1 Nyakati 11: Maji Mbele za Bwana

Muhtasari wa somo

Baada ya Gilboa, Israeli inakusanyika kumzunguka mfalme mpya. Kuta za Yerusalemu zinajengwa, mashujaa wanakusanyika, na maji ya Bethlehemu yanaletwa kwa gharama ya hatari kubwa. Lakini tendo linalofungua maana ya ufalme si kunywa maji; ni kuyamimina mbele za Bwana.

Andiko: 1 Mambo ya Nyakati 11:1–47

Taswira inayoongoza: Maji yanayomiminwa mbele za Bwana

Swali la moyo: Kiongozi anawezaje kupokea uaminifu wa watu bila kugeuza maisha ya watu kuwa mali ya kiongozi?

Utangulizi: Madaraka Yanapohitaji Unyenyekevu

Mafanikio huonekana kwa urahisi: jiji limetekwa, taasisi imekua, na watu wenye vipaji wanamzunguka kiongozi. Lakini kila mafanikio yana majina nyuma ya pazia. Kuna familia zinazojitoa, wafanyakazi wanaokosa usingizi na watumishi wanaobeba hatari. Kiongozi anaweza kushangilia matokeo huku akasahau gharama zilizobebwa na watu.

Sura ya 10 ilimalizika kwa taji la Sauli kuanguka Gilboa. Sura ya 11 inaanza kwa Israeli kumjia Daudi huko Hebroni. Yerusalemu inakuwa mji wa mfalme, mashujaa wanataja ushindi, kisha simulizi linatupeleka kwenye kisima cha Bethlehemu. Mashujaa watatu wanahatarisha maisha ili kumletea Daudi maji. Daudi anakataa kunywa, na badala yake anamimina maji mbele za Bwana (11:15–19).

Andiko hili linahusu nguvu za kifalme kugeuka uongozi wa agano: Neno la Mungu linaongoza ufalme, na thamani ya maisha ya watu inaheshimiwa mbele za Mungu. Maji ya Bethlehemu yanauliza kama taji lina thamani kuliko maisha ya watu wanaolitumikia.

Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Kutoka Majina Hadi Ufalme

Sura za 1–9 zimehifadhi kumbukumbu za koo za Israeli, hata baada ya uhamisho na maangamizi. Sura ya 10 inaeleza mwisho wa Sauli na sababu ya anguko: kutolishika Neno la Bwana na kutomtafuta Mungu (10:13–14). Sura ya 11 inaanza kwa kauli Israeli wote. Taifa lililovunjika sasa linatafuta uongozi unaolingana na ahadi ya Mungu.

Simulizi linafanana na 2 Samweli 5:1–10 na 23:8–39, lakini Mwandishi wa Mambo ya Nyakati anapanga matukio kwa msisitizo maalumu. Mapambano ya kisiasa kabla ya Daudi kutawala hayapewi nafasi kubwa. Umoja wa Israeli, Neno la Bwana, Yerusalemu na mchango wa mashujaa vinapewa uzito (Sailhamer 1983; Knoppers 2004).

Kwa watu waliorudi kutoka uhamishoni, Yerusalemu ilikuwa kumbukumbu ya utukufu uliopotea na nafasi ya kujenga upya. Lakini msingi wa matumaini si kuta peke yake. Katika sura zinazofuata, Daudi ataandaa makao ya sanduku la agano na maandalizi ya hekalu (1 Nya. 15:1–3; 22:1–5). Ufalme na ibada vitapaswa kutembea pamoja.

Kutembea Katika Andiko

Israeli Wote Wanapomjia Mchungaji (11:1–3)

Huko Hebroni, wazee wa Israeli wanamwambia Daudi kuwa mfalme na watu ni familia moja. Wazee wanakumbuka uongozi wa Daudi wakati wa Sauli. Muhimu zaidi, wazee wanarejea Neno la Bwana lililomteua Daudi kuwa mchungaji na mkuu wa Israeli (11:1–2; ling. 1 Sam. 16:1–13).

Daudi anafanya agano na wazee mbele za Bwana. Wazee wanamtia Daudi mafuta kuwa mfalme sawasawa na Neno la Bwana kupitia Samweli (11:3). Mpangilio huu una maana: undugu, wito wa Mungu, agano la hadharani, ndipo kutawazwa. Uongozi si mali binafsi; ni dhamana mbele za Mungu na watu.

Taswira ya mchungaji inakataa uongozi wa kuwanyonya watu. Mchungaji mwema anatunza kondoo, si kuwatumia kondoo kwa maslahi ya mchungaji (Eze. 34:2–4, 23–24). Taifa linahitaji kiongozi mwenye mamlaka na moyo wa kutunza.

Yerusalemu Inapokuwa Zaidi ya Ngome (11:4–9)

Daudi na Israeli wote wanakwenda Yerusalemu, mji uliokuwa mikononi mwa Wayebusi (11:4). Ngome ya Sayuni inatekwa licha ya upinzani wa wenyeji. Yoabu mwana wa Seruya anaongoza mashambulizi na kuwa mkuu wa jeshi. Daudi anakaa ngomeni, anapanua ujenzi wa mji, naye Yoabu anakarabati sehemu nyingine (11:5–8).

Mwandishi hatoi maelezo mengi ya mbinu za vita. Kauli ya mwisho ndiyo ufunguo: Daudi anazidi kuwa mkuu kwa sababu Bwana wa majeshi alikuwa pamoja na Daudi (11:9). Ujasiri wa watu na kazi ya kujenga vinaonekana, lakini sifa kuu inarudi kwa Mungu.

Yerusalemu haijawa bado hekalu lililokamilika. Sanduku la agano litafikishwa baadaye, na nyumba ya Bwana itaandaliwa (1 Nya. 15–17; 22). Ngome yenye kuta imara haiwezi kuchukua nafasi ya uwepo wa Mungu. Mji unakuwa na maana ya agano pale maisha na ibada vinapowekwa chini ya Bwana (Zab. 48:1–3; 2 Nya. 6:6).

Shamba la Shayiri Linapogeuka Uwanja wa Wokovu (11:10–14)

Orodha ya mashujaa inaanza kwa kueleza kusudi la huduma: viongozi hawa waliuimarisha ufalme wa Daudi pamoja na Israeli wote, kwa kutimiza Neno la Bwana (11:10). Yashobeamu anakumbukwa kwa uhodari mkubwa (11:11). Eleazari mwana wa Dodo anasimama pamoja na Daudi huko Pas-damimu, wakati Wafilisti wanashambulia karibu na shamba la shayiri (11:12–13).

Askari wengine wanakimbia. Watetezi wanabaki na kulinda shamba. Lakini kauli inayofunga tukio inamtaja mhusika mkuu: Bwana alileta wokovu mkuu (11:14). Ushindi haupewi mashujaa kuwa mali ya kujisifu.

Huu ni usimulizi wa vita vya Israeli ya kale, si agizo kwa Wakristo kutumia nguvu kueneza imani. Kanuni ya kiroho ni kwamba ujasiri wa watu una nafasi katika kazi ya Mungu, lakini ushindi na utukufu wa mwisho ni wa Mungu.

Maji ya Bethlehemu Yanaposhindikana Kunywewa (11:15–19)

Mashujaa watatu wanamjia Daudi katika pango la Adulamu. Wafilisti wameshikilia Bethlehemu. Daudi anatamani maji ya kisima kilicho karibu na lango la Bethlehemu (11:15–17). Mashujaa wanapenya katika jeshi la adui na kurudi na maji (11:18).

Hapo simulizi linaweza kugeuka hadithi ya upendeleo wa mfalme: mfalme anatamani, watu wanahatarisha maisha, na mfalme anakunywa. Lakini Daudi anakataa. Maji hayo yanawakilisha uhai uliowekwa hatarini. Daudi anayatoa kama sadaka ya kumimina mbele za Bwana (11:18–19).

Andiko halisemi kuwa mashujaa walikosea, wala halisemi Daudi alitoa amri rasmi ya kuleta maji. Msisitizo ni thamani ya maisha. Daudi anakataa kufanya hatari iliyobebwa na wengine kuwa anasa ya kifalme. Heshima kwa Mungu inamfundisha mfalme kuweka mipaka katika matumizi ya uaminifu wa watu (Sailhamer 1983).

Umaarufu Unapotambuliwa Bila Kuabudiwa (11:20–25)

Abishai, ndugu ya Yoabu, anatambulika kwa uhodari na uongozi, lakini mwandishi anaonyesha tofauti ya nafasi kati ya mashujaa (11:20–21). Benaya mwana wa Yehoyada anawashinda maadui wenye nguvu, simba katika shimo siku ya theluji, na Mmisri aliyekuwa na silaha kubwa (11:22–23). Daudi anamteua Benaya kusimamia walinzi wa mfalme (11:24–25).

Vipaji na mafanikio vinatambuliwa, lakini hakuna shujaa anayechukua nafasi ya Mungu. Kuna tofauti kati ya kumheshimu mtumishi mwenye uwezo na kumfanya mtumishi kuwa sanamu. Katika jumuiya yenye afya, kila huduma ina wajibu na mipaka.

Ufalme Unapoyakumbuka Majina Yote (11:26–47)

Sehemu ya mwisho inataja mashujaa kutoka maeneo na makabila mbalimbali: Asaheli ndugu ya Yoabu; watu wa Bethlehemu, Tekoa na Benyamini; Zeleki Mwamoni; Ithma Mmoabu; na Uria Mhiti (11:26–47). Wengi hawapewi wasifu mrefu. Lakini majina yanaonyesha kuwa ufalme haukujengwa na mfalme peke yake.

Uria Mhiti ametajwa katika mstari wa 41. Wasomaji wa 2 Samweli 11 wanakumbuka kwamba baadaye Daudi alimsaliti Uria kwa kutumia vibaya mamlaka. Mambo ya Nyakati haisimulii tukio hilo hapa; hivyo orodha pekee haipaswi kupewa maana ambayo haijaandikwa. Hata hivyo, kulinganisha maandiko kunaleta tahadhari: mfalme aliyewaheshimu mashujaa waliobeba maji ya Bethlehemu baadaye alishindwa kumheshimu shujaa mwaminifu. Heshima kwa kiongozi haipaswi kuondoa uwajibikaji (2 Sam. 11:14–17; 12:7–9).

Tafakari ya Kiteolojia: Nini Kinaufanya Ufalme Usimame?

Neno la Mungu Linaongoza Taji

Daudi anatawazwa na ufalme unaimarishwa kwa msingi wa Neno la Bwana (11:3, 10). Mungu aliyemhukumu Sauli kwa kutokumtafuta ndiye anayemweka Daudi katika nafasi ya kuwachunga watu (10:13–14). Mfalme anabaki chini ya maagizo ya Mungu, si juu ya sheria na wajibu (Kum. 17:18–20).

Uwepo wa Mungu Una Uzito Kuliko Nguvu

Yerusalemu inatekwa kwa juhudi za mashujaa, lakini ukuu wa Daudi unatokana na Bwana (11:9). Shamba la shayiri linalindwa, lakini ushindi unahusishwa na Bwana (11:14). Kanisa haliwezi kupima baraka kwa majengo, idadi, fedha au umaarufu pekee. Sura zinazofuata zitaonyesha umuhimu wa kumkaribia Mungu kwa utakatifu (1 Nya. 13:7–12; 15:13–15).

Uongozi wa Kweli Unaheshimu Gharama ya Huduma

Maji yaliyomiminwa yanageuza ushindi kuwa ibada. Daudi anaona maisha ya watu, si zana za mfalme. Baadaye, maombi ya Daudi yatakiri kwamba zawadi zote hutoka kwa Mungu (1 Nya. 29:14). Makanisa na taasisi zinapaswa kutambua gharama inayobebwa na wahudumu na familia.

Mwana wa Daudi Anayekuja Ni Mkuu Kuliko Daudi

Mambo ya Nyakati inamheshimu Daudi bila kumfanya mfalme asiyeweza kukosea. Maandiko mengine yanaonyesha pia makosa mazito ya Daudi. Ahadi ya nyumba ya Daudi (1 Nya. 17:11–14) inaelekeza mbele zaidi ya wafalme wenye mapungufu. Agano Jipya linamtangaza Yesu Kristo kuwa Mwana wa Daudi, Mchungaji anayetoa uhai kwa ajili ya kondoo badala ya kuwatumia kondoo kwa faida binafsi (Mk. 10:42–45; Yoh. 10:11; Luka 1:32–33).

Matumizi Katika Maisha: Mimina Maji Mbele za Bwana

1. Weka uwajibikaji katika uongozi. Tengeneza utaratibu wa maamuzi ya pamoja, taarifa wazi na njia salama za kusahihisha makosa.
2. Wakumbuke watumishi wasioonekana. Watambue waimbaji, walinzi, wasafishaji, watunza fedha, walezi na wajitoleaji kwa majina na matendo ya shukrani.
3. Pima gharama ya maombi ya huduma. Kabla ya kuongeza majukumu, uliza kuhusu mapumziko, afya, usalama na mahitaji ya familia.
4. Rudisha utukufu kwa Mungu. Sherehekea mafanikio kwa sala, uaminifu, ukarimu na kuwapa nafasi wote waliochangia.
5. Unganisha ibada na haki. Kataa ibada inayopendeza hadharani huku ukatili, udanganyifu au kunyonywa kwa watumishi vikifichwa (Isa. 1:11–17).
6. Mkumbuke Uria. Sikiliza watu walioumizwa na mamlaka, kiri makosa, linda walioathiriwa na fanya marekebisho yanayowezekana (2 Sam. 12:13; Luka 19:8).

Maswali ya Tafakari

1. Je, uongozi wa sasa unafanana na mchungaji au mmiliki anayetaka kutumia watu?
2. Ni wahudumu gani wa nyuma ya pazia wanaohitaji shukrani na msaada wa kweli?
3. Ni wapi mafanikio ya nje yameanza kuchukuliwa kuwa uthibitisho wa kibali cha Mungu?
4. Ni zawadi gani ya gharama kubwa inayopaswa kupokewa kwa heshima, si kutumiwa kama upendeleo?
5. Ni kosa gani la uongozi linahitaji toba, ulinzi wa walioumizwa na kurekebisha madhara?

Sala ya Mwitikio

Ee Bwana wa majeshi, Mungu wa agano, liweke kila taji chini ya mamlaka ya Neno la Mungu. Wape viongozi moyo wa mchungaji badala ya tamaa ya kumiliki watu. Lifundishe kanisa kuyaona majina nyuma ya kila ushindi. Waliochoka wapate pumziko; waliotumiwa vibaya wapate haki na urejesho. Pokea maji yaliyomiminwa mbele za Bwana kama ukiri kwamba kila uhai una thamani, na kila zawadi njema inatoka kwa Mungu. Tayarisha nyumba kwa ibada, mioyo kwa unyenyekevu, na jumuiya kwa utumishi mwaminifu. Kwa jina la Yesu Kristo, Mwana wa Daudi. Amina.

Dirisha la Sura Inayofuata

Ngome imekuwa mji wa Daudi, na watu wameanza kumzunguka mfalme aliyeahidiwa. Lakini umoja bado unahitaji kukua. Katika 1 Mambo ya Nyakati 12, mashujaa wa makabila mengi watamjia Daudi, wakiwemo watu wa Benyamini, ukoo wa Sauli. Swali linalofuata si nani anakalia kiti cha enzi tu, bali taifa lililogawanyika linakutanaje chini ya kusudi la Mungu.

Orodha ya Vyanzo Vyenye Maelezo

1. Hill, Andrew E. 1 & 2 Chronicles. NIV Application Commentary. Grand Rapids: Zondervan, 2003. Anaunganisha ujumbe wa uongozi na jumuiya na maisha ya sasa.
2. Japhet, Sara. I & II Chronicles: A Commentary. Old Testament Library. Louisville: Westminster John Knox, 1993. Anachambua mpangilio wa simulizi, kumbukumbu za koo na matumaini ya Daudi.
3. Klein, Ralph W. 1 Chronicles: A Commentary. Hermeneia. Minneapolis: Fortress, 2006. Anafafanua historia ya Yerusalemu na tofauti za simulizi za mashujaa na 2 Samweli.
4. Knoppers, Gary N. I Chronicles 10–29: A New Translation with Introduction and Commentary. Anchor Bible 12A. New York: Doubleday, 2004. Anatoa uchambuzi wa kina wa sura ya 11 na namna historia ya Daudi ilivyosimuliwa.
5. Sailhamer, John. First and Second Chronicles. Everyman's Bible Commentary. Chicago: Moody Press, 1983. Kitabu kilichotolewa katika mradi kinasisitiza Neno la Bwana, mashujaa na heshima ya Daudi kwa maisha ya watumishi.
6. Williamson, H. G. M. 1 and 2 Chronicles. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1982. Anaweka ufalme wa Daudi ndani ya agano na utambulisho wa Israeli baada ya uhamisho.