Zaburi 80 — Mzabibu wa Mchungaji…

Mzabibu unapovunjika, kuomba “Uturejeshe, Ee Mungu” kunamaanisha nini kwa jamii yetu?

Muhtasari

“Uturejeshe, Ee Mungu”: Jamii iliyojeruhiwa inamwomba Mchungaji wa Israeli aiangazie tena kwa uso wake

Andiko kuu — Zaburi 80:3, 7, 19 (maana ya kiitikio): Uturejeshe, Ee Mungu; uangaze uso wako juu yetu, nasi tutaokolewa. Ombi hili linarudi mara tatu, huku majina yanayotumiwa kumwita Mungu yakiongezewa uzito.

Mchungaji aliwahi kuliongoza kundi lake katika hatari. Mkulima aliutoa mzabibu katika nchi moja, akauhamishia nyingine, akautayarishia ardhi na kuupanda. Ulitia mizizi na matawi yake yakaenea. Lakini sasa kundi linapiga kelele kana kwamba mchungaji wake amenyamaza. Na mzabibu ule umesimama bila ulinzi: ukuta umebomoka, matawi yanaharibiwa, na kila anayepita anaweza kuchuma matunda yake.

Watu hawaanzi kwa kuomba ukuta wenye nguvu zaidi. Wanamwomba aliyewapanda na kuwatunza arudi kuwaangalia: “Uturejeshe.”

1.0 Utangulizi

Watu wa Mungu waombe nini wakati kila jambo ambalo Mungu aliwasaidia kulijenga linaonekana kuporomoka? Zaburi 80 inatoa sauti kwa jamii inayokabili swali hilo. Watu wanamkumbuka Mungu aliyewaongoza kama mchungaji, aliyewapanda kama mzabibu, na aliyewakuza wakastawi. Lakini sasa wanaishi katika hasara, fedheha mbele ya mataifa, na hisia yenye kutisha kwamba uso wa Mungu umewaacha gizani.

Hii si hamu ya kurudia tu mafanikio ya taifa katika siku za zamani. Jamii inatamani kufanywa hai tena katika uhusiano uliorejeshwa na Mungu wake. Tamaa hiyo inaendelea katika shairi lote kupitia kiitikio: “Uturejeshe … uangaze uso wako.” Maneno hayo yanarudi katika mistari 3, 7, na 19. Kila yanaporudi, kilio kinaongezeka uzito. Tunahama kutoka kwa Mchungaji na kiti chake cha enzi, kwenda kwa machozi na maadui, kisha kwa mzabibu uliovamiwa, na hatimaye kwenye ombi la uzima mpya.

Zaburi 79 iliishia kwa kuwaeleza watu kuwa kundi la Mungu. Zaburi 80 inaanza kwa kumwita Mungu Mchungaji wa Israeli. Lakini picha hizi za uangalizi wa Mungu haziondoi uchungu wa watu. Zinaufanya uwe mkubwa zaidi: Ikiwa wewe ndiye uliyetuongoza na kutupanda, kwa nini sasa tunaachwa tuangamie?

Ujumbe mkuu: Urejesho hauanzi kwa kujifanya kwamba mzabibu hauna tatizo. Unaanza kwa kuleta hali yake iliyovunjika mbele ya Mchungaji aliyeupanda. Watu wa Mungu wanaweza kumwomba kwa ujasiri awarudie, kuuliza kwa ukweli kwa nini wanateseka, na kuahidi kumtii upya—bila kudai kuwa wanajua lini au kwa namna gani ukombozi utatokea.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Kichwa cha Zaburi 80 kinaihusisha na Asafu. Haya ni maombolezo ya pamoja, si wimbo wa shukrani unaoimbwa baada ya shida kumalizika. Maelekezo kuhusu “Maua ya yungi” au “Mayungi ya Ushuhuda” huenda yalihusu namna ya muziki au ibada; maana yake halisi haijulikani kwa uhakika. Kichwa katika tafsiri ya kale ya Kigiriki kinaongeza kumbukumbu kuhusu Waashuru, lakini nyongeza hiyo peke yake haitoshi kuthibitisha tarehe ya kutungwa kwa zaburi.

Majina ya Yusufu, Efraimu, Benyamini, na Manase katika mistari 1–2 yanaonyesha kwamba shairi linavijali kwa namna maalumu vizazi vya upande wa kaskazini wa Israeli. Efraimu na Manase wanatokana na Yusufu; Benyamini, ndugu yake Yusufu, anakamilisha kundi la wana wa Raheli. Lugha hii ya kifamilia ni muhimu. Kilio kinahusu watu waliojeruhiwa, si mgogoro wa eneo tu.

Mazingira ya Zaburi hii huenda ni mashambulizi ya Ashuru yaliyoidhoofisha falme ya Israeli ya kaskazini, hadi Samaria ilipoanguka mwaka 722/721 KK (2 Wafalme 15:29; 17:1–23). Derek Kidner anaona huo kuwa muktadha unaowezekana zaidi. Anaeleza kwamba sala hii inaweza kuonyesha majonzi yaliyokuwa Yuda kwa ajili ya ndugu zao wa kaskazini (Kidner 2014, 318–20). John Goldingay anaona kwa uwazi mtazamo wa upande wa kaskazini, lakini anaonya tusiipe zaburi tukio moja kana kwamba tarehe yake imethibitishwa. Huenda pia ni sala ya walionusurika kutoka kaskazini walioishi Yuda, au sala ya vizazi vya baadaye vilivyokuwa bado vinatamani kurejeshwa kwa ukoo wa Yusufu (Goldingay 2007, 532–34). Zaburi inataja makabila yaliyoumia, lakini haitaji jina la jeshi lililovamia wala tarehe ya tukio.

Muundo wa kifasihi unasimamiwa na kiitikio kinachorudiwa:

1. Mistari 1–3: Mchungaji anayeketi katika kiti cha enzi juu ya makerubi anaombwa aangaze utukufu wake na aokoe. 2. Mistari 4–7: Jamii inalalamika kwamba sala zake zinaonekana kukutana na hasira ya Mungu, huku machozi na dhihaka vikigeuka sehemu ya maisha ya kila siku. 3. Mistari 8–13: Historia ya Israeli inasimuliwa kwa mfano wa mzabibu uliotolewa Misri, ukapandwa, ukastawi, kisha ukaachwa bila ulinzi. 4. Mistari 14–19: Mungu anaombwa aurudie mzabibu wake, aimarishe yule aliye mkono wake wa kuume, awape watu uhai tena, na awarejeshe.

Goldingay anaonyesha kwamba kila kiitikio kinaongeza namna ya kumwita Mungu: Mungu (mst. 3), Mungu wa majeshi (mst. 7), na BWANA Mungu wa majeshi (mst. 19). Maneno haya hayabadiliki kwa sababu sala ya kwanza haikuwa ya dhati. Kuongezeka kwa majina hayo kunawapa watu wanaoteseka namna ya kuendelea kupaza sauti mbele ya Mungu (Goldingay 2007, 533–34).

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 “Sikiliza, Ee Mchungaji wa Israeli”: Aliyeliongoza kundi aseme tena

Zaburi 80:1–3

Maneno ya kwanza yanawakumbusha watu wao ni akina nani mbele ya Mungu. Yeye ni Mchungaji wa Israeli, aliyemwongoza Yusufu kama kundi la kondoo. Yanakumbusha maelezo ya Yakobo kuhusu Mungu aliyemchunga maisha yake yote (Mwanzo 48:15; 49:24), pamoja na Zaburi 78:52, inayosimulia jinsi Mungu alivyowaongoza watu kutoka Misri kama kondoo.

Lakini Mchungaji huyo pia ameketi juu ya makerubi. Picha hiyo inaunganika na kiti cha enzi cha Mungu kilichoonyeshwa katika patakatifu (Kutoka 25:18–22; 1 Samweli 4:4). Zaburi inaunganisha mambo mawili: uangalizi wa karibu wa mchungaji na ukuu wa Mfalme wa ulimwengu. Mungu anayewajua kondoo wake pia ana mamlaka juu ya mataifa.

Ombi la “uangaze” linaelekea kwenye kiitikio kuhusu uso wa Mungu kuangaza. Hapa kuna mwangwi wa baraka ya kikuhani katika Hesabu 6:24–26. Uso wenye kuangaza unamaanisha kibali, amani, na uhusiano wa neema. Watu hawaombi maonyesho ya mwanga wa ajabu tu. Wanaomba uwepo wa Mungu, ambao sasa wanauona kana kwamba umefichwa, uwe tena chemchemi ya uzima wao.

Neno uturejeshe linaweza kujumuisha kuokolewa kutoka kwa maadui. Lakini mwisho wa zaburi unaonyesha kwamba ombi linaenda ndani zaidi: watu wanatamani kumrudia Mungu na kuliitia jina lake (mst. 18). Ni sala ya ukombozi wa maisha yao na kufanywa upya kwa uhusiano wao na Mungu.

3.2 Meza yenye uchungu: machozi badala ya chakula

Zaburi 80:4–7

Jamii inauliza: BWANA Mungu wa majeshi, hata lini utazikasirikia sala za watu wako? Swali hili linatisha. Sala inapaswa kuwa mahali ambapo waliojeruhiwa wanapata msaada, lakini hapa hata kuomba kunaonekana kutoweza kuondoa umbali kati ya watu na Mungu.

Chakula cha Mchungaji kimegeuka kinyume chake. Badala ya malisho mazuri na maji, watu wanalishwa mkate wa machozi na kunyweshwa machozi kwa wingi. Hii si taarifa ya kitabibu kuhusu hali ya kila mmoja. Ni lugha ya pamoja ya jamii inayolia kwa muda mrefu. Huzuni imekuwa jambo la kila siku, kama vile kula na kunywa.

Majirani wanawafanya kuwa sababu ya mabishano na maadui wanawadhihaki. Fedheha ni sehemu ya maumivu, si tatizo dogo la pembeni. Watu hawawezi tena kuamua namna wengine wanavyowasema. Halafu kiitikio kinakatiza simulizi la uchungu: “Uturejeshe, Ee Mungu wa majeshi.” Hapa sala ni uvumilivu mbele ya shida, si njia ya kujifanya hakuna kilichotokea.

Kidner anailinganisha hali hii ya machozi na uangalizi wa kawaida wa Mchungaji anayewalisha kondoo wake. Goldingay naye anaona ujasiri wa shairi katika kumwambia Mungu kuwa hali ya watu imefika hapa, wakati pia likitaja matendo ya maadui (Kidner 2014, 320–21; Goldingay 2007, 536–38).

3.3 Mzabibu uliotolewa Misri: neema ina historia

Zaburi 80:8–11

Sasa shairi linabadilisha picha kuu. Israeli ni mzabibu. Mungu aliutoa Misri, akayaondoa mataifa mbele yake, akautayarishia ardhi, na kuupanda. Ulitia mizizi na kukua mpaka kivuli chake kikaenea milimani na matawi yake kuelekea baharini na Mto.

Ni historia ya Kutoka Misri na kuingia katika nchi ya ahadi inayosimuliwa kupitia kazi ya mkulima. Katika Zaburi 78, Mungu aliwaongoza watu kama kundi la kondoo. Hapa anawahamisha na kuwapanda kama mzabibu. Picha zote mbili zinasisitiza kwamba Mungu ndiye aliyeanza kazi. Mzabibu haukujiokoa wenyewe, haukujichagulia ardhi, wala haukujitayarishia udongo. Uhai wake tangu mwanzo ulitegemea uangalizi wa Mungu.

Bahari na Mto huenda vinamaanisha Bahari ya Mediterania na Mto Frati, mipaka mipana inayohusishwa na taswira ya ufalme katika kipindi chake cha ustawi (linganisha Zaburi 72:8). Lugha hiyo ni ya kishairi; si ramani sahihi ya maeneo yote yaliyotawaliwa kwa kipindi kirefu bila kukatizwa. Inasisitiza ukubwa na wingi wa yale ambayo Mungu alikuwa ameyawezesha.

Mfano wa mzabibu unapatikana pia katika Isaya 5:1–7. Huko, Mungu anautarajia mzabibu wake uzae haki, lakini matunda yanayopatikana ni ukosefu wa haki. Zaburi 80, hata hivyo, inasisitiza zaidi yale Mungu aliyoifanyia Israeli zamani na uharibifu unaouangamiza mzabibu sasa. Tukiyasoma maandiko yote mawili pamoja, hatuwezi kusema kwamba Israeli haikuwa na wajibu wowote; wala hatuwezi kusema mateso yake hayakuwa jambo la kuliliwa.

3.4 “Kwa nini umebomoa ukuta wake?”: shamba lisilo na ulinzi

Zaburi 80:12–13

Ghafla wimbo unageuka kutoka kustawi kwenda kuangamia. Uzio umeondolewa. Kila anayepita anachuma matunda. Nguruwe wa mwituni anauharibu mzabibu, na wanyama wa kondeni wanakula yaliyobaki. Shamba lililokuwa limelindwa limekuwa wazi kwa kila mvamizi.

Jambo gumu zaidi ni swali linapoelekezwa: “Kwa nini umebomoa ukuta wake?” Waimbaji hawawalaumu maadui tu. Wanapeleka jambo hilo kwa Mungu aliyewapa mahali pa kuishi. Aliyeupanda mzabibu anaonekana kuuruhusu ukuta wa ulinzi uanguke.

Swali hili halithibitishi kwamba wavamizi hawakuwa na hatia, wala kwamba Mungu anafurahia maafa. Manabii wa Israeli wanasimulia makosa ya watu wa agano, lakini pia wanatoa hukumu dhidi ya milki zilizotenda ukatili (Isaya 5; 10:5–19; Hosea 10). Zaburi 80 inawaruhusu wanaoteseka kuuliza namna hukumu ya Mungu na uaminifu wake vinavyoweza kuwepo katika historia moja.

Pia hatuna sababu ya kusema kwa uhakika kwamba nguruwe wa mwituni anawakilisha taifa fulani maalumu. Mfano una nguvu kwa sababu unaonyesha jinsi jamii inavyokuwa dhaifu pale ulinzi wake unapopotea. Maadui wanawajibika kwa matendo yao, lakini shairi halijifanyi kwamba matendo hayo yamejibu kila swali kuhusu janga hilo.

3.5 “Uturudie”: Mungu anaombwa autazame alioupanda

Zaburi 80:14–16

Maombolezo yanageuka kuwa ombi lenye msisitizo: “Uturudie, Ee Mungu wa majeshi. Tazama kutoka mbinguni, uone.” Katika Kiebrania, kitenzi kinachomwomba Mungu arudi kina uhusiano wa mzizi na kitenzi kinachotumika katika kiitikio kuomba watu warejeshwe. Urejesho unaelezwa kama harakati za pande mbili: Mungu awageukie watu wake kwa rehema, na watu wake wageuzwe ili wamrudie Mungu.

Jamii inamwomba Mungu auangalie mzabibu ambao mkono wake wa kuume uliupanda. Msingi wa ombi si kujisifu kwamba watu walikuwa wamefanikiwa. Ni neema yake: Wewe ndiye uliyeanza kazi hii. Usiache kile ambacho mkono wako mwenyewe ulikianzisha. Musa aliomba kwa namna inayofanana alipoikumbusha Mungu ahadi zake baada ya Israeli kuabudu sanamu (Kutoka 32:11–14).

Mstari 15 una kauli yenye ugumu kuhusu mwana au tawi ambalo Mungu aliliimarisha. Maneno haya yanaendelea na mfano wa mzabibu lakini pia yanaandaa picha ya mtu katika mstari 17. Wachambuzi hawakubaliani kama “mwana” hapa ni Israeli kwa ujumla, tawi lililokua kwa nguvu, au ishara inayoelekea kwenye ufalme. Mstari unaofuata unarudisha mbele yetu uharibifu wa mzabibu kwa lugha ya kuchomwa moto na kukatwa, kabla sala haijafikia ombi la mwisho.

3.6 Aliye mkono wa kuume wa Mungu na ahadi ya uaminifu mpya

Zaburi 80:17–19

Jamii inaomba kwamba mkono wa Mungu uwe juu ya mtu wa mkono wake wa kuume, mwana wa Adamu au mwanadamu ambaye Mungu alimwimarisha kwa ajili yake. Haya ni maneno yenye umuhimu mkubwa, lakini yanahitaji kusomwa kwa uangalifu.

Katika muktadha wake wa kwanza, huenda yanamaanisha Israeli kama mwana wa Mungu, kwa kutumia lugha inayofanana na Kutoka 4:22–23. Pia yanaweza kumwelekea mfalme anayewawakilisha watu, yakihusiana na tumaini la kifalme la Daudi na picha ya mkono wa kuume katika Zaburi 110:1. Kidner anaipa uzito maana ya watu wa Israeli kwa pamoja, huku akiona uwezekano wa maana ya Kimasihi baadaye. Goldingay anaona kwa uzito zaidi uwezekano wa mfalme atakayekuwa kiwakilishi cha watu na wa urejesho wao (Kidner 2014, 322–23; Goldingay 2007, 541–43). Mstari huu haumwiti Yesu kwa jina, wala matumizi ya maneno “mwana wa Adamu” hayamalizi mjadala wa maana yake ya kwanza.

Hata tukitofautiana kuhusu mtu anayelengwa katika historia ya kwanza, kusudi la sala liko wazi: Mungu aombwa aimarishe mtu au uwakilishi ambao kupitia huo watu watapata uzima na uaminifu mpya. Kisha jamii inaweka ahadi: haitamwacha Mungu; akiwahuisha, wataliitia jina lake.

Ahadi hiyo ni muhimu kwa sababu Zaburi 78 ilisimulia jinsi Israeli ilivyomwacha Mungu mara kwa mara. Urejesho si kurudishiwa maeneo au sifa iliyopotea tu. Unahitaji uhusiano wa agano ulioponywa. “Utuhuishe” ina maana kubwa kuliko tufanye tuonekane wenye nguvu tena. Ni ombi la maisha ambayo ibada, utii, na kumtegemea Mungu vimefanywa upya.

Hatimaye kiitikio kinarudi mara ya tatu, sasa kwa jina lililo kamili zaidi: “BWANA Mungu wa majeshi, uturejeshe.” Hakuna taarifa kwamba mzabibu umekwishapona. Shairi linamalizia kwa ombi ambalo bado halijajibiwa wazi. Huo si udhaifu wa kifasihi. Hiyo ndiyo namna tumaini linavyozungumza wakati jamii bado inangojea.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Urejesho unaanzia katika hatua ya Mungu

Mungu aliutoa mzabibu Misri na kuupanda kabla haujazaa matunda. Watu wanarudia historia hiyo kwa sababu msingi wao mkubwa wa tumaini si nguvu walizo nazo sasa. Wanamwomba Mungu aliyeanzisha uhusiano huo aendelee na kazi yake (Zaburi 80:8–9, 14–15). Neema haikuwa mlango wa kuingilia hadithi tu; inabaki kuwa msingi wa sala ya jamii.

4.2 Maombolezo yanaweza kusema kweli hata mambo ya Mungu yanapobaki mafumbo

Zaburi haijibu maswali yote yanayotokana na mateso. Inauliza kwa nini ukuta ulianguka na kwa nini sala zinaonekana kukutana na hasira. Haya ni maneno ya ujasiri. Lakini ujasiri huo unaelekezwa kwa Mungu; hautumiwi kuthibitisha kwamba Mungu hayupo. Maombolezo ya kibiblia yanaweka uchungu na imani pamoja, bila kufuta kimojawapo.

4.3 Uso unaoangaza unaeleza uhusiano wa neema

Kuomba uso wa Mungu uangaze ni kuomba kurejeshwa kwa kibali chake, ushirika naye, na amani yake (Hesabu 6:24–26). Watu wanaomba msaada wa maisha ya kawaida, lakini pia wanatamani uwepo wa Mchungaji wao. Mafanikio yasiyo na uhusiano huo yasingejibu ombi lao la ndani kabisa.

4.4 Kesho ya watu wa Mungu inahitaji toba na kufanywa upya

Zaburi 78 ilikumbusha kushindwa kwa Israeli kuwa waaminifu mara kwa mara. Zaburi 80 haifuti historia hiyo, ingawa inasisitiza mateso ya jamii iliyojeruhiwa. Ahadi ya mwisho ya kutomwacha Mungu inaonyesha kwamba maisha yanaporejeshwa yanapaswa kuzaa matunda mapya. Sala inaomba rehema ya Mungu na pia inahitaji mwitikio wa binadamu. Haiwezi kupunguzwa kuwa hamu ya kurudia “siku nzuri za zamani.”

4.5 Watu wa Mungu wanaweza kuwaombea hata walio nje ya kundi lao

Majina ya makabila ya kaskazini yana umuhimu. Watu wa Yuda wangeweza kuwaombea ndugu zao waliopoteza usalama kaskazini, licha ya historia ndefu ya migawanyiko. Vivyo hivyo, jumuiya za waumini zinapaswa kuweza kuomboleza hasara za watu ambao makanisa, maeneo, au desturi zao zinatofautiana na zao. Mshikamano ni sehemu ya maana ya kuwa kundi la Mchungaji mmoja.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Picha ya mchungaji inaunganisha Zaburi 80 na Zaburi 23, Zaburi 78:52–53, pamoja na Ezekieli 34. Katika Ezekieli, Mungu anawakemea viongozi wanaojilisha wenyewe huku kondoo wakitawanyika; anaahidi kuwatafuta waliopotea. Picha ya mzabibu nayo inakumbusha Mwanzo 49:22, Isaya 5:1–7, na Hosea 10:1. Maandiko haya yanahoji kama watu waliobarikiwa kwa wingi watazaa haki na uaminifu.

Ombi linalorudiwa kuhusu uso wa Mungu kuangaza linakumbusha Hesabu 6:24–26. Katika usomaji wa Kikristo, hamu hii inapata kina kipya katika Yesu, anayefunua tabia ya Baba na kuleta uwepo wa Mungu karibu na wanadamu (Yohana 1:14–18; 14:9; 2 Wakorintho 4:6). Huu ni muunganiko wa kiteolojia tunapoisoma Biblia nzima, si madai kwamba mwandishi wa zaburi alikuwa akieleza moja kwa moja matukio yote hayo ya baadaye.

Yesu anajiita mzabibu wa kweli katika Yohana 15:1–8. Hapo, kuzaa matunda kunategemea kukaa ndani yake, huku Baba yake akiwa mkulima. Yesu pia anajiita Mchungaji mwema anayewajua kondoo wake na kuutoa uhai wake kwa ajili yao (Yohana 10:11–18). Picha hizi za Agano Jipya zinayaongeza kina maswali ya Zaburi 80: watu wanahitaji zaidi ya kulindwa kwa nje; wanahitaji uzima, uongozi mwaminifu, na ushirika wa kudumu na Mungu.

Mtu wa mkono wa kuume wa Mungu katika Zaburi 80:17 anaweza pia kusomwa kwa mtazamo wa Kristo, hasa katika mwanga wa tumaini la ufalme wa Daudi na ushuhuda wa Agano Jipya kuhusu kuinuliwa kwa Yesu (Zaburi 110:1; Matendo 2:32–36; Waebrania 1:3). Hata hivyo, maana ya kwanza inayolengwa katika shairi bado inajadiliwa: je, ni Israeli kama taifa, mfalme wake, au kiwakilishi kinachobeba maana zote mbili? Kusoma kwa mtazamo wa Kristo hakupaswi kufuta swali hilo la kihistoria.

Ombi la “utuhuishe” linapata upeo mpana zaidi katika ufufuo wa Kristo (1 Wakorintho 15:20–26) na katika ahadi ya Mungu ya kuufanya uumbaji kuwa mpya (Ufunuo 21:1–5). Lakini hali ya mzabibu ambao bado haujapona inapaswa kutuzuia kudhani kwamba kila urejesho ni wa haraka au lazima uonekane mara moja. Tumaini la Kikristo linategemea hatua ya Mungu, hata wakati jamii bado zinapitia vipindi vya kukatwa, majonzi, na kungojea.

6.0 Matumizi Katika Maisha

1. Taja kwa ukweli ukuta uliovunjika. Tambua kilichoharibika katika familia, kanisa, au jamii yako. Epuka kujifanya hakuna tatizo, lakini pia epuka tabia ya kumlaumu adui mmoja kwa kila hasara. 2. Omba urejesho unaojumuisha mabadiliko ya maisha. Usiombe tu kurudishiwa rasilimali, idadi ya washiriki, au sifa. Omba pia ukweli, haki, huruma, na uaminifu vifanywe upya. 3. Ikumbuke neema ya zamani bila kuyapamba makosa ya zamani. Mshukuru Mungu kwa aliyofanya, lakini ujifunze pia kutokana na kushindwa na madhara yaliyoambatana na baadhi ya mafanikio ya zamani. 4. Lijali kundi lililo nje ya mipaka uliyoizoea. Mfikie mtu au jumuiya inayoteseka ambayo ni rahisi kuipuuza kwa sababu iko katika kundi, eneo, au kizazi kingine. 5. Lifanye ombi la uso unaoangaza sehemu ya sala zako. Katika kipindi kigumu, rudi kwenye Zaburi 80:3, 7, na 19. Ruhusu ombi hilo liwe namna ya kuendelea kuzungumza na Mungu, si kauli ya kidini inayohakikisha matokeo fulani.

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Kwa nini kumwita Mungu Mchungaji kunaweza kufanya mateso ya sasa ya watu yaumize zaidi, badala ya kuyapunguza? 2. Mfano wa mzabibu unabadilishaje namna unavyoielewa historia ya baraka na maafa ya Israeli? 3. Kuna tofauti gani kati ya kuomba mafanikio ya zamani yarudi na kuomba urejesho wa kweli wa kiroho? 4. Maneno “uangaze uso wako” yanawezaje kubadilisha namna jamii inavyoelewa mahitaji yake ya msingi? 5. “Yusufu” wetu ni akina nani leo—watu ambao tunapaswa kuubeba uchungu wao katika sala hata kama wako nje ya kundi letu la karibu?

8.0 Sala ya Mwitikio

Ee Mchungaji wa Israeli, utusikie. Unajua mahali ambapo tumaini letu limejeruhiwa, mahali ambapo mahusiano yamevunjika, na kazi zilizokuwa na ahadi kubwa sasa zimebaki wazi kwa maangamizi.

Tunakumbuka kwamba wewe ndiye uliyepanda kile ambacho hatungeweza kukianzisha kwa nguvu zetu wenyewe. Usiruhusu shukrani kwa yaliyopita itufanye tusiuone ukweli wa leo. Tupe ujasiri wa kukiri makosa, kuwalinda walio hatarini, na kurekebisha tuliyoyapuuza.

Uturudie kwa rehema; igeuze mioyo yetu ikurudie wewe. Uangaze uso wako juu ya watu waliochoshwa na machozi. Utuhuishe—si ili tuonekane wenye nguvu tu, bali ili tuzae matunda ya haki, upendo, na ibada ya uaminifu.

Kwa njia ya Yesu Kristo, Mchungaji wetu mwema na Mzabibu wa kweli, utuhifadhi katika uzima wako tunapongojea urejesho wako.

Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 80 inaendelea kurudia ombi: “Uturejeshe.” Zaburi 81 inatufikisha kwenye swali ambalo jamii iliyorejeshwa lazima ilijibu: Je, mtasikiliza? Inaanza kwa sauti ya tarumbeta ya sikukuu na mwito wa Israeli kushangilia. Lakini sherehe inageuka kuwa ukumbusho unaochunguza moyo: Mungu aliwatoa watu Misri na kuwaamuru wasiwe na miungu mingine.

Mpangilio huo una maana. Katika Zaburi 80, watu wanamwomba Mchungaji achukue hatua. Katika Zaburi 81, watu wa Mchungaji wanaitwa kusikia na kutii. Urejesho hauwezi kumaanisha kurudia tabia zilezile bila kubadilika. Mungu anayelirudisha kundi lake nyumbani pia analiita lisikilize sauti yake.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Biblia. Zaburi 80; Kutoka 4:22–23; 25:18–22; Hesabu 6:24–26; Mwanzo 48:15; 49:22–24; 2 Wafalme 15:29; 17:1–23; Isaya 5:1–7; Ezekieli 34; Yohana 10:11–18; 15:1–8; Matendo 2:32–36; Ufunuo 21:1–5. Maelezo ya andiko kuu ni muhtasari wa maana ya kiitikio, si nukuu kamili inayodai kuwa ya tafsiri fulani.

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Nyenzo ya kujifunzia iliyo katika mradi, hasa maelezo kuhusu mkusanyiko wa Zaburi za Asafu na muundo wa Kitabu cha Tatu.

Goldingay, John. 2007. Psalms, Volume 2: Psalms 42–89. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids, MI: Baker Academic, kurasa 531–44.

Kidner, Derek. 2014. Psalms 73–150. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, kurasa 318–23. (Kilichapishwa kwa mara ya kwanza mwaka 1975.)

Zaburi 80 — Mzabibu wa Mchungaji Unapovunjika