Kiongozi Bora – Kutoka Wito Hadi Kuwa Baraka: Hitimisho la Mfululizo

Maandiko ya msingi na tafsiri

Vifungu vikuu: Yohane 20:19–23; Mathayo 28:18–20; Waefeso 4:11–16; 1 Wakorintho 15:50–58; Ufunuo 21:1–5

Tafsiri ya Biblia iliyotumika: NENO (NEN), isipokuwa inapoelezwa vinginevyo.

Utangulizi: Funguo zinapokabidhiwa

Fikiria mfano huu. Baada ya miaka ya kusimamia kituo cha kujifunzia, kiongozi anafungua kabati na kutoa funguo za ofisi. Anazikabidhi kwa mwalimu kijana aliyemlea. Anajiuliza kama kituo kitaendelea kuwahudumia watoto hata atakapoondoka.

Swali la mwisho ndilo linalotufikisha moyoni mwa safari yetu.

Katika Kiongozi Bora, tumezungumzia wito na mfano wa Yesu, upendo, kusudi, uaminifu, kusikiliza, haki, malezi ya viongozi, urithi, mabadiliko, unyenyekevu, uchovu, tumaini, migogoro na umoja. Haya si masomo ya kutusaidia kupata cheo kizuri zaidi. Ni mazoezi ya kujifunza kuwa aina ya watu ambao Yesu anaweza kuwatuma kwa ajili ya maisha ya wengine.

Kanisa lina utume wa kutangaza Injili na kufanya wanafunzi. Familia, shule, biashara na taasisi za jamii zina majukumu tofauti, lakini zinaweza kujifunza kanuni za ukweli, haki na uwajibikaji.

Hitimisho hili haliongezi mbinu nyingine kwenye orodha. Linatuuliza tulichojifunza kinakuwa nini tunaporudi nyumbani, tunapofungua ofisi, tunapokutana na waliojeruhiwa, na tunapowaachia wengine nafasi ya kukua.

Kusikiliza Maandiko: Kutoka chumba kilichofungwa hadi ulimwengu wa kuhudumiwa

Katika Yohane 20:19–23, wanafunzi wamejifungia kwa hofu baada ya Yesu kusulubiwa. Hawana mpango unaoonekana wa kuushinda ulimwengu. Yesu aliyefufuka anasimama katikati yao, anawapa amani, anawaonesha alama za mateso yake, kisha anawatuma na kuwahusisha na zawadi ya Roho Mtakatifu.

Mpangilio ni muhimu: Yesu anawajia kwanza; ndipo wanatumwa. Utume wao hautokani na ujasiri walioujikusanyia wenyewe. Unatokana na Bwana aliyeshinda mauti, ambaye bado ana alama za upendo uliogharimu maisha yake.

Katika Mathayo 28:18–20, Yesu anasema mamlaka yote amepewa mbinguni na duniani, kisha anaagiza kufanya wanafunzi, kuwabatiza na kuwafundisha kuyashika maagizo yake. Ahadi yake, si uwezo wa mtu mmoja, inategemeza huduma. Kwa hiyo, swali si tu, tumewakusanya watu wangapi? Bali pia, wanajifunza kumtii nani?

Waefeso 4:11–16 linaeleza viongozi na karama kama zawadi kwa kanisa ili waamini waandaliwe kwa huduma na mwili wa Kristo ukue katika kweli na upendo. Katika muktadha wake, Paulo anajenga mazungumzo ya umoja, ukomavu na utofauti wa karama. Kwa shule au taasisi nyingine tunatumia kanuni kwa mlinganisho: kuwaandaa watu kuwajibika badala ya kuwategemeza kwa kiongozi.

Na katika 1 Wakorintho 15, hoja ndefu ya Paulo kuhusu ufufuo inaishia kwa mwito wa kudumu katika kazi ya Bwana, kwa sababu kazi hiyo si bure (mstari 58). Tumaini halibariki kwa mafanikio ya haraka; lina mizizi katika ushindi wa Kristo juu ya mauti.

Believe: Anza na Mfalme, si na kiti cha kiongozi

Katika Marko 10:42–45, Yesu anakosoa mtazamo wa mamlaka unaojenga ukuu kwa kuwatawala wengine. Akiwa anaelekea msalabani, anawafundisha wanafunzi kwamba ukuu ndani ya jamii yake unajidhihirisha kwa huduma. Huu si wito wa kutokuwa na maamuzi. Ni wito wa kutotumia watu kama ngazi ya kujipandisha.

Makala zetu za mwanzo zilizungumza kuhusu tofauti kati ya nafasi na wito. Mchungaji anaweza kuhubiri Kristo huku akihodhi mamlaka. Mkuu wa shule anaweza kusifu watoto huku akinyamazisha taarifa za hatari. Mwenyekiti anaweza kutangaza umoja huku akitenga wanaompinga.

John Maxwell anaeleza kwamba uongozi una viwango vinavyovuka cheo na kujumuisha mahusiano, matokeo na kuwaendeleza watu. Hilo hutusaidia kuona kwamba uteuzi si sawa na ushawishi uliothibitishwa. Lakini Injili inauliza swali jingine zaidi: ushawishi huo unamwonesha Yesu au unakusanya wafuasi wa mtu? Ushawishi unaweza kuwa mkubwa na bado ukawa wa kutisha, wenye udanganyifu au usiojali ukweli.

Kwa hiyo, anza tena na kumwamini Yesu: mamlaka yake, neema yake na njia yake ya msalaba. Jiulize kama ungefurahia watu kuwa karibu zaidi na Kristo, hata kama hawangekupa tena sifa unazozipokea leo.

Become: Tabia na mifumo lazima vikue pamoja

Wafilipi 2:5–11 linaunganisha njia ya Kristo ya kujinyenyekeza na kutukuzwa kwake na Mungu. Wito wa kuwa na nia ya Kristo hauwezi kubaki katika hotuba nzuri kuhusu unyenyekevu. Unahitaji kuonekana wakati kiongozi anapokosolewa, anapopoteza sifa au anapopaswa kukiri kosa.

Katika safari yetu tulisisitiza kusikiliza kabla ya kuamua, kusema ukweli bila kuumiza kwa makusudi, na kufanya haki hata pale ambapo ni gharama. Haya ni masuala ya tabia. Lakini taasisi nayo inahitaji mifumo inayokinga tabia ya mtu mmoja isigeuke kuwa sheria isiyopingika.

Fikiria kanisa lenye utaratibu wa kupokea taarifa za matumizi mabaya ya madaraka nje ya mnyororo wa mtu anayetuhumiwa. Fikiria shule yenye njia salama za kusikiliza wanafunzi na kuchunguza malalamiko kwa usawa. Huo ni ulinzi wa utu wa watu.

Simon Sinek hutofautisha WHY, HOW, na WHAT: kusudi, namna na mambo tunayotenda. Kwa mtazamo wa Kikristo, kusudi halipaswi kuchorwa kutokana na ndoto ya kiongozi pekee; linapimwa kwa Maandiko na utume wa Kristo. Vilevile, HOW haiwezi kuwa mbinu yoyote inayofanikisha lengo. Njia za kutekeleza kusudi lazima ziwe za ukweli, uwazi na huruma.

Msamaha si sawa na upatanisho; upatanisho si sawa na kurejesha uaminifu; na kurejesha uaminifu si sawa na kumrudisha mtu kwenye nafasi ya mamlaka. Hasa kunapokuwa na madai ya unyanyasaji au uhalifu, ulinzi wa walio hatarini na taratibu halali za uchunguzi ni muhimu kuliko taswira ya taasisi.

Jiulize: Je, mtu anaweza kunikosoa bila kuadhibiwa? Na je, taasisi inaweza kurekebisha kosa hata pale mimi ninapohusika?

Bless: Kuwaandaa watu badala ya kujikusanyia kazi na sifa

Waefeso 4 halimwoneshi mchungaji kama mtu anayefanya huduma yote huku wengine wakitazama. Linamwonesha Kristo akiupatia mwili wake karama mbalimbali ili kila sehemu ichangie katika ukuaji wa wote. Hapa tunapata kipimo chenye uzito wa urithi wa uongozi: watu wamewezeshwa kiasi gani kumfuata Yesu, kufanya maamuzi yenye hekima na kuwasaidia wengine?

Maxwell anasisitiza uwekezaji katika ukuzaji wa viongozi. Tunaweza kukubali umuhimu wa kuandaa kizazi kingine, lakini hatupaswi kuwathamini watu kwa sababu tu wanaweza kuzalisha viongozi zaidi. Mkristo anayehudumu kwa uaminifu bila cheo si mwenye thamani ndogo mbele ya Mungu. Kiongozi mzuri anamwona mtu kabla ya kuona nafasi yake katika mchoro wa taasisi.

Katika kanisa, jambo hili linaweza kumaanisha kuwapa waamini nafasi ya kujifunza Neno, kuhudumia wahitaji, kuongoza vikundi na kushuhudia nyumbani au kazini. Katika biashara linaweza kumaanisha kujenga ujuzi, kutoa mrejesho wa haki na kuwapa wafanyakazi mamlaka yenye mipaka inayoeleweka. Katika familia linaweza kumaanisha kuwaandaa watoto kufikiri, kuuliza na kuwajibika badala ya kutegemea amri kila wakati.

Kumkabidhi mtu jukumu bila mafunzo, nyenzo au mtu wa kumsaidia si kumwezesha. Kumjenga mtu kunahitaji wakati, uangalizi na nafasi ya kujifunza; kiongozi pia akubali mawazo bora kuliko yake.

Jiulize: Kuna nani anayekua kwa sababu nimefungua mlango, na kuna nani anayebaki pembeni kwa sababu bado ninashikilia funguo zote?

Uaminifu wakati wa maumivu, migogoro na mabadiliko

Katika 2 Wakorintho 4:7–12, Paulo anajieleza kwa picha ya hazina iliyowekwa katika vyombo vya udongo. Udhaifu wa mtumishi hauondoi nguvu ya Mungu. Katika 2 Wakorintho 4:16–18, tumaini linamruhusu Paulo kuyaona mateso kwa upeo mrefu zaidi bila kujifanya kwamba hayapo.

Hilo limekuwa somo muhimu katika makala zetu kuhusu uchovu na majaribu, tumaini katika giza, migogoro na umoja. Uongozi mzuri haupimwi wakati kila mtu anakubaliana na mambo yanaenda vizuri pekee. Hujulikana pia wakati taarifa mbaya zinapowasili, bajeti inapopungua, kiongozi anapokosea, au baadhi ya watu wanaposema hawajisikii salama.

Kuomba msaada, kupumzika au kugawa mzigo wa kazi si ishara ya imani ndogo. Wala wahanga wa udhalilishaji hawapaswi kulazimishwa kurudiana na aliyewadhuru ili taasisi ionekane yenye amani. Katika migogoro ya kawaida, mazungumzo na usuluhishi wa haki vinaweza kusaidia; katika madai ya madhara makubwa, ulinzi na uchunguzi huchukua nafasi ya kwanza.

Tumejifunza pia kwamba umoja si kufanana. Waefeso 2:11–22 linaonesha Kristo akibomoa uadui uliowatenganisha Wayahudi na watu wa Mataifa. Huu ni msingi wa kupokea watu wa lugha, vizazi na historia tofauti bila kuwafanya wote wawe nakala ya kiongozi. Lakini umoja wa Kristo hauombi ukweli utolewe sadaka ili watu wakae pamoja kwa nje.

Jiulize: Watu wetu wakisema wamechoka au wameumizwa, wanakutana na sikio linalosikiliza au ukuta unaotetea sifa zetu?

Pima matunda kwa uaminifu, si kwa takwimu pekee

Katika 1 Wakorintho 3:5–9, Paulo anawataja watumishi wanaopanda na kumwagilia maji, lakini Mungu ndiye anayekuza. Anasema hayo kwa kanisa lililokuwa limeanza kujitambulisha kupitia viongozi wake kana kwamba wao ndio chanzo cha uhai wake. Ujumbe huo ni muhimu kwa makanisa yanayopima mafanikio kwa majengo, mapato, idadi au sura ya kiongozi mmoja.

Takwimu husaidia kupima waliofikiwa na rasilimali. Lakini idadi haiwezi kutuambia yenyewe kama watu wako salama, kama maskini wanaheshimiwa, kama wanaouliza maswali wanaruhusiwa kusikika, au kama tabia ya Kristo inakua.

Hapa mtazamo wa Sinek wa kufikiria mwendelezo wa kazi zaidi ya ushindi wa muda mfupi unaweza kutusaidia kuacha kujenga mafanikio ya leo kwa gharama ya kesho. Hata hivyo, infinite mindset si sawa na uzima wa milele wala ufalme wa Mungu. Shirika linaweza kufungwa, na kiongozi anaweza kusahaulika; tumaini la Kikristo halianguki kwa sababu hiyo. Linakaa katika Yesu aliyefufuka.

Katika tathmini ya uongozi, jiulize maswali ya ziada: Je, watu wanajifunza? Kuna viongozi wengine wanaochipua? Malalamiko yanachunguzwa kwa haki? Rasilimali zinaelezeka? Tunawafikia wanaobaki pembeni? Je, tunatunza pia mazingira ambayo watoto wetu watayarithi?

Uumbaji mpya: Tunatenda leo kwa sababu Mungu ameahidi kesho

Ufunuo 21:1–5 halimalizii simulizi la Biblia kwa taasisi ya kidini iliyopata ukubwa usio na mwisho. Linatuonesha Mungu akifanya makao yake pamoja na wanadamu, akiondoa mauti na maumivu, na kuyafanya mambo yote kuwa mapya. Taswira ya Yerusalemu mpya inayoshuka kutoka kwa Mungu inatukumbusha kwamba utimilifu wa ufalme ni zawadi yake, si mradi wetu wa kujijenga.

N. T. Wright anaeleza kanisa kama jamii inayopaswa kuonesha, kwa nguvu ya Roho, ishara za uumbaji mpya ulioanza kwa ufufuo wa Yesu. Kwa matumizi yetu ya uongozi, hilo linatualika kuunganisha ibada na kazi, kutangaza Injili na kutenda haki, kusamehe na kulinda walio hatarini, kuhubiri tumaini na kutunza uumbaji wa Mungu. Huu ni usanisi wa Kikristo, si mfumo waliouandika pamoja.

Bado tunaishi katika mvutano wa tayari, lakini bado. Kristo amefufuka; mauti na ukosefu wa haki bado vinaumiza ulimwengu. Kanisa linaweza kuwa ishara ya ufalme, lakini si ufalme wenyewe katika ukamilifu wake. Hatuwezi kuufanya ukuaji wa dhehebu kuwa kipimo cha mwisho cha kazi ya Mungu.

Ndiyo maana 1 Wakorintho 15:58 linatuita kutenda kazi ya Bwana kwa uthabiti. Hatukazi ili kuokoa ulimwengu kwa nguvu zetu; tunatumwa na Yesu, na Mungu atatimiza ahadi zake.

Matumizi Katika Maisha: Ahadi saba za kiongozi

1. Mweke Kristo mbele ya jina lako. Kabla ya maamuzi makubwa, uliza yanawasaidiaje watu kumjua Yesu na kupokea wema badala ya kukutegemea wewe.
2. Jenga nafasi ya ukweli. Weka njia zilizo wazi na salama za kusikiliza malalamiko, kukosoa maamuzi na kuripoti madhara bila kisasi.
3. Fanya tathmini ya haki. Chunguza watu wanaonufaika na wanaoachwa nyuma kwa sababu ya lugha, umri, jinsia, hali ya uchumi au kutokuwa na ushawishi.
4. Mfundishe mtu mwingine kazi unayoifanya. Mpe mafunzo, nyenzo, mamlaka yanayoeleweka na nafasi ya kujifunza; usimpe jukumu bila msaada.
5. Linda mipaka ya afya na familia. Panga pumziko, gawanya kazi na tafuta msaada inapohitajika. Uchovu si alama ya utakatifu.
6. Pima matunda yaliyo zaidi ya idadi. Tathmini ukomavu wa watu, usalama, uwazi wa fedha, uwajibikaji na huduma kwa jirani.
7. Tenda jambo linalotangulia kesho ya Mungu. Saidia mtu mwenye uhitaji, tengeneza uhusiano kwa haki, tunza mazingira au fungua mlango kwa mtu aliyesahaulika.

Zoezi la Juma: Kutoka maneno hadi agano la vitendo

Lengo: Kuandika na kuanza kutekeleza ahadi ya uongozi inayounganisha kumwamini Kristo, kukua katika tabia yake na kuwabariki wengine.

1. Siku ya kwanza: Soma Yohane 20:19–23 na Waefeso 4:11–16. Andika sentensi tatu: ninamwamini nani; ninahitaji kubadilika wapi; ninaweza kumbariki nani?
2. Siku ya pili: Mwombe mtu unayemwamini akuambie jambo moja unalofanya linalowasaidia watu na jambo moja linalowazuia kukua. Sikiliza bila kujitetea.
3. Siku ya tatu hadi ya tano: Chagua hatua moja inayopimika—kutoa nafasi kwa kiongozi mpya, kurekebisha utaratibu usio salama, au kuanzisha kikao cha kusikiliza wenye sauti dhaifu.
4. Siku ya sita: Pitia hatua hiyo pamoja na mshirika wa uwajibikaji. Uliza kilichobadilika kwa maisha ya watu, si kilichokuongezea sifa.
5. Siku ya saba: Omba, andika ulichojifunza na panga hatua ya siku thelathini. Usitumie zoezi hili badala ya taratibu rasmi za kuripoti madhara makubwa.

Kipimo cha kujifunza: Je, kuna mtu mmoja anayesikilizwa vizuri zaidi, anayeheshimiwa zaidi au aliyepewa nafasi halisi ya kukua? Ikiwa hakuna, badilisha mpango badala ya kuipamba taarifa.

Maswali ya Kutafakari na Kujadili

1. Katika Yohane 20, kwa nini Yesu anawajia wanafunzi wenye hofu kabla ya kuwatuma? Hilo linatufundisha nini kuhusu neema na utume?
2. Ni sehemu gani ya safari hii—wito, kusikiliza, haki, kuwajenga wengine, unyenyekevu, tumaini au umoja—inayohitaji hatua yako ya kwanza?
3. Ushawishi wako unawaelekeza watu kwa Kristo, au unawafanya wakutegemee zaidi?
4. Ni nani anayeweza kusema ukweli kuhusu uongozi wako bila kuogopa adhabu, na ni nani bado hana nafasi hiyo?
5. Ni mifumo gani katika kanisa au taasisi yako inahitaji kubadilishwa ili kulinda watu na kugawa mamlaka kwa haki?
6. Ni mtu gani unayeweza kumwandaa ili huduma iendelee baada ya kuondoka kwako, bila kumtaka awe nakala yako?
7. Unaposema huduma imefanikiwa, unapima nini zaidi ya idadi, fedha na umaarufu?
8. Tumaini la ufufuo linakutiaje moyo kutenda haki leo hata kama hutayaona matokeo yake yote?

Hitimisho: Funguo zibaki mikononi pa watu wanaotumika

Turudi kwenye kituo chetu cha kujifunzia. Funguo zinapohama kutoka mkono mmoja kwenda mwingine, thamani halisi haiko kwenye chuma kilichokabidhiwa. Iko katika milango itakayofunguliwa: mtoto atakayesoma, familia itakayopata tumaini, mfanyakazi atakayeheshimiwa na kizazi kipya kitakachojifunza kuwasaidia wengine.

Ndivyo ilivyo chini ya Yesu. Tunaitwa kwa majukumu na vipindi tofauti. Lakini hatuitwi kujenga falme zinazozunguka majina yetu. Tunaitwa kuwa mashahidi wa Mfalme ambaye amefufuka na anafanya mambo yote kuwa mapya.

Believe: Mwamini Yesu kuliko uwezo wako. Become: Kubali kufinyangwa katika tabia na njia zake. Bless: Fungua milango ili wengine waweze kuishi, kukua na kutumika.

Huu ni mwanzo wa kuishi tulichojifunza.

Sala

Bwana Yesu, wewe ndiwe Mfalme na Mchungaji wetu. Tusamehe tulipotumia nafasi kujitafuta badala ya kuwahudumia watu. Tupe moyo wa kusikiliza, ujasiri wa kutenda haki, unyenyekevu wa kukubali kusahihishwa na hekima ya kuwaandaa wengine. Kwa Roho wako, yafanye maisha yetu yawe ishara ndogo lakini za kweli za uumbaji wako mpya. Amina.

Daraja la mwisho: Baada ya kusoma mfululizo, chagua watu wawili au watatu na muanze mazungumzo ya siku thelathini kuhusu ahadi hizi. Mafundisho yanapata miguu yanapoingia kwenye maamuzi, mahusiano na huduma.

Orodha ya Vyanzo

1. Biblia, NENO (NEN). Yohane 20:19–23; Mathayo 28:18–20; Waefeso 4:11–16; 1 Wakorintho 15:58; Ufunuo 21. Vifungu vingine vimetajwa kwa rejea na kufafanuliwa kwa maana yake, si kunukuliwa neno kwa neno.
2. N. T. Wright. “Beginning to Think About the New Creation.” N. T. Wright Online.
3. John C. Maxwell. “The 5 Levels of Leadership.” John Maxwell.
4. Simon Sinek / The Optimism Company. “The Golden Circle.” The Optimism Company.