Uchambuzi wa Nehemia 11: Maisha Ndani ya Kuta — Wakati Agano Linapofanya Makazi Yake

01

1.0 Utangulizi

Kuna tofauti kati ya kuupenda mji ukiwa mbali na kuhamia ndani yake. Kuna tofauti kati ya kushangilia urejesho na kubeba gharama yake. Wengi wanaweza kusherehekea ukuta uliojengwa upya; wachache wako tayari kukaa mahali penye hatari ambapo maisha ya kesho lazima yaanze.

Nehemia 11 inakuja baada ya kufanywa upya kwa agano katika Nehemia 10. Watu wameyasikia Maandiko, wameungama dhambi, wametia sahihi agano, na kuahidi kutoiacha nyumba ya Mungu. Sasa swali linakuwa la vitendo: Ni nani atakayekaa Yerusalemu?

Mji unaitwa mtakatifu, lakini watu waliomo ni wachache. Kuta zimesimama, lakini mitaa inahitaji familia. Malango yametengenezwa, lakini maisha ya kila siku lazima yarudi ndani yake. Agano lazima liwe zaidi ya wino juu ya hati; lazima liwe miili katika mitaa, ibada katika midundo ya maisha, familia majumbani na watumishi katika nafasi zao.

Andiko hili linahusu ahadi ya agano kugeuka kuwa uaminifu unaokaliwa, kwa sababu mji wa Mungu uliorejeshwa unahitaji watu walio tayari si kutia sahihi ahadi tu, bali kuishi ndani ya wito wake wenye gharama.

Nehemia 11 inaweza kuonekana kama orodha nyingine ya majina, miji na majukumu. Lakini chini ya orodha hiyo kuna teolojia hai ya uwepo. Mungu hajengi Yerusalemu kama jumba la makumbusho ya historia takatifu. Anaunda jumuiya ambayo ibada, kazi, uongozi, nyimbo, huduma na nyumba za kawaida zinashuhudia rehema yake ya agano.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Nehemia 11 ni sehemu ya mwendo wa mwisho wa simulizi ya urejesho. Ukuta umekamilika [Neh. 6:15]. Mji umelindwa na kupangwa [Neh. 7:1–4]. Watu wamekusanyika kuizunguka Torati [Neh. 8], wameungama dhambi zao katika simulizi ndefu ya rehema ya Mungu [Neh. 9], na wameingia katika ahadi ya agano iliyoandikwa [Neh. 10]. Sasa mji uliorejeshwa lazima ujazwe watu.

Hapo awali Nehemia aliona Yerusalemu ulikuwa “mpana na mkubwa,” lakini watu waliomo walikuwa wachache na nyumba hazikuwa zimejengwa [Neh. 7:4]. Tatizo hili sasa linashughulikiwa. Viongozi wanakaa Yerusalemu, na watu wengine wanapiga kura ili mmoja kati ya kila kumi akae katika mji mtakatifu, huku tisa wakikaa katika miji mingine [Neh. 11:1]. Wengine wanajitolea kwa hiari kukaa Yerusalemu, na watu wanawabariki [11:2].

Kisha sura inaorodhesha wakazi wa Yerusalemu kutoka Yuda, Benyamini, makuhani, Walawi, walinda malango na wengine [11:3–24], ikifuatiwa na watu wanaokaa katika miji na vijiji vya Yuda na Benyamini [11:25–36]. Hii si taarifa ya sensa tu. Andiko linaonyesha utaratibu wa kijamii na wa ibada uliorejeshwa. Yerusalemu lazima ukaliwe, lakini miji inayouzunguka nayo ni muhimu. Watu wa Mungu wamekusanywa mjini na kutawanywa katika nchi.

Ndani ya Ezra–Nehemia, sura hii inaendeleza mada ya urejesho usiokamilika. Mji una kuta, lakini unahitaji watu. Watu wana nadhiri za agano, lakini wanahitaji utii unaoishi. Hekalu lina huduma, lakini linahitaji watumishi waliopangwa. Urejesho unaonekana, lakini mabadiliko ya ndani bado yanaulizwa.

Nehemia 11 inafundisha kwamba ufanyaji upya haujakamilika ukuta unapojengwa au agano linapotiwa sahihi. Lazima uingie kwenye anwani, kazi, mitaa, majukumu ya ibada na desturi za kila siku. Mji mtakatifu lazima uwe mji unaokaliwa.

03

3.0 Kutembea Katika Andiko

3.1 Viongozi Wanapoishi Katika Mji Mtakatifu [Nehemia 11:1]

Sura inaanza: “Wakuu wa watu wakakaa Yerusalemu” [Neh. 11:1]. Ni sentensi tulivu lakini muhimu. Viongozi wanatangulia. Hawaelekezi wengine tu kwenda mahali pagumu; wao wenyewe wanakaa humo.

Yerusalemu unaitwa “mji mtakatifu” [11:1]. Utakatifu wake unatokana na uhusiano wake na jina la Mungu, hekalu, simulizi ya agano na ibada. Lakini utakatifu huu si wazo la hewani. Lazima ukae katika watu ambao maisha yao yanaendana na wito wa mji.

Watu wengine wanapiga kura ili mmoja kati ya kumi akae Yerusalemu. Katika Maandiko, kura ni njia ya kuupokea utaratibu wa Mungu katika uamuzi wa jumuiya [Mit. 16:33]. Mpango huo unaonyesha hitaji na kujisalimisha. Mji unahitaji wakazi, lakini uamuzi hauongozwi na mapendeleo binafsi pekee. Mji mtakatifu haujazwi kwa hisia za kuvutiwa tu; unahitaji uwajibikaji.

3.2 Hiari Inapostahili Baraka [Nehemia 11:2]

Aya ya 2 inaongeza jambo zuri: “Watu wakawabariki watu wote waliojitolea wenyewe kukaa Yerusalemu.” Pamoja na waliochaguliwa kwa kura, wako waliojitolea. Wanajitoa kwa hiari kwa ajili ya maisha ya mji.

Kujitolea kwao kuna gharama. Kukaa Yerusalemu kunaweza kuleta heshima, lakini pia hatari na mzigo. Mji umetoka katika mazingira ya udhaifu. Upinzani haujatoweka. Nyumba zinahitaji kujengwa. Maisha ndani ya kuta yanaweza kuhitaji kuhama, kujinyima na kukabili hatari.

Kwa hiyo watu wanawabariki. Wanatambua kuwa huduma ya hiari inapaswa kuheshimiwa. Katika kazi ya Mungu ya urejesho, wapo wasiungoje kulazimishwa au kushinikizwa. Wanasonga mbele kwa sababu wameliona hitaji. Kura inaweza kugawa wajibu, lakini neema huamsha ukarimu.

3.3 Majina Yanapougeuza Mji Kuwa Watu [Nehemia 11:3–9]

Orodha ya wakazi inaanza kwa “wakuu wa wilaya waliokaa Yerusalemu” [Neh. 11:3]. Andiko linawataja watu wa Yuda na Benyamini, likiunganisha mji uliorejeshwa na makabila ya agano na utambulisho wa Israeli baada ya uhamisho.

Kutoka Yuda tunasikia Athaya na Maasaya, na nasaba zao zinafuatiliwa kwa makini [11:4–6]. Kutoka Benyamini tunasikia Salu na wengine [11:7–9]. Orodha si ya utawala tu; ni tendo la kukumbuka. Mji haujazwi na miili isiyo na majina, bali familia zinazokumbukwa.

Katika mazingira ya baada ya uhamisho, majina yana uzito. Uhamisho hutawanya; milki huwafanya watu kuwa wafanyakazi, walipa kodi na idadi ya wakimbizi. Lakini Maandiko yanaendelea kutaja majina. Hawa si wakazi wasio na nyuso; ni wana na binti ndani ya simulizi aliyolihifadhi Mungu.

Orodha pia inaonyesha kuwa urejesho unahitaji uwepo halisi. Haitoshi kuvutiwa na maana ya Yerusalemu. Mtu lazima akae humo, awashe moto nyumbani, alee watoto karibu na malango, atembee mitaani na kuufanya mji mtakatifu kuwa makao, si alama tu.

3.4 Makuhani na Walawi Wanapoitumikia Nyumba ya Mungu [Nehemia 11:10–18]

Sura inawataja makuhani waliokaa Yerusalemu, pamoja na Yedaya, Yakini, Seraya na wengine [Neh. 11:10–14]. Majukumu yao yameunganishwa na “nyumba ya Mungu” [11:11–12]. Hili linarudisha ahadi ya Nehemia 10: “Wala hatutaiacha nyumba ya Mungu wetu” [Neh. 10:39]. Sasa nadhiri hiyo inakuwa watu, huduma na utaratibu wa kila siku.

Walawi pia wanatajwa: Shemaya, Shabethai, Yozabadi, Matania, Bakbukia na Abda [Neh. 11:15–17]. Matania anaelezwa kuwa kiongozi aliyeanzisha shukrani katika sala [11:17]. Ni maelezo mazuri. Kati ya kuta zilizojengwa upya, mtu lazima aongoze shukrani.

Mji hauhitaji walinzi na watawala tu; unahitaji waimbaji na viongozi wa ibada—watu ambao wito wao ni kuisaidia jumuiya kuikumbuka rehema ya Mungu katika nyimbo. Idadi ya Walawi katika mji mtakatifu ni 284 [11:18]. Mji uliorejeshwa si nafasi ya kisiasa tu; ni nafasi ya ibada, na nyumba ya Mungu lazima iwe mapigo ya moyo wa utambulisho wa jumuiya.

3.5 Walinda Malango Wanapolinda Vizingiti [Nehemia 11:19–24]

Walinda malango Akubu, Talmoni na ndugu zao wanatajwa, jumla yao 172 [Neh. 11:19]. Walinda malango wamerudiwa mara kadhaa katika Nehemia. Wanalinda vizingiti, kudhibiti wanaoingia na kudumisha utaratibu. Mji uliojengwa upya unahitaji watumishi wenye macho kwenye malango yake.

Sura pia inawataja Waisraeli, makuhani na Walawi waliokaa katika miji yote ya Yuda, kila mtu katika urithi wake [11:20]. Hii inasawazisha mkazo wa Yerusalemu. Mji mtakatifu ni muhimu, lakini nchi pana nayo ni muhimu. Watu wa Mungu wameitwa kwenye ibada ya katikati na maisha ya uaminifu katika miji iliyotawanyika.

Watumishi wa hekalu wanakaa Ofeli, na wasimamizi wanatajwa [11:21–22]. Kuna hata amri ya mfalme kuhusu waimbaji na wajibu wao wa kila siku [11:23]. Hii inaonyesha jinsi miundo ya milki ya Uajemi bado inavyozunguka maisha ya Wayahudi. Watu wamerejeshwa, lakini hawako huru kikamilifu. Wako nyumbani, lakini bado ndani ya milki.

Pethahia anaelezwa kuwa karibu na mfalme katika mambo yote ya watu [11:24]. Jumuiya iliyorudi inaishi katika mvutano kati ya utambulisho wa agano na utawala wa milki. Huu ni urejesho, lakini bado si utimilifu wa tumaini la ufalme.

3.6 Nchi Inayouzunguka Mji Nayo Inapokuwa Muhimu [Nehemia 11:25–36]

Sehemu ya mwisho inaorodhesha vijiji na mashamba ambako watu wa Yuda na Benyamini waliishi [Neh. 11:25–36]. Jiografia inatoka Yerusalemu na kuingia katika miji, makazi na maisha ya mashambani.

Hili lina maana ya kitheolojia. Urejesho wa Mungu hauishii katikati ya mji. Vijiji, mashamba na nyumba zinazozunguka mji ni sehemu ya simulizi ya agano. Yerusalemu ni mji mtakatifu, lakini uaminifu wa kila siku lazima ukae katika nchi nzima.

Orodha inatukumbusha kwamba si kila mtu ameitwa kukaa mahali pamoja au kutumika kwa namna moja. Wengine wako Yerusalemu, wengine mijini; wengine hekaluni, wengine mashambani; wengine wanalinda malango, wengine wanaongoza sifa. Uaminifu wa agano unasambazwa katika maeneo na miito mingi. Mji mtakatifu unahitaji wakazi, lakini nchi nzima inahitaji mashahidi.

04

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Urejesho Lazima Ukaliwe

Nehemia 11 inafundisha kwamba ujenzi haujakamilika mpaka watu waishi ndani ya nafasi iliyorejeshwa. Kuta bila wakazi ni usanifu tu. Maagano bila utii wa kila siku ni hati tu. Ibada bila familia inakuwa nyembamba.

Kazi ya Mungu hutoka kwenye muundo na kuelekea makao. Mungu anaumba bustani na kuwaweka wanadamu ndani yake [Mwa. 2:8, 15]. Anawaagiza Israeli kujenga maskani ili akae kati yao [Kut. 25:8]. Uwepo wake unalijaza hekalu [1 Fal. 8:10–11]. Katika Injili, Neno anakuwa mwili na kukaa kati yetu [Yoh. 1:14]. Katika uumbaji mpya, Mungu anakaa pamoja na watu wake [Ufu. 21:3]. Urejesho daima unaelekea kwenye uwepo mtakatifu.

4.2 Kujitoa kwa Hiari Kunaidumisha Jumuiya ya Agano

Waliojitolea wanabarikiwa kwa sababu wamejitoa kukaa Yerusalemu. Hiari yao inafunua ukweli muhimu: jumuiya haifanywi upya na watazamaji, bali na watu wanaojitoa.

Kila kizazi kinahitaji watumishi walio tayari kukaa mahali pagumu, kutengeneza palipopuuzwa na kubeba gharama ya uaminifu wa pamoja. Mji mtakatifu haubaki hai kwa kupendwa ukiwa mbali. Unahitaji kujitoa kwa mwili na maisha.

4.3 Ibada Inahitaji Utaratibu, Watu na Uaminifu wa Kila Siku

Makuhani, Walawi, waimbaji, walinda malango na watumishi wa hekalu wanaijaza sura. Hii inaonyesha kuwa ibada inahitaji huduma iliyopangwa. Sifa haitokei bila watu. Mtu lazima aandae, aongoze, alinde, apange, afundishe, aimbe na kuitegemeza nyumba ya Mungu.

Ahadi ya kutoiacha nyumba ya Mungu inakuwa halisi kupitia watu waliopewa wajibu na wanaofanya kazi ya kila siku. Mara nyingi uaminifu hauonekani kama uongozi wakati wa mgogoro, lakini ni wa lazima vivyo hivyo.

4.4 Yerusalemu Umejengwa, Lakini Tumaini Kubwa Bado Linangoja

Nehemia 11 unaita Yerusalemu mji mtakatifu, lakini pia unatukumbusha watu bado wako chini ya Uajemi. Amri ya mfalme na wawakilishi wake bado ni sehemu ya simulizi. Mji unakaliwa, lakini ufalme bado haujatimia.

Mvutano huu unaelekeza mbele. Manabii waliona Yerusalemu ukiwa kituo cha ibada iliyofanywa upya na baraka kwa mataifa [Isa. 2:2–4; Zek. 8:20–23]. Yerusalemu wa Nehemia ni hatua halisi, lakini si mwisho. Utimilifu wa ndani zaidi unakuja katika Yesu, anayebeba uwepo wa Mungu, kukusanya watu waliofanywa upya, na kuwatuma kama hekalu lililo hai duniani [Yoh. 2:19–21; Efe. 2:19–22; 1 Pet. 2:4–10].

05

5.0 Matumizi Katika Maisha

• Toka katika kuvutiwa uingie katika kukaa. Usisherehekee urejesho ukiwa mbali tu. Jiulize Mungu anakuita wapi kuishi ahadi yako.

• Wabariki watumishi wanaojitoa. Jumuiya inapaswa kuwaheshimu wanaojitoa kimya kimya kwa kazi ya lazima yenye gharama.

• Viongozi watangulie. Uongozi mwaminifu hukaa ndani ya wajibu kabla ya kuwaomba wengine waubebe.

• Ichukulie huduma ya kawaida kwa uzito. Waimbaji, walinda malango, watumishi na familia wote ni muhimu katika jumuiya ya Mungu iliyorejeshwa.

• Usiache nyumba ya Mungu. Ibada inahitaji wakati, watu, rasilimali, mipango na uwepo wa uaminifu.

• Tumikia mahali ulipopangiwa. Wengine wameitwa mjini, wengine vijijini. Uaminifu si kufanana.

• Lifanye agano lionekane katika maisha ya kila siku. Nyumba, kazi, mtaa na ratiba yako viwe mahali ambapo utii unafanya makao.

06

6.0 Maswali ya Kutafakari

1. Ni wapi umevutiwa na kazi ya Mungu ukiwa mbali bila kujitoa kushiriki?

2. Ni mahali, jukumu au wajibu gani wenye gharama ambao huenda Mungu anakualika ukae ndani yake?

3. Ni nani katika jumuiya yako anayestahili kubarikiwa kwa kujitoa kimya kimya katika huduma?

4. Je, unaichukulia ibada kama jambo linalotokea lenyewe, au unasaidia kuidumisha kwa huduma ya uaminifu?

5. Ingemaanisha nini kwa ahadi zako za agano kufanya makao katika desturi, nyumba na mtaa wako?

07

7.0 Sala ya Mwitikio

Bwana Mungu wa mbinguni, Mjenzi wa mji mtakatifu, Mkusanyaji wa majina, na Mlinzi wa rehema ya agano, tufundishe kuishi ndani ya ahadi tulizotoa.

Usituache tuuvutie ukuta tu; tuite ndani ya mji. Usituache kutia sahihi agano tu; tufundishe kukaa ndani ya utii. Usituache kuibariki kazi tukiwa mbali; tufanye watumishi wanaojitoa mahali penye hitaji.

Tupe viongozi wanaotangulia, waimbaji wanaodumisha shukrani, walinda malango wanaolinda kwa hekima, familia zinazoijaza mitaa kwa uaminifu, na wafanyakazi wa kawaida ambao utii wao wa kila siku unakuwa ibada.

Tuonyeshe kila mmoja nafasi yake. Iwe mjini au kijijini, langoni au nyumbani, katika huduma ya hadharani au kazi iliyofichika, yafanye maisha yetu kuwa makao ya uwepo wako.

Kwa njia ya Yesu Kristo, Neno aliyekaa kati yetu, hekalu la kweli, na Bwana anayewajenga watu wake kuwa makao matakatifu, Amina.

08

8.0 Dirisha la Kinachofuata

Nehemia 11 unaujaza mji kwa majina, familia, viongozi, makuhani, Walawi, waimbaji, walinda malango na watumishi. Agano linaanza kufanya makao. Lakini simulizi sasa linatoka katika kukaa na kuelekea kwenye sherehe.

Katika Nehemia 12, ukuta utawekwa wakfu kwa maandamano, kwaya, dhabihu na furaha kuu. Mji uliowahi kukaa katika aibu utajifunza kuimba kuzunguka mipaka yake iliyotengenezwa.

Mwendo unaendelea: agano linakuwa makao, makao yanakuwa ibada, na ibada inageuza kuta zilizojengwa upya kuwa sifa ya hadharani.

Watu wameingia mjini. Sasa mji utainua sauti yake.

09

9.0 Bibliografia

Boda, Mark J. Praying the Tradition: The Origin and Use of Tradition in Nehemiah 9. Berlin: de Gruyter, 1999.

Clines, David J. A. Ezra, Nehemiah, Esther. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1984.

Kidner, Derek. Ezra and Nehemiah. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove: InterVarsity Press, 1979.

Throntveit, Mark A. Ezra-Nehemiah. Interpretation. Louisville: John Knox Press, 1992.

Williamson, H. G. M. Ezra, Nehemiah. Word Biblical Commentary 16. Waco: Word Books, 1985.

Williamson, H. G. M. Ezra and Nehemiah. Old Testament Guides. Sheffield: JSOT Press, 1987.

Yamauchi, Edwin M. “Ezra-Nehemiah.” Katika The Expositor’s Bible Commentary, toleo lililorekebishwa. Grand Rapids: Zondervan, 2010.