Zaburi 82 — Waliokabidhiwa Haki…

Mungu anawahukumu vipi wenye mamlaka wanaowaacha walio dhaifu?

Muhtasari

Mungu anawahoji wenye mamlaka waliowaacha walio dhaifu, na dunia inangojea ainuke kutenda haki

Andiko kuu — Zaburi 82:3–4, 8 (muhtasari wa maana): Zaburi inawaagiza wenye mamlaka kuwatetea maskini, yatima, walio dhaifu na wahitaji, kisha inamalizia kwa kumwomba Mungu ainuke na kuitawala dunia kwa haki, kwa sababu mataifa yote ni yake. Huu ni muhtasari wa ujumbe wa mistari hiyo, si nukuu ya moja kwa moja kutoka katika tafsiri fulani ya Biblia.

Mahakama imetulia. Watu walioonewa wanangojea haki itendeke. Lakini jambo la kushangaza linatokea: wanaoitwa kujibu mashtaka si maskini wanaosubiri msaada. Ni wale waliopewa mamlaka ya kutoa haki.

Mashtaka dhidi yao ni mazito. Wamewapendelea waovu na kuwaacha watu wasio na uwezo wa kujitetea. Kwa sababu ya kushindwa kwao, si kesi moja tu iliyopotea. Zaburi inasema hata misingi ya dunia inayumba.

1.0 Utangulizi

Zaburi 82 ina mistari minane tu, lakini inatukabili kwa swali linalogusa familia, kanisa, taasisi na mataifa: Je, inakuwaje watu waliokabidhiwa mamlaka ya kutenda haki wanapotumia nafasi zao kuwakinga wenye nguvu na kuwaacha walio dhaifu?

Katika Zaburi 80, watu wa Mungu walimwomba Mchungaji wao awarejeshe. Katika Zaburi 81, Mungu aliwaita wamsikilize badala ya kuishia katika shangwe za ibada. Sasa Zaburi 82 inatupeleka mahali ambapo usikivu huo unapaswa kuonekana: katika maamuzi yanayogusa uhai wa watu, hasa wale wasio na ushawishi. Hatuwezi kudai tunamsikiliza Mungu huku tukiwapuuza watu ambao anatuagiza tuwatetee.

Kinachotofautisha zaburi hii ni mazingira yake. Inaanza katika kusanyiko la mbinguni, ambamo Mungu anasimama kati ya wale wanaoitwa miungu. Wanazuoni wanatofautiana kuhusu wao ni nani na kuhusu sauti inayotoa mashtaka yanayofuata. Hata hivyo, hakuna namna ya kuisoma zaburi kwa uaminifu inayoweza kupuuza agizo lake kuu: watendeeni haki walio dhaifu; waokoeni kutoka mikononi mwa waovu.

Ujumbe mkuu: Mamlaka yote yanawajibika mbele za Mungu, na kipimo chake cha kimaadili ni namna yanavyowatendea watu wasio na nguvu za kujilinda. Wale wanaopaswa kusimamia haki wanaposhindwa, watu wa Mungu wanaweza kumlilia Hakimu wa dunia ainuke na kutenda haki.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Kichwa cha Zaburi 82 kinakihusisha na Asafu. Zaburi hii ni sehemu ya mkusanyiko wa nyimbo za Asafu katika Kitabu cha Tatu (Zaburi 73–83), ambamo maswali ya ibada, uovu wa wenye nguvu, mateso ya taifa na utawala wa Mungu yanarudiwa mara kwa mara. Hatuna ushahidi wa kutosha kutaja tarehe kamili ya kutungwa kwake au tukio fulani la kihistoria lililoizalisha.

Tukio lake linafanana na picha nyingine za mkutano wa mbinguni katika Biblia (1 Wafalme 22:19–23; Ayubu 1:6–12; Zaburi 89:5–7). Hata hivyo, lugha hii ya kishairi haipaswi kuchukuliwa moja kwa moja kuwa taarifa ya mwandishi aliyerekodi kila jambo lililotokea mbinguni. Shairi linaweka mbele yetu ukweli wa kitheolojia kwa kutumia taswira ya mahakama yenye mamlaka yaliyo juu ya yale ya wanadamu.

Neno la Kiebrania ʾelohim ndilo chanzo cha mjadala mkubwa. Katika mstari 1 linamtaja Mungu mmoja, kisha linatumika kwa wingi kuwataja wale walio katika kusanyiko hilo. Wafafanuzi wamependekeza mitazamo mikuu mitatu:

1. Waamuzi au watawala wa kibinadamu. Kwa mtazamo huu, “miungu” ni watu waliopewa wajibu wa kusimamia haki kwa niaba ya Mungu. Watetezi wake huelekeza macho kwenye utaratibu wa mahakama katika Kutoka 18:13–26 na matumizi yanayojadiliwa ya neno ʾelohim katika Kutoka 21:6 na 22:8–9. Maagizo kuhusu maskini na yatima yanaendana vizuri na wajibu wa waamuzi wa duniani. Tatizo ni kwamba lugha ya kusanyiko la mbinguni na onyo kwamba wataanguka kama wanadamu vinaonekana kuelekeza kwenye mamlaka yasiyo ya kawaida. 2. Viumbe au mamlaka za mbinguni zilizo chini ya Mungu. Derek Kidner anaona mtazamo huu kuwa unaendana vizuri zaidi na lugha ya zaburi; John Goldingay pia anapendelea mazingira ya kusanyiko la mbinguni (Kidner 2014, 327–30; Goldingay 2007, 558–62). Hapa “miungu” si washindani walio sawa na Yahwe. Ni mamlaka zinazoonekana kuwa chini ya hukumu na utawala wake. 3. Ukosoaji wa madai ya mamlaka ya kimungu. Baadhi ya wasomaji wanaona shairi hili kama tangazo kwamba nguvu na miungu inayohusishwa na utawala wa mataifa haiwezi kudai uhalali wa mwisho. Mtazamo huo unasaidia kuelewa ujumbe wake dhidi ya ubabe, ingawa hatuwezi kuthibitisha kwa uhakika hatua maalumu ya historia ya dini ya Israeli kwa kutegemea taswira hii pekee.

Kuna swali la pili: Nani anayezungumza katika mistari 2–7? Usomaji unaojulikana unasema Mungu mwenyewe anawahoji na kuwahukumu walio katika kusanyiko. Lakini Goldingay anapendekeza kwamba mwombaji au nabii ndiye anayezungumza katika shairi lote, akizikabili mamlaka hizo na mwishoni akimwomba Mungu achukue hatua. Hakuna tamko wazi la kubadilika kwa msemaji kati ya mstari 1 na 2. Kwa hiyo ni vizuri kutambua tafsiri zote mbili badala ya kuuficha mjadala huu (Goldingay 2007, 559–60, 563–68).

Muundo wa shairi ni mfupi lakini wenye nguvu:

1. Mstari 1 — Kusanyiko la hukumu. Mungu anasimama na kutumia mamlaka katikati ya wanaoitwa “miungu.” 2. Mistari 2–4 — Mashtaka na agizo. Upendeleo kwa waovu unakemewa; maskini, yatima, walio dhaifu na wahitaji wanapaswa kutetewa. 3. Mistari 5–7 — Giza na kuanguka. Kukosa ufahamu kunayumbisha misingi ya dunia, na waliotukuzwa wanatangaziwa mwisho wao. 4. Mstari 8 — Sala kwa Mungu. Anaombwa ainuke kutawala dunia kwa haki kwa kuwa mataifa yote ni yake.

Kitenzi cha Kiebrania shaphat, kinachotafsiriwa mara nyingi kama kuhukumu, kinaweza pia kuonyesha kutumia mamlaka ya kutawala. Mamlaka hayo yanaweza kutumika kwa haki au kupotoshwa. Zaburi 82 inasisitiza kwamba utawala unaofaa unapaswa kuwatetea na kuwaokoa watu wanaodhulumiwa (Goldingay 2007, 563–65).

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Mahakama inafunguliwa: hata wenye mamlaka wanawajibika

Zaburi 82:1

Mungu anasimama katika kusanyiko na kuhukumu katikati ya wale wanaoitwa “miungu.” Mshangao wa kwanza ni kwamba wenye mamlaka ndio wanaoangaliwa. Hapa si mahakama ya kawaida ambamo mtu asiyejulikana anasubiri uamuzi wa mkuu. Ni mahakama ambamo waliozoea kufanya maamuzi sasa wenyewe wanakabiliwa na kipimo cha haki.

Katika mazingira ya ufalme wa kale, mfalme alikuwa na wasaidizi na maafisa waliotenda kwa mamlaka yake. Picha ya kusanyiko la mbinguni inatumia lugha inayofahamika ya mamlaka na uwajibikaji kueleza kwamba hakuna mwenye nafasi ya juu anayejitegemea dhidi ya Mungu.

Kutumiwa kwa ʾelohim kwa Mungu mmoja na kwa wale wengi katika mstari mmoja hakumaanishi kwamba wote wana hadhi sawa. Kinyume chake, Mungu mmoja ndiye anayewapima wale wengine. Kama wanaotajwa ni viumbe vya mbinguni, bado wako chini yake. Kama wanawakilisha watawala wa kibinadamu, vyeo vyao haviwafanyi wawe juu ya haki yake.

Kwa hiyo swali hapa ni kubwa kuliko kosa la hakimu mmoja. Ni swali kuhusu mfumo mzima wa mamlaka na wajibu wake wa kusimamia maisha yanayowakilishwa mbele yake.

3.2 “Hata lini?”—haki inapopindishwa kwa faida ya waovu

Zaburi 82:2

Mashtaka yanaanza kwa swali lenye uchungu: Hata lini? Ni swali ambalo katika Zaburi mara nyingi huletwa mbele za Mungu wakati msaada umechelewa. Hapa linaelekezwa kwa wale ambao wangepaswa kukomesha ukosefu wa haki.

Wamehukumu kwa kuwapendelea waovu. Wameonyesha upendeleo mahali ambapo ukweli ulipaswa kuamua matokeo. Hii si tofauti ndogo ya maoni. Ni kupindisha mamlaka ya haki ili kumsaidia mkosaji aendelee kuwa juu na kumuacha aliyeonewa bila msaada.

Sheria ya Israeli ilikataza upendeleo, kupokea rushwa na kumwonea mtu katika hukumu (Kutoka 23:2–3, 6–8; Mambo ya Walawi 19:15; Kumbukumbu la Torati 16:18–20). Hakimu hakuwa amepewa mamlaka ili awe mtumishi wa tajiri, jamaa, rafiki au mtu mwenye cheo kikubwa. Aliitwa kuutumikia ukweli na haki.

Goldingay anaeleza uzito wa picha ya kumpendelea mtu: anayeomba haki huweza kuingia akiwa ameinamisha kichwa kwa hofu, kisha kuinua uso anapopewa haki. Lakini katika Zaburi 82, wanaopewa sababu ya kuinua uso ni waovu, si watu waliodhulumiwa (Goldingay 2007, 563–64).

Swali la “Hata lini?” linatukumbusha kwamba muda mrefu wa kosa kutoshughulikiwa si uthibitisho kwamba kosa limekuwa jambo la kawaida linalokubalika. Haki inayocheleweshwa bila sababu inaweza kuendelea kuwa chanzo cha mateso.

3.3 Haki ni kuwalinda walio dhaifu, si kutoa maneno mazuri tu

Zaburi 82:3–4

Mungu anawataja watu ambao jamii inaweza kuwasahau kwa urahisi: maskini, yatima, walio dhaifu na wahitaji. Katika ulimwengu wa kale, yatima angeweza kukosa mtu mwenye sauti na rasilimali za kumtetea. Maskini naye angeweza kushindwa hata kufikisha tatizo lake mbele ya mwenye mamlaka. Hiyo ndiyo sababu sheria ya Mungu ilikazia ulinzi wa watu hawa (Kumbukumbu la Torati 10:18; 24:17–22; Isaya 1:17).

Amri zinaongezeka kwa uzito: watendeeni haki, simamieni haki yao, waokoeni na wakomboeni kutoka mikononi mwa waovu. Kutenda haki hakuishii katika kutambua nani yuko sahihi; kunajumuisha hatua ya kuzuia madhara. Mtu anayeona unyonyaji ukiendelea lakini hataki kutumia nafasi yake kusaidia hajautimiza wajibu wake.

Hii haimaanishi kwamba maskini huwa sahihi katika kila jambo kwa sababu tu ni maskini. Mambo ya Walawi 19:15 pia inakataza upendeleo kwa maskini. Haki inadai ukweli na mwenendo sawa kwa wote. Lakini pale ambapo watu wasio na ushawishi hawapewi nafasi ya kusikilizwa au hawana ulinzi, kutangaza kwamba “tunawatendea wote sawa” bila kurekebisha kikwazo hicho kunaweza kuacha dhuluma iendelee.

Maagizo haya hayawahusu waamuzi peke yao. Wazazi, wachungaji, viongozi wa makanisa, waajiri na watendaji wa umma wanaweza kufanya maamuzi yanayolinda au yanayoumiza watu. Zaburi 82 haitaki tujivunie vyeo; inatuuliza: Ni nani aliye salama zaidi kwa sababu ya namna unavyotumia mamlaka yako?

3.4 Misingi ya dunia inayumba haki inapokosekana

Zaburi 82:5

Ghafla shairi linazungumza kuhusu watu wasiojua wala kuelewa, wanaotembea gizani, huku misingi yote ya dunia ikitikisika. Lakini “wao” ni akina nani?

Wafafanuzi wengi wanaona kuwa ni wenye mamlaka wasiokuwa waadilifu. Wale waliotarajiwa kuwa na maarifa wamekuwa vipofu wa kimaadili. Goldingay anapendekeza kuwa ni waovu waliotajwa katika mstari 4, ambao hawataki kutambua wajibu wao na madhara wanayosababisha. Kidner anaona uwezekano mwingine: watu wanaoongozwa vibaya wameachwa gizani kwa sababu wale waliopaswa kuwaelekeza wameshindwa (Goldingay 2007, 565–66; Kidner 2014, 329).

Ingawa mitazamo hiyo hutofautiana kuhusu msemaji anayelengwa, yote inaonyesha madhara mapana ya ukosefu wa haki. Watu wanapoona sheria inawalinda wenye ushawishi tu, imani katika taasisi hudhoofika. Waliodhulumiwa hukata tamaa ya kutoa taarifa. Watu huanza kuishi wakiamini kwamba kweli haina nguvu dhidi ya pesa na mahusiano.

“Misingi ya dunia” ni picha ya kishairi yenye uzito mkubwa. Inaonyesha kwamba haki si pambo la jamii yenye afya. Ni sehemu ya kile kinachofanya maisha ya pamoja yawezekane (linganisha Zaburi 11:3; Isaya 24:5–6).

Hiyo ndiyo sababu ukosefu wa haki si tatizo la kisheria tu. Ni tatizo la kitheolojia na la kijamii. Unaharibu uaminifu, usalama na heshima ya watu ambao Mungu amewaumba.

3.5 Cheo kikubwa hakiwezi kumwokoa mtu kutoka uwajibikaji

Zaburi 82:6–7

Sasa tunasikia maneno yenye mgeuko mkali. Wanaoshtakiwa wameitwa “miungu” na “wana wa Aliye Juu.” Lakini wanaambiwa kwamba watakufa kama wanadamu na kuanguka kama watawala wengine.

Ikiwa wanaotajwa ni mamlaka za mbinguni, kauli hii inaonyesha kwamba hadhi yao inayodhaniwa kuwa ya juu haiwezi kuwakinga dhidi ya hukumu ya Mungu. Ikiwa ni viongozi wa kibinadamu, kauli hii inavunja kiburi cha watu wanaoweza kujiona kana kwamba cheo kimewafanya wawe zaidi ya wanadamu.

Maneno “wana wa Aliye Juu” hayapaswi kuchanganywa moja kwa moja na fundisho la Agano Jipya kuhusu waumini kufanyika watoto wa Mungu katika Kristo. Hapa kauli hiyo imo ndani ya tukio la hukumu. Inaongeza uzito wa wajibu wa wanaotajwa, wala si kuwapa ruhusa ya kuishi bila kuwajibika.

Goldingay anapendekeza kwamba mstari 6 unaweza kuwa kauli ya mwombaji aliyewahi kuwathamini viumbe hao kupita kiasi, lakini sasa amegundua udhaifu wao. Usomaji wa kawaida unaona Mungu akitangaza kushushwa kwa waliokuwa na hadhi ya juu. Kwa namna yoyote, ujumbe unaojitokeza ni uleule: mamlaka uliyopewa si kinga dhidi ya uwajibikaji (Goldingay 2007, 566–68).

Hapa kuna onyo muhimu hata kwa viongozi wa kiroho. Wito wa huduma unaweza kuwa halisi; elimu na uzoefu vinaweza kuwa na thamani. Lakini hakuna chochote kati ya hayo kinachomfanya kiongozi ashindwe kukosea au awe juu ya kusahihishwa. Katika zaburi hii, waliotukuzwa wanashushwa kwa sababu waliwaacha wale waliokuwa chini.

3.6 “Inuka, Ee Mungu”—mataifa yote ni yako

Zaburi 82:8

Mstari wa mwisho ni sala. Mungu anaombwa ainuke na kuitawala dunia kwa haki, kwa sababu mataifa yote ni mali yake.

Huu ndio mwisho wenye uzito wa shairi. Halihitimishi kwa kuwashauri watu walioonewa wakubali tu hali yao. Linamlilia Mungu achukue hatua pale ambapo mamlaka zilizokabidhiwa wajibu zimeshindwa. Wala halifungi upendo wa Mungu katika mipaka ya Israeli pekee. Mataifa yote yako chini ya madai na wajibu wa Mungu kama Muumba na Mtawala.

Goldingay anasisitiza kwamba sala hii inamwomba Mungu asimame si ili kutangaza tu uamuzi katika kusanyiko la mbinguni, bali ili kuonyesha utawala wake kwa matendo yanayoonekana duniani (Goldingay 2007, 568–70). Kidner naye anaona kwamba shairi linatuondoa katika fumbo la wanaoitwa “miungu” na kuturudisha kwa Mungu mwenyewe, ambaye kwake tumaini la wokovu limeelekezwa (Kidner 2014, 330).

Mwisho huo unatulinda dhidi ya kukata tamaa. Mifumo ya dhuluma ni halisi, lakini hakuna mamlaka ya dunia au ya mbinguni inayoweza kudai kuwa mmiliki wa mwisho wa watu inaowaumiza. Dunia ni ya Mungu, naye anaweza kuitwa aitawale kwa haki.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Mungu anapima mamlaka kwa namna yanavyowatendea walio dhaifu

Zaburi 82 haivutiwi na ukubwa wa vyeo. Haiulizi kwanza kama kiongozi anasifiwa, anaogopwa au amezungukwa na watu wengi. Inauliza mamlaka yake yanafanya nini kwa wale wasio na sauti. Maskini, yatima na wahitaji si jambo la pembeni katika tathmini ya Mungu. Wapo katikati ya uchunguzi wake.

Hili halimaanishi kuacha kutafuta ukweli. Badala yake, linaweka mazingira ambayo ukweli unaweza kusikika: asiye na uwezo hapaswi kupuuzwa kwa sababu hana pesa au rafiki mwenye ushawishi.

4.2 Utawala wa Mungu ni sababu ya kuyapima mamlaka yote

Taswira ya kusanyiko la mbinguni inaonyesha kwamba hakuna mamlaka ya mwisho nje ya Mungu. Serikali, taasisi, viongozi wa dini na watu wenye ushawishi mkubwa wanaweza kuwa na nafasi muhimu. Lakini nafasi zao hazina uwezo wa kubadilisha uovu uwe wema.

Kadiri mtu anavyodai kwamba nafasi yake ina uhalali wa kiroho, ndivyo inavyokuwa muhimu zaidi kuuliza: je, anatumia mamlaka hayo kwa kweli, haki na rehema zinazolingana na tabia ya Mungu?

4.3 Ukosefu wa haki unaumiza zaidi ya mtu aliyenyimwa haki siku hiyo

Misingi ya dunia inayumba kwa sababu upendeleo na rushwa vinaharibu uaminifu unaolifanya taifa liweze kuishi pamoja. Watu wanapojifunza kwamba sheria zinawahusu wasio na nguvu tu, imani yao kwa taasisi na kwa majirani wao hupungua. Hivyo maamuzi yasiyo ya haki yana madhara ya kizazi hadi kizazi.

4.4 Sala na uwajibikaji haviwezi kutenganishwa

Mstari 8 unatufundisha kumwomba Mungu ainuke; mistari 3–4 imetuonyesha kile kinachopaswa kufanyika kwa walio dhaifu. Hatuwezi kuomba Mungu awatetee watu kisha tukapuuzia uwezo tulio nao wa kuwalinda. Sala haisimamishi wajibu wetu; inatukumbusha kwamba tunautimiza mbele ya Hakimu mkuu.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Zaburi 82 inafungamana na msisitizo wa Agano la Kale kuhusu haki kwa yatima, wajane, wageni na maskini (Kutoka 22:21–24; Kumbukumbu la Torati 10:17–19; 24:17–22). Manabii waliwakemea watu waliokuwa na ibada nyingi lakini waliruhusu uonevu uendelee (Isaya 1:10–17; Amosi 5:21–24). Zaburi 72 inaonyesha mfalme mwema ambaye ukuu wake unapimwa kwa namna anavyowaokoa wahitaji. Kwa hiyo Zaburi 82 haileti wazo jipya lisilohusiana na Biblia nyingine; inalipa wazo hilo nguvu kwa kuliweka ndani ya tukio la mahakama ya mbinguni.

Agano Jipya linaunganisha Zaburi 82 moja kwa moja na Yesu. Katika Yohana 10:34–36, Yesu ananukuu maneno kuhusu walioitwa “miungu” alipokuwa akikabiliwa na mashtaka ya kukufuru. Anatumia maandiko kuhoji namna wapinzani wake wanavyofikiri, akitetea kauli yake kuhusu kuwa Mwana wa Mungu, yeye ambaye Baba alimtakasa na kumtuma. Watafsiri wanatofautiana kuhusu kama nukuu hiyo hapo inarejelea waamuzi wa kibinadamu, viumbe wa mbinguni au wale walioipokea neno la Mungu. Lakini maana ya Yesu si kwamba kila mwanadamu ni mungu kwa asili. Wala haimaanishi kwamba Zaburi 82 iliandikwa kama unabii wa moja kwa moja wa uungu wa Yesu. Yesu anatumia lugha ya Maandiko katika mjadala kuhusu utambulisho wake na kazi aliyopewa na Baba (Yohana 10:25–38).

Huduma ya Yesu pia inafanya ujumbe wa kimaadili wa zaburi hii uonekane katika maisha halisi. Alitangaza habari njema kwa maskini na uhuru kwa walioonewa (Luka 4:16–21), akawakaribisha waliodharauliwa, na kufundisha kwamba namna tunavyowatendea watu walio dhaifu ni jambo lenye uzito mbele ya hukumu ya Mungu (Mathayo 25:31–46). Mamlaka yake hayaonekani katika kutumia walio dhaifu kwa faida yake, bali katika kuwatumikia na kuutoa uhai wake (Marko 10:42–45).

Msalabani, wenye mamlaka ya kibinadamu walimhukumu asiye na hatia. Lakini ufufuo wake unatangaza kwamba hukumu iliyopotoshwa haikuwa na neno la mwisho (Matendo 2:22–24; 3:13–15). Agano Jipya pia linazungumzia ushindi wa Kristo dhidi ya enzi na mamlaka zinazomkabili Mungu (Wakolosai 2:13–15; 1 Wakorintho 15:24–28). Haya ni mahusiano ya ndani ya hadithi nzima ya Biblia, si madai kwamba Zaburi 82 yenyewe inaelezea wazi tukio la kusulubiwa.

Sala ya mwisho ya zaburi—Mungu ainuke kuitawala dunia—inaelekezwa katika tumaini la Kikristo la uumbaji mpya. Mataifa yote ni yake. Kwa hiyo mwisho wa hadithi si kuendelea kwa unyonyaji bila mwisho. Ni dunia ambayo ndani yake haki, uponyaji na uwepo wa Mungu vitatawala (Ufunuo 21:1–5; 22:1–5).

6.0 Matumizi Katika Maisha

Chunguza watu wanaolindwa na maamuzi yako. Katika familia, kanisa, kazini au jamii, fikiria nafasi fulani ya ushawishi uliyo nayo. Wale wasio na uwezo wa kupinga maamuzi yako wanapewa nafasi ya kusikilizwa na kutendewa haki?
Badilisha huruma kuwa ulinzi wenye hekima. Unapofahamu mtu anayekabili unyanyasaji au unyonyaji, tafuta hatua inayofaa: kumsikiliza, kumsaidia kupata msaada wa kitaalamu, kutoa taarifa kwa njia salama na zinazowajibika, au kulinda usalama wake wa haraka. Usimweke mtu katika hatari zaidi kwa kisingizio cha kumsaidia.
Kataa upendeleo katika pande zote. Usipotoshe ukweli kwa sababu mtu ni tajiri, ana cheo, ni maskini au ni mtu wa karibu nawe. Hakikisha tu kwamba asiye na nguvu haondolewi kwenye mchakato wa haki kwa sababu hana ushawishi.
Jenga uwajibikaji katika uongozi wa kiroho. Kanisa linapaswa kuwa na njia za wazi na salama za kutoa malalamiko, hasa yanapomhusu mwenye mamlaka. Kutunza usiri wa taarifa, kufanya tathmini isiyo na upendeleo na kumlinda anayetoa taarifa dhidi ya kulipiziwa kisasi ni muhimu kuliko kulinda sura ya taasisi.
Ombea na kuitendea kazi haki inayovuka mipaka ya kundi lako. Zaburi 82:8 inataja mataifa yote. Omba kwa ajili ya watu wanaoonewa hata wasipokuwa wa taifa, dhehebu au jamii yako. Tafuta pia fursa halisi ya kusaidia haki na amani.

7.0 Maswali ya Tafakari

Ni mifano gani ya ukosefu wa haki unaoweza kusemwa kuwa unaitikisa misingi ya jamii yetu leo?
Kuna tofauti gani kati ya kumtetea mtu aliye dhaifu na kumpendelea mtu kwa sababu tu ya hali yake ya kijamii?
Kwa nini picha ya mahakama ya mbinguni inaweza kuwa habari njema kwa mtu ambaye ameshindwa kupata haki katika taasisi za duniani?
Inatufundisha nini kwamba hata wale walioitwa “miungu” wanaitwa kuwajibika mbele za Mungu?
Ni hatua gani moja ambayo familia, kanisa au jumuiya yetu inaweza kuchukua ili watu walio dhaifu wasikilizwe bila hofu na wapate ulinzi?

8.0 Sala ya Mwitikio

Ee Mungu wa dunia yote, hakuna cheo kilicho juu ya haki yako, wala hakuna kilio kilicho kidogo mno usikisikie.

Wenye nguvu wanapowaziba vinywa walio dhaifu, ifungulie kweli nafasi ya kusikika. Maskini wanaponyimwa ulinzi, waimarishe watu watakaosimama pamoja nao. Pale tuliponufaika na upendeleo, tuonyeshe mambo tunayopaswa kuyatengeneza.

Usiache ibada yetu iwe mahali pa kuficha dhuluma. Wape ujasiri wanaohitaji kusema, hekima wanaohitaji kufanya maamuzi, na usalama wanaoishi katika hofu.

Inuka, Ee Mungu, utende yale ambayo wewe pekee unaweza kutenda. Tufundishe kuonyesha haki na rehema zako wakati tunangojea ufalme wako udhihirishwe kikamilifu, kwa njia ya Yesu Kristo, Bwana wetu mwenye haki.

Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 82 inaishia kwa tamko lenye upeo mkubwa: mataifa yote ni ya Mungu. Lakini tunapoingia Zaburi 83, tunakutana na hali inayotia hofu. Mataifa hayatazamwi tu kama jamii zinazohitaji kutawaliwa kwa haki. Yanatajwa pia kama muungano unaotishia kuwaangamiza watu wa Israeli.

Hapo tunakutana na swali gumu: Mungu anamilikije mataifa yote wakati baadhi yake yanatumia nguvu kuwaangamiza wengine? Tunawezaje kuomba haki bila kugeuza sala zetu kuwa chuki dhidi ya watu? Zaburi 83 itatuingiza katika maswali hayo. Inatuomba tushikilie kwa pamoja ukweli kwamba Mungu ni Bwana wa mataifa yote, anatetea watu walio katika hatari, na anaweza kuyaita hata mataifa yenye uadui yalitambue jina lake.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Biblia. Zaburi 82; Kutoka 18:13–26; 21–23; Kumbukumbu la Torati 10:17–19; 16:18–20; 24:17–22; 1 Wafalme 22:19–23; Ayubu 1:6–12; Zaburi 11; 72; 81; 83; 89; Isaya 1:10–17; 24:21; Amosi 5:21–24; Danieli 10; Luka 4:16–21; Marko 10:42–45; Yohana 10:25–38; Matendo 2–3; Wakolosai 2:13–15; 1 Wakorintho 15:24–28; Ufunuo 21–22. Maelezo ya andiko kuu hapo juu ni muhtasari ulioandikwa kwa ajili ya makala hii, si nukuu ya tafsiri maalumu ya Biblia.

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Nyenzo ya marejeo ya mradi, hasa maelezo ya Kitabu cha Tatu na zaburi za Asafu.

Goldingay, John. 2007. Psalms, Volume 2: Psalms 42–89. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids, MI: Baker Academic, 558–70.

Kidner, Derek. 2014. Psalms 73–150. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 327–30. Toleo la kwanza lilichapishwa mwaka 1975.

Zaburi 82 — Waliokabidhiwa Haki Wanaposimama Kizimbani