Zaburi 79 — Mji Mtakatifu Unapogeuka Magofu

Jamii inapovunjwa na ukatili, tunaombaje rehema na haki bila kulipiza kisasi?

Muhtasari

Kuomba rehema na haki wakati ukatili umevunja maisha ya jamii

Andiko kuu — Zaburi 79:8–9 (maana ya mistari): Usituhesabie maovu ya vizazi vilivyotutangulia. Rehema zako zije upesi kutukutana, kwa maana tumeshushwa sana. Utusaidie, Ee Mungu wa wokovu wetu; utuokoe na utusamehe dhambi zetu kwa ajili ya utukufu wa jina lako.

Barabara zimebaki na hofu. Mahali ambapo watu walikusanyika kumwabudu Mungu pamenajisiwa. Familia zinawatafuta wapendwa wao waliokufa, na wengine hawawezi hata kuwazika kwa heshima. Juu ya maafa hayo, majirani wanadhihaki: Yuko wapi Mungu wao?

Hapo ndipo Zaburi 79 inapoanzia—si kwa kutoa maelezo ya haraka, bali kwa kilio kinachokataa kuufanya uchungu huu uonekane jambo la kawaida.

1.0 Utangulizi

Watu wa Mungu wanapaswa kuomba nini dunia yao inapovunjika? Wakiri dhambi? Waombe haki? Walilie rehema? Waahidi kumsifu Mungu tena? Zaburi 79 inafanya yote hayo. Ni maombolezo ya jamii iliyopoteza usalama, heshima, na alama walizozizoea za uwepo wa Mungu katikati yao.

Mpangilio wa zaburi hizi unafanya mshtuko uwe mkubwa zaidi. Zaburi 78 inaishia kwa Mungu kuichagua Sayuni na kumchagua Daudi, mchungaji aliyekabidhiwa kuwaongoza watu kwa uadilifu wa moyo na ustadi wa mikono. Lakini Zaburi 79 inafunguliwa kwa habari za mataifa yaliyoingia katika urithi wa Mungu, yakalinajisi hekalu lake na kuugeuza Yerusalemu magofu. Mahali palipoonekana kuwa kitovu salama cha maisha ya Israeli sasa pamejaa uharibifu. Kitabu cha Zaburi hakifuti mgongano huu. Kinaweka ushuhuda wa uaminifu wa Mungu karibu na maswali mazito ya watu wanaoteseka.

Katika Zaburi 77, mtu mmoja aliyekuwa katika dhiki alijitahidi kukumbuka matendo ya zamani ya Mungu wakati jibu la maombi yake lilipoonekana kuchelewa. Zaburi 79 inazungumza kwa sauti ya jamii: sisi, tu, yetu. Watu wanaumia pamoja, wanakumbuka pamoja, wanakiri pamoja, na wanatafuta kesho wakiwa pamoja. Sala yao ni ya wazi kuhusu ukatili uliowakuta, lakini pia imejengwa juu ya tumaini la rehema za Mungu.

Ujumbe mkuu: Ukatili unapowaangusha watu wa Mungu, imani haiwezi kujifanya kwamba hakuna kilichotokea, wala kujitangaza bila makosa. Inamwomba Mungu aukabili ukosefu wa haki, iondolewe hatia ya dhambi, maisha yajengwe tena, na vizazi vijavyo viweze kusimulia matendo yake kwa sifa.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Kichwa cha zaburi kinaunganisha shairi hili na Asafu. Linapatikana katika mkusanyiko wa zaburi za Asafu ndani ya Kitabu cha Tatu (Zaburi 73–83), ambamo maswali kuhusu kuvunjika kwa uaminifu wa agano, kuonekana kwa uovu kushinda, usalama wa ibada, na mamlaka ya Mungu juu ya mataifa yanajitokeza kwa nguvu. Kichwa hiki hakithibitishi kwamba Asafu wa kihistoria alishuhudia mwenyewe tukio linaloelezwa.

Mazingira yanayolingana sana na maelezo ya shairi ni ushindi wa Babeli dhidi ya Yerusalemu mwaka 587/586 KK (2 Wafalme 25; Yeremia 39; 52; Maombolezo). Wavamizi waliingia katika maeneo matakatifu, wakaharibu mji, na kuwaacha watu wakiwa wameuawa na wengine bila mazishi. Derek Kidner anaisoma Zaburi 79 pamoja na Zaburi 74 katika mwanga wa janga hilo na wa wale walionusurika (Kidner 2014, 316–18). John Goldingay anakubali kwamba huo ndio muktadha wa kibiblia unaofanana zaidi, lakini anatoa tahadhari: zaburi haitaji mwaka, jina la adui, wala kusema wazi kwamba hekalu liliteketezwa kwa moto. Inaweza kuhusiana na janga lenyewe, maisha ya muda mrefu baada yake, au ibada ya baadaye iliyohifadhi kumbukumbu ya maafa hayo (Goldingay 2007, 517–20).

Vizazi vilivyofuata viliweza pia kutumia sala hii walipokabili maafa mapya. Kwa mfano, 1 Wamakabayo 7:17 inatumia Zaburi 79:2–3 kuzungumzia mauaji ya wakati mwingine. Matumizi hayo ya baadaye hayathibitishi tarehe ambayo zaburi iliandikwa kwa mara ya kwanza.

Kifasihi, shairi hili ni maombolezo ya pamoja. Lina sehemu tano kuu:

1. Mistari 1–4: Uvamizi, kunajisiwa kwa patakatifu, mauaji, na fedheha vinawekwa mbele za Mungu. 2. Mistari 5–7: Swali kuhusu muda wa hasira ya Mungu linageuka kuwa ombi la haki. 3. Mistari 8–10a: Jamii inaomba huruma, wokovu, na msamaha. 4. Mistari 10b–12: Inaomba haki kwa waliouawa, waliofungwa, na waliodhihakiwa. 5. Mstari 13: Watu wanaahidi shukrani watakayoisimulia kwa vizazi vijavyo.

Goldingay anaonyesha kwamba maombi yanarudi katika makundi matatu (mst. 5–7; 8–10a; 10b–12), kila moja likiunganisha uchungu wa watu na heshima ya jina la Mungu (Goldingay 2007, 518–19). Hii si teolojia inayotolewa kwa mbali na maafa. Lugha inayofanana na sala nyingine za Biblia inawasaidia waliojeruhiwa kupata maneno wakati maumivu yamezidi uwezo wao wa kujieleza. Zaburi hii ina uhusiano wa karibu na Zaburi 74, Yeremia 10:25, na Maombolezo 5.

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Urithi wa Mungu umevamiwa, na makao yake yamenajisiwa

Zaburi 79:1

Maneno ya kwanza yanaelekezwa kwa Mungu mwenyewe. Mwandishi hasemi tu kwamba mji wetu umevamiwa. Anauita nchi hiyo urithi wako, hekalu nyumba yako takatifu, na Yerusalemu mji uliogeuzwa magofu. Kurudia mambo yaliyo ya Mungu ni njia ya kukumbusha uhusiano wa agano: Bwana, tazama yaliyotokea kwa watu na mahali palipohusishwa na jina lako.

Haya hayapunguzi maumivu halisi ya wakazi wa Yerusalemu. Badala yake, yanaonyesha kwamba ukatili dhidi ya jamii hauwezi kutenganishwa na swali kubwa zaidi: Uaminifu wa Mungu una maana gani wakati mahali pake pa ibada pametekwa? Swali hilo linauma zaidi baada ya Zaburi 78 kusimulia jinsi Mungu alivyoichagua Sayuni kuwa mahali pa makao yake.

Manabii walikuwa tayari wameonya kwamba kuwa na hekalu hakukufanya Yerusalemu isiweze kuwajibishwa (Yeremia 7:1–15; Mika 3:12). Kwa hiyo hatuwezi kutumia Zaburi 79 kuthibitisha kwamba watu hawakuwa wamekosea kamwe. Hata hivyo, maonyo ya manabii hayaubadili ukatili wa wavamizi kuwa jambo jema. Watu wanaweza kukubali kwamba walikosea mbele za Mungu na bado kuitaja dhuluma iliyofanywa dhidi yao kuwa uovu.

3.2 Waliokufa wamenyimwa heshima; walio hai wanabeba fedheha

Zaburi 79:2–4

Picha zinazofuata ni kali kwa makusudi: miili imeachwa kwa ndege na wanyama, damu imemwagwa kama maji, na hakuna wa kuwazika waliokufa. Msiba si idadi ya vifo peke yake. Waliouawa wametendewa kana kwamba maisha yao hayakuwa na thamani, huku walionusurika wakinyimwa nafasi ya kufanya jambo la msingi la kibinadamu—kuwaomboleza na kuwazika wapendwa wao kwa heshima.

Kidner anasisitiza umuhimu wa mazishi kama namna ya kukiri thamani ya mtu na uhusiano wake na jamii (Kidner 2014, 316–17). Goldingay naye anaeleza kwamba watu wanaposhindwa kuipata miili ya wapendwa wao au kuwazika, majonzi yanaongezeka: hawapati nafasi ya kutekeleza taratibu zinazokiri kifo na kumheshimu aliyefariki (Goldingay 2007, 521–22).

Mstari 4 unaongeza jeraha jingine. Mataifa jirani yanawadhihaki walioshindwa. Fedheha inafuata ukatili. Watu waliopoteza maisha, mali, na usalama wanalazimika pia kusikiliza wengine wakigeuza msiba wao kuwa mzaha au ushahidi wa kuwabeza.

Hapa kuna funzo muhimu kwa huduma ya kichungaji. Kuwadhihaki watu wanaoteseka ni uovu mwingine; si ushahidi kwamba walistahili mateso yao. Zaburi inawaruhusu waliojeruhiwa kueleza udhalilishaji huo bila kukubali hukumu ya waliowadhalilisha kuhusu thamani yao.

3.3 Swali la “Hata lini?” linageuka kuwa ombi la haki

Zaburi 79:5–7

Kiini cha sintofahamu yao ni swali hili: Hata lini, Bwana? Je, hasira ya Mungu itaendelea milele? Je, wivu wake kwa agano utawaka kama moto unaoteketeza kila kitu?

Watu wanaonekana kukiri kwamba kutokuwa waaminifu kwao kumechangia janga hili. Picha ya wivu wa Mungu inakumbusha maonyo dhidi ya ibada ya sanamu katika Kutoka 20:5 na Kumbukumbu la Torati 4:23–24. Lakini swali lao ni kama hukumu hiyo inapaswa kuwa bila mwisho. Ni kilio cha watu wanaoamini kwamba kusudi la mwisho la Mungu haliwezi kuwa kuangamizwa kwao tu.

Kisha linakuja ombi gumu: Mungu amwage ghadhabu yake juu ya mataifa yaliyokataa kumtambua na yaliyomwangamiza Yakobo. Sala hii inakumbusha Yeremia 10:25. Picha ya damu iliyomwagwa sasa inageuka na kuwa ombi kwamba wakatili nao wawajibishwe mbele ya Mungu.

Hatupaswi kuifanya lugha hiyo iwe nyepesi kana kwamba watu wanatoa malalamiko madogo tu. Ni ombi la hukumu ya Mungu dhidi ya nguvu zilizotenda ukatili. Lakini hatupaswi pia kuitenganisha na mazingira yake: nyumba zilizovamiwa, ibada iliyovunjwa, miili iliyoachwa bila mazishi, na watu waliodhalilishwa. Goldingay anaonyesha kwamba sala za namna hii zinaweza kuwa kilio cha waathiriwa wanaodai ulimwengu ambao wenye nguvu hawawezi kutenda uovu bila kuwajibika (Goldingay 2007, 529–30).

Hatari inaanza tunapoigeuza sala hii kuwa ruhusa ya kulipiza kisasi kwa mikono yetu, au tunapojipa mamlaka ya kusema kwamba maadui wa taifa au kundi letu ndio maadui wa Mungu. Zaburi inaleta kilio hicho mbele ya Hakimu wa haki; haitupi leseni ya kuwaadhibu watu bila kujali hatia yao binafsi.

3.4 Wanaomba rehema bila kujitangaza kuwa hawana makosa

Zaburi 79:8–9

Hapa sauti ya sala inabadilika. Watu wanamwomba Mungu asiwahesabie maovu ya vizazi vilivyotangulia. Wanamsihi: rehema zako zije upesi, maana tumeshushwa sana. Kisha ombi linakuwa wazi zaidi: utusaidie, utuokoe, na utusamehe dhambi zetu, kwa ajili ya utukufu wa jina lako.

Huu ni mgeuko wa kushangaza. Wameomba Mungu awakabili waliowavamia, lakini hawajitangazi wao wenyewe kuwa wakamilifu. Wanatambua kwamba historia yao ina kutokuwa waaminifu kwa agano. Wanakiri pia kwamba wanahitaji msamaha sasa. Goldingay anaonyesha umuhimu wa jamii inayothubutu kukiri mapungufu yake huku ikimwomba Mungu kuijenga upya (Goldingay 2007, 525–26, 530).

Hata hivyo, kauli kuhusu maovu ya vizazi vilivyotangulia inahitaji kusomwa kwa makini. Biblia inatambua kwamba watu wanaweza kurithi madhara ya jamii iliyoharibika, bila kukubali kwamba watoto wana hatia binafsi kwa kila kosa la wazazi wao (Yeremia 31:29–30; Ezekieli 18:1–20). Kukiri dhambi kwa pamoja hakupaswi kuwa sababu ya kuwaambia waathiriwa wa ukatili kwamba wao ndio waliojisababishia madhara waliyotendewa.

Msingi wa tumaini si madai kwamba sasa watu wanastahili kuokolewa. Ni huruma ya Mungu na heshima ya jina lake. Wanamwomba Mungu anayejulikana kwa kuokoa aonyeshe tabia hiyo katika hali yao. Kukiri na kuomba havipingani: wanaweza kuomba msamaha kwa sababu wanaamini kwamba Mungu ni mwenye rehema.

3.5 “Yuko wapi Mungu wao?” ni swali kuhusu tabia inayohusishwa na jina lake

Zaburi 79:10

Dhihaka ya mataifa inachoma: Yuko wapi Mungu wao? Kwa walioona Yerusalemu ikianguka, ibada ya watu hawa inaonekana haina nguvu. Zaburi inajibu kwa kuomba kwamba haki kuhusu damu ya watu waliouawa ionekane mbele ya waliodhihaki.

Ni rahisi kuielewa vibaya hoja inayohusu jina la Mungu. Haidai kwamba Mungu ana hofu ya kupoteza sifa zake na lazima azitetee kwa gharama yoyote. Katika lugha ya agano, jina la Mungu linawakilisha tabia yake aliyojifunua nayo. Mungu anayejulikana kuwaokoa walioonewa hawezi kuelezwa kwa uaminifu ikiwa kilio cha walioonewa kinapuuzwa kana kwamba hakina maana (Kutoka 3:7–10; 34:6–7).

Wakati huohuo, ombi kwamba haki ionekane linaibua swali lisilo rahisi: Haki inayotakiwa hapa ingekuwa ya namna gani? Si kila dai linalotoka katika hasira linaonyesha tiba sahihi. Zaburi inatuongoza kumwomba Mungu ahukumu kwa haki pale ambapo majonzi, ufahamu wetu wenye mipaka, na tamaa ya kuthibitishwa vinaweza kuchanganyika.

Agano Jipya haliwanyamazishi waathiriwa wanaotafuta haki. Ufunuo 6:9–11 unasimulia kilio cha waliouawa wakiuliza hukumu ya haki itakuja lini. Lakini Wakristo wanapaswa kusikia kilio hicho pamoja na agizo la Yesu la kuwapenda maadui na fundisho la Paulo la kutolipa ovu kwa ovu (Mathayo 5:43–48; Warumi 12:17–21). Kumkabidhi Mungu hukumu si sawa na kujifanya sisi ndio watekelezaji wa kisasi chake.

3.6 Kilio cha wafungwa kisipotelee kimya

Zaburi 79:11–12

Sasa sala inawaelekea watu ambao wanaweza kusahaulika vita vinapoisha: wafungwa wanaougua na wale walio katika hatari ya kuuawa. Jamii inaomba kilio chao kifike mbele za Mungu, na mkono wake wenye nguvu uwahifadhi. Picha ya mkono wa Mungu inakumbusha Kutoka, ambapo watu waliokuwa utumwani walilia, na Mungu akachukua hatua kuwaokoa (Kutoka 2:23–25; 6:6).

Zaburi haiwaoni wafungwa kama takwimu. Kuugua kwao kunastahili kuletwa mbele za Mungu. Ombi la kuwaokoa walio katika hatari ya kifo linatufundisha kukumbuka hata wale ambao mateso yao hayafiki kwenye majukwaa ya habari. Hata kama hatujui kwa uhakika hali ya kila mfungwa wa wakati huo, kutajwa kwao kunafanya maombolezo haya yawe zaidi ya kulilia majengo au fahari ya taifa.

Mstari 12 una lugha kali: watu wanaomba fedheha iliyotolewa dhidi ya Bwana irudishwe kwa majirani kwa kipimo cha mara saba. Namba saba inasisitiza hitaji la uwajibikaji kamili; si hesabu ya adhabu ambayo kila msomaji anapaswa kuiga. Goldingay anaona kwamba maneno yenyewe yanahusu dhihaka dhidi ya Mungu, ingawa mistari ya mwanzo imeonyesha pia dhuluma dhidi ya watu (Goldingay 2007, 528–29).

Imani ya Kikristo haidai tujifanye kwamba ukatili si jambo kubwa. Lakini inatutaka kutofautisha kiu ya haki na tamaa ya kumfanya mwingine aumie kwa sababu sisi tumeumia. Yesu mwenyewe alidhihakiwa na kudhulumiwa, lakini akamkabidhi nafsi yake yule ahukumuye kwa haki (1 Petro 2:21–23). Wafuasi wake wameitwa kutafuta ulinzi, ukweli, uwajibikaji, na amani bila kurudia ukatili wanaoukataa.

3.7 Jamii yenye magofu bado inawazia watoto wake wakiimba

Zaburi 79:13

Ni mwisho wa kushangaza kwa sala iliyojaa giza. Waombaji wanajiita watu wako, kondoo wa malisho yako. Wanaahidi kumshukuru Mungu daima na kutangaza sifa zake kizazi baada ya kizazi.

Bado hakuna taarifa kwamba mji umejengwa tena. Hatujaonyeshwa wafungwa wakirudi nyumbani. Waliokufa hawajafufuka. Maumivu ya mwanzo wa zaburi hayajafutwa. Hata hivyo, watu wanazungumza kuhusu kesho ambayo wataweza kuwasimulia watoto na wajukuu matendo ya Mungu.

Picha ya kondoo inakumbusha Zaburi 78:52 na maelezo yake ya mwisho kuhusu Daudi, mchungaji wa watu wa Mungu (78:70–72). Inatuongoza pia kwenye Zaburi 80, ambako Mchungaji wa Israeli ataitwa asikilize na awarejeshe watu wake. Tumaini lao halitegemei uimara wa kuta za mji, bali ukweli kwamba wao ni kondoo wa Mungu anayewachunga.

Hii si furaha ya kujilazimisha kabla ya muda wake. Ni ahadi inayotolewa katikati ya kilio: Ukitujenga upya, hadithi yetu haitaishia kwenye magofu haya.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Imani ya Biblia inatoa nafasi kwa maombolezo ya kweli

Zaburi haiwataki watu waite ukatili baraka, au wafiche fedheha iliyowapata wapendwa wao. Inawapa lugha ya kueleza hasira, majonzi, na kuchanganyikiwa. Kilio cha wazi kinaweza kuwa tendo la imani, kwa sababu kinaelekezwa kwa Mungu ambaye rehema na haki zake zinatafutwa.

4.2 Hukumu na rehema si tabia mbili za Mungu zinazopingana

Sala ileile inamwomba Mungu awakabili wakatili na awasamehe watu wake. Maombi yote mawili yanatokana na ukweli kwamba uovu una uzito na urejesho unawezekana. Hukumu bila nafasi ya rehema inaweza kuacha maangamizi tupu; rehema isiyowajali waliojeruhiwa inaweza kuwa kisingizio cha kupuuza dhuluma. Zaburi 79 haikubali njia yoyote kati ya hizo mbili kuwa jibu rahisi.

4.3 Kukiri lazima kuwe kwa kweli, si kuwatwika waathiriwa lawama nyingine

Jamii inakubali kwamba historia yake ina makosa. Hilo haliwezi kugeuzwa kuwa fundisho kwamba kila msiba ni adhabu ya Mungu kwa dhambi inayoweza kutajwa. Wala viongozi hawapaswi kuwashinikiza waathiriwa wa unyanyasaji au vita wakiri makosa ya wale waliowatendea ukatili. Toba yenye uaminifu hutaja makosa halisi, hata yale ya watu wetu wenyewe, huku ikilinda heshima ya waliojeruhiwa.

4.4 Jina la Mungu linatambulishwa kwa rehema na haki

Maombi yanayorudiwa kwa ajili ya jina la Mungu yanaunganisha ibada na thamani ya maisha ya watu. Heshima ya hadhara ya taasisi ya dini haitoshi. Jamii inayomwita Mungu wa wokovu inapaswa kujali waliofiwa, waliofukuzwa makwao, waliofungwa, na wanaoishi chini ya vitisho.

4.5 Tumaini linaweza kuanza kama ahadi kabla halijawa hisia

Ahadi ya mwisho ya kumsifu Mungu haithibitishi kwamba kila swali limejibiwa. Ni uamuzi wa jamii kutokubali maangamizi yawe neno la mwisho. Ushuhuda wanaoutarajia vizazi vijavyo unawasaidia kushikilia tumaini bila kukana majeraha ya sasa.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Zaburi 79 inapaswa kusomwa pamoja na Maombolezo, ambamo kuanguka kwa Yerusalemu kunasimuliwa kupitia njaa, hofu, barabara zilizoharibika, na maswali yasiyo na majibu ya haraka. Maonyo ya Yeremia kuhusu hukumu na ahadi za Ezekieli kuhusu kufanywa upya vinapaswa kusomwa pamoja, badala ya kutumia upande mmoja kuunyamazisha mwingine (Yeremia 7:1–15; Maombolezo 1–5; Ezekieli 36:22–27). Danieli 9:4–19 na Nehemia 1:4–11 nazo zinaunganisha kukiri dhambi na kuomba rehema na uaminifu wa Mungu.

Zaburi hii inakumbusha pia Kutoka. Mungu aliyesikia kilio cha watumwa anaombwa tena ayasikie maumivu ya wafungwa (Kutoka 2:23–25; Zaburi 79:11). Tumaini la jamii katika ukombozi linategemea tabia ambayo Mungu aliwahi kuidhihirisha katika historia yao.

Kwa Wakristo, Yesu anaingia katika historia hii ya uchungu badala ya kuidharau. Anauangalia Yerusalemu na kuulilia, akizungumzia maangamizi yatakayoujia (Luka 19:41–44). Anakabili ukatili na aibu, na msalaba unafunua namna ambavyo mamlaka ya dola na uongozi wa dini unaokengeuka vinaweza kushirikiana kutenda ukosefu wa haki. Sala yake kwa ajili ya waliomtesa (Luka 23:34) haisemi kwamba ukatili wao ulikuwa sawa. Inaonyesha njia inayoshangaza ya kuukabili uovu bila kuendeleza mzunguko wake.

Waebrania 12:24 inalinganisha damu ya Yesu na ya Habili. Damu ya Kristo inanena ujumbe bora zaidi, unaofungua njia ya upatanisho. Wakati huohuo, ufufuo wa Yesu unatangaza kwamba ukatili, ukosefu wa haki, na kifo haviwezi kutawala milele (1 Wakorintho 15:20–26). Ufunuo unaweka pamoja kilio cha kutafuta haki (6:9–11) na ahadi kwamba Mungu atayafuta machozi na kukiondoa kifo chenyewe (21:1–5).

Huu ni usomaji wa Zaburi 79 kwa mtazamo wa Kikristo ndani ya hadithi nzima ya Biblia; si madai kwamba waimbaji wake wa kwanza walikuwa wakieleza kwa ufahamu wa moja kwa moja kusulubiwa kwa Yesu. Wala usomaji huu haufuti historia, maombolezo, au tumaini la Israeli. Wakristo wanapaswa kukataa kutumia maafa ya Israeli kama ushahidi kwamba Mungu amewakataa Wayahudi milele (Warumi 11:17–29).

Hadithi ya Biblia haiijibu Zaburi 79 kwa kuwaambia wanaoteseka kwamba uchungu wao haukuwa mkubwa. Inaelekea kwenye wakati ambao haki ya Mungu italeta urejesho na uwepo wake utaponya kile kilichovunjwa na ukatili.

6.0 Matumizi Katika Maisha

1. Yape majonzi sauti ya kweli. Janga linapotokea, taja watu walioathirika na kile walichopoteza. Usikimbilie kutoa sababu za maafa kabla ya kuwasikiliza wanaoomboleza. 2. Waheshimu waliokufa na uwasindikize walio hai. Saidia mazishi yenye heshima, mahitaji ya familia zilizofiwa, na utunzaji unaofaa pale ambapo kifo kimesababisha fedheha au kupuuzwa. 3. Kiri makosa kwa uwajibikaji. Katika familia, kanisa, au taasisi, tambua makosa halisi na fanya juhudi za kurekebisha madhara. Usiwasingizie waathiriwa kwamba wao ndio waliojisababishia uovu waliotendewa. 4. Ielekeze hasira katika kutafuta haki, si kisasi. Ombea na tafuta ulinzi, uchunguzi wa haki, uwajibikaji, na kuzuia ukatili usiendelee. Usipuuze uovu, lakini pia usiuige. 5. Wakumbuke wafungwa na walio katika hatari. Jiulize ni nani anateseka mbali na macho ya jamii. Toa msaada unaofaa kwa njia salama, za kuaminika, na zinazoheshimu sheria na utu wa mtu. 6. Waachie vizazi vijavyo ushuhuda wenye ukweli. Simulia kwa uaminifu kilichopotea, makosa yaliyofanyika, rehema iliyoombwa, na hatua zilizochukuliwa kuleta uponyaji.

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Kwa nini Zaburi 79 inaanza kwa kumwambia Mungu yaliyotokea kwa urithi, patakatifu, na watu wake? 2. Jamii inaposhindwa kuwaomboleza na kuwazika waliokufa kwa heshima, inapoteza nini? Kanisa linawezaje kuitikia kwa hekima? 3. Tunawezaje kutofautisha madai ya haki yanayostahili na tamaa ya kulipiza kisasi? 4. Kuunganishwa kwa kukiri dhambi na kuomba rehema katika mistari 8–9 kunatufundisha nini kuhusu tabia ya Mungu? 5. Ni vilio vya watu gani, kama vya wafungwa katika mstari 11, ambavyo tunaweza kuwa hatuvisikilizi? 6. Tunawezaje kuwaachia watoto wetu historia inayofundisha ukweli, toba, ujasiri, na tumaini badala ya kuficha majeraha kwa ukimya?

8.0 Sala ya Mwitikio

Mungu wa waliojeruhiwa na waliosahaulika, ziangalie sehemu ambazo ukatili umevunja maisha ya kawaida. Yasikie majina tunayoyatamka kwa shida kupitia machozi. Wakumbuke waliokufa bila kupewa heshima yao, na walio hai ambao bado wanatafuta mahali salama.

Usiache kilio cha wafungwa kipotelee kimya. Usiruhusu ukatili ujifiche nyuma ya nguvu za wenye mamlaka. Ufunue makosa yaliyofichwa, uwalinde walio katika hatari, na utufundishe kutafuta haki bila kuwa wakatili.

Mahali tulipotenda dhambi, tupe ujasiri wa kukiri. Mahali tulipoumizwa, utukutanishe na rehema zako. Mahali jamii zetu ziliposhindwa, utuongoze kurekebisha tuliyoharibu.

Kwa ajili ya heshima ya jina lako, rehema zako zitufikie upesi. Na hata sifa inapokuwa ngumu kuimba, tuhifadhie kesho ambayo watoto wetu wataweza kusimulia jinsi ulivyosikia, ulivyosamehe, ulivyojenga upya, na kuwaongoza tena watu wako.

Kwa njia ya Yesu Kristo, Mchungaji wetu aliyefufuka. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 79 inaishia jamii ikijiita kondoo wa malisho ya Mungu. Zaburi 80 inachukua picha hiyo mara moja: Ee Mchungaji wa Israeli, sikiliza. Sala inayofuata inarudia ombi la Mungu kuwarejesha watu wake na kuwaangazia nuru ya uso wake. Picha yake ya mzabibu—uliotolewa Misri, ukapandwa, kisha ukaachwa wazi kwa hatari—italipa sauti mpya swali lilelile: Nini kinawatokea watu ambao Mungu aliwaokoa na kuwapandikiza kwa upendo wakati usalama wao unapobomolewa?

Mtiririko huu kutoka Zaburi 79 hadi Zaburi 80 ni muhimu. Maombolezo hayaishi kwa sababu tu mtu ameahidi kumsifu Mungu. Jamii inaendelea kuomba, ikiyaweka mbele zake baraka inazokumbuka na hasara iliyo nayo sasa. Tumaini linaendelea kuomba urejesho.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Biblia. Andiko kuu: Zaburi 79. Vifungu vingine ni pamoja na Kutoka 2–6; 2 Wafalme 25; Yeremia 7; 10; 39; 52; Maombolezo; Ezekieli 18; 36; Danieli 9; Nehemia 1; Luka 19; 23; Warumi 11–12; Waebrania 12; Ufunuo 6; 21. Andiko kuu hapo juu limewasilishwa kwa maana yake, si nukuu ya neno kwa neno kutoka tafsiri fulani ya Kiswahili.

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Nyenzo ya kujifunzia iliyotolewa katika mradi wa Zaburi, hasa maelezo ya Kitabu cha Tatu na zaburi za Asafu.

Goldingay, John. 2007. Psalms, Volume 2: Psalms 42–89. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic. Ufafanuzi wa Zaburi 79, kurasa 517–530.

Kidner, Derek. 2014. Psalms 73–150. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press. Toleo la kwanza lilichapishwa 1975. Ufafanuzi wa Zaburi 79, kurasa 316–318.