Zaburi 85 — Rehema na Kweli Zinapokutana…

Rehema na kweli zinapokutana, haki na amani vinawezaje kuota katika jamii yetu?

Muhtasari

Kukumbuka msamaha wa Mungu, kuomba uzima mpya, na kutazamia amani inayoota mizizi katika nchi

Andiko kuu — Zaburi 85:10–12 (muhtasari wa maana): Upendo mwaminifu na kweli vinakutana; haki na amani vinakumbatiana. Uaminifu unaota kutoka ardhini, haki inatazama kutoka mbinguni, na Bwana anatoa mema ili nchi izae matunda. Huu ni muhtasari wa picha ya kishairi, si nukuu ya neno kwa neno kutoka katika tafsiri fulani ya Biblia.

Jamii inakumbuka wakati mzuri zaidi. Mungu alikuwa amewasamehe; mzigo wa zamani ulikuwa umeondoka; maisha yalikuwa yameanza upya. Lakini sasa ardhi inaonekana kuwa ngumu, na tumaini linazidi kufifia. Watu wafanye nini wakati ukombozi wa jana haujamaliza shida za leo? Zaburi 85 inawafundisha kukumbuka bila kujidanganya, kuomba bila kukata tamaa, na kisha kutulia vya kutosha kumsikiliza Mungu anayesema neno la shalom—amani inayofika mpaka katika uhusiano wa watu na maisha ya kila siku.

1.0 Utangulizi

Mara nyingi tunafikiria urejesho kuwa tukio moja linalobadilisha kila kitu. Msamaha umetolewa, familia imerudi nyumbani, jamii imeokoka janga, halafu tunatarajia kila jambo liwe sawa kuanzia siku hiyo. Lakini uponyaji mara nyingi una hatua nyingi. Kusamehewa ni jambo halisi, hata wakati kuaminiana bado kunajengwa tena. Watu wanaweza kurudi katika nchi yao lakini wakakuta mashamba hayatoi mavuno ya kutosha. Kanisa linaweza kumshukuru Mungu kwa msaada wa jana huku likihitaji msaada mpya leo.

Zaburi 85 inatokea katikati ya hali hiyo ambayo bado haijakamilika. Mwanzoni waimbaji wanakumbuka kwa shukrani: Mungu aliipendelea nchi yake, aliwarejesha watu wake, aliwasamehe dhambi zao, na akaacha hasira yake (mst. 1–3). Halafu wanamwomba kwa mshangao: “Uturejeshe tena” (mst. 4). Huu si ukosefu wa shukrani. Ni uaminifu wa watu wanaojua kwamba rehema waliyopokea zamani haiondoi mahitaji waliyokuwa nayo sasa.

Shairi linapata mwelekeo mwingine sauti inaposema: Nitasikiliza (mst. 8). Kisha linatupatia maono ya upendo mwaminifu, kweli, haki, na amani vikikaa pamoja; mbingu na nchi zikiitikia kwa upatanifu; na ardhi ikitoa mazao tena. Wimbo ulioanza kwa kukumbuka msamaha unamalizika kwa kuonyesha maisha yaliyofanywa mapya.

Ujumbe mkuu: Mungu aliyewarejesha watu wake zamani anaombwa kuwafanya upya tena—si kwa kuondoa matatizo tu, bali kwa kuunda maisha ya pamoja yenye upendo mwaminifu, ukweli, haki, amani, na matunda mema.

Mpangilio wa zaburi unaongeza maana. Zaburi 84 ilionyesha furaha ya kukaribia makao ya Mungu. Zaburi 85 inauliza: watu wanaporudi kutoka ibadani kwenda katika dunia iliyojaa mahitaji, uwepo wa Mungu unaonekanaje katika maisha yao? Jibu ni kubwa kuliko furaha ya mkutano wa ibada. Amani ya Mungu inapaswa kuonekana mahali watu wanaishi, wanafanya kazi, na wanashirikiana.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Kichwa cha Zaburi 85 kinaihusisha na wana wa Kora, kundi linalojulikana katika historia ya ibada na katika zaburi nyingine (linganisha Zaburi 42–49; 84; 87–88). Hakitoi jina la mtunzi mmoja wala tarehe inayoweza kuthibitishwa. Shairi linazungumza kuhusu watu na nchi yao; kwa hiyo ni sala ya jamii, ingawa sauti ya mtu mmoja inaonekana katikati yake.

Baadhi ya watafsiri wanaona uhusiano na kipindi kigumu kilichofuata kurudi kwa Wayahudi kutoka uhamishoni Babeli. Kurudi kulikuwa tukio kubwa la neema, lakini watu waliendelea kukabili matatizo. Derek Kidner anaona mazingira yanayofanana na yale yaliyoelezwa na Hagai kuhusu uhaba wa mavuno na maisha yenye shida baada ya kurudi (Kidner 2014, 339–41; Hagai 1:5–11; 2:7–9). Hata hivyo, John Goldingay anaonya kwamba kauli ya Kiebrania ya mstari 1, inayohusu kuleta urejesho, haimaanishi lazima kurudi kutoka uhamishoni. Wimbo unaweza pia kuhusiana na shida nyingine ya taifa, huenda hata mavuno yaliyopungua (Goldingay 2007, 604–5, 614–16). Hivyo, kipindi cha baada ya uhamisho kinawezekana, lakini si uhakika wa kihistoria.

Tunaweza kuifuata zaburi katika hatua nne:

1. Mistari 1–3 — Rehema zilizokumbukwa: Mungu aliwarejesha watu wake, akasamehe, na akaacha hasira. 2. Mistari 4–7 — Sala ya sasa: watu wanaomba kurejeshwa, kufanywa hai tena, kuonyeshwa upendo mwaminifu, na kupewa wokovu. 3. Mistari 8–9 — Kusikiliza ujumbe wa amani: mtu mmoja anatazamia neno la Mungu, na wokovu unatangazwa kuwa karibu kwa wanaomcha. 4. Mistari 10–13 — Picha ya maisha yaliyorejeshwa: upendo, uaminifu, haki, na amani vinakutana; mbingu na nchi vinashirikiana katika wema na uzalishaji.

Mabadiliko ya sauti yana umuhimu. Katika sehemu ya kwanza, watu wanasema na Mungu: wewe. Mstari wa 8 unaingiza mimi, huenda kuhani, Mlawi, au kiongozi wa ibada. Mistari ya mwisho inazungumza kwa matarajio ya pamoja. Goldingay anapendekeza kwamba kusanyiko linaomba katika mistari 1–7, kiongozi anatoa tamko la kusikiliza katika mstari 8, na watu wanaitikia kwa tumaini katika mistari 9–13. Kidner pia anaona uwezekano wa sauti ya mwimbaji mmoja katika mstari 8 (Goldingay 2007, 604, 610–11; Kidner 2014, 340).

Neno jingine linaloshikilia shairi pamoja ni kitenzi cha Kiebrania shuv, yaani kugeuka, kurudi, au kurejesha. Mungu aligeuza hali ya watu na akaacha hasira; sasa wanaomba awarudishe katika hali njema na awape uzima tena. Wao wenyewe wanaonywa wasirudi katika upumbavu (mst. 1, 3–4, 6, 8). Hiyo ni hoja muhimu: urejesho wa Mungu na mwitikio wa wanadamu haviwezi kutenganishwa kana kwamba watu wanataka maisha mapya huku wakishikilia mienendo iliyoharibu maisha ya zamani.

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Watu wanakumbuka matendo ya Mungu yaliyotangulia

Zaburi 85:1–3

Sala inaanza kwa ushuhuda, si malalamiko. Mungu aliitendea nchi yake kwa wema na akawarejesha watu wa Yakobo. Kisha waimbaji wanakumbuka jambo lililokuwa chini ya urejesho huo: Mungu aliwasamehe watu wake; akafunika dhambi zao, na akaacha ghadhabu yake.

Lugha ya msamaha katika Kiebrania inatumia picha zinazoweza kuguswa na kufikiriwa. Dhambi ni kama mzigo unaobebwa; Mungu anaelezwa akiuchukua mzigo huo. Pia dhambi inafunikwa, yaani haiachwi iendelee kuutawala uhusiano. Hizi ni picha tunazokutana nazo pia katika Zaburi 32:1–2 na katika maelezo ya Mungu kuhusu tabia yake katika Kutoka 34:6–7. Goldingay anasisitiza kwamba kusamehe si kujifanya kwamba kosa halikutokea; ni tendo linalofungua uwezekano wa uhusiano kurekebishwa (Goldingay 2007, 606–8).

Maneno “nchi yako” yana uzito. Zaburi haitualiki kukimbia dunia ya kawaida na kuishi katika hisia za kiroho pekee. Kwa Israeli, ardhi, watu, riziki, ibada, na agano vilihusiana. Mungu anayesamehe anajali pia hali halisi ya maisha ya watu wake.

Lakini matendo haya yanakumbukwa kama yaliyotokea zamani. Waimbaji hawasemi kwamba matatizo yote yameisha. Kidner anaonyesha kwamba kumbukumbu hii si ndoto kwamba zamani kila kitu kilikuwa kizuri; ni kukumbuka rehema halisi ambazo Mungu amewahi kuonyesha (Kidner 2014, 339). Ndiyo maana sasa wanaweza kuomba tena.

3.2 “Uturejeshe tena”: msamaha wa zamani hauondoi kila hitaji la leo

Zaburi 85:4–5

Ghafla kusanyiko linamwomba Mungu wa wokovu wao awarudishe. Ikiwa tayari aliwarejesha katika mstari 1, kwa nini wanahitaji kurejeshwa tena?

Kwa sababu maisha hayatembei kila wakati kwa mstari ulionyooka kutoka shida kwenda raha. Janga linaweza kumalizika, lakini majeraha yake yakabaki. Jamii inaweza kuwa imeonja rehema ya Mungu na bado ikawa katika wakati wa hofu, umasikini, kukata tamaa, au mkanganyiko wa kiroho. Wimbo haukatai ukweli wowote kati ya hayo mawili.

Swali linalofuata linaongeza uzito: je, Mungu ataendelea kuwakasirikia milele? Je, hasira yake itaendelea mpaka vizazi vinavyofuata? Maswali haya si mbinu za kumlazimisha Mungu kufanya wanachotaka. Ni sauti ya watu wanaouamini uaminifu wake lakini hawaelewi kwa nini mambo yanaendelea kuwa magumu.

Hapa kuna mwangwi wa Zaburi 80, ambamo watu wanaendelea kuomba Mungu awarudishe na kuwaangazia kwa uso wake. Katika nyimbo zote mbili, sala ni tendo la kudumisha uhusiano. Waombaji hawafichi shida zao wala hawajitengi na Mungu anayeweza kuwasaidia.

Lakini tujifunze kwa tahadhari. Si sahihi kuamua moja kwa moja kwamba kila ugonjwa, njaa, kupungua kwa mavuno, au huzuni ya mtu fulani ni adhabu ya Mungu kwa dhambi yake. Zaburi 85 inaunganisha hasira na urejesho ndani ya historia ya agano la Israeli, lakini haitupi mamlaka ya kuhukumu siri za mateso ya watu wengine.

3.3 Uhai mpya unalenga furaha ya kuwa na Mungu

Zaburi 85:6–7

Waimbaji wanauliza kwa sauti ya kutamani: je, Mungu hatawafanya hai tena, ili watu wake waweze kufurahi katika yeye?

Kitenzi kinachotafsiriwa kutuhuisha au kutufanya hai kina uzito kuliko kurejesha hisia nzuri kwa muda. Jamii iliyochoka kwa miaka ya shida inaweza kuhisi kana kwamba maisha yake yamepungua nguvu. Inahitaji kufunguliwa njia ya kuishi tena. Goldingay anaunganisha sala hii na Zaburi 80:18–19, ambapo uzima mpya unaenda pamoja na kumwita Mungu kwa jina lake (Goldingay 2007, 608–10).

Tazama kusudi lake: watu wako wapate kukufurahia wewe. Kusudi si tu kurejea kwa sifa njema, mashamba kuzaa, au watu kuwasifu viongozi wao. Mambo hayo yanaweza kuwa na thamani, lakini tumaini la msingi ni uhusiano ulio hai na Mungu.

Mstari 7 unaweka ombi wazi: Mungu awaonyeshe upendo wake wa agano, hesed, na awape wokovu. Neno hesed linahusu upendo unaodumu katika uaminifu, si hisia inayopita haraka. Watu hawaonyeshi mafanikio yao ili kununua baraka. Wanategemea tabia ya Mungu aliyewafunga kwake kwa agano (Kutoka 34:6–7).

Hawamwambii Mungu: Tupatie mafanikio kwanza, halafu tutaamua kama tunataka kukutumikia. Badala yake wanamwomba: Tupatie maisha mapya ili tufurahie kuwa watu wako. Hapo ndipo tofauti kati ya kumtumia Mungu kwa ajili ya tamaa zetu na kumtafuta Mungu kuwa chanzo cha maisha inapojitokeza.

3.4 Mgeuko muhimu ni kukubali kusikiliza

Zaburi 85:8

Baada ya watu kuomba, sauti moja inasema kwamba itasikiliza kile ambacho Bwana Mungu atakisema. Huu ndio mgeuko mkuu wa wimbo. Mpaka hapa watu walikuwa wakizungumza na Mungu. Sasa wanakuwa tayari kusikiliza kile Mungu anachotaka kusema kwao.

Wanatazamia neno la amani, kwa Kiebrania shalom. Amani hapa ina maana pana kuliko kukosa vita au kumalizika kwa ugomvi. Inahusisha usalama, maisha yaliyo sawa, ustawi, mahusiano yaliyotengenezwa, na mazingira yanayowezesha watu kustawi. Mistari ya mwisho itaonyesha maana hiyo kwa picha za ardhi yenye mazao na uhusiano uliorejeshwa.

Hata hivyo, neno la amani linaambatana na onyo: watu wa Mungu wasirudi katika upumbavu. Kuna tofauti ndogo katika tafsiri za namna ya kuunganisha sehemu ya mwisho ya mstari huu, lakini onyo hilo linatokana na usomaji wenye msingi wa Kiebrania na linaendana na matumizi ya kitenzi kurudi katika zaburi nzima (Kidner 2014, 340–41; Goldingay 2007, 610–11).

Kwa hiyo kusikiliza si kumwomba Mungu aidhinishe uamuzi ambao tayari tumeufanya. Kusikiliza kunajumuisha kuwa tayari kubadili mwenendo. Zaburi 81 ilikuwa imeonyesha jinsi sherehe yenye nyimbo nyingi inavyoweza kuwa mwito wa kutii sauti ya Mungu. Zaburi 85 inauunganisha mwito huo na matarajio ya amani ya kweli.

Kuna tahadhari nyingine. Goldingay anakumbusha kwamba kutangaza amani kwa urahisi kupita kiasi kunaweza kuwa hatari. Manabii walikemea wale waliokuwa wakiwahakikishia watu ustawi huku wakifumbia macho makosa yaliyokuwa yakiendelea (Yeremia 6:14; 8:11). Zaburi 85 inaonyesha tumaini lenye nguvu, lakini tusigeuze tumaini hilo kuwa ahadi kwamba kila tatizo litaisha mara moja.

3.5 Wokovu uko karibu kwa wale wanaomcha Mungu

Zaburi 85:9

Tamko la tumaini linafuata: wokovu wa Mungu uko karibu kwa watu wanaomcha, ili utukufu ukae katika nchi yao.

Hili si fomula ya kujipatia wokovu kwa kukusanya kiasi fulani cha hofu ya kidini. Kumcha Mungu ni kumtambua kuwa Bwana na kuelekeza maisha kwa uaminifu kwake. Kwa kuwa mstari 8 umeonya dhidi ya kurudi katika upumbavu, uchaji huo hauwezi kuwa jina la kidini tu huku matendo yakibaki yale yale.

Neno linalotafsiriwa utukufu linaweza kuhusishwa na uwepo wa Mungu, heshima, au uzuri wa maisha uliorejeshwa. Kidner anasisitiza matarajio ya utukufu wa Mungu kukaa miongoni mwa watu wake, huenda kwa mwangwi wa ahadi za Hagai kuhusu hekalu lililojengwa upya. Goldingay anasisitiza zaidi heshima na ustawi unaorejea katika nchi; anaona kwamba msamiati wa mstari huu haulazimishi kuuelewa kuwa utukufu wa hekalu moja kwa moja (Kidner 2014, 340–41; Goldingay 2007, 611–12). Mitazamo hii inatofautiana katika maelezo, lakini yote inaonyesha kwamba tumaini halihusu hisia binafsi pekee. Maisha ya pamoja yanapaswa kubadilika.

Hapa pia kuna wajibu. Uchaji na upumbavu vinaelekea pande tofauti. Jamii haiwezi kuomba amani na kweli kwa uaminifu huku ikihalalisha udanganyifu, unyonyaji, na kupuuzwa kwa walio dhaifu.

3.6 Upendo mwaminifu na kweli vinakutana; haki na amani vinakumbatiana

Zaburi 85:10

Huu ni miongoni mwa mistari inayokumbukwa zaidi katika kitabu cha Zaburi. Sifa nne zinajitokeza kana kwamba ni watu waliofika katika mkutano mmoja: upendo mwaminifu (hesed), kweli au uaminifu (emet), haki (tsedeq), na amani (shalom). Jozi ya kwanza inakutana; ya pili inabusiana.

Shairi halizungumzi kuhusu sehemu mbili za tabia ya Mungu zinazopigana, kana kwamba rehema yake inataka jambo moja na haki yake inataka jambo tofauti, halafu lazima ipatikane njia ya kuzipatanisha. Kidner anakumbusha kwamba upendo wa agano na uaminifu ni washirika wa asili, na kwamba haki inaweza kumaanisha kuyaweka mambo sawa, si kutafuta tu mwenye hatia (Kidner 2014, 341–42). Goldingay pia anaonya tusifanye mstari huu kuwa maelezo ya moja kwa moja ya pambano la ndani la Mungu ambalo eti lilisuluhishwa kwa upatanisho. Katika muktadha wake, picha inazungumzia hali ya maisha yenye upatanifu baada ya kurejeshwa (Goldingay 2007, 612–14).

Sifa hizo zinasaidiana kueleza maana ya kila moja. Upendo unaoepuka ukweli unaweza kuwa njia ya kuficha makosa. Ukweli unaokosa upendo unaweza kuwa silaha ya kuumiza wengine. Amani inayoachana na haki inaweza kuacha ukandamizaji uendelee kimyakimya. Haki isiyo na lengo la kurejesha maisha inaweza kugeuka kuwa kulipiza kisasi pekee. Zaburi haitualiki kupunguza uzito wa sifa hizi ili kila moja iridhike kidogo. Inaonyesha sifa zote zikistawi pamoja katika maisha ambayo Mungu anayarejesha.

Hii inapaswa kubadili namna tunavyozungumza kuhusu upatanisho. Familia, kanisa, au jamii inaweza kusema, Amani imerudi, kwa sababu watu wameacha kulalamika. Lakini ikiwa waliojeruhiwa wamezuiwa kusema, walio dhaifu wanapuuzwa, na makosa yanafichwa, bado kuna jambo kubwa halijakamilika. Shalom ya kibiblia inahitaji ukweli, uaminifu, na hatua za kurekebisha madhara.

3.7 Mbingu na nchi zinashiriki katika maisha yanayofanywa mapya

Zaburi 85:11–12

Sasa picha inahamia nje, kwenye ardhi. Uaminifu unaota kutoka ardhini kama mmea unaokua; haki inatazama kutoka mbinguni. Kisha Bwana anatoa mema, na nchi inatoa mazao yake.

Hizi si picha za kupamba ujumbe wa kiroho tu. Maisha ya Israeli yalitegemea udongo, mvua, mavuno, na usalama wa jamii. Goldingay anaona kwamba lugha hii ya kilimo huenda inaonyesha tatizo halisi lililokuwa nyuma ya sala: ardhi haikuwa ikizaa inavyopaswa (Goldingay 2007, 613–16). Mbingu kuijibu nchi ni picha ya wema wa Mungu kukutana na uwezo aliouweka katika uumbaji wa kutoa matunda. Linganisha Mambo ya Walawi 26:4–6 na Isaya 45:8.

Kidner anaelezea picha hii kama upatanifu wa mbingu na nchi: zawadi ya Mungu na mwitikio wa ardhi vinaenda pamoja (Kidner 2014, 341–42). Hii si ahadi kwamba kila mwamini atakuwa tajiri au kwamba mtu anayemtumaini Mungu hawezi kukumbwa na ukame. Ni picha ya maisha kama Mungu alivyokusudia: neema inapokelewa, mahusiano yanafanywa mapya, na mahitaji halisi ya maisha hayapuuzwi.

Jambo hili lina maana katika jamii ambayo ibada inaweza kuwa na shangwe kubwa huku familia jirani haina chakula cha kutosha. Lina maana pia wakati tunashangilia amani lakini wakulima na wafanyakazi wanabeba mzigo wa kutokuwa na uhakika wa kesho. Zaburi haibagui mambo ya kiroho na yale ya kawaida kana kwamba Mungu anajali la kwanza peke yake. Ardhi inayotoa matunda imo ndani ya upeo wa sala.

3.8 Haki inatangulia na kuandaa njia

Zaburi 85:13

Picha ya mwisho inaonyesha mwendo. Haki inamtangulia Mungu na kuhusishwa na njia ambayo hatua zake zitapitia. Mpangilio wa maneno ya Kiebrania unaacha nafasi kwa zaidi ya uelewa mmoja: haki inaweza kuwa mtangulizi anayeandaa njia ya Mungu, au inaweza kuonyesha njia ya Mungu ambayo watu wanaitwa kuifuata. Kidner na Goldingay wanatambua ugumu wa maneno haya, lakini wote wanaonyesha kwamba kuja kwa Mungu hakuwezi kutenganishwa na mwenendo wake mwaminifu na wa haki (Kidner 2014, 342; Goldingay 2007, 614–15).

Mwisho huu unabadilisha hali ya mwabudu. Jamii haitakiwi kukaa tu ikifurahia picha ya amani isiyo na harakati. Inasubiri njia ya Mungu na inaalikwa kuishi kwa kuitikia. Njia inayofuata haiwezi kuwa kurudia upumbavu uliokwisha kuangamiza maisha. Ni njia inayolingana na tabia ya Mungu ambaye amani yake wameiomba.

Zaburi inaishia kwa tumaini, si kwa taarifa yenye tarehe kwamba mavuno yalifika au kwamba kila ugomvi ulikuwa umeisha. Tumaini hilo linaendelea kuwa msingi wa sala na utii wa kila siku hata wakati utimilifu wake unasubiriwa.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Kukumbuka kunalifanya tumaini kuwa la kweli

Watu wa Zaburi 85 hawabadilishi historia ili waonekane kuwa na imani kubwa zaidi. Wanakumbuka msamaha walioupokea na wanakubali kwamba bado wana mahitaji. Tumaini la Kikristo hudhoofika tunapojifanya kwamba zamani kila kitu kilikuwa kizuri au kwamba sasa hakuna maumivu. Linaimarika wakati kumbukumbu ya rehema inatufikisha kwenye sala ya kweli.

4.2 Urejesho unahusu uhusiano, jamii, na maisha ya kawaida

Msamaha ni wa muhimu, lakini si picha pekee katika wimbo. Watu wanataka kuwa hai tena, kumfurahia Mungu, kusikia sauti yake, kuishi kwa amani, na kuona nchi ikizaa. Uhusiano uliorejeshwa na Mungu hauwezi kutenganishwa kabisa na ustawi wa jirani na uumbaji. Hii si kusema kwamba waaminio hawawezi kuugua au kukumbwa na umaskini. Ni kuonyesha kile ambacho Mungu anathamini katika maisha anayoyafanya mapya.

4.3 Amani ya kweli haijengwi kwa kuificha haki

Kukumbatiana kwa haki na amani kunatukinga na kupotosha mambo mawili: kutafuta hukumu bila kutamani uponyaji, na kutafuta utulivu kwa kuficha ukweli. Amani ya kibiblia inachukulia makosa kwa uzito, inawalinda walio dhaifu, na inafungua nafasi ya toba, kurekebisha madhara, na kuanzisha upya mahusiano pale inapowezekana na kuwa salama.

4.4 Kusikiliza kunamaanisha kuwa tayari kugeuka

Kitenzi kurudi kinajirudia katika shairi, na mwishowe watu wanaonywa wasirudi katika upumbavu. Inawezekana kutamani wazo la urejesho huku tukikataa kubadili tabia zinazoufanya kuwa mgumu. Kwa hiyo ibada si kuwasilisha maombi yetu mbele za Mungu tu. Ni pia kuwa tayari kusikia anachotuita tufanye.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Kwanza kabisa, Zaburi 85 ni sehemu ya hadithi ya agano kati ya Mungu na Israeli. Kukumbuka msamaha, kuomba urejesho, kuijali nchi, na kutarajia shalom vinahitaji kueleweka katika mazingira hayo kabla ya kuvihusisha na Yesu. Zaburi haitabiri moja kwa moja kuzaliwa kwa Yesu, wala haitoi maelezo kamili ya baadaye kuhusu namna ya upatanisho msalabani.

Hata hivyo, Wakristo wanaisoma katika mwendelezo wa hadithi nzima ya Biblia. Mwito wake kwa upendo mwaminifu wa Mungu unakumbusha alichomfunulia Musa kuhusu tabia yake (Kutoka 34:6–7). Maombi yake ya uzima mpya na nchi inayostawi yanafanana na tumaini la manabii kuhusu urejesho (Isaya 52:7–10; 55:10–13; 57:18–19). Kukumbatiana kwa haki na amani pia kunatukumbusha maono ya Isaya kuhusu tunda la haki kuwa amani (Isaya 32:16–18).

Agano Jipya linamtangaza Yesu kuwa ufunuo wa pekee wa neema na kweli ya Mungu (Yohana 1:14–18). Huduma yake inatangaza ufalme wa Mungu na kuonyesha alama za maisha yanayorejeshwa kwa uponyaji, msamaha, kuwakaribisha waliotengwa, na kuvunja vizuizi vinavyowagawa watu (Luka 4:16–21; 7:22–23). Kupitia kifo na ufufuo wake, upatanisho si wazo zuri la mahusiano pekee: Kristo analeta amani kwa kukabiliana na dhambi na uadui unaowatenganisha watu na Mungu, na watu kwa watu (Warumi 5:1–11; Waefeso 2:13–18; Wakolosai 1:19–20).

Huu ni muunganiko wa kiteolojia wa Biblia nzima, si madai kwamba Zaburi 85:10 iliandikwa awali kuwa unabii wa moja kwa moja kuhusu msalaba. Washirika wanne wa shairi—upendo, kweli, haki, na amani—wanapata mwanga mpana katika kazi ya Kristo ya kuokoa na katika jamii mpya inayoitwa kuonyesha amani yake kwa matendo.

Lakini bado hadithi haijaishia hapo. Ufunuo unaonyesha Mungu akikaa na wanadamu, akiondoa kifo, machozi, na maumivu (Ufunuo 21:1–5). Mataifa yanaponywa, na mti wa uzima unatoa matunda yake (Ufunuo 22:1–5). Nchi yenye mazao katika Zaburi 85 haiachwi ili watu wakimbilie maisha ya kiroho yasiyohusiana na uumbaji. Inakuwa sehemu ya tumaini kuu la Biblia la uumbaji wote kufanywa mpya.

6.0 Matumizi Katika Maisha

Kumbuka rehema halisi kabla ya kutaja hitaji la sasa. Katika sala, kumbuka jambo moja maalumu ambalo Mungu amekutendea kwa wema. Kisha sema ukweli kuhusu yale ambayo bado hayajatatuliwa. Shukrani na huzuni zinaweza kuwa katika sala moja.
Jiulize urejesho wa kweli ungeleta nini. Unapoiombea familia, kanisa, au jamii, usifikirie mafanikio yanayoonekana tu. Taja pia kuaminiana, usalama wa walio dhaifu, uongozi wenye uadilifu, na hamu mpya ya kumjua Mungu.
Jifunze kusikiliza unapomaliza kuomba. Baada ya kuyasema mahitaji yako, lirudie Neno la Mungu na ujiulize kama kuna tabia yenye kuharibu unayoshawishika kuirudia. Usitumie kukaa kimya kama njia ya kukwepa maamuzi ya lazima, wala usitangaze kwamba kila wazo binafsi ni sauti ya Mungu.
Tafuta amani bila kuuficha ukweli. Mahusiano yanapovunjika, mpe aliyeumizwa nafasi ya kusikika. Ruhusu uwajibikaji, mipaka yenye hekima, hatua za kurekebisha madhara, na msamaha usiohalalisha kuendelea kwa ukatili.
Jali ustawi wa maisha ya kila siku kama sehemu ya imani. Kuwasaidia wenye uhaba wa chakula, kutenda haki kwa wafanyakazi, kuitunza ardhi, na kuwalinda walio katika mazingira hatarishi vina nafasi pamoja na maombi ya kukua kiroho.

7.0 Maswali ya Tafakari

Ni katika eneo gani la maisha yangu nimeonja rehema ya Mungu zamani, lakini bado ninahitaji urejesho wake leo?
Ninapoomba utuhuishe tena, ninatarajia mabadiliko gani katika maisha ya jamii yetu, zaidi ya kuonekana kuwa tumefanikiwa?
Kuna tofauti gani kati ya kutafuta ukimya kwa gharama yoyote na kujenga amani inayotokana na ukweli na haki?
Ni aina gani ya upumbavu—tabia ya zamani, udanganyifu, au kujiamini kupita kiasi—ninayoshawishika kuirudia?
Familia au kanisa letu linawezaje kuwa mahali ambapo upendo mwaminifu, ukweli, haki, na amani vinakutana kwa vitendo?

8.0 Sala ya Mwitikio

Mungu uliyetuhurumia zamani, tunakumbuka milango uliyotufungulia na mizigo ambayo msamaha wako ulituondolea. Tunakushukuru kwa mema yaliyokuwa ya kweli, hata tunapokiri kwamba bado kuna mambo hayajakamilika.

Uturejeshe tena. Mioyo yetu inapokuwa baridi, tupe uzima mpya. Maneno yetu yanapowaumiza wengine, tufundishe kusema kweli kwa upendo. Tulipokosea kwa kuuita ukimya amani, tupe ujasiri wa kurekebisha tulichoharibu.

Tufundishe kusikiliza kabla ya kusema tunakusemea. Utulinde tusirudie njia zilizovunja kuaminiana. Rehema na uaminifu viunde mahusiano yetu; haki na amani vipate nafasi nyumbani na katika jamii zetu.

Wabariki wanaolima ardhi, familia zisizo na mahitaji ya kutosha, na wanaongojea kesho yenye tumaini. Kwa njia ya Yesu Kristo aliyefufuka, tuongoze katika njia ya upatanisho, hadi uumbaji wako wote ujue amani yako yenye kuponya.

Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 85 inazungumza kwa sauti ya wengi: uturejeshe, utuhuishe, utupe wokovu. Picha yake ya mwisho inaonyesha njia inayotanguliwa na haki Mungu anapokaribia. Lakini tumaini hili linakuwaje sehemu ya maisha ya mtu mmoja anayekutana na siku ya shida, mbali na sauti za kusanyiko?

Zaburi 86 inatupeleka katika upande huo wa binafsi. Mwombaji anamwomba Mungu asikilize, anatafuta rehema, anakiri tumaini lake, na anaomba moyo usiogawanyika. Mungu ambaye upendo wake ulikuwa katikati ya maono ya pamoja katika Zaburi 85 sasa anakuwa Mungu anayemletewa hofu, mahitaji, na ibada ya mtumishi mmoja.

Uhusiano huu una maana: amani inayotarajiwa katika nchi inapaswa kuunda pia maisha ya moyo wa mwanadamu. Sala ya jamii inayotamani kurejeshwa inatuongoza kwenye sala ya mtu mmoja inayosema: “Unifundishe njia yako, Ee Bwana.”

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko: Zaburi 85, pamoja na Kutoka 34:6–7; Mambo ya Walawi 26:4–6; Zaburi 32; 80–81; Isaya 32:16–18; 45:8; 52:7–10; 55:10–13; 57:18–19; Hagai 1–2; Yohana 1:14–18; Luka 4:16–21; Warumi 5:1–11; Waefeso 2:13–18; Wakolosai 1:19–20; Ufunuo 21–22. Maelezo ya maana ya mistari yametofautishwa na nukuu za neno kwa neno.

BibleProject. Bila mwaka. The Book of Psalms: Study Notes. Maelezo ya mradi, hasa kurasa 14–15 kuhusu zaburi za wana wa Kora na mpangilio wa Kitabu cha Tatu.

Goldingay, John. 2007. Psalms. Volume 2: Psalms 42–89. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids, MI: Baker Academic. Ufafanuzi wa Zaburi 85, kurasa 603–16.

Kidner, Derek. 2014. Psalms 73–150. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press. Toleo la kwanza lilichapishwa 1975. Ufafanuzi wa Zaburi 85, kurasa 339–42.

Zaburi 85 — Rehema na Kweli Zinapokutana Tena