Zaburi 77 — Nyayo za Mungu Zisipoonekana

Nyayo za Mungu zisipoonekana, kukumbuka matendo yake kunawezaje kutusaidia kuendelea kumtumaini?

Muhtasari

Kutoka maswali ya usiku usio na usingizi hadi kumkumbuka Mchungaji aliyefungua njia baharini

Mungu alipita baharini, njia zake zikawa katika maji makuu; nyayo zake hazikuonekana, lakini aliwaongoza watu wake kama kundi. Wazo kuu la Zaburi 77:19–20, kwa muhtasari

Kuna usiku ambao majibu ya sala za jana yanafanya ukimya wa leo uumize zaidi. Unakumbuka jinsi Mungu alivyokusaidia zamani, lakini kumbukumbu hiyo inakuuliza swali gumu: Ikiwa alitenda wakati ule, kwa nini haonekani kutenda sasa? Zaburi 77 haifichi jeraha hili. Inatuonyesha mwabudu anayelia kwa sauti, anayekosa usingizi, na anayeikagua historia akitafuta sababu ya kuendelea kuomba. Mwishoni, bahari inafunguka mbele ya Israeli—lakini hatuambiwi kwamba shida ya mwabudu mwenyewe imekwisha.

1.0 Utangulizi

Mtu anaweza kuzifahamu ahadi nyingi za Biblia na bado akalala macho akiwa na maswali yasiyomwacha. Kumbukumbu za siku nzuri zinaweza kutufariji. Lakini wakati mwingine zinazidisha uchungu. Wimbo uliokuwa ukiuinua moyo unaweza kutukumbusha kile kinachoonekana kupotea.

Zaburi 77 inaanzia hapo. Mwabudu anamtafuta Mungu huku ameinua mkono, lakini hataki faraja ya juu juu. Anajiuliza kama upendo wa Mungu wa agano umefika mwisho na kama hasira imeizima rehema yake. Maswali haya hayatokani na kusahau imani ya Israeli. Yanatokana na kuikumbuka—lakini kushindwa kuupatanisha uaminifu wa Mungu anaoujua na ukimya anaouona sasa.

Safari ya shairi hili inavutia. Mwanzoni mwimbaji anazungumzia maumivu yake. Kisha anamwelekea Mungu na maswali yake. Hatimaye anakumbuka matendo ya Mungu katika kuvuka bahari. Anatoka katika chumba chembamba cha usiku usio na usingizi na kufika kwenye maji ambayo Mungu aliwavusha watu wake, akiwaongoza kama kundi la kondoo.

Hata hivyo, zaburi haisemi kwamba mazingira yake yalibadilika ghafula. Zaburi 77 inatufundisha kwamba imani inaweza kuendelea kuomba katikati ya maswali yasiyojibiwa. Kumbukumbu za matendo ya Mungu zinaweza kutufungulia uwezekano wa tumaini bila kujifanya kwamba mateso ya sasa yametoweka.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Kichwa cha Zaburi 77 kinaihusisha na Asafu na Yeduthuni, na kumwelekeza mwimbishaji. Asafu na Yeduthuni wanatajwa katika huduma ya muziki wa ibada ya Israeli (1 Mambo ya Nyakati 16:41–42; 25:1–3). Vichwa hivi vinatuonyesha mapokeo ya ibada ambayo zaburi ilihifadhiwa ndani yake, lakini havithibitishi mwandishi wake binafsi wala tarehe kamili ya kutungwa.

Zaburi 77 iko katika Kitabu cha Tatu cha Zaburi (73–89), ambacho kinaipa nafasi kubwa huzuni ya watu wa Mungu na swali kuhusu uaminifu wake kwa ahadi za agano. BibleProject inaonyesha kwamba zaburi za Asafu zinaangazia kwa namna ya pekee majeraha ya uhamisho na tumaini la ufalme wa Mungu (BibleProject, bila mwaka, 14–15). Inawezekana Zaburi 77 ilitumiwa katika mazingira ya uhamisho, lakini maandishi yenyewe hayataji shida maalumu inayomkabili mwimbaji. “Mimi” anaweza kuwa mtu binafsi, kiongozi anayesema kwa niaba ya jamii, au sauti ya mtu mmoja ambayo jamii nzima inajifunza kuitumia katika sala (Goldingay 2007, 460–61).

Hili ni shairi la maombolezo linalogeuka kuwa tafakari ya historia ya wokovu. Tunaweza kulifuatilia katika hatua nne: kulia na kutafuta msaada (mst. 1–3), kutafakari kwa uchungu na kuuliza maswali magumu (mst. 4–9), kuamua kuzikumbuka kazi za Mungu (mst. 10–12), na kusimulia kwa lugha ya kishairi ukombozi wa kuvuka bahari (mst. 13–20). Vitenzi vinavyohusu kukumbuka na kutafakari vinaziunganisha sehemu hizi. Kinachobadilika si tendo la kukumbuka, bali namna mwabudu anavyoitumia kumbukumbu.

Zaburi hii ina uhusiano wa karibu na Zaburi 74, ambamo jamii inakumbuka nguvu za Mungu baharini huku patakatifu pake pakiwa magofu. Zaburi 76 inamsifu Mungu anayezishinda nguvu za kijeshi; Zaburi 77 inajiuliza inakuwaje wakati Mungu huyo anaonekana kutotenda. Mkusanyo huu unaruhusu sifa yenye uhakika na maombolezo yasiyo na jibu kamili vizungumza pamoja, bila sauti moja kuifuta nyingine.

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Kumlilia Mungu wakati faraja haiji

Zaburi 77:1–3

Zaburi inaanza kwa kilio kinachosikika. Mwimbaji hafikirii tu kuhusu kuomba; anainua sauti yake kwa Mungu akitaka kusikilizwa. Sala hii imeendelea hata usiku. Anaunyosha mkono kama mtu anayetafuta msaada, lakini nafsi yake inakataa kufarijika.

Kukataa faraja hapa hakumaanishi kwamba kila wakati tunapaswa kukataa msaada au kuendelea kuumia. Kunadhihirisha ukubwa wa shida ambayo bado haijapatiwa ufumbuzi. Mwabudu hawezi kukubali kusema kwamba jeraha limepona kwa sababu tu mtu amemwambia aache kulia.

Kisha anasema jambo la kushangaza: anapomkumbuka Mungu, anaugua; anapotafakari, roho yake inazimia. Mungu si mada rahisi inayoupa moyo utulivu papo hapo. Kinachomuumiza ni umbali unaoonekana kati ya matendo ya Mungu ya zamani na ukimya wa sasa.

Kidner anaangazia uvumilivu katika sala na jinsi neno kukumbuka linavyokuwa kiini cha shairi. Goldingay anaonyesha kwamba mwabudu anaendelea kulia na kutafuta msaada badala ya kukubali ukimya kama jibu la mwisho (Kidner 2014, 306–7; Goldingay 2007, 462–63).

3.2 Usiku unakuwa chumba kilichojaa kumbukumbu zenye uchungu

Zaburi 77:4–6

Mwabudu hawezi kulala, na amechanganyikiwa kiasi cha kushindwa hata kusema. Anatazama siku za zamani. Wimbo aliouwahi kuimba, labda katika nyakati zenye furaha zaidi, unamrudia usiku.

Lakini kumbukumbu bado haijawa kimbilio. Imekuwa kioo kinachoonyesha jinsi jana na leo zinavyoonekana kuwa mbali sana. Wimbo uliokuwa ukibeba shukrani sasa unaamsha maswali. Mwimbaji anauchunguza moyo wake, lakini hapati maelezo rahisi.

Sehemu ya kwanza ya mstari 4 pia ina ugumu wa tafsiri. Tafsiri nyingi zinauelewa kuwa Mungu amemfanya mwabudu abaki macho. Goldingay anapendekeza uwezekano mwingine: kutotenda kwa Mungu kwa namna inayoonekana kumemwacha mwabudu bila jambo jipya la kuona au kusimulia kwa sifa. Usomaji wote unaonyesha uchungu na kukwama kwa hali ya sasa; hauubadili mwelekeo mkuu wa shairi (Goldingay 2007, 463–65).

Mistari hii inatufundisha kuwa wa kweli kuhusu huzuni. Hatupaswi kukataa maumivu, wala kuitumia kila kumbukumbu ya baraka kama hoja ya kumlazimisha anayeteseka ajisikie vizuri mara moja. Tafakari ya kweli inaweza kwanza kutuonyesha jinsi jeraha lilivyo kubwa.

3.3 Maswali sita yanauweka uaminifu wa agano chini ya jaribu

Zaburi 77:7–9

Maswali yanafuatana kwa haraka. Je, Bwana atakataa milele? Hataonyesha tena kibali chake? Je, upendo wake wa agano umekoma? Ahadi yake imeshindwa? Je, Mungu amesahau kuwa mwenye neema? Hasira yake imezuia huruma yake?

Haya si mashaka ya mchezo. Maneno haya yanagusa tabia ya Mungu ambaye Israeli inamfahamu. Maswali ya mwisho yanakumbusha jinsi Mungu anavyojitambulisha katika Kutoka 34:6–7: mwenye rehema na neema, si mwepesi wa hasira, na mwenye upendo wa kudumu. Ikiwa hayo ndiyo kweli juu yake, mwabudu ataelewaje hali ya sasa ya kuonekana kukataliwa?

Kidner anaona kuuliza maswali haya kuwa njia ya kuuweka mkanganyiko wazi: upendo wa agano na ahadi za Mungu haziwezi kutangazwa kuwa zimekwisha kwa urahisi. Goldingay anakazia uzito wa maswali yenyewe, kwa sababu hali inayoonekana mbele ya mwabudu inapingana na yale ambayo Israeli imefundishwa kuhusu Mungu (Kidner 2014, 308; Goldingay 2007, 465–67).

Msomaji hahitaji kuchagua kati ya kuyaheshimu mafundisho ya imani na kusema kweli kuhusu mateso. Sala ya uaminifu inaweza kuweka ahadi mbele za Mungu na pia kueleza hali inayoonekana kuipingana nayo. Zaburi haimhukumu mwabudu kwa kuuliza.

3.4 Mstari wa mgeuko una tafsiri zaidi ya moja

Zaburi 77:10–12

Mstari 10 ni sehemu muhimu ya mgeuko, lakini Kiebrania chake kina ugumu. Kwa tafsiri moja inayojulikana, mwabudu anakiri udhaifu wake na kuamua kukumbuka miaka ambayo mkono wa kuume wa Aliye Juu Sana ulitenda kwa nguvu. Katika usomaji huu, anaamua kwa ujasiri kuelekeza fikra zake katika matendo ya Mungu.

Usomaji mwingine unaendelea kueleza uchungu: kinachomuumiza zaidi ni kukumbuka miaka ambayo mkono wa Mungu ulikuwa ukitenda kwa nguvu, tofauti na sasa. Hapa kumbukumbu bado inauma, hata inapogeuka kuwa nyenzo ya kuendelea kuomba.

Kidner anapendelea mkazo wa kwanza, akiona mgeuko wa dhamira kuelekea sifa. Goldingay anapendelea mkazo wa pili, akituonya tusidhani kwamba huzuni ya mwabudu imepata ufumbuzi wa ghafla (Kidner 2014, 308–9; Goldingay 2007, 467–68). Hata hivyo, wote wanatambua kwamba mistari 11–12 inaelekeza fikra kwenye matendo ya Mungu kwa makusudi.

Angalia kwamba mwabudu hatengenezi jibu la kubuni kwa maswali yake. Badala yake, anachagua kile atakachokikumbuka: matendo ya Mungu, maajabu yake, na kazi zake. Atayakumbuka, atayasema, na kuyatafakari. Hajapata uwezo wa kuyadhibiti mazingira ya sasa, lakini anakataa kuiruhusu hali ya sasa iwe shahidi pekee katika maisha yake.

Kumbukumbu inakuwa tendo la imani, si kwa sababu inafuta maumivu, bali kwa sababu inayaweka maumivu ndani ya simulizi lililo kubwa zaidi.

3.5 Njia takatifu ya Mungu inaonekana katika kuwakomboa watu wake

Zaburi 77:13–15

Sasa tafakari inahama kutoka mimi kwenda wewe. Mwabudu anamwelekea Mungu na kuuliza ni mungu gani aliye mkuu kama Mungu wa Israeli. Anakumbuka matendo makuu yaliyodhihirishwa mbele ya mataifa na ukombozi wa wazao wa Yakobo na Yusufu.

Katika mstari 13, baadhi ya tafsiri za zamani zinasema njia ya Mungu ilikuwa “patakatifu.” Kidner na Goldingay wanapendelea kuelewa kwamba njia ya Mungu ni takatifu, wakiona mwangwi wa wimbo wa ushindi katika Kutoka 15:11. Msisitizo uko kwenye namna ya pekee na yenye kutia kicho ambayo Mungu hutenda, wala si mahali pa jengo la hekalu pekee (Kidner 2014, 309; Goldingay 2007, 468–69).

Neno ukombozi lina uzito. Katika jamii ya Israeli, ndugu wa karibu, yaani go'el, angeweza kuchukua wajibu wa kumrudishia jamaa aliyepoteza uhuru au mali yake. Kumweleza Mungu kuwa mkombozi kunaonyesha kwamba kuokoa watu si maonyesho ya nguvu kwa watazamaji, bali ni tendo linalotokana na uhusiano wa kuwa watu wake.

Kutajwa kwa Yakobo na Yusufu kunamrudisha mwabudu binafsi kwenye kumbukumbu ya taifa. Hata kama taabu yake ni ya mtu mmoja, kile anachokikumbuka ni urithi wa jamii nzima. Mungu aliyewakomboa watu wake amewapa ahadi ambazo maana yake inavuka maisha ya mtu mmoja.

3.6 Mungu ambaye nyayo zake hazionekani bado anaongoza kundi lake

Zaburi 77:16–20

Sehemu ya mwisho imejaa mwendo na nguvu. Maji yanamwona Mungu na kutetemeka. Mawingu yanamwaga mvua; radi inasikika; umeme unamulika; dunia inatikisika. Hizi ni picha za kishairi za ukuu wa Mungu, zinazotumia lugha ya dhoruba na bahari kutoka simulizi la Kutoka na maandiko mengine yanayoeleza Mungu akiingilia historia (Kutoka 14–15; Zaburi 18:7–15; Habakuki 3:8–15).

Kisha linakuja wazo lenye nguvu: njia ya Mungu inapita baharini, mapito yake yapo kwenye maji makuu, lakini nyayo zake hazionekani. Wasomaji wengi wanauelewa mstari huu kama ushuhuda kwamba Mungu alikuwapo na alikuwa akitenda hata wakati watu hawakuweza kuiona njia aliyopitia. Goldingay anaonyesha uwezekano mwingine wa maana: hatua za Mungu “hazikutambuliwa,” jambo linaloendana na kusudi la Kutoka kwamba mataifa yamtambue Mungu kwa matendo yake (Goldingay 2007, 471–72). Mitazamo yote miwili inatuita kuwa wanyenyekevu tunapodai kujua kwa hakika namna Mungu anavyotenda.

Mstari wa mwisho ni mtulivu sana baada ya radi na umeme: Mungu aliwaongoza watu wake kama kundi la kondoo kwa mikono ya Musa na Haruni. Bahari yenye mawimbi makubwa haikuwa mwisho wa safari. Wala radi na mitetemeko haikuwa lengo. Vyote vinaelekea kwenye jukumu la kumchunga na kumwongoza mtu aliye dhaifu kuelekea uzima.

Kidner anaonyesha upole wa kichungaji wa mwisho huu: baada ya ishara za kutisha, Mungu anatambuliwa kama anayewaongoza kondoo wake (Kidner 2014, 310). Kutajwa kwa Musa na Haruni kunatukumbusha pia kwamba Mungu aliwaongoza watu wake kupitia watumishi wa kibinadamu, hata kama nao walikuwa na udhaifu.

Zaburi hairudi tena kueleza kama shida ya mwabudu imekwisha. Neno la mwisho ni kumbukumbu ya uhusiano: Mungu ambaye njia yake haikuonekana alikuwa bado akiwaongoza watu wake.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Maombolezo yana nafasi ndani ya maisha ya imani

Zaburi 77 inawapa waabudu nafasi ya kusema maswali ambayo hayaingii vizuri katika ushuhuda wa ushindi. Hailinganishi imani na kuwa na utulivu wa hisia wakati wote. Mtu anayeuliza kama upendo wa Mungu umekoma bado anayaelekeza maswali yake kwa Mungu.

Hili ni muhimu katika huduma ya kichungaji. Mtu anayeteseka hapaswi kuaibishwa kwa kukosa usingizi, kulia, au kuwa na maswali yasiyojibiwa. Zaburi inatoa maneno kwa ajili ya mapambano, si agizo la kuyamaliza ndani ya muda fulani.

4.2 Kukumbuka si kujifanya kwamba hakuna shida

Sehemu ya pili ya zaburi haifuti ya kwanza. Goldingay anaona kwamba kukumbuka ukombozi wa zamani kunaweza kulifanya swali la kwa nini msaada hauji sasa kuwa kali zaidi. Kidner anakazia ujasiri wa kuruhusu matendo hayo ya zamani yazungumze upya. Kwa pamoja, hoja hizi zinaonyesha kwamba kumbukumbu ya kibiblia inaweza kubeba uchungu na tumaini kwa wakati mmoja.

Kusudi si kujilazimisha kuwa na furaha. Ni kuyaweka maisha yetu ndani ya hadithi kubwa zaidi ya yale tunayopitia kwa sasa.

4.3 Nguvu za Mungu zinalenga malezi ya watu, si maonyesho

Bahari, radi, na umeme vinamfunua Mungu ambaye hawezi kuzuiliwa na nguvu za uumbaji. Lakini safari inaishia kwenye kundi la kondoo, si kwenye maonyesho ya nguvu. Ukuu wa Mungu unatumika kuokoa na kutunza. Mungu anayeitawala bahari anawajali watu wanaohitaji njia na mchungaji.

4.4 Kutokuonekana kwa Mungu si ushahidi kwamba hayupo

Nyayo zisizoonekana za mstari 19 zinatualika kuamini bila kujifanya tuna ujuzi wa siri. Biblia haitupi mamlaka ya kueleza kila msiba kana kwamba tunajua mpango wa Mungu uliofichika. Lakini inaturuhusu kukiri kwamba mipaka ya macho yetu si mipaka ya utendaji wake. Tunaposhindwa kuiona njia, bado tunaweza kumwomba Mchungaji atuongoze.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Zaburi 77 imejikita katika simulizi la Kutoka. Maswali yake kuhusu rehema na hasira yanakumbusha Kutoka 34:6–7, huku picha ya bahari ikiturudisha Kutoka 14–15. Wimbo wa Musa unamtangaza Mungu kuwa Mkombozi na Mfalme; Zaburi 77 inaileta kumbukumbu hiyo katika usiku ambao utawala wa Mungu unaonekana kuwa mgumu kuutambua.

Zaburi 78, inayofuata, itageuza historia hiyohiyo kuwa mafundisho kwa kizazi kingine. Hapo, kukumbuka kwa mtu binafsi kunafunguka na kuwa ushuhuda wa jamii nzima. Hadithi haijahifadhiwa ili watu wausifu wakati uliopita tu, bali ili vizazi vijifunze kumtumaini na kumtii Mungu.

Wakristo wanaona mwangwi wa zaburi hii katika maisha ya Yesu, lakini si utabiri wa moja kwa moja juu yake. Yesu anasali kwa uchungu mkubwa (Waebrania 5:7) na msalabani analia kuhusu kuachwa, akitumia maneno ya Zaburi 22 (Marko 15:34). Matukio haya yanaonyesha kwamba kilio cha muumini katika Zaburi 77 kina nafasi ndani ya maisha ya Masihi; si aina ya sala inayopaswa kukataliwa.

Injili pia zinamwonyesha Yesu akitawala maji na kuwapa amani wanafunzi walioingiwa na hofu (Marko 4:35–41; 6:45–52). Matukio haya yanaendana na ushuhuda wa Israeli kwamba bahari haiko nje ya mamlaka ya Mungu. Haya ni maunganiko ya kimaudhui, si nukuu za moja kwa moja za Zaburi 77.

Zaidi ya yote, msalaba na ufufuo vinaweka kitovu cha kumbukumbu ya Kikristo. Mungu hakumkinga Yesu dhidi ya mateso, bali alimthibitisha kwa kumfufua, akifungua uzima mpya unaovuka nguvu ya kifo (Matendo 2:23–24; 1 Wakorintho 15:20–26). Kristo aliyefufuka anaendelea kuwaongoza watu wake kama Mchungaji (Yohana 10:11, 27–29; Waebrania 13:20–21).

Tumaini la Agano Jipya haliishii kwenye kuikimbia dunia. Linatazamia uumbaji mpya ambamo kifo na maombolezo vitaisha na Mungu atakaa pamoja na wanadamu (Ufunuo 21:1–5). Kwa hiyo kuvuka bahari ni sehemu ya mtiririko mpana wa Biblia: Mungu anafungua njia ya uzima mahali ambapo watu wake hawakuweza kuona njia ya kwenda mbele.

6.0 Matumizi Katika Maisha

1. Lipe swali lako lisilojibiwa maneno. Andika sala fupi inayoanza, “Ee Mungu, nimekuwa nikiuliza…” Usikimbilie kuongeza hitimisho la faraja ambalo bado huwezi kulisema kwa uaminifu. 2. Usibebe mzigo peke yako. Ikiwa huzuni inakukosesha usingizi au kukulemea, zungumza na mtu unayemwamini anayoweza kukusikiliza na kukusaidia kwa vitendo. Kukumbuka ahadi za Mungu si mbadala wa msaada wa kichungaji, kitabibu, au wa afya ya akili unapohitajika. 3. Kumbuka tendo moja maalumu la ukombozi. Soma Kutoka 14–15 polepole. Angalia hatari iliyowakabili Waisraeli na namna Mungu alivyowajali waliokuwa na hofu. Uliza hadithi hiyo inafunua nini kuhusu tabia ya Mungu, badala ya kudai kesho litokee tukio linalofanana kabisa. 4. Ruhusu wimbo kubeba huzuni na tumaini. Chagua wimbo wa ibada au wa Maandiko uliowahi kukuimarisha. Sikiliza au uimbe bila kujilazimisha uhisi kama ulivyokuwa ukihisi zamani; ruhusu maneno yake yafungue mazungumzo na Mungu. 5. Onyesha malezi ya Mchungaji kwa mtu mwingine. Msaidie mtu anayepitia hali ngumu kupata njia salama. Mazungumzo, chakula, kuandamana naye katika huduma anayohitaji, au kumlinda dhidi ya kutendewa vibaya vinaweza kuonyesha upendo unaomwomba Mungu akuonyeshe.

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Kwa nini kukumbuka wema wa Mungu wa zamani wakati mwingine kunaniumiza katika mazingira yangu ya sasa? 2. Ni swali gani kati ya Zaburi 77:7–9 linalofanana zaidi na lile ambalo nimekuwa nikiogopa kuliuliza? 3. Ni nini kinachobadilika ninapoacha kujizungumzia shida yangu peke yangu na kuanza kumwambia Mungu kuhusu shida hiyo? 4. Mgeuko kutoka bahari yenye radi hadi kundi linalochungwa unabadilisha vipi uelewa wangu wa nguvu za Mungu? 5. Ni hatua gani moja ya uaminifu ninayoweza kuchukua bila kujifanya kwamba tayari najua pambano langu la sasa litaishaje?

8.0 Sala ya Mwitikio

Mungu unayesikia kilio cha usiku wa manane, unayajua maswali yanayorudi nyumba inapokuwa kimya na nyimbo za zamani zinapoamsha machozi badala ya faraja.

Usikigeuzie mgongo kilio chetu. Tusaidie kusema kweli mbele zako, bila kuficha huzuni wala kutoa ahadi rahisi kwa jina lako.

Tukumbushe maji uliyoyatenga, watu uliowakomboa, na njia iliyofunguka mahali ambapo hakuna barabara iliyoonekana.

Nyayo zako zisipoonekana, tulinde tusihukumu kwamba umetutupa. Tupe watu watakaotembea pamoja nasi, na ujasiri wa kuwajali wengine wanaoogopa.

Kwa njia ya Yesu, Mchungaji wetu aliyesulubiwa na kufufuka, tuongoze kuelekea siku ambayo huzuni na kifo havitakuwapo tena na uumbaji wote utapata makao mbele zako.

Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 77 inaisha kwa kumbukumbu ya Musa na Haruni wakiwaongoza Waisraeli kama kundi la kondoo. Zaburi 78 inachukua historia ya Israeli na kuisimulia kwa upana zaidi. Kile kilichokuwa nyenzo ya kumsaidia mwabudu mmoja mwenye huzuni sasa kinakuwa fundisho la kukabidhiwa wazazi, watoto, na vizazi ambavyo bado havijazaliwa.

Mgeuko huu ni muhimu. Kukumbuka kazi za Mungu si njia ya kustahimili usiku mgumu tu; ni wajibu wa kusimulia kweli kuhusu yaliyopita, pamoja na uaminifu wa Mungu na makosa yaliyorudiwa na watu wake. Zaburi 78 itauliza: Ni hadithi zipi tunazopaswa kuzikabidhi kwa kizazi kijacho ili kijifunze kuweka tumaini lake kwa Mungu?

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko: Zaburi 77 na vifungu vya Biblia vilivyotajwa hapo juu. Soma Zaburi 77 (NENO). Ufafanuzi wa mstari wa msingi hapo juu ni muhtasari, si nukuu ya neno kwa neno ya tafsiri ya NENO.

BibleProject. Bila mwaka. The Book of Psalms: Study Notes. Hasa kurasa 14–15. Maelezo ya kujifunzia yaliyotolewa katika mradi.

Goldingay, John. 2007. Psalms. Volume 2: Psalms 42–89. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids, MI: Baker Academic. Ufafanuzi wa Zaburi 77, kurasa 458–73.

Kidner, Derek. 2014. Psalms 73–150. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press. Toleo la kwanza lilichapishwa mwaka 1975. Ufafanuzi wa Zaburi 77, kurasa 306–10.