Mwamba Anapojibu: Zaburi 28 na Sala Inayogeuka Kuwa Uchungaji

01

1.0 Utangulizi: Je, Ukimya wa Mungu Unapohisiwa Kama Ukingo wa Kaburi?

Zaburi 27 iliishia kwa wito wa kumngojea Yahwe. Zaburi 28 inaanza katikati ya kungoja huko: “Ee Yahwe, nakuita.” Mwombaji hajakata tamaa wala hajafanya kusubiri kuwa ganzi ya kiroho. Anaita, anainua mikono tupu kuelekea patakatifu, anaomba haki, na anaogopa maana ambayo ukimya wa Mungu unaweza kuwa nayo.

Yahwe ni “mwamba wangu,” lakini mwombaji anamwomba Mwamba asikae kimya. Swali si kama Mungu yupo, bali kama Mungu ambaye amekuwa kimbilio atatenda kabla mwombaji hajafagiliwa kuelekea Shimoni. Ukimya unaonekana wa kutisha kwa sababu Mungu asipojibu, mwenye haki anaweza kuonekana kana kwamba hana tofauti na wale wanaoshuka mautini.

Andiko hili linahusu ukimya unaoogopwa kugeuka kuwa uchungaji wa jumuiya, kwa sababu sala iliyojibiwa haiishii katika nafuu binafsi; inamgeuza aliyeokolewa kuelekea haki, sifa, na kuwajali watu wote wa Mungu.

Zaburi inatembea kutoka kilio hadi malalamiko ya haki, kisha uhakika, wimbo, na maombezi. Inatufundisha kuacha wokovu wetu upanuke kuwa sala kwa ajili ya watu wa Mungu.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Kilio cha Daudi Ndani ya Hadithi Kubwa ya Ukombozi

Zaburi 28 ni sala ya Daudi inayounganisha ombi, lugha ya hukumu, shukrani, na maombezi kwa jumuiya. Goldingay anaona kuwa muundo wake unageuza ule wa Zaburi 27: Zaburi 27 inaanza kwa ujasiri halafu inaomba; Zaburi 28 inaanza kwa ombi halafu inaingia katika sifa. Kidner anaiita kwa kufaa “mwombaji aliyejibiwa.”

BibleProject inaweka Zaburi 25–34 ndani ya fremu ambayo ukombozi binafsi wa Daudi unakuwa mfano wa ukombozi wa Israeli. Zaburi 26–28 hasa zinaonyesha hamu ya kuwepo katika uwepo wa Mungu hekaluni. Kwa hiyo “mimi” wa aya 1–7 anapanuka kwa kawaida kuwa “watu wako” katika aya ya 9.

Aya 1–2 zinaomba Mungu asikie. Aya 3–5 zinaomba atenganishe mwombaji na wanafiki wenye vurugu na ahukumu kwa haki. Aya 6–7 zinasherehekea kuwa kilio kimesikiwa. Aya ya 8 inamtaja Yahwe kuwa nguvu na wokovu wa mpakwa mafuta wake, na aya ya 9 inafunga kwa kuwaombea watu wa agano. Mwendo mkuu ni kutoka upweke unaotishiwa kwenda katika kuwa sehemu ya watu wa Mungu. Hii ni muhimu katika Zaburi kwa sababu Daudi si mfano wa mtu anayeshinda peke yake; maombi yake yanafundisha jamii nzima namna ya kutegemea Yahwe. Jibu la Mungu kwa mmoja linakuwa msingi wa tumaini la wengi.

03

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

04

3.1 Zaburi 28:1–2 — Mikono Mitupu Inapoinuliwa Kuelekea Patakatifu

“Ee Yahwe, nakuita.” Sala inaanza si kwa mbinu bali kwa kumwelekea Mungu mwenyewe. Mwombaji anamwita Yahwe “mwamba wangu,” picha ya uthabiti na kimbilio, halafu anamwomba asikae kimya.

Goldingay anaonyesha kuwa “usiwe kiziwi kwangu” na “usinyamaze kwangu” zinaongeza uzito wa hofu ileile. Mungu asipojibu, mwombaji atakuwa “kama wale washukao Shimoni.” Kidner anasisitiza hofu ya kufa chini ya fedheha isiyostahili, kana kwamba mwenye haki na mwenye jeuri wako ndani ya hadithi ileile ya maadili.

Aya ya 2 inaipa sala mwili. Mwombaji anainua mikono kuelekea “chumba chako kitakatifu,” sehemu ya ndani kabisa ya patakatifu. Mikono mitupu inakuwa lugha ya utegemezi: siwezi kutengeneza jibu; ninaweza tu kuomba na kupokea. Patakatifu panaashiria uwepo wa Mungu, na mikono iliyoinuliwa inakiri uhitaji.

05

3.2 Zaburi 28:3–5 — Maneno ya Amani Yanapoficha Mioyo ya Madhara

Sala inageukia ukosefu wa haki: “Usinivute pamoja na waovu.” Waovu “husema amani” kwa jirani zao, lakini ubaya uko mioyoni mwao. Midomo yao inatoa shalom, huku mipango yao ya ndani ikitengeneza madhara.

Kisha inakuja sala ngumu: “Walipe sawasawa na matendo yao.” Goldingay anaona uovu wao kama kazi inayodai mshahara wake; Kidner anasisitiza kuwa hili si kisasi cha hasira tu, bali ni kilio cha dhamiri yenye afya dhidi ya ulimwengu ambamo uovu haupaswi kuwa na neno la mwisho.

Mwombaji anamwomba Mungu ahukumu badala ya kuchukua kisasi mikononi mwake.

Aya ya 5 inaenda chini zaidi ya matendo yao: hawafikiri “matendo ya Yahwe” wala “kazi ya mikono yake.” Wamezama katika kazi zao wenyewe na kupuuza mfano wa maadili wa Mungu pamoja na hukumu yake. Wanachojenga kwa udanganyifu hakitasimama milele.

06

3.3 Zaburi 28:6–7 — Kilio Kinaposikiwa Kabla Mapambano Hayajaisha

Ghafla lugha inabadilika: “Na ahimidiwe Yahwe, kwa maana ameisikia sauti ya dua zangu.” Zaburi haisimulii kwa undani hali ilibadilikaje; inasisitiza kile kusikiwa kunachofanya ndani ya mwombaji.

“Yahwe ni nguvu zangu na ngao yangu; moyo wangu umemtumaini.” Nguvu ni uwezo wa kutenda; ngao ni ulinzi. Moyo uliokuwa unaogopa ukimya sasa unapata mahali pa kutulia. Goldingay anaonyesha kuwa mkazo hauko kwanza katika kiwango cha nguvu ya imani yetu, bali katika yule tunayemtumaini: “ndani yake.”

“Moyo wangu unashangilia, nami nitamshukuru kwa wimbo wangu.” Sala inakuwa sifa bila kujifanya kwamba hofu ya awali haikuwa ya kweli. Wimbo umezaliwa kutoka katika kilio.

07

3.4 Zaburi 28:8–9 — Wokovu Binafsi Unapogeuka Kuwa Sala ya Mchungaji

Aya ya 8 inapanua upeo: Yahwe ni nguvu na ngome ya wokovu “kwa mpakwa mafuta wake.” Neno hili linatuingiza katika ulimwengu wa kifalme wa Israeli. Kidner anakumbusha kuwa Daudi si mtu binafsi tu; akiwa mpakwa mafuta wa Bwana, maisha yake yanafungamana na maisha ya watu.

Kisha Zaburi inaingia kabisa katika wingi: “Waokoe watu wako, ubariki urithi wako; uwachunge na kuwabeba milele.” Aliyeokolewa anageukia wengine.

Goldingay anaunganisha vitenzi hivi na Kutoka na safari ya jangwani: Mungu anaokoa, anabariki, anawafanya watu kuwa milki yake, anawachunga, na kuwabeba. Wokovu si tu kutolewa katika tatizo moja; ni utunzaji wa agano unaoendelea. Zaburi ilianza na mtu mmoja akiogopa ukimya, na inaishia kwa sala kwamba Mungu awabebe watu wote katika safari yao.

08

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

09

4.1 Ukimya wa Mungu Unaweza Kuhisiwa Bila Kuwa Hukumu ya Mwisho

Zaburi 28 inaruhusu swali, “Itakuwaje Mungu asipojibu?” lakini haifanyi hofu hiyo kuwa neno la mwisho kuhusu Mungu. Imani inaweza kuzungumza kutoka katika ukimya unaohisiwa bila kuamua kwamba ukimya huo ndio tabia ya Mungu.

10

4.2 Haki ni Sehemu ya Upendo, Siyo Adui Yake

Ulimwengu ambamo maneno ya amani yanaweza kuficha mioyo ya unyonyaji unahitaji hukumu. Msamaha haupaswi kuwa kutojali waathiriwa. Zaburi inatamani uwajibikaji huku ikimwachia Mungu malipo ya mwisho.

11

4.3 Sala Iliyojibiwa Inazaa Ibada, Siyo Kujikuza

Mwombaji hasifii ustadi wake wa kiroho; anamhimidi Yahwe. Neema inahamisha kitovu cha hadithi kutoka kwa aliyeokolewa kwenda kwa Mwokozi.

12

4.4 Ukombozi wa Agano Unapaswa Kuzaa Uchungaji

Aya ya 9 ndiyo kilele. Aliyepokea msaada anakuwa mwombezi. Hapo neema inabadilisha mwelekeo wa macho: kutoka “mimi nisikie” kwenda “watu wako waokolewe.” Tumaini si tu kuokolewa kwa tukio moja, bali kubarikiwa, kuchungwa, na kubebwa daima.

13

5.0 Upeo wa Kibiblia na Kikristo: Kutoka kwa Mchungaji wa Kutoka hadi Mfalme-Mchungaji Aliyepakwa Mafuta

Zaburi 28 inakusanya kumbukumbu kuu za Israeli. Kutoka 15 inamtangaza Yahwe kuwa nguvu, wimbo, na wokovu baada ya bahari. Kutoka 19:4 inakumbuka Mungu akiwabeba Israeli “juu ya mabawa ya tai.” Baadaye, Maandiko yanamwonyesha Yahwe kama Mchungaji anayekusanya, kulisha, na kubeba kundi lake (Isa. 40:11; Ezek. 34).

Sala ya haki pia ni sehemu ya ushuhuda mpana wa Biblia. Katika mfano wa mjane mwenye kuendelea kuomba, Yesu anaonyesha kuwa Mungu husikia wale wanaomlilia haki (Luka 18:1–8). Agano Jipya linaamuru kuwapenda adui na wakati huohuo linasema kisasi ni cha Mungu (Rum. 12:19). Rehema haitulazimishi kujifanya kwamba unyonyaji hauna madhara.

Zaburi 28 si unabii wa kina kuhusu Yesu, lakini “mpakwa mafuta” na picha ya mchungaji vinafungua upeo wa Kimasihi. Yesu anakiriwa kuwa Masihi—Aliyepakwa Mafuta—na anajiita Mchungaji Mwema anayetoa uhai wake kwa ajili ya kondoo (Yoh. 10:11).

Msalabani, Mfalme mwaminifu anaingia katika ukimya unaoonekana wa mauti; ufufuo ni jibu la wazi la Mungu kwamba Shimo halina mamlaka ya mwisho. Hapo kanisa linajifunza kuwa ushindi wa Mungu hauhalalishi kulipiza kisasi, bali unatengeneza watu wanaoweza kusimama dhidi ya uovu bila kuiga uovu huo. Mchungaji aliyefufuka anaunda watu wa ushuhuda mwaminifu, haki, msamaha, sala, na ulinzi wa walio dhaifu.

14

6.0 Matumizi ya Maisha

1. Mlete Mungu hofu iliyo chini ya sala yako iliyopangwa vizuri. Ukimya ukihisiwa kama kuachwa, sema hivyo bila kujifanya kwamba imani iliyokomaa haitetemeki.

2. Inua mikono mitupu. Omba msaada kutoka kwa Mungu na watu wa kuaminika badala ya kuficha uhitaji nyuma ya uwezo wako.

3. Kataa amani ya uongo. Usitumie lugha laini kuficha udanganyifu, kinyongo, unyonyaji, au mipango ya kumdhuru mwingine.

4. Tafuta haki bila kuwa kisasi. Ripoti unyanyasaji, weka mipaka, tumia mifumo halali ya uwajibikaji, walinde walio dhaifu, na mwachie Mungu hukumu ya mwisho.

5. Tazama kazi za Mungu kabla hujaamini sana kazi zako. Jiulize kama mipango yako inafanana na haki, rehema, kweli, na uaminifu wa Mungu.

6. Geuza sala iliyojibiwa kuwa ushuhuda. Acha shukrani yako iwape wengine ujasiri, si iwe kumbukumbu binafsi tu.

7. Acha wokovu upanue maombi yako. Baada ya kusema, “Nisaidie,” jifunze kuomba, “Waokoe watu wako … uwachunge na kuwabeba.”

15

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni wapi ukimya unaoonekana wa Mungu unanijaribu kutoa hukumu ya mwisho kuhusu tabia yake?

2. Ni wapi maneno yangu yanasema “amani” lakini moyo wangu unapanga jambo lisilo la upendo?

3. Ni ukosefu gani wa haki ninaopaswa kuutaja wazi bila kuchukua kisasi mikononi mwangu?

4. Ni sala gani iliyojibiwa imenitayarisha kumtia nguvu au kumlinda mtu mwingine?

5. Wiki hii ninawezaje kushiriki katika uchungaji wa Mungu kwa watu wake?

16

8.0 Sala ya Mwitikio

Yahwe, Mwamba wangu, usiruhusu ukimya uwe sauti pekee ninayosikia. Pokea mikono mitupu ninayoinua kwako. Nitenge na udanganyifu, hasa ule ninaouhalalisha ndani yangu. Leta vurugu zilizofichwa nuruni, walinde walio dhaifu, na uhukumu kwa hekima safi kuliko hasira yangu. Uwe nguvu na ngao yangu mpaka hofu igeuke kuwa wimbo. Kisha usiruhusu jibu lako liishie kwangu: waokoe watu wako, ubariki urithi wako, uwachunge waliochoka, uwabebe walio dhaifu, na utufanye ishara za utunzaji wako mwaminifu. Kwa Yesu, Mfalme-Mchungaji aliyefufuka, amina.

17

9.0 Dirisha la Kuelekea Kinachofuata

Zaburi 28 inaogopa kwamba Yahwe anaweza kukaa kimya. Zaburi 29 inajibu kwa ngurumo. Sauti ya Yahwe itavuma juu ya maji, itavunja mierezi, itatikisa jangwa, na hatimaye kuwapa watu wake nguvu na amani. Mwombaji aliyemsihi Mwamba aseme sasa yuko karibu kusikia dhoruba nzima ikigeuka kuwa sauti ya Mungu.

18

10.0 Bibliografia

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Portland, OR: BibleProject.

Goldingay, John. Psalms, Volume 1: Psalms 1–41. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.

Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.

Wright, N. T. How God Became King: The Forgotten Story of the Gospels. New York: HarperOne, 2012.