ZABURI: BAADA YA HALELUYA — KUISHI UJUMBE WA ZABURI KATIKA ULIMWENGU WA LEO

01

Muhtasari

Hitimisho la Safari ya Zaburi 1–150: Kutoka Machozi ya Mwanadamu Hadi Tumaini la Uumbaji Mpya

02

Utangulizi: Wimbo Umefika Mwisho, Lakini Safari Inaendelea

Tulianza safari yetu kando ya mti.

Katika Zaburi 1, tulikutana na mtu aliyepandwa karibu na vijito vya maji, akistawi kwa sababu mizizi ya maisha yake ilikuwa imejikita katika hekima ya Mungu.

Kisha tukasikia kelele za mataifa na ahadi ya Mfalme aliyetiwa mafuta katika Zaburi 2.

Kuanzia hapo, safari ikatupitisha katika mabonde ya mauti, milima ya Sayuni, majangwa ya Daudi, magofu ya Yerusalemu, na mito ya Babeli.

Tulikutana na watu waliomshukuru Mungu kwa ukombozi, na wengine waliomwuliza kwa uchungu kwa nini alikuwa kimya.

Tuliona wenye haki wakiteseka na waovu wakistawi. Tulisikia kilio cha watu waliopoteza makazi yao. Tulitazama wafalme wakishindwa kutimiza wajibu wao, na tukasikia tumaini la Mfalme ambaye angetawala kwa haki.

Hatimaye, tukafika kwenye Zaburi 150.

Hapa, sauti ya mwisho si ya jeshi linaloshangilia ushindi wake, wala ya mfalme anayejisifu kwa mamlaka yake.

Ni mwaliko wa kumwabudu Mungu.

Kila mwenye pumzi anaitwa kumsifu BWANA.

Lakini kuna swali muhimu ambalo hatupaswi kulikwepa:

Je, nini kimetokea kwa machozi tuliyokutana nayo njiani?

Je, mwenye huzuni katika Zaburi 13 amepata jibu? Je, mwabudu anayezungukwa na giza katika Zaburi 88 amepata mwangaza? Je, watu waliolia kando ya mito ya Babeli katika Zaburi 137 wamesahau maumivu yao?

Hapana.

Kitabu cha Zaburi hakimalizii safari yake kwa kufuta historia ya mateso. Kinamalizia kwa kutangaza kwamba historia hiyo haiko nje ya mamlaka na uaminifu wa Mungu.

Haleluya ya mwisho haimaanishi kwamba kila kilio tayari kimejibiwa. Inamaanisha kwamba kilio hakitakuwa neno la mwisho katika hadithi ya Mungu.

Huo ndio ujumbe unaounganisha safari yetu.

Sasa, baada ya kusoma Zaburi zote 150, tunahitaji kukusanya yale tuliyojifunza na kujiuliza jinsi yanavyopaswa kubadilisha maisha yetu.

Kwa sababu kusoma Zaburi hakupaswi kuishia katika kupata maarifa mapya.

Kunapaswa kutufanya watu wanaomjua Mungu kwa undani zaidi, wanaoomba kwa uaminifu zaidi, wanaotenda haki kwa ujasiri zaidi, na wanaoishi kwa tumaini kubwa zaidi.

03

1. Hadithi Kuu ya Zaburi: Kutoka Ahadi Hadi Sifa

Ingawa kila Zaburi ina mazingira, sauti, na kusudi lake, mpangilio wa vitabu vitano unatupatia njia ya kuona hadithi pana ya imani ya Israeli.

Katika Kitabu cha Kwanza (Zaburi 1–41), tunakutana na maisha yanayoongozwa na neno la Mungu, na Daudi anayejifunza kumtegemea Mungu katikati ya mateso.

Katika Kitabu cha Pili (Zaburi 42–72), tunasikia kiu ya uwepo wa Mungu na matumaini ya ufalme wenye haki utakaowaletea mataifa baraka.

Katika Kitabu cha Tatu (Zaburi 73–89), tumaini hilo linakabili mgogoro mkubwa. Watu wanaona uovu ukistawi, taifa likiharibiwa, na ahadi ya ufalme wa Daudi ikionekana kutimizwa kwa namna isiyoeleweka.

Katika Kitabu cha Nne (Zaburi 90–106), tunakumbushwa kwamba hata wafalme wa kibinadamu wanapoanguka, BWANA bado ni Mfalme. Enzi yake haitegemei uimara wa serikali, jengo la ibada, au mafanikio ya taifa.

Na katika Kitabu cha Tano (Zaburi 107–150), tumaini la ukombozi, upendo wa neno la Mungu, na matarajio ya ufalme wake yanakusanywa katika nyimbo zinazofikia kilele chake kwa mwito wa uumbaji wote kumsifu Muumba.

Huu ni mtazamo mmoja muhimu wa kusoma muundo wa kitabu kizima, unaoangaziwa katika tafiti za BibleProject. Lakini, kama John Goldingay anavyotukumbusha, hatupaswi kutumia muundo huo kufunika maana ya kila Zaburi.

Kila shairi lina kitu chake cha kutufundisha. Na wakati mwingine, Zaburi mbili zilizo karibu zinaweza kuonyesha hisia zinazopingana bila kutupatia suluhisho rahisi.

Hata hivyo, tukiziangalia kwa pamoja, tunaona mwendo wa imani unaotoka katika kutegemea ahadi za Mungu, unapita katika majaribu makubwa, na kuendelea kumtumaini kama Mfalme wa ulimwengu.

Ni hadithi inayotufundisha kwamba tunahitaji zaidi ya mazingira mazuri ili kuwa na tumaini.

Tunahitaji Mungu ambaye ni mwaminifu hata mazingira yanapobadilika.

04

2. Mungu wa Zaburi: Muumba, Mfalme, na Makao Yetu

Mojawapo ya mambo makubwa tuliyojifunza ni kwamba Mungu wa Zaburi si Mungu wa matatizo madogo ya watu wachache tu.

Yeye ndiye Muumba wa mbingu na nchi.

Zaburi 8 inatutazimisha mbingu zilizojaa nyota na kutuuliza kwa nini Mungu mwenye ukuu huo anamjali mwanadamu.

Zaburi 19 inaonyesha kwamba uumbaji unatangaza utukufu wake.

Zaburi 104 inatupeleka katika ulimwengu uliojaa viumbe vinavyotegemea riziki yake. Na katika Zaburi 148, hata jua, mwezi, nyota, milima, na miti vinaalikwa kushiriki katika sifa za Muumba.

Lakini Mungu huyu mkuu pia yuko karibu.

Anamsikia mtu anayelia usiku (Zaburi 6). Anamjua mwenye moyo uliovunjika (Zaburi 34:18). Anakuwa kimbilio la waliodhulumiwa (Zaburi 9:9).

Na anaitwa Mchungaji anayewaongoza watu wake katika malisho na mabonde ya hatari (Zaburi 23).

Haya ni maono mawili yanayotakiwa kukaa pamoja.

Mungu ni mkuu kuliko ulimwengu, lakini si mbali na maisha yetu.

Anautawala uumbaji, lakini hajapuuza kilio cha mtu mmoja.

Hii ni habari njema kwa ulimwengu wetu unaopima thamani ya watu kwa mali, elimu, umaarufu, au mamlaka.

Katika Zaburi, thamani ya mwanadamu haitokani na ukubwa wa nafasi yake katika jamii. Inatokana na Mungu aliyemuumba kwa kusudi na anayemjali.

Mungu anayezijua nyota hazihesabiki si mkubwa mno kiasi cha kushindwa kuyaona machozi yako.

Kwa hiyo, baada ya safari ya Zaburi, tusimwone Mungu kama msaada wa dharura tunaouhitaji wakati mambo yanapoharibika tu.

Tumtambue kama chanzo cha uzima, msingi wa maadili, na Mfalme ambaye maisha yetu yote yanapaswa kumwelekea.

05

3. Agano na Uaminifu: Tumaini Letu Linategemea Tabia ya Mungu

Katika Zaburi nyingi tunakutana na wazo la agano—uhusiano ambao Mungu ameuanzisha na watu wake, ukiambatana na ahadi, wajibu, na uaminifu.

Zaburi 89 inakumbuka agano la Mungu na Daudi, lakini pia inakabili hali ya kusikitisha ya kuanguka kwa ufalme wake.

Zaburi 105 inakumbusha ahadi za Mungu kwa Abrahamu na wazao wake. Zaburi 106 inakiri historia ya kutokuwa waaminifu kwa Israeli.

Kisha Zaburi 136 inarudia, mstari baada ya mstari, kwamba fadhili za Mungu ni za kudumu.

Neno la Kiebrania hesed, linalotumiwa katika mazingira mengi ya Zaburi, linaeleza upendo wa Mungu uliojaa uaminifu, rehema, na kujitoa katika uhusiano wa agano.

Huu si upendo unaobadilika kila hali inapobadilika.

Ni upendo unaoshikilia ahadi.

Lakini tusielewe vibaya: uaminifu wa Mungu hauhalalishi uovu wa watu wake. Zaburi zinawakemea wenye kiburi, zinakiri dhambi za taifa, na zinatukumbusha kwamba agano linaambatana na mwito wa kuishi kwa haki.

Hata hivyo, tumaini la watu wa Mungu haliishii kwenye uwezo wao wa kutokuwa na makosa.

Linasimama katika tabia ya Mungu anayewaita watubu, kuwarekebisha, na kuwarejesha.

Hii ina maana kubwa katika maisha yetu.

Ndoa, familia, urafiki, uongozi, na ushirika wa kanisa vinahitaji uaminifu unaokwenda zaidi ya hisia za muda mfupi.

Tunapojifunza tabia ya Mungu, tunaalikwa kuwa watu wanaotimiza ahadi, wanaosema ukweli, na wasiowaacha wengine kwa urahisi wakati maisha yanapokuwa magumu.

06

4. Hekima ya Mungu: Mizizi ya Maisha Yanayozaa Matunda

Safari yetu ilianza na Zaburi 1, lakini wazo la kuishi kwa hekima ya Mungu linaendelea katika kitabu kizima.

Zaburi 19 inasifu uzuri wa mafundisho yake. Zaburi 37 inatufundisha kutowaonea wivu waovu. Zaburi 73 inakabili swali la kwa nini watu wasiomcha Mungu wanaweza kuwa na maisha ya mafanikio.

Kisha Zaburi 119 inatufungulia tafakari ndefu kuhusu thamani ya neno la Mungu.

Kwa hiyo, hekima ya Zaburi si mkusanyiko wa sheria za kupata mafanikio ya haraka.

Ni mazoezi ya kujifunza kuona maisha katika mwanga wa tabia na makusudi ya Mungu.

Zaburi 1 inasema mwenye haki ni kama mti unaostawi, lakini Zaburi 73 inatukumbusha kwamba mwenye haki anaweza kupita katika hali ngumu huku waovu wakionekana kustawi.

Hapo tunapata somo muhimu.

Maisha yenye baraka hayawezi kupimwa kwa kiwango cha mali, afya, au sifa za kijamii pekee.

Mti wenye mizizi imara bado unaweza kupigwa na upepo. Tofauti yake si kwamba upepo haumfikii, bali kwamba mizizi yake inaendelea kushikilia chanzo cha uzima.

Vivyo hivyo, maisha yaliyojengwa katika neno la Mungu yanaweza kupita katika kipindi kigumu bila kupoteza msingi wake.

Kwa mtu wa leo, hii inamaanisha kujifunza kupima maamuzi yetu kwa uaminifu, haki, na upendo, badala ya kuongozwa na kile kinachotupa faida ya haraka tu.

07

5. Maombolezo: Mungu Hatutaki Tufiche Maumivu Yetu

Kama kuna jambo moja ambalo Zaburi zimetufundisha kwa nguvu, ni kwamba Mungu ana nafasi kwa machozi yetu.

Daudi anaweza kulia. Asafu anaweza kuuliza. Taifa linaweza kuomboleza.

Katika Zaburi 13, mwabudu anauliza Mungu hata lini ataendelea kusubiri. Katika Zaburi 22, mtu anahisi kuachwa. Katika Zaburi 42–43, moyo wenye kiu unatafuta uwepo wa Mungu.

Na Zaburi 88 inabaki kuwa ushuhuda wa ajabu wa sala inayofanyika katika giza kubwa bila jibu la wazi mwishoni.

Kwa nini Mungu ameruhusu sala kama hizo ziwe sehemu ya Maandiko Matakatifu?

Kwa sababu imani ya kweli haitakiwi kujengwa juu ya kujifanya kwamba maumivu hayapo.

Maombolezo yanatufundisha kuyataja mateso kwa jina lake na kuyapeleka mbele za Mungu.

Hayawezi kubadilishwa kwa kauli rahisi kama "uwe na imani tu" au "kila jambo lina sababu" kana kwamba kauli hizo zinamaliza uchungu wa aliyefiwa, aliyedhulumiwa, au aliyevunjika moyo.

Wakati mwingine huduma ya upendo inaanza kwa kusikiliza.

Na wakati mwingine sala ya kweli inaanza kwa kusema, "Bwana, sielewi."

Kwa hiyo, baada ya kusoma Zaburi, kanisa linapaswa kuwa mahali ambapo watu wanaweza kuleta huzuni zao bila kuaibishwa.

Tuwape nafasi wajane kulia, wagonjwa kueleza hofu zao, vijana kuuliza maswali yao, na watu waliopitia dhuluma kusimulia maumivu yao.

Hilo halipunguzi imani ya jumuiya.

Linaitoa imani kutoka kwenye maonesho na kuileta katika maisha halisi.

08

6. Haki na Rehema: Kumwabudu Mungu Ni Kuwajali Waliodhulumiwa

Zaburi zinatufundisha kwamba Mungu si mtazamaji asiyejali namna wanadamu wanavyotendeana.

Katika Zaburi 9 na 10, tunamsikia Mungu kama mtetezi wa maskini na waliodhulumiwa.

Zaburi 72 inachora picha ya utawala unaowahukumu watu kwa haki na kuwatetea wahitaji.

Zaburi 82 inawakabili wale wanaotumia mamlaka bila kutenda haki. Na Zaburi 146 inamsifu Mungu anayewatetea waliokandamizwa, kuwalisha wenye njaa, na kuwajali walio katika mazingira magumu.

Haya si mambo madogo pembeni mwa ibada.

Ni sehemu ya tabia ya Mungu.

Katika uchambuzi wake wa Zaburi 72, John Goldingay anaonyesha kwamba taswira ya utawala mwema haiishii kwa wafalme wa zamani. Inatoa changamoto hata kwa serikali na viongozi wa kisasa: mamlaka yanapaswa kutumiwa kwa ajili ya ustawi wa watu, hasa wale wasio na uwezo wa kujitetea.

Kwa hiyo, mtu anayeimba kuhusu haki ya Mungu huku akiwanyanyasa wengine kazini, nyumbani, au kanisani anapaswa kujiuliza kama ameelewa kweli ujumbe wa Zaburi.

Haki ya Mungu inatugusa tunapolipa mishahara, tunapowahudumia wagonjwa, tunapotatua migogoro, na tunapofanya maamuzi yanayoathiri watu wenye nafasi ndogo katika jamii.

Haimaanishi kwamba kila swali la kisiasa lina jibu rahisi kutoka katika Zaburi. Lakini inamaanisha kwamba hakuna mamlaka ya kibinadamu iliyo juu ya wajibu wa haki na rehema.

Sifa za Mungu zinapaswa kusikika katika nyimbo zetu na kuonekana katika namna tunavyowatendea watu wake.

09

7. Dhambi, Toba, na Msamaha: Kurudi Nyumbani kwa Mungu

Pamoja na kulia kuhusu uovu wa wengine, Zaburi zinatufundisha pia kukabili uovu uliomo ndani yetu.

Hapa tunakutana na Zaburi 32 na 51.

Mtu anapokiri dhambi yake, anaacha kujificha nyuma ya visingizio. Anakubali ukweli wa alichofanya na kumwomba Mungu amrejeshe.

Katika Zaburi 51, Daudi haombi tu kuondolewa kwa matokeo ya kosa lake. Anaomba moyo safi na roho iliyofanywa upya.

Hili ni jambo muhimu.

Toba ya kweli si kutafuta namna ya kusahaulisha makosa yetu. Ni kurudi kwenye uhusiano wa kweli na Mungu, tukiwa tayari kubadilika.

Na msamaha wa Mungu si ruhusa ya kuendelea kuwadhuru wengine.

Mtu aliyesamehewa anaitwa kujifunza uaminifu, kurekebisha alichoharibu kadiri inavyowezekana, na kuwajibika kwa matendo yake.

Katika Zaburi 130, tunakutana na tumaini la msamaha unaotoka kwa Mungu. Hapo ndipo mwenye dhambi anapoweza kuacha kujificha na kuanza safari ya urejesho.

Huu ni ujumbe wa thamani kwa familia na jumuiya zetu.

Tusijenge mazingira ambamo watu wanajifunza kuficha makosa ili kulinda hadhi zao.

Tujenge jumuiya zinazothamini ukweli, toba, uwajibikaji, na neema.

Kwa sababu Mungu si tu anayetusamehe tuliyoyafanya. Anatuita pia kuwa watu wapya.

10

8. Ufalme wa Mungu na Masihi: Tumaini Lililo Kubwa Kuliko Daudi

Mojawapo ya mada kuu zinazounganisha Zaburi ni tumaini la mfalme aliyetiwa mafuta.

Katika Zaburi 2 tunasikia ahadi ya ufalme wa Mungu kupitia mfalme wa ukoo wa Daudi.

Katika Zaburi 72, tunakutana na maono ya utawala unaoleta haki kwa maskini na baraka kwa mataifa.

Lakini katika Zaburi 89, tumaini hilo linaingia katika mgogoro.

Mfalme ameanguka. Ufalme umevunjika. Na watu wanajiuliza jinsi Mungu atakavyotimiza ahadi yake.

Jibu la Zaburi si kwamba historia hiyo haikuwa na maana.

Badala yake, msukumo wa vitabu vinavyofuata unatukumbusha kwamba BWANA mwenyewe bado anatawala (Zaburi 93–99). Tumaini la ukoo wa Daudi pia linaendelea kujitokeza katika Zaburi 110 na 132.

Kwa mtazamo wa Agano Jipya, historia hii inapata utimilifu wake katika Yesu Kristo.

Yeye ni Mwana wa Daudi, lakini ufalme wake haujengwi kwa mfano wa kawaida wa watawala wa dunia.

Alikuja kwa unyenyekevu. Aliwahudumia watu waliotengwa. Aliwakabili viongozi waliotumia dini na mamlaka vibaya. Na alichukua njia ya msalaba kabla ya kutangazwa kwa ushindi wa ufufuo.

Katika Mathayo 21, watoto wanamsifu Yesu, naye anarejelea Zaburi 8. Katika Matendo 2, Petro anatumia Zaburi kueleza ufufuo na kutukuzwa kwa Yesu.

Na katika 1 Wakorintho 15:20–28, Paulo anahusisha lugha ya Zaburi 8 na 110 na utawala wa Kristo, unaoelekea kwenye kushindwa kwa adui wa mwisho, yaani mauti.

Hapa tunapata mwelekeo muhimu wa tumaini la Kikristo.

Yesu hakuja kutupatia tu njia ya kuvumilia ulimwengu uliovunjika. Alikuja kuzindua ushindi wa Mungu unaoelekea katika urejesho wa uumbaji wake.

Kwa hiyo, tunapomwita Yesu Mfalme, tunaitwa pia kufuata namna yake ya kutumia mamlaka.

Ukuu wa Kikristo haupimwi kwa idadi ya watu wanaotutumikia, bali kwa uaminifu wetu katika kuwatumikia wengine (Marko 10:42–45).

11

9. Uwepo wa Mungu: Baraka Kuu Kuliko Mafanikio Yetu

Katika Zaburi nyingi, kuna kiu ambayo mali au mamlaka haviwezi kuizima.

Ni kiu ya kuwa karibu na Mungu.

Zaburi 27 inaelekeza moyo katika kutafuta uwepo wake. Zaburi 42 inamfananisha mwabudu na ayala anayetafuta maji. Zaburi 63 inaonyesha mtu anayemtafuta Mungu katika nchi kavu isiyo na maji.

Na katika Zaburi 73, mwandishi anagundua kwamba kuwa karibu na Mungu ni bora kuliko mafanikio aliyokuwa akiwaonea wivu wengine.

Hapa tunapata mojawapo ya mafundisho yenye kina zaidi katika kitabu kizima.

Mungu si chombo cha kupata baraka.

Yeye mwenyewe ndiye baraka kuu.

Tunaweza kumwomba afya, kazi, chakula, ulinzi, na mafanikio. Maombi hayo yana nafasi yake katika Zaburi.

Lakini hatimaye tunaitwa kwenye uhusiano ulio mkuu kuliko vitu tunavyoweza kupokea.

Hili linabadilisha hata namna tunavyopima maisha ya kiroho.

Mtu anaweza kuwa na mali nyingi lakini asiwe na amani ya ndani. Mwingine anaweza kupita katika kipindi cha upungufu huku akiendelea kumtumaini Mungu.

Hatutakiwi kudharau mahitaji ya mwili, wala kufanya umaskini kuwa kipimo cha utakatifu.

Tunajifunza tu kwamba maisha kamili hayawezi kupatikana kwa kumwacha nje Mungu aliye chanzo chake.

Kwa Wakristo, hamu hii ya uwepo wa Mungu inatuelekeza pia kwenye tumaini la mwisho la Maandiko: Mungu kukaa pamoja na wanadamu katika uumbaji uliofanywa mpya (Ufunuo 21:1–4).

Hapo, kusudi la wokovu si mwanadamu kumkimbia Mungu au kuikimbia dunia yake milele.

Ni urejesho wa ushirika kati ya Mungu, watu wake, na uumbaji wake.

12

10. Haleluya ya Mwisho: Uumbaji Wote Unaelekea Wapi?

Tunapofika katika Zaburi 146–150, tunakutana na kilele cha sifa.

Kila moja ya Zaburi hizi inatuongoza kumsifu BWANA.

Zaburi 148 ina nafasi ya pekee katika mkusanyiko huu.

Inaita mbingu na nchi, viumbe vya majini na nchi kavu, miti na milima, wafalme na watu wa kawaida, vijana na wazee, wote kumsifu Mungu.

Hii inatukumbusha Mwanzo 1, ambako Mungu aliumba mbingu na nchi na kuipa kila sehemu ya uumbaji nafasi yake.

Lakini Zaburi 148 inatuambia pia kwamba Mungu ameiinua nguvu ya watu wake (Zaburi 148:14). Picha ya pembe iliyoinuliwa inaashiria nguvu, ushindi, na ukombozi.

Katika muktadha wa kitabu kizima, picha hiyo inarudisha mawazo yetu kwenye tumaini la ufalme wa Mungu na ukombozi wa watu waliodhulumiwa.

Kwa hiyo, mwito wa uumbaji wote kumsifu Mungu unahusishwa si tu na uzuri wa uumbaji, bali pia na tumaini la utawala wake wenye haki.

Hii ina maana ya kipekee kwa maisha yetu.

Uumbaji si kitu cha kutumia bila mipaka, kana kwamba hauhusiani na makusudi ya Mungu.

Tunapoitazama dunia kama kazi ya mikono yake, tunajifunza kuitunza kwa shukrani na uwajibikaji (Mwanzo 1:26–28; Zaburi 104).

Tunajifunza kwamba nchi, maji, miti, na viumbe wengine si mali zisizo na thamani zinazoweza kuharibiwa kwa tamaa yetu.

Na zaidi ya hapo, tunajifunza kutazama wakati ujao kwa macho ya tumaini.

Katika Agano Jipya, Paulo anaonyesha uumbaji ukiugua na kutazamia ukombozi (Warumi 8:18–25). Na kitabu cha Ufunuo kinatuonyesha mbingu mpya na nchi mpya, ambako Mungu anakaa pamoja na wanadamu.

Hili ni tumaini linalozidi mipaka ya maisha yetu binafsi.

Mungu anakusudia kuurejesha ulimwengu wake.

Na watu wake wanaalikwa kuishi sasa kama mashahidi wa wakati huo ujao.

13

11. Maana ya Safari Hii kwa Maisha Yetu Leo

Baada ya kusoma Zaburi 150, swali muhimu si tu kama tumeelewa maandiko.

Ni kama maandiko yameanza kutubadilisha.

1. Katika maisha ya sala Tujifunze kuwa wa kweli mbele za Mungu. Tusisubiri mpaka tupate maneno mazuri au hisia zinazofaa ndipo tuombe. Tumwambie Mungu tunaposhukuru, tunapoogopa, tunapokosea, na tunaposhindwa kuelewa. Sala si maonesho ya ukamilifu wetu. Ni mahali pa kujifunza kumtegemea yeye.
2. Katika familia na mahusiano Tujifunze kusema ukweli kwa upendo, kuomba msamaha, kusikiliza maumivu ya wengine, na kuwa waaminifu katika ahadi zetu. Kama Mungu anajali waliojeruhiwa, hatuwezi kudai kumwabudu huku tukiyapuuza majeraha tunayoyasababisha kwa wengine.
3. Katika uongozi Tupime mamlaka kwa huduma inayotolewa, si kwa heshima inayodaiwa. Mfalme wa Zaburi 72 anatathminiwa kwa haki anayoitenda, hasa kwa wasio na uwezo. Kanuni hiyo inapaswa kuwa changamoto kwa viongozi wa serikali, kanisa, familia, na taasisi.
4. Katika mateso Tusichanganye ukimya wa sasa na kutokuwepo kwa Mungu. Wakati mwingine tutalia. Wakati mwingine tutasubiri. Wakati mwingine majibu hayatakuja kwa namna tuliyotarajia. Lakini tunaweza kuendelea kumwita Mungu, huku pia tukitafuta msaada, ushauri, matibabu, na ushirika wa watu wanaotujali inapohitajika. Imani si sababu ya kupuuza njia halisi za kupata msaada.
5. Katika jamii Tusiridhike na dini inayomalizia kila kitu kwenye ibada ya maneno. Tuwatembelee wagonjwa. Tuwasikilize waliodhulumiwa. Tuwajali maskini. Tuwatetee wasioweza kujitetea. Tujenge mazingira ambamo ukweli na haki vinaweza kustawi. Kwa sababu Mungu tunayemsifu ni Mungu anayejali namna tunavyowatendea jirani zetu.
6. Katika matumaini yetu ya wakati ujao Tusiishi kana kwamba uovu utatawala milele. Ufufuo wa Yesu unatupa msingi wa kutumaini ushindi wa mwisho wa Mungu dhidi ya dhambi na mauti. Hilo halitufanyi tuyakwepe majukumu ya sasa. Badala yake, linatupa sababu ya kutenda mema hata pale matokeo yake hayataonekana mara moja. Tunatenda haki leo kwa sababu tunaamini katika ulimwengu wa haki ambao Mungu atauleta. Tunapenda leo kwa sababu tunaamini upendo wake hautashindwa.

14

12. Kuendelea Kuishi na Zaburi Baada ya Kumaliza Kuzisoma

Kumaliza kusoma kitabu si sawa na kumaliza kujifunza kutoka kwake.

Zaburi zimekusudiwa kuwa sehemu ya maisha ya kudumu ya watu wa Mungu.

Kwa hiyo, badala ya kuzifunga na kuziacha kwenye rafu, tunaweza kuendelea kuzitumia katika maisha ya kila siku.

Tunaweza kuanza asubuhi kwa Zaburi ya shukrani, kurudi kwenye Zaburi ya hekima tunapokabili maamuzi, na kutumia Zaburi ya maombolezo tunapokuwa na huzuni.

Katika familia, tunaweza kusoma Zaburi moja pamoja na kujiuliza kile tunachojifunza kuhusu Mungu.

Katika vikundi vya Biblia, tunaweza kusikiliza watu wakieleza jinsi Zaburi inavyogusa maisha yao, bila kuharakisha kuwapa majibu.

Na katika ibada za kanisa, tunaweza kuruhusu Zaburi zitusaidie kuabudu kwa upana zaidi: kusifu, kukiri dhambi, kushukuru, kuomboleza, kuomba haki, na kutangaza tumaini.

Kila tunaporudi kwenye Zaburi, maswali haya yanaweza kutuongoza:

1. Zaburi hii inanifunulia nini kuhusu Mungu?
2. Inaonyesha ukweli gani kuhusu hali ya mwanadamu?
3. Inanifundisha nini kuhusu sala, hekima, haki, au tumaini?
4. Inaunganishwaje na hadithi pana ya Biblia na kazi ya Yesu Kristo?
5. Ni hatua gani ya uaminifu ninaweza kuchukua katika maisha yangu leo?

Kwa namna hiyo, Zaburi zinaacha kuwa somo tulilomaliza na kuwa hekima tunayoendelea kuishi nayo.

15

13. Kutoka Mti wa Zaburi 1 Hadi Pumzi ya Zaburi 150

Sasa turudi mahali tulipoanzia.

Katika Zaburi 1 tuliona mti uliopandwa kando ya maji.

Katika Zaburi 150 tunasikia mwaliko kwa kila mwenye pumzi kumsifu Mungu.

Picha hizi mbili zinatufundisha jambo kubwa kuhusu kusudi la maisha.

Mti unapokea maji ili uzae matunda. Mwanadamu anapokea pumzi ya uzima ili aishi kwa namna inayomletea Mungu utukufu.

Lakini katikati ya picha hizi mbili tunakutana na ulimwengu ambao hauko kama ulivyokusudiwa.

Kuna udhalimu. Kuna mateso. Kuna dhambi. Kuna vita. Kuna magonjwa. Kuna kifo.

Zaburi hazifichi ukweli huo.

Badala yake, zinatufundisha kuishi mbele za Mungu ndani ya ulimwengu huo, huku tukisubiri utimilifu wa ahadi zake.

Kwa hiyo, mtu anayefika kwenye Zaburi 150 hapaswi kuwa amejifunza kuimba tu.

Anapaswa kuwa amejifunza pia kulia pamoja na wanaolia, kutenda haki kwa waliodhulumiwa, kuomba msamaha anapokosea, kushukuru bila kiburi, na kutumaini bila kudai kwamba anajua kila kitu.

Huo ndio ukomavu wa imani ambao safari hii inatualika kuufikia.

Si kwamba hatutaogopa tena.

Bali kwamba hofu haitakuwa bwana wetu.

Si kwamba hatutalia tena katika maisha haya.

Bali kwamba machozi yetu hayatakuwa sababu ya kuacha kumtafuta Mungu.

Si kwamba tutakuwa tumepata majibu yote.

Bali kwamba tutakuwa tumejifunza kumtumaini Yeye aliye mkuu kuliko maswali yetu.

16

Hitimisho: Wakati Wimbo Unakuwa Maisha

Katika Zaburi 150, kila mwenye pumzi anaitwa kumsifu BWANA.

Ni mwaliko mkubwa, lakini pia ni wa kibinafsi.

Pumzi tunayovuta leo ni zawadi. Maisha tuliyo nayo, pamoja na udhaifu na mipaka yake, ni nafasi ya kumjibu Mungu.

Na sifa inayompendeza Mungu haiishii katika sauti ya wimbo.

Inaendelea katika mkono unaomsaidia jirani. Katika mdomo unaosema kweli. Katika kiongozi anayekataa kutumia vibaya mamlaka. Katika mwenye dhambi anayetubu. Katika aliyefiwa anayeendelea kumwita Mungu hata wakati hawezi kuimba.

Hapo ndipo ujumbe wa Zaburi unapoanza kuwa maisha.

Labda baada ya safari hii bado kuna mlango ambao haujafunguka.

Labda bado unasubiri jibu la sala yako.

Labda unafika mwisho wa mfululizo huu ukiwa na maswali mengi zaidi kuliko ulivyokuwa nayo mwanzoni.

Hilo halimaanishi kuwa safari yako imekuwa bure.

Pengine umejifunza jambo kubwa zaidi: kwamba unaweza kuishi kwa uaminifu hata katikati ya maswali ambayo bado hayajajibiwa.

Na pengine umeanza kuona kwamba Mungu hakutuita tu kuamini kwamba siku moja atafanya mambo yote kuwa mapya.

Ametuita kuishi leo kama watu wanaoliamini tumaini hilo.

Kwa hiyo, wakati tunapofunga kurasa za Zaburi, tusifunge mioyo yetu kwa ujumbe wake.

Tuipeleke hekima yake katika nyumba zetu.

Tuipeleke haki yake katika jamii zetu.

Tuipeleke rehema yake kwa waliovunjika moyo.

Tuipeleke sifa yake katika kazi zetu za kila siku.

Na tuipeleke ahadi yake ya uumbaji mpya katika ulimwengu unaohitaji tumaini.

Safari yetu ilianza kwa mti uliopandwa kando ya maji, na inaishia kwa ulimwengu ulioalikwa kumsifu Mungu.

Lakini kati ya mwanzo huo na mwisho huo, tunagundua kwamba Mungu amekuwa akituita kuwa watu wanaopandwa katika upendo wake na kuzaa matunda ya ufalme wake.

Haleluya ya kweli si wimbo tunaouimba ili kuisahau dunia inayoumia. Ni tangazo kwamba Mungu hajaiacha dunia hiyo, na mwaliko wa kushiriki katika kazi yake ya uponyaji.

Kwa hiyo, baada ya Haleluya, safari inaendelea.

Tunaendelea kuomba.

Tunaendelea kutenda haki.

Tunaendelea kupenda.

Tunaendelea kutumaini.

Mpaka siku ambayo kile tunachokiona sasa kwa imani kitakapodhihirishwa katika ukamilifu wake, na uumbaji wote utakaposhiriki katika furaha ya ushindi wa Mungu.

Haleluya!

17

Maswali ya Kutafakari

1. Katika safari ya Zaburi 1–150, ni ukweli gani kuhusu Mungu umebadilisha zaidi namna unavyomfahamu?
2. Je, umejifunza nini kuhusu kuomba wakati mambo hayako sawa?
3. Ni eneo gani la maisha yako linahitaji kuonyesha kwa vitendo haki, rehema, au uaminifu wa Mungu?
4. Tumaini la ufalme wa Kristo na uumbaji mpya linawezaje kubadilisha maamuzi yako leo?
5. Baada ya kumaliza mfululizo huu, utachukua hatua gani ili Zaburi ziendelee kuwa sehemu ya maisha yako ya kila siku?

18

Sala ya Kuhitimisha Safari

Bwana Mungu wetu, Muumba wa mbingu na nchi, tunakushukuru kwa kutuongoza katika safari ya Zaburi.

Tumekutana na ukuu wako katika uumbaji, rehema zako katika msamaha, na uaminifu wako katikati ya mateso.

Tumekusikia katika nyimbo za shukrani na katika vilio vya watu waliovunjika moyo.

Tufundishe tusisahau tuliyojifunza.

Panda mizizi yetu katika neno lako. Tufanye watu wanaotenda haki, wanaopenda rehema, na wanaotembea kwa unyenyekevu mbele zako.

Tunaposhindwa kuelewa, tupe moyo wa kukutumaini. Tunapokosea, tupe ujasiri wa kutubu. Tunapobarikiwa, tupe moyo wa kushukuru na kuwajali wengine.

Na katika Yesu Kristo, Mfalme wetu aliyefufuka, tuimarishe katika tumaini kwamba uovu, machozi, na mauti havitakuwa na neno la mwisho.

Fanya maisha yetu yawe wimbo wa sifa kwako, si kwa midomo yetu tu, bali kwa matendo yetu pia.

Mpaka siku ambayo uumbaji wote utakaposhangilia utimilifu wa ufalme wako.

Katika jina la Yesu Kristo tunaomba. Amina.

19

Orodha ya Vyanzo

1. Biblia Takatifu. Zaburi 1–150; Mwanzo 1–2; 2 Samweli 7; Mathayo 21; Luka 24:44–47; Marko 10:42–45; Matendo 2:29–36; Warumi 8:18–25; 1 Wakorintho 15:20–28; Ufunuo 21:1–4.
2. Goldingay, John. Psalms, Volumes 1–3. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Baker Academic, 2006–2008. Hususan uchambuzi wa Zaburi 42–43, 72, 73, 88 na 89.
3. Kidner, Derek. Psalms 1–72 na Psalms 73–150. Tyndale Old Testament Commentaries / Kidner Classic Commentaries. InterVarsity Press, 1973 na 1975.
4. BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Hususan muundo wa vitabu vitano, Torati na Masihi, maombolezo na sifa.
5. BibleProject. Visual Commentary: Psalm 8 na Visual Commentary: Psalm 148, pamoja na study notes zake. Kuhusu hadhi ya mwanadamu, ufalme wa Mungu, ushindi wa Masihi, na mwaliko wa uumbaji wote kumsifu Mungu.
6. BibleProject. The Book of Psalms: Guide with Key Information and Resources. https://bibleproject.com/guides/book-of-psalms/