Zaburi 78 — Kizazi Kinaposahau

Tutakisimuliaje kizazi kijacho uaminifu wa Mungu bila kuficha makosa ya zamani?

Muhtasari

Kukumbuka matendo makuu ya Mungu, kusimulia makosa kwa ukweli, na kukikabidhi kizazi kijacho tumaini la imani

Andiko kuu — Zaburi 78:4, 7 (kwa maana yake): Tusiwafiche watoto matendo makuu ya Mungu. Tuwasimulie ili waweke tumaini lao kwake, wasiyasahau matendo yake, na wazishike amri zake.

Mtoto anaketi mezani na kuuliza: “Kwa nini tunamwamini Mungu huyu?” Watu wazima wanaweza kujibu kwa kauli za kidini walizozizoea. Wanaweza kusimulia zamani kana kwamba kila mtu alikuwa mwaminifu. Au wanaweza kusema ukweli wote: Mungu alikuwa mwaminifu, lakini mara nyingi watu wake hawakuwa waaminifu kwake. Zaburi 78 inatualika kuchagua njia hiyo ya tatu.

Mistari yake sabini na miwili haisimulii yaliyopita kwa ajili ya kutupa taarifa tu. Inatuuliza kama tuko tayari kujifunza kutokana na historia yetu—na kama watoto wetu watarithi imani inayoishi au majina na matukio ambayo hayabadilishi namna tunavyoishi.

1.0 Utangulizi

Jamii haisahau historia yake yote kwa siku moja. Kwanza inaanza kuchagua sehemu nzuri za kusimulia. Inaenzi ushindi na kuficha maonyo. Inazungumzia miujiza lakini inaacha ukaidi wa watu walioishuhudia. Hatimaye, historia inakuwa hadithi ya kuisifu jamii badala ya ushuhuda wa rehema za Mungu.

Zaburi 78 inakataa kumbukumbu zinazochagua mambo ya kujivunia pekee. Inasimulia ukombozi kutoka Misri, safari ya jangwani, kuingia katika nchi, kuachwa kwa Shilo, na kuchaguliwa kwa Daudi. Mara nyingi Mungu anatoa mahitaji ya watu; mara nyingi watu wanamtilia shaka. Lakini hukumu si neno la mwisho. Rehema ya Mungu inakatiza mzunguko wa uasi, na makusudi yake yanaendelea hata watu wake wanaposhindwa kuwa waaminifu.

Mistari ya mwanzo inatuambia kwa nini simulizi hili ni la lazima: ili vizazi vinavyokuja vimtumaini Mungu, visiyasahau matendo yake, na kuzishika amri zake (mst. 6–8). Hapa historia si somo la kujua tarehe na majina. Ni kumbukumbu inayokusudiwa kuunda tabia ya watu wa Mungu.

Katika Zaburi 77, mwabudu aliyekuwa katika uchungu alikumbuka maajabu ya Mungu baharini, hata ingawa hakupata jibu la haraka kuhusu mateso yake ya sasa. Zaburi 78 inachukua kumbukumbu hizo na kuzielekeza kwa jamii. Swali linabadilika kutoka Ninawezaje kukumbuka ninapoogopa? kwenda Tutawafundishaje wanaokuja baada yetu kukumbuka na kuishi kwa uaminifu? (Goldingay 2007, 482–84).

Ujumbe mkuu: Kukumbuka kwa uaminifu ni kusimulia historia yote. Ni kutambua matendo makuu ya Mungu, kukiri makosa yetu bila visingizio, kupokea rehema zake kwa shukrani, na kuwaandaa wanaokuja baada yetu kumtumaini na kumtii.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Kichwa cha zaburi kinaiita maskili inayohusishwa na Asafu. Maana kamili ya neno maskili bado inajadiliwa, lakini kusudi la kufundisha linaonekana wazi. Ingawa ni sehemu ya kitabu cha nyimbo za Zaburi, mistari yake mingi haielekezwi kwa Mungu moja kwa moja. Mwalimu anazungumza na jamii, akitumia historia yao kuwaalika kuishi kwa hekima. John Goldingay anaonyesha kwamba hapa tuna shairi la kuwaonya na kuwafundisha watu, si orodha ya matukio ya kale tu (Goldingay 2007, 478–81).

Zaburi 78 iko katika mkusanyiko wa zaburi za Asafu ndani ya Kitabu cha Tatu (Zaburi 73–83). Inashiriki maswali ya mkusanyiko huo kuhusu uaminifu wa agano, kushindwa kwa taifa, uwepo wa Mungu, na wajibu wa watu wake. Inafanana hasa na Kumbukumbu la Torati 6:4–9 na 32:1–43: Israeli inapaswa kuipokea historia yake, kuishi kwa mafunzo yake, na kuisimulia kwa kizazi kinachofuata.

Simulizi linatoka katika maajabu ya Misri na Bahari ya Shamu, linaendelea na mahitaji ya jangwani, kuishi katika nchi, Shilo, na hatimaye kuchaguliwa kwa Sayuni na Daudi. Hata hivyo, matukio hayajapangwa kwa kufuata miaka yake moja kwa moja. Mshairi anasimulia safari ya jangwani, kisha anarudi kwenye mapigo ya Misri. Mpangilio huu unalenga kufundisha: ukarimu wa Mungu unalinganishwa na kutokuamini kwa watu; hukumu yake inaingiliwa na rehema; na historia inayoonekana kuvunjika inapata mwanzo mpya (Goldingay 2007, 480–82).

Tunaweza kufuatilia sehemu saba kuu:

1. Mistari 1–8: Agizo la kufundisha kizazi kijacho. 2. Mistari 9–16: Kushindwa kwa Efraimu kunalinganishwa na miujiza iliyosahauliwa. 3. Mistari 17–31: Uasi wa jangwani licha ya maji, mkate, na nyama. 4. Mistari 32–39: Maneno yasiyo na uaminifu wa kweli yanakutana na rehema ya Mungu. 5. Mistari 40–55: Kusahaulika kwa ukombozi kunalinganishwa na matendo ya Mungu huko Misri. 6. Mistari 56–64: Uasi katika nchi na janga lililotokea Shilo. 7. Mistari 65–72: Mwanzo mpya kupitia uchaguzi wa Yuda, Sayuni, na Daudi.

Mwisho wa zaburi unaozungumzia Efraimu na Yuda umewafanya watafiti kupendekeza nyakati mbalimbali za kuandikwa kwake: enzi za ufalme uliogawanyika au vipindi vya baadaye ambavyo watu waliendelea kutafakari ahadi kwa nyumba ya Daudi. Hakuna tarehe inayoweza kuthibitishwa kwa uhakika kutoka katika shairi lenyewe. Mvutano kati ya kaskazini na kusini unaonekana, lakini onyo la maadili linawahusu watu wote wa Mungu, si kabila moja pekee (Kidner 2014, 311–16; Goldingay 2007, 480–83).

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Waambieni watoto ukweli, ili wajifunze kumtumaini Mungu

Zaburi 78:1–8

Mwanzo wa zaburi unasikika kama sauti ya mwalimu mwenye hekima au nabii: Sikilizeni. Tegenzeni masikio. Nitafungua kinywa changu. Neno la Kiebrania mashal, ambalo mara nyingi hutafsiriwa kuwa mithali au mfano, linaweza kumaanisha kauli au hadithi inayofunua maana ya ndani. Kutajwa kwa mafumbo ya kale kunamaanisha kwamba historia inayozoeleka ina masomo ambayo watu wanaweza kuyasikia bila kuyaelewa. Baadaye Mathayo ataunganisha mstari huu na mafundisho ya Yesu kwa mifano (Mathayo 13:34–35).

Wajibu mkubwa unawaangukia watu wanaosikiliza sasa. Waliosimulia matendo ya Mungu ni wazazi na mababu zao. Wao pia hawapaswi kuwaficha watoto wao habari hizo. Huu si utaratibu wa kupokea taarifa na kuzirudia pekee. Ni mwito wa kuielewa kweli ya hadithi hiyo, kuiishi, na kisha kuikabidhi kwa wengine.

Mistari 7–8 inataja matokeo yanayotarajiwa: kumtumaini Mungu, kukumbuka matendo yake, na kutii maagizo yake. Mambo haya yanapaswa kwenda pamoja. Kukumbuka miujiza bila kujifunza utii hutufanya watazamaji. Kusisitiza utii bila kueleza rehema ya Mungu kunaweza kuzaa woga usio na tumaini.

Kuna pia onyo. Kizazi kijacho kisirudie ukaidi wa waliotangulia, ambao mioyo yao haikuwa imara mbele za Mungu. Hapa tunaitwa kuwa wakweli. Hatuwasaidii watoto kwa kuwafundisha kwamba historia ya imani inaundwa na mashujaa ambao hawakuwahi kukosea. Tunawajenga zaidi tunapoonyesha jinsi rehema za Mungu zinavyowafikia watu ambao mara nyingi walishindwa (Kidner 2014, 311–12; Goldingay 2007, 484–87).

3.2 Kushindwa kwa Efraimu kunasimuliwa mbele ya matendo makuu ya Mungu

Zaburi 78:9–16

Wana wa Efraimu wanaelezwa kuwa wapiga mishale wenye silaha, lakini wakarudi nyuma siku ya vita. Maelezo haya yamefasiriwa kwa namna tofauti. Huenda yanakumbusha tukio fulani, lakini zaburi hailitaji. Kidner anaona picha hii hasa kuwa mfano wa kutokuwa waaminifu kwa agano, kwa sababu mistari inayofuata inasema wazi kwamba walishindwa kulishika agano na waliyasahau matendo ya Mungu. Efraimu, mojawapo ya makabila makubwa ya kaskazini, inakuwa alama ya onyo kuhusu kutokuamini, si shtaka lililothibitishwa kwamba askari wake walikuwa waoga kuliko wengine (Kidner 2014, 312).

Ulinganisho unaumiza. Hao ni wazao wa watu ambao Mungu alifanya miujiza mbele yao huko Soani katika nchi ya Misri, akatenga maji ya bahari, akawaongoza kwa wingu na moto, na kuwapa maji kutoka mwambani. Picha hizo zinaikumbusha Kutoka 13–17.

Tatizo si kwamba Mungu hakuwahi kujifunua. Tatizo ni kwamba watu waliziacha kazi zake zipoteze mamlaka juu ya maamuzi yao. Katika Biblia, kusahau mara nyingi si kukosa kukumbuka taarifa. Mtu anaweza kujua kwamba jambo lilitokea, lakini akaishi kana kwamba halina maana yoyote.

Hata hivyo, hatupaswi kutumia jina la Efraimu kuwafanya watu wa Yuda, au kundi jingine lolote la kidini, wajione bora. Kadiri zaburi inavyoendelea, tunaona kwamba uasi haukuwa tatizo la kabila moja. Onyo linamfikia kila anayechanganya urithi wa kiroho na uaminifu wa kweli wa leo.

3.3 Meza ya jangwani haitoshi kuuridhisha moyo unaokataa kuamini

Zaburi 78:17–31

Watu wanaendelea kumwasi Mungu hata baada ya kupewa maji katika nchi kavu. Wanauliza kama anaweza kuandaa chakula jangwani: anaweza kuwapa mkate na nyama pia? Swali linaonekana kuwa la mahitaji ya kawaida, lakini simulizi linaonyesha tatizo la ndani zaidi. Watu waliokuwa tayari wamezungukwa na ushahidi wa utunzaji wa Mungu wanamtaka awathibitishie uwezo wake kwa masharti wanayoyaweka wao wenyewe.

Mungu anawapa mana, mkate ulioshuka kutoka mbinguni, na kware kwa wingi (Kutoka 16; Hesabu 11). Lakini wingi wa chakula hauponyi kutokuamini kulikokuwa nyuma ya madai yao. Zaburi inasimulia kwamba hukumu iliwafikia wakati chakula bado kilikuwa vinywani mwao.

Ni rahisi kutumia vibaya sehemu hii. Haimaanishi kwamba mtu mwenye njaa aache kuomba chakula; kwamba mahitaji ya mwili ni dhambi; au kwamba mtu anayeteseka anastahili kulaumiwa kwa tamaa. Kitabu cha Kutoka kinaonyesha wazi kuwa njaa ilikuwa halisi, na Mungu aliijali. Zaburi 78 inazungumzia jambo maalumu zaidi: dharau inayokataa kumtumaini Mungu anayewatunza watu wake, huku wakidai aendelee kujithibitisha kwa namna wanayoitaka wao.

Kidner anaunganisha habari za mana na mazungumzo ya Yesu katika Yohana 6. Huko, watu wanaomba ishara nyingine, naye Yesu anawaelekeza kwa Baba anayetoa mkate wa kweli kutoka mbinguni. Swali si kama chakula ni muhimu. Ni kama wanaopokea zawadi wanajifunza kumtambua na kumtumaini mtoaji wake (Kidner 2014, 312–14).

3.4 Toba isiyo na mizizi inakutana na rehema yenye kina kisichopimika

Zaburi 78:32–39

Hapa ndipo tunafika katikati ya ujumbe wa kiteolojia wa zaburi. Licha ya yote waliyoyaona, watu waliendelea kutenda dhambi. Walipokabiliwa na hukumu, walimtafuta Mungu. Walikumbuka kwamba alikuwa mwamba na mkombozi wao. Lakini maneno yao yalikuwa mbele ya mioyo yao. Zaburi inasema walijipendekeza kwa midomo, ilhali hawakuwa waaminifu kwake kwa mioyo yao wala hawakulishika agano lake.

Hii si hukumu dhidi ya kila sala inayotolewa na mtu ambaye bado anahangaika kuelewa imani yake. Watu wanaoumia wanaweza kuzungumza kwa moyo unaotetemeka. Shida inayotajwa hapa ni tabia ya kurudia maneno ya ibada bila nia ya kuishi kwa uaminifu. Hosea 6:1–6 pia inakabili pengo kati ya lugha nzuri ya dini na upendo unaodumu.

Kisha mstari 38 unaikatiza hadithi kwa tangazo la neema: Mungu ni mwenye huruma. Anashughulikia uovu wao, lakini mara nyingi anaizuia hasira yake badala ya kuwaangamiza. Mstari 39 unaongeza kwamba anakumbuka udhaifu wao: wao ni wanadamu wanaopita kama upepo usiorudi.

Angalia tofauti hii. Watu wameagizwa wasiyasahau matendo ya Mungu, lakini Mungu mwenyewe anakumbuka jinsi walivyo dhaifu. Kukumbuka kwake hakumaanishi kwamba kosa limekuwa jambo dogo. Kunamaanisha kwamba anawajibu kwa rehema ambayo hawakuweza kuinunua. Katika zaburi hii, huruma ya Mungu si kutojali uovu. Ndiyo sababu historia ya watu wake haikufikia mwisho hapo (Goldingay 2007, 480–81; Kidner 2014, 314).

3.5 Mapigo ya Misri, bahari, na nchi yanaonyesha hasara ya kusahau ukombozi

Zaburi 78:40–55

Mshairi anairudia historia ya Israeli kwa njia nyingine. Anaanza kwa kukumbusha mara ambazo watu walimchokoza Mungu jangwani. Mstari 42 unatambua tatizo la msingi: hawakuukumbuka mkono uliowakomboa kutoka katika ukandamizaji.

Kisha anataja miujiza ya Misri: maji kuwa damu, wadudu na makundi yaliyoharibu mali, mazao kuangamizwa, mvua ya mawe, vifo vya wazaliwa wa kwanza, na kutoka utumwani. Si orodha inayorudia kwa usahihi kila hatua ya mapigo kama ilivyo katika Kutoka 7–12. Ni muhtasari wa kishairi unaosisitiza tofauti kati ya Mungu anayeokoa na watu wanaoyapuuza matendo yake ya wokovu.

Lugha inayohusu hukumu ya Misri ni kali. Matukio haya ni sehemu ya ushuhuda wa Israeli kuhusu ukombozi kutoka utumwani. Hayatupi ruhusa ya kuombea maangamizi jamii za leo. Vilevile, maelezo kuhusu mataifa yaliyohamishwa katika nchi (mst. 55) hayapaswi kutumiwa kuhalalisha uvamizi wa leo. Zaburi inasimulia historia ya agano la Israeli; haitoi amri kwa wasomaji kuiga kila tendo la vita katika ulimwengu wa kale.

Katika mistari 52–53, picha inabadilika na kuwa ya upole: Mungu anawaongoza watu wake kama kondoo na kuwavusha salama, wakati maji yanawafunika waliokuwa wakiwafuatilia. Hapa tunasikia mwangwi wa mstari wa mwisho wa Zaburi 77. Kumbukumbu iliyomsaidia mwabudu mmoja aliyekuwa katika uchungu sasa inakuwa habari ambayo jamii nzima inapaswa kuipeleka kwa watoto wake.

3.6 Mahali patakatifu hapawezi kuwa kinga ya uasi unaoendelea

Zaburi 78:56–64

Hata baada ya kuingia katika nchi na kupata mahali pa kuishi, Israeli inarudia tabia ileile. Watu wanamjaribu Mungu, wanakataa maagizo yake, na wanageukia miungu mingine. Zaburi inawafananisha na upinde unaoshindwa kufanya kazi yake ipasavyo.

Matokeo yake yanasimuliwa kupitia kuachwa kwa patakatifu pa Shilo, mahali pa ibada ya Israeli katika kipindi cha awali. Sanduku la agano linachukuliwa na adui, vijana wanaangamia vitani, makuhani wanakufa, na jamii inapoteza furaha ya nyimbo zake. Historia inayosaidia kuielewa sehemu hii ni 1 Samweli 4: wana wa Eli wanakufa, na Wafilisti wanaliteka sanduku la agano (Kidner 2014, 315–16).

Hili ni onyo kali dhidi ya kufikiria kwamba taasisi ya dini inaweza kumfunga Mungu upande wetu. Kuwa na vifaa vitakatifu, kumbukumbu nzuri, au jengo linaloheshimiwa hakuondoi wajibu wa kutenda haki na kuishi kwa uaminifu. Baadaye Yeremia atatumia Shilo kuwaonya waliodhani kwamba hekalu la Yerusalemu haliwezi kuanguka, hata wakifanya maovu (Yeremia 7:12–15).

Zaburi haifundishi kwamba kila janga la kanisa, familia, au mtu ni adhabu ya Mungu. Inasimulia hukumu maalumu katika historia ya agano la Israeli. Lakini onyo lake linaendelea kutufikia: kujiamini kwa sababu ya taasisi zetu, bila kuwa waaminifu kwa Mungu, ni hatari.

3.7 Mungu anaanza upya kupitia mchungaji, si kwa sababu watu wake wamekuwa wakamilifu

Zaburi 78:65–72

Wakati kila kitu kinapoonekana kimekwisha, shairi linageuka kwa namna ya kushangaza. Kwa lugha kali ya picha, Mungu anaelezwa kana kwamba ameamka usingizini. Huo ni mfano wa kishairi, si fundisho kwamba Mungu alipoteza fahamu au nguvu zake. Ni namna ya kutangaza kwamba Mungu anachukua hatua mpya baada ya kipindi cha kushindwa kwa watu wake.

Sasa shairi linaweka pamoja kuachwa kwa kituo kikuu cha kaskazini, kinachowakilishwa na Efraimu, na kuchaguliwa kwa Yuda, Sayuni, na Daudi. Uchaguzi huo haujaelezwa kuwa tuzo kwa sababu Yuda ilikuwa bila makosa. Mistari iliyotangulia tayari imeonyesha kwamba hakuna kabila linalostahili kujisifu mbele za Mungu. Mungu anatenda kwa uhuru na neema zinazoshangaza (Goldingay 2007, 510–16).

Daudi anachukuliwa kutoka kwenye kazi ya kuchunga kondoo na kukabidhiwa jukumu la kuwachunga watu wa Mungu. Mstari wa mwisho unataja sifa mbili muhimu za uongozi: uadilifu wa moyo na ustadi wa mikono. Hatuwezi kuacha mojawapo. Nia nzuri bila uwezo wa kufanya kazi inaweza kuwaacha watu bila msaada. Uwezo mkubwa bila uadilifu unaweza kumgeuza mchungaji kuwa mtu anayewatumia wengine kwa manufaa yake.

Hata hivyo, Daudi hajafanywa shujaa asiyeweza kukosea. Biblia inaeleza pia makosa yake makubwa (2 Samweli 11–12). Zaburi inasimama katika hatua ya tumaini jipya; vizazi vinavyofuata bado vinapaswa kuamua kama vitaishi kulingana na mafunzo ya historia. Rehema ya Mungu imefungua nafasi mpya, lakini haijaondoa wajibu wa kuwa waaminifu.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Kukumbuka ni sehemu ya uaminifu kwa agano

Kwa Zaburi 78, kukumbuka si kuhifadhi taarifa kichwani tu. Tunakumbuka tunaposimulia kazi ya Mungu, kukiri mahali tulipokosea, na kuruhusu ukweli huo ubadilishe maamuzi yetu. Kanisa linaweza kutaja matukio yote ya Biblia, lakini likayasahau kwa maana ya ndani zaidi ikiwa maisha yake yanakwenda kinyume na Mungu anayesimuliwa ndani yake.

4.2 Miujiza peke yake haiumbi moyo wa kuamini

Waisraeli waliona mambo ya ajabu, lakini mara nyingi hawakumtumaini Mungu. Hakuna tukio, hata liwe kubwa kiasi gani, linaloondoa hitaji la moyo kulelewa kwa muda. Imani hukua tunapojifunza kupokea vipawa kwa shukrani, kutii mafundisho ya Mungu, na kumtumaini hata tunapokutana na jangwa jingine.

4.3 Hukumu ni halisi, lakini huruma ya Mungu inauzuia mwisho wa maangamizi

Zaburi haipunguzi uzito wa uasi. Pia haimwelezi Mungu kana kwamba anatafuta tu sababu ya kuwaangamiza watu wake. Mstari 38 unasimama katikati ya kushindwa kwao na kuendelea kwa historia yao. Rehema ya Mungu haifanyi toba kuwa jambo lisilo muhimu; inafungua nafasi ya watu kubadilika.

4.4 Kuchaguliwa na Mungu ni mwito wa kumtumikia, si ruhusa ya kuwadharau wengine

Kuchaguliwa kwa Sayuni na Daudi hakupaswi kutenganishwa na mwito wa mwanzo wa kuwa wanyenyekevu na watiifu. Ikiwa wanaorithi hadithi hii wataitumia kuwadharau wengine, watakuwa wamekosa ujumbe wake. Onyo hili linawahusu pia Wakristo wanaodhani kwamba kanisa limechukua nafasi ya Israeli na kwamba wao hawana makosa yanayostahili kukabiliwa (Warumi 11:17–22; Goldingay 2007, 515–16).

4.5 Kizazi kinachosikiliza kinaendeleza hadithi ambayo haijaisha

Zaburi inaishia Daudi anapoanza jukumu lake kubwa. Haituambii kila kitu kilichofuata. Kuishia hivyo kuna maana: watu wanaosikia simulizi hili sasa wanapaswa kuamua maisha yao yatakuwa sehemu ya mwendelezo wa aina gani.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Zaburi 78 ni sehemu ya desturi kubwa ya Biblia ya kusimulia matendo ya wokovu. Kumbukumbu la Torati linawaagiza wazazi kuzungumza na watoto kuhusu maagizo ya Mungu katika maisha ya kawaida (Kumbukumbu la Torati 6:4–9). Sikukuu na ushuhuda wa Israeli vinakumbusha ukombozi kutoka utumwani (Kutoka 12:24–27). Baadaye manabii wanaonya kwamba watu wakisahau ukombozi, wataweza kuabudu nguvu na taratibu za kidini kana kwamba ndizo Mungu mwenyewe.

Agano Jipya linaendeleza njia hii. Mathayo 13:34–35 inahusisha Zaburi 78:2 na Yesu anayefundisha kwa mifano, akifunua maana ambazo watu wanaweza kuzipita bila kuzitambua. Yohana 6:30–35, 47–51 inarudia habari za mana na kumtambulisha Yesu kama mkate wa uzima anayetoka kwa Baba. 1 Wakorintho 10:1–13 inakumbusha safari ya Israeli jangwani ili kuwaonya waumini kuhusu kujiona wako salama bila kujichunguza, ibada ya sanamu, na kutokuamini.

Picha ya mwisho ya Daudi inatupeleka mbele katika historia ya ufalme. Daudi alichaguliwa kuwa mchungaji wa watu wa Mungu, lakini maisha yake mwenyewe yalionyesha mipaka ya hata mfalme mwenye vipawa. Katika Injili, Yesu anajiita mchungaji mwema, anayewapenda kondoo mpaka kutoa maisha yake kwa ajili yao (Yohana 10:11–18). Ufalme wake hautambulishwi kwa nguvu pekee, bali pia kwa uaminifu wenye kujitoa.

Huu ni uhusiano unaoonekana tunapoisoma Biblia nzima kwa mtazamo wa Kikristo; si madai kwamba mwandishi wa Zaburi 78 aliandika unabii wa kina kuhusu Yesu kwa namna ya moja kwa moja. Wala haumaanishi kwamba Mungu ameachana na Israeli. Agano Jipya linawakumbusha waumini wa mataifa kwamba wao wamepokea rehema na hawapaswi kujisifu juu ya Israeli (Warumi 11:17–29).

Hadithi ya Biblia inasonga kuelekea siku ambayo Mungu atakaa pamoja na uumbaji ulioponywa (Ufunuo 21:1–5). Zaburi 78 inatufundisha namna ya kuishi tukingojea siku hiyo: kukumbuka rehema kwa ukweli, kuikataa ibada ya sanamu, kuwalinda walio dhaifu, na kuongoza kwa uadilifu wa moyo na ustadi wa mikono.

6.0 Matumizi Katika Maisha

1. Simulia historia yote. Unapowafundisha watoto au waumini wapya, usisimulie ushindi tu. Zungumza pia kuhusu makosa, funzo lililopatikana, na mabadiliko yaliyofuata. Usifanye dhambi ionekane ya kuvutia wala kufichua siri za mtu mwingine bila ridhaa yake. 2. Fanya kukumbuka kuwa sehemu ya maisha ya nyumbani. Tenga wakati wa kawaida wa kusoma habari moja ya Biblia, kuuliza inatufundisha nini kuhusu Mungu, na kujadili hatua moja ya kuishi tofauti wiki hiyo (Kumbukumbu la Torati 6:6–9). 3. Tofautisha swali la kweli na kumjaribu Mungu kwa dharau. Wape watu nafasi ya kuuliza maswali magumu. Kisha wasaidie kujiuliza kama wanaendelea kudai ushahidi mpya ili wasihitaji kuitikia ukweli waliokwisha kuujua. 4. Fanya toba iwe zaidi ya maneno. Pale tulipowaumiza wengine, kukiri kosa kuongoze kwenye kurekebisha madhara kadiri inavyowezekana, kubadili mwenendo, na kukubali uwajibikaji. Lugha nzuri ya dini haiwezi kuchukua nafasi ya uaminifu (Zaburi 78:36–37). 5. Pima uongozi kwa kipimo cha uchungaji. Katika kanisa, familia, na jamii, tafuta uadilifu na uwezo wa kutekeleza majukumu. Jiulize kama viongozi wanawalinda na kuwalea waliokabidhiwa, hasa walio dhaifu (Zaburi 78:70–72). 6. Fundisha tumaini bila kudai kuwa tulikuwa wakamilifu zamani. Taasisi inaposhindwa, epuka kuficha makosa na pia kukata tamaa. Kukumbuka kwa ukweli kunaweza kuwa mwanzo wa uwajibikaji mpya.

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Katika historia ya familia, kanisa, au jamii yetu, ni mambo gani tunayoyasherehekea? Ni maonyo gani tuna tabia ya kuyaficha? 2. Kwa kuzingatia Zaburi 78:7, kuna tofauti gani kati ya kujua matendo ya Mungu na kuyakumbuka kwa uaminifu? 3. Mstari 38 unabadilishaje dhana kwamba makosa yanapaswa ama kutetewa ama kuadhibiwa bila rehema? 4. Ni kwa njia gani mafanikio ya kidini na taasisi zenye historia ndefu zinaweza kuwa vyanzo vya usalama wa uongo, kama ilivyotokea Shilo? 5. Tunawezaje kukabidhi kizazi kijacho imani yenye tumaini, utii, uadilifu, na huruma, badala ya kurithisha woga au majina ya dini pekee? 6. Mungu ananiita wapi kutumia moyo mwadilifu na mikono yenye ustadi kwa ajili ya kuwatunza wengine?

8.0 Sala ya Mwitikio

Mungu wa Abrahamu, Isaka, na Yakobo, Ulifungua njia baharini, Ukawalisha watu wako jangwani, Na ukaukumbuka udhaifu wao Hata walipozisahau rehema zako.

Tusamehe tunaposimulia historia yetu Kana kwamba hatujawahi kupotea njia. Tusamehe tunapozungumza kuhusu miujiza yako, Lakini tunakataa maisha unayotuita tuishi.

Tujalie kumbukumbu zilizo za kweli, Mioyo yenye unyenyekevu, Na mikono inayotenda kwa uaminifu. Tufundishe kuzungumza kuhusu wema wako Bila kuyaficha makosa yetu.

Wabariki watoto wanaotusikiliza leo, Vijana wanaouliza maswali magumu, Na wale wanaohisi kwamba wamepokea Tumaini dogo kutoka kwa waliowatangulia.

Kwa njia ya Yesu Kristo, Mchungaji mwema, Tufanye watu wanaokumbuka, Watu wanaotubu, Na watu wanaozipitisha rehema zako kwa wengine.

Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 78 inaishia kwa kuchaguliwa kwa Sayuni na Daudi. Lakini zaburi inayofuata haituruhusu kufikiri kwamba historia sasa iko salama kwa sababu kuna mfalme na mji mtakatifu uliochaguliwa.

Zaburi 79 inaanzia kwenye magofu. Mataifa yamevamia urithi wa Mungu, Yerusalemu imeharibiwa, na watu wanalilia damu iliyomwagika na aibu waliyopata. Mabadiliko haya ya simulizi yanatukumbusha jambo zito: kukumbuka ukombozi wa zamani hakumaanishi kwamba kizazi kijacho hakitakutana na mateso mapya. Safari ya mchungaji na watu wake inaendelea katika vipindi vya shida pia.

Zaburi 78 inauliza: Je, tutakumbuka na kufundisha matendo ya Mungu? Zaburi 79 inauliza: Tutaombaje jamii iliyohifadhi kumbukumbu hizo inapokuwa imevunjika? Tukizisoma pamoja, hatupati mwito wa kutamani zamani tu wala kuficha maumivu ya sasa. Tunafundishwa kuwa na imani inayosema ukweli na inayomtafuta Mungu tena.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko: Zaburi 78; Kutoka 12–17; Hesabu 11; Kumbukumbu la Torati 6 na 32; 1 Samweli 4–7, 16; 2 Samweli 7, 11–12; Yeremia 7; Mathayo 13:34–35; Yohana 6 na 10; 1 Wakorintho 10; Warumi 11; Ufunuo 21. Maneno ya Biblia yaliyomo hapa yameelezwa kwa maana yake badala ya kudai kwamba ni nukuu halisi ya tafsiri fulani, isipokuwa pale tafsiri imetajwa wazi.

BibleProject. Bila mwaka. The Book of Psalms: Study Notes. Nyenzo ya kujifunzia katika mradi huu, hasa mjadala wa Kitabu cha Tatu na mkusanyiko wa zaburi za Asafu.

Goldingay, John. 2007. Psalms. Volume 2: Psalms 42–89. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic. Ufafanuzi wa Zaburi 78, kurasa 474–516.

Kidner, Derek. 2014. Psalms 73–150. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP. Toleo la kwanza lilichapishwa mwaka 1975. Ufafanuzi wa Zaburi 78, kurasa 310–316.