha wasomaji wito wa zamani wa Yerusalemu—uhusiano wake na ufalme, ahadi, ibada na tumaini la mtawala mwaminifu. Lakini hakuna mfalme wa ukoo wa Daudi aliyeketi kwenye kiti cha enzi wakati huu. Mji umerejeshwa, lakini tumaini la ufalme bado halijatimia kikamilifu.

Hapa ndipo tunaposikia mvutano wa kimya wa sura hii. Maandamano yamejaa furaha, lakini ahadi ya ndani zaidi ya kifalme bado inangoja. Ukuta unaimba, lakini Yerusalemu bado unamtamani Mwana wa Daudi atakayeleta utimilifu wa utawala wa Mungu.

3.4 Kwaya Mbili Zinapokutana Katika Nyumba ya Mungu [Nehemia 12:38–43]

Kwaya ya pili inaenda upande mwingine, Nehemia akiifuata pamoja na nusu ya watu [Neh. 12:38]. Wanapita Mnara wa Tanuru, Ukuta Mpana, Lango la Efraimu, Lango la Yeshana, Lango la Samaki, Mnara wa Hananeli, Mnara wa Mia, Lango la Kondoo, na Lango la Walinzi [12:38–39].

Hatimaye kwaya hizo mbili zinasimama katika nyumba ya Mungu [12:40]. Ezra na Nehemia—mwandishi na liwali—wote wanahusishwa na sherehe. Maandamano yaliyoanzia juu ya ukuta yanakutana hekaluni. Mwendo huu una maana. Kuwekwa wakfu kwa ukuta kunafikia mwisho katika nyumba ya Mungu. Usalama wa mji unarudishwa kwenye ibada.

Kisha watu wanatoa dhabihu nyingi na kufurahi, “kwa maana Mungu amewafurahisha kwa furaha kuu” [12:43]. Wanawake na watoto nao wanafurahi. Furaha ya Yerusalemu inasikika mbali sana.

Hii ni mojawapo ya sentensi zenye mwanga mkali zaidi katika Ezra–Nehemia. Hapo awali, ukuta uliobomoka wa Yerusalemu ulileta aibu [Neh. 1:3]. Sasa furaha ya Yerusalemu inasafiri nje ya mji. Sauti inayotoka si ya fedheha tena, bali ya sifa.

Angalia chanzo cha furaha hiyo: “Mungu amewafurahisha.” Furaha yao si msisimko waliouzalisha wenyewe. Ni zawadi. Mungu haamuru furaha tu; anaizawadia. Shangwe ya jumuiya ni neema inayoitikia neema.

3.5 Sherehe Inapogeuka Kuwa Utegemezaji wa Kudumu [Nehemia 12:44–47]

Baada ya sherehe, sura inageukia mipango ya vitendo. Watu wanawekwa kusimamia vyumba vya hazina kwa ajili ya michango, malimbuko na zaka [Neh. 12:44]. Vitu hivi vinawategemeza makuhani na Walawi, “kwa maana Yuda waliwafurahia makuhani na Walawi waliokuwa wakihudumu” [12:44].

Waimbaji na walinda malango wanatimiza huduma yao kwa kufuata agizo la Daudi na Sulemani [12:45]. Andiko linarudi nyuma kwenye mapokeo ya zamani ya ibada na kusisitiza mwendelezo wa kumbukumbu ya kiliturujia ya Israeli. Katika siku za Daudi na Asafu kulikuwa na viongozi wa waimbaji, nyimbo za sifa na shukrani kwa Mungu [12:46].

Sura inamalizia kwa kusisitiza mafungu ya kila siku kwa waimbaji, walinda malango, Walawi na makuhani [12:47]. Furaha lazima igeuke kuwa utegemezaji. Kuweka wakfu lazima kuwe desturi. Sauti kuu ya ibada lazima idumishwe kwa utoaji wa kawaida.

Sehemu hii ya mwisho inaiweka sherehe ardhini. Ibada yenye kugusa moyo haitoshi peke yake. Jumuiya lazima idumishe miundo inayoiwezesha ibada baada ya muziki kunyamaza. Uaminifu huendelea katika vyumba vya hazina, ratiba, sadaka na mafungu ya kila siku.

04

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Urejesho Unapaswa Kurudi kwa Mungu Katika Sifa

Nehemia 12 inafundisha kwamba zawadi ambazo Mungu amezirejesha lazima zirudishwe kwake katika ibada. Ukuta ulihitajika kwa ulinzi, lakini kuwekwa kwake wakfu kunatangaza kwamba usalama si wema mkuu kuliko yote. Mungu ndiye mkuu.

Kila Mungu anapotengeneza kilichovunjika, watu wake wanaalikwa kugeuza urejesho kuwa sifa. Uponyaji usitufanye tujitosheleze. Riziki isitufanye tujivune. Kazi iliyokamilika lazima iwe shukrani.

4.2 Ibada Inahitaji Kumbukumbu

Orodha za sura hii na marejeo yake kwa Daudi, Asafu, Sulemani, makuhani, Walawi, waimbaji na walinda malango yanaonyesha kwamba ibada ina mizizi katika kumbukumbu. Jumuiya iliyorejeshwa haijibuni kutoka mwanzo. Inaipokea simulizi.

Ibada yenye afya hukumbuka. Hukumbuka matendo ya Mungu, vipawa vya vizazi vilivyotangulia, nyimbo zilizorithishwa, watumishi walioubeba mwali, na rehema ya agano iliyowahifadhi watu katika hukumu na kurudi kwao.

4.3 Furaha ni Takatifu, ya Jumuiya, na Zawadi ya Mungu

Furaha ya Nehemia 12 inawahusisha makuhani, Walawi, viongozi, wanawake, watoto, waimbaji na mji mzima. Si hisia ya faragha ya kidini peke yake. Ni shangwe ya pamoja mbele za Mungu.

Sura pia inasema Mungu ndiye aliyewafurahisha. Hii ina maana kuwa furaha si hali ya moyo tunayopaswa kuitengeneza kwa nguvu, bali ni neema tunayopokea. Furaha takatifu hukua watu wanapotambua rehema ya Mungu katika historia yao.

4.4 Sherehe Lazima Igeuke Kuwa Uaminifu Unaodumu

Aya za mwisho zinahama kutoka kwaya hadi vyumba vya hazina. Hii ni teolojia ya vitendo. Ibada inahitaji nyakati maalumu na pia utunzaji wa kila siku. Jumuiya inaweza kuimba kwa furaha kuu, lakini ikipuuza utegemezaji wa kudumu wa ibada, furaha hiyo itafifia na kuacha machafuko.

Hili linatuandaa kwa Nehemia 13, ambako baadhi ya ahadi hizi hizi zinaanguka. Tofauti hiyo imekusudiwa kutushtua na kutuamsha. Kuwekwa wakfu ni halisi, lakini moyo bado unahitaji mabadiliko ya ndani zaidi.

4.5 Ukuta Unaoimba Unaelekeza Zaidi ya Wenyewe

Kuwekwa wakfu kwa ukuta kuna utukufu, lakini si mwisho. Yerusalemu unaimba, lakini bado uko chini ya utawala wa Uajemi. Nyumba ya Daudi inakumbukwa, lakini hakuna mfalme wa Daudi anayetawala. Maandamano yanafika hekaluni, lakini utimilifu wa utukufu wa Mungu bado unaonekana kungojewa.

Hamu hii inaelekeza mbele kwa Yesu, Mwana wa kweli wa Daudi, hekalu la kweli, na yule anayebadilisha aibu kuwa furaha kupitia kifo na ufufuo wake. Ndani yake, Mungu anajenga watu si kuzunguka ukuta wa mawe tu, bali kuwa hekalu lililo hai kwa Roho [Efe. 2:19–22; 1 Pet. 2:4–10].

05

5.0 Matumizi Katika Maisha

• Weka kazi iliyokamilika wakfu kwa Mungu. Mradi, kipindi au ukarabati unapokamilika, simama kidogo na kuurudisha kwa Bwana kwa shukrani.

• Ruhusu aibu ya zamani igeuke kuwa sifa. Mahali ulipojeruhiwa zamani panaweza kuwa jukwaa la ushuhuda.

• Jiandae kwa furaha. Mara nyingi ibada inahitaji kukusanyika kwa makusudi, maandalizi, uongozi, muziki na ushiriki.

• Tafuta sherehe iliyotakaswa. Furaha takatifu si uzembe. Yaweke maisha yako, kazi yako na ushindi wako chini ya utakatifu wa Mungu.

• Ihusishe jumuiya nzima. Nehemia 12 inawataja wanawake na watoto katika furaha hiyo. Urejesho unapaswa kutoa nafasi kwa vizazi vyote.

• Itegemeze ibada baada ya sherehe kuisha. Nyakati kubwa zinahitaji mifumo ya uaminifu, utoaji wa ukarimu na huduma ya kila siku.

• Wakumbuke waliotumika kabla yako. Ibada yako imesimama juu ya uaminifu wa vizazi vilivyotangulia.

06

6.0 Maswali ya Kutafakari

1. Ni ukuta gani uliotengenezwa katika maisha yako unaohitaji kuwekwa wakfu tena kwa Mungu kwa shukrani?

2. Ni wapi Mungu amegeuza mahali pa aibu kuwa mahali ambapo sifa inaweza kusikika sasa?

3. Je, furaha yako ina mizizi katika rehema ya Mungu, au katika mafanikio yanayoonekana tu?

4. Unasaidiaje kudumisha ibada na huduma baada ya nyakati za juu za kihisia kupita?

5. Ni kumbukumbu, nyimbo au watumishi gani waaminifu wa zamani ambao jumuiya yako inapaswa kuwaheshimu kwa makusudi zaidi?

07

7.0 Sala ya Mwitikio

Bwana Mungu wa mbinguni, Mpaji wa furaha, Mjenzi wa kuta zilizobomoka, ipokee kazi ya mikono yetu.

Ulichotusaidia kutengeneza, tunakiweka wakfu tena kwako. Kilichowahi kubeba aibu, kigeuze kuwa ushuhuda. Kilichowahi kulala kimeungua na kuvunjika, kijaze nyimbo za shukrani.

Yatakase malango yetu. Itakase kuta zetu. Itakase ibada yetu. Itakase mioyo yetu.

Tufundishe kufurahi kama watu wako, si peke yetu wala kwa kiburi, bali pamoja na wanawake na watoto, viongozi na watumishi, waimbaji na walinda malango, sote tukisimama pamoja ndani ya rehema yako.

Fanya furaha yetu isikike mbali, si kama kelele za kujipongeza, bali kama ushuhuda wa mkono wako mwaminifu. Na sherehe itakapomalizika, tufanye waaminifu katika vyumba vya hazina, waaminifu katika sadaka, waaminifu katika mafungu ya kila siku, waaminifu katika kazi tulivu inayodumisha ibada.

Kwa njia ya Yesu Kristo, Mwana wa kweli wa Daudi, hekalu lililo hai, na Bwana anayegeuza maombolezo kuwa furaha, Amina.

08

8.0 Dirisha la Kinachofuata

Nehemia 12 inamalizika kwa nyimbo, dhabihu, shangwe, na furaha ya Yerusalemu kusikika mbali. Inaonekana kuwa mwisho unaofaa. Ukuta umekamilika. Mji unakaliwa. Ibada imepangwa. Agano limefanywa upya.

Lakini Nehemia 13 haitaruhusu simulizi limalizike kwa ushindi rahisi. Sura ya mwisho inafunua kupuuzwa kwa huduma ya hekalu, kuvunjwa kwa Sabato, ndoa zilizotiwa doa na matengenezo makali ya Nehemia. Furaha ilikuwa halisi, lakini mabadiliko bado hayajakamilika.

Mwendo unaendelea: kuta zilizojengwa upya zinageuka kuwa ibada, ibada inageuka kuwa furaha, lakini furaha lazima igeuke kuwa uaminifu unaodumu.

Mji umeimba. Sasa moyo utajaribiwa.

09

9.0 Bibliografia

Boda, Mark J. Praying the Tradition: The Origin and Use of Tradition in Nehemiah 9. Berlin: de Gruyter, 1999.

Clines, David J. A. Ezra, Nehemiah, Esther. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1984.

Kidner, Derek. Ezra and Nehemiah. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove: InterVarsity Press, 1979.

Throntveit, Mark A. Ezra-Nehemiah. Interpretation. Louisville: John Knox Press, 1992.

Williamson, H. G. M. Ezra, Nehemiah. Word Biblical Commentary 16. Waco: Word Books, 1985.

Williamson, H. G. M. Ezra and Nehemiah. Old Testament Guides. Sheffield: JSOT Press, 1987.

Yamauchi, Edwin M. “Ezra-Nehemiah.” Katika The Expositor’s Bible Commentary, toleo lililorekebishwa. Grand Rapids: Zondervan, 2010.