Kiongozi Bora – Uaminifu Katika Nyakati za Mabadiliko

Maandiko ya msingi na tafsiri

Maandiko makuu: Yoshua 1:1–9; Matendo 11:19–26; 1 Wakorintho 12:12–27; Warumi 8:18–25

Wakati njia ya jana haiwafikishi watu wa leo

Fikiria hali hii. Kanisa katika mji unaokua limezoea kuwafikia washiriki kwa matangazo ya sabato na mikutano ya ana kwa ana. Baadhi ya vijana wanapendekeza kuwe na mawasiliano ya simu na vikundi vidogo vya kujifunza Biblia katikati ya juma. Wengine wanahofia kwamba wazee wasiokuwa na simu janja wataachwa nyuma. Mkutano unaanza kwa kujadili teknolojia, lakini muda si mrefu unageuka kuwa mjadala wa heshima, mamlaka na historia ya kanisa.

Pande zote zinaweza kuwa na hoja ya msingi. Tatizo si kwamba kundi moja linapenda maendeleo na jingine linachukia maendeleo. Tatizo ni kwamba mabadiliko hufunua mambo tunayoyaogopa kupoteza: ushirika, ushawishi, nafasi ya kushiriki, hata kumbukumbu zetu za huduma.

Makala zilizotangulia zimezungumzia kusikiliza, haki, kuwaandaa wengine na kuacha urithi unaozidi kiongozi mmoja. Sasa swali linaongezeka: Tunailindaje thamani ya urithi huo wakati mazingira yanabadilika?

Katika kanisa, lengo si kusasisha taasisi ili ionekane ya kisasa. Ni kuwaandaa watu kuishi chini ya utawala wa Yesu na kushiriki utume wake. Katika shule, biashara au jumuiya, kanuni za kusikiliza, usalama na uwajibikaji zinaweza kutumika pia; lakini taasisi hizo si kanisa, wala malengo yake yote hayapaswi kuitwa utume wa Injili.

Kusikiliza Maandiko katika mazingira yake

Yoshua 1:1–9 inafunguka baada ya kifo cha Musa. Israeli iko mpakani mwa Yordani, ikikabili kazi ambayo Musa mwenyewe hataiongoza. Yoshua ana historia ya kumsaidia Musa, lakini uwepo wake hauondoi uzito wa mpito. Mungu hamwambii ajenge jina jipya. Anamkumbusha ahadi yake kwa watu, uwepo wake pamoja naye na wajibu wa kushika maelekezo aliyopokea. Ujasiri unaotakiwa hapa si kiburi, bali utii unaotegemea Mungu.

Maana ya kwanza ya andiko hili inahusu taifa la Israeli, nchi ya ahadi na agano lake katika hatua hiyo ya simulizi la Biblia. Hatupaswi kugeuza ahadi za nchi na ushindi kuwa dhamana kwamba kila mpango wa kanisa au biashara utafanikiwa. Hata hivyo, kuna kanuni inayotuongoza: Mungu habadiliki kwa sababu kiongozi amebadilika; na ujasiri wa kiimani hauachani na utii.

Matendo 11:19–26 inatupeleka kwenye kanisa changa lililotawanywa na mateso yaliyohusiana na kifo cha Stefano. Waamini walifika Foinike, Kipro na Antiokia. Baadhi yao waliwafikishia Habari Njema watu ambao hawakuwa sehemu ya hadhira yao ya awali. Kanisa la Yerusalemu lilimtuma Barnaba. Badala ya kuanza kwa kuogopa kila jambo lisilozoeleka, Barnaba alitambua neema ya Mungu, akawatia moyo waendelee kuwa waaminifu kwa Bwana, kisha akamtafuta Sauli ili washirikiane katika kufundisha.

Haya si maagizo ya kuiga kila mbinu mpya. Ni ushuhuda wa Roho akiliongoza kanisa katika eneo jipya huku ujumbe kuhusu Yesu ukiendelea kuwa kiini chake. Barnaba hakuhalalisha mabadiliko kwa sababu yalikuwa mapya; alitathmini matunda yake na kuwaelekeza watu kwa Kristo.

Kwa pamoja, maandiko haya yanaonyesha mambo mawili: wakati fulani tunaitwa kuvuka mto ambao hatujawahi kuuvuka; wakati mwingine tunaitwa kutambua kwamba Mungu anafanya kazi mahali pasipotegemewa. Katika yote mawili, uaminifu haupimwi kwa umbile la jana pekee.

Hoja ya kwanza: Shikilia Bwana wa utume, si sura moja ya mbinu

Yoshua hakukabidhiwa jukumu la kumwigiza Musa katika kila hatua. Alikabidhiwa kuongoza watu walio chini ya ahadi ya Mungu. Vivyo hivyo, kanisa halipo ili kulinda kila utaratibu uliorithiwa. Lipo ili kumwabudu Yesu, kuitangaza Injili, kufanya wanafunzi na kuonyesha upendo na haki yake katika maisha ya kawaida.

Simon Sinek, katika Golden Circle, anapendekeza taasisi zianze kwa kuuliza WHY—kwa nini zipo—kabla ya HOW na WHAT, yaani namna na shughuli. Hili husaidia kamati inayojadiliana kuhusu huduma. Lakini kwa Mkristo, jibu la msingi haliundwi na ndoto ya kiongozi peke yake. Linapimwa kwa Maandiko na wito wa Yesu: Mungu anafanya upya ulimwengu kupitia Kristo, naye anawaita watu wake kuwa mashahidi wake.

Mfano: Kanisa likibadili namna ya kuwafikia wagonjwa, lisianzie kwa swali, “Ni mfumo upi unaotupa takwimu nzuri?” Lianzie, “Ni nani anahitaji kutembelewa, kusikilizwa na kuombewa?” Teknolojia inaweza kusaidia kupanga ziara, lakini ujumbe wa simu hauwezi kuchukua nafasi ya kila mkono unaoshika mkono wa mwenye huzuni.

Jiulize: Ni desturi gani ninaipenda kwa sababu inanisaidia kuhudumu, na ni ipi ninaishikilia kwa sababu inanifanya niendelee kuwa muhimu?

Hoja ya pili: Tambua neema kabla ya kutetea mipaka yako

Barnaba alipofika Antiokia, hakutazama kwanza tofauti za waliokuwa hapo. Aliangalia kile Mungu alichokuwa akifanya. Kisha akawasaidia waamini kukua katika uaminifu, akashirikiana na Sauli katika kuwafundisha. Kutambua neema hakukumfanya aache kupima ukweli; kulimzuia kufunga mlango kwa sababu tu kazi ilikuwa imeanza nje ya matarajio yake.

N. T. Wright anasisitiza kwamba ufufuo wa Yesu unaanzisha uumbaji mpya, na kwamba maisha ya kanisa yanapaswa kuonyesha ishara za upya huo sasa, huku utimilifu wake ukingojea. Kutokana na msisitizo huo, napendekeza swali hili kwa viongozi: Je, mabadiliko tunayoyaona yanafungua nafasi kwa watu kumjua Kristo na kwa haki, upatanisho na huruma kukua? Hili ni matumizi ya kitheolojia, si mfumo wa kupima mabadiliko alioutunga Wright.

Mfano: Mwalimu anapotambua wanafunzi wanasoma kwa njia tofauti, anaweza kuongeza njia za kujifunza bila kupunguza ukweli wa anachofundisha. Kanisani, huduma mpya ya vikundi vidogo inaweza kufungua mlango kwa watu ambao hawasemi katika mikutano mikubwa. Hata hivyo, ushiriki wao lazima uambatane na mafundisho yenye mizizi, ulinzi wa watoto na taratibu za uwajibikaji.

Usichanganye idadi mpya ya washiriki na uthibitisho kwamba kila jambo ni la Roho. Chunguza maudhui, tabia, matunda na usalama. Na jiulize: Ni watu gani wenye karama nimekuwa nikikosa kuwaona kwa sababu hawafanani na viongozi niliowazoea?

Hoja ya tatu: Wasikilize wanaobeba gharama ya mabadiliko

Katika 1 Wakorintho 12, Paulo analilinganisha kanisa na mwili mmoja wenye viungo vingi. Viungo vinavyoonekana dhaifu havitupwi pembeni; vina umuhimu, na maumivu ya kiungo kimoja yanahusu mwili mzima. Hii si kanuni ya mawasiliano tu. Ni maelezo ya utu wa waamini ndani ya mwili wa Kristo.

John Maxwell, katika makala Asking for Change, anaeleza umuhimu wa kuuliza maswali na kuwafanya watu wajisikie wameeleweka badala ya kuwanyima sauti wakati mabadiliko yanapopangwa. Huo ni msaada wa kiuongozi. Injili inaupeleka mbali zaidi: watu si vizuizi vinavyopaswa kushawishiwa ili mpango ushinde. Ni majirani, ndugu na dada wanaostahili kuheshimiwa, hata pale wanapotofautiana na sisi.

Mfano: Taasisi inapohamisha usajili kutoka daftari kwenda kwenye mfumo wa mtandaoni, waulize wanafunzi au wanachama wasio na intaneti ya uhakika watafanyaje. Weka njia mbadala, mafunzo na msaada. Kwa kanisa, wasikilize pia wenye ulemavu, wazee, watoto na wale ambao sauti zao hazifiki kwenye kamati. Usiwaite watu wapinzani kwa sababu wameonyesha gharama uliyoisahau.

Si kila pendekezo litakubaliwa. Kiongozi anaweza kufanya uamuzi mgumu na bado kueleza sababu zake, kuonyesha jinsi maoni yalivyotumika na kuruhusu upinzani wa heshima. Jiulize: Kama ningekuwa mtu anayeathiriwa zaidi na uamuzi huu, ningehitaji nini ili nisikike na nibaki salama?

Hoja ya nne: Badilisha taratibu bila kuuza ukweli au kuwajeruhi watu

Kuna mabadiliko yanayoboresha huduma, na kuna yanayoficha tamaa ya mamlaka kwa jina la maendeleo. Ikiwa kiongozi anadai, “Huu ndio wakati wetu; wasiokubali wasiongee,” huo si ujasiri wa Yoshua. Ujasiri wa Yoshua uliunganishwa na kutafakari na kutii maagizo ya Mungu. Nguvu inayokataa kukosolewa si alama ya ufalme wa Yesu.

Maxwell anahimiza viongozi kukabiliana na mabadiliko na kupima vikwazo kwa mtazamo wa muda mrefu. Sinek, katika The Infinite Game, anaonyesha faida ya kufikiri kuhusu mwendelezo wa kazi badala ya ushindi wa muda mfupi. Mawazo yote mawili yanaweza kutusaidia kuacha hofu ya kila badiliko. Lakini yana mipaka: kuendelea kwa shirika si sawa na kuja kwa ufalme wa Mungu; wala ukuaji wake hauhalalishi udanganyifu, uchovu uliolazimishwa au kuwatenga walio dhaifu.

Mfano: Kiongozi wa biashara anaweza kubadilisha mfumo wa kazi ili kuboresha huduma kwa wateja. Hata hivyo, haki inahitaji ushauriano, taarifa za wazi na mazingira salama kwa wafanyakazi. Katika kanisa, huduma mpya isipimwe kwa mahudhurio pekee, bali pia kwa uaminifu wa mafundisho, kukua kwa wanafunzi, utunzaji wa walio hatarini na njia za kushughulikia malalamiko.

Kosa likitokea, msamaha wa Kikristo hauondoi uchunguzi, uwajibikaji au wajibu wa kulinda walioathiriwa. Upatanisho, kurejesha uaminifu na kumrudisha mtu katika nafasi ya mamlaka ni mambo tofauti, yanayohitaji hatua tofauti. Jiulize: Niko tayari kusimamisha mpango unaovutia ikiwa njia yake inawaumiza watu?

Hoja ya tano: Ongoza kwa tumaini linalokubali machozi na mipaka

Warumi 8:18–25 haielezi dunia iliyo tayari kupona. Paulo anazungumza kuhusu uumbaji unaougua kwa uchungu na waamini wanaongoja ukombozi wa miili yao. Roho ni mwanzo wa kile Mungu atakachokamilisha, si uthibitisho kwamba hakuna maumivu kabla ya mwisho. Ndiyo maana kiongozi wa Kikristo anaweza kuwa na tumaini bila kujifanya kila mabadiliko ni rahisi.

Wright anauunganisha ufufuo wa Kristo na wajibu wa kutenda sasa kwa ajili ya haki, uzuri na walio katika mahitaji. Hii haimaanishi kanisa linaweza kuleta uumbaji mpya kwa mipango yake. Mungu ndiye atakayekamilisha kazi yake. Lakini anatutuma tuoneshe ishara za maisha hayo katika dunia yenye majeraha.

Mfano: Huduma inapolazimika kufunga programu fulani kwa ukosefu wa rasilimali, viongozi wasidharau huzuni ya waliokuwa wanaitegemea. Waeleze ukweli, watafute msaada mbadala na waombe pamoja nao. Kukubali kwamba hatuwezi kufanya kila kitu si kukosa imani; kunaweza kuwa mwanzo wa uaminifu unaotambua mipaka yetu.

Katika mpito, watu wanahitaji pumziko na mafunzo. Kiongozi aliyechoka hahitaji kulaumiwa kwa kuwa mwanadamu. Jiulize: Je, tumaini ninalohubiri linawaruhusu watu kuomboleza, kuuliza maswali na kupokea msaada?

Swali gumu: Je, kupinga mabadiliko ni kupinga kazi ya Mungu?

Si lazima. Wakati mwingine upinzani unalinda desturi isiyofaa; wakati mwingine unatoa onyo ambalo viongozi hawajaliona. Mtu anaweza kuogopa kupoteza ushirika wa ana kwa ana, kuuliza kuhusu matumizi ya fedha, au kutaka kujua watoto watalindwa vipi. Haya ni maswali halali, si ukosefu wa imani.

Lakini pia kuna hatari ya kufanya kumbukumbu nzuri za jana kuwa sheria ya leo. Kwa hiyo usiamue kwa kuhesabu nani ni “wa kisasa” na nani ni “wa zamani.” Uliza: Je, mabadiliko haya yanaendana na Maandiko? Yanamtukuza Kristo au mtu? Ni ushahidi gani wa hitaji lake? Nani atafaidika, nani anaweza kujeruhiwa, na nani atawajibika? Tunaweza kuyajaribu kwa kiwango kidogo na kujifunza kabla ya kuyapanua?

Kanisa linapopima maswali hayo kwa sala, usikivu, ukweli na upendo, linaweza kukataa mabadiliko mabaya, kurekebisha yaliyo na udhaifu na kukubali yale yanayofungua njia ya utume. Uamuzi sahihi hauhitaji viongozi wasikosee; unahitaji viongozi wanaokubali kurekebishwa.

Matumizi Katika Maisha

1. Andika kusudi lisilobadilika. Kwa kanisa, lieleze kwa maneno machache yanayomtaja Kristo, kufanya wanafunzi na kumtumikia jirani. Kwa taasisi nyingine, eleza wajibu wake wa kweli bila kuitangaza kuwa kanisa.
2. Taja kilichobadilika. Tofautisha ukweli ulioonekana na hofu au makisio. Sikiliza pia watu ambao hawashiriki mikutano ya maamuzi.
3. Chora ramani ya athari. Tambua watoto, wazee, watu wenye ulemavu, wafanyakazi, wajitoleaji na wenye rasilimali chache. Panga njia za kutowaacha nyuma.
4. Weka mipaka ya kimaadili. Hakikisha fedha, faragha, ulinzi wa watu na utoaji wa taarifa vina taratibu zilizo wazi na zinazoweza kukaguliwa.
5. Jaribu kwa kiwango kidogo. Pima ubora wa huduma, ushiriki, usalama na kujifunza; usitegemee takwimu za ukuaji pekee.
6. Toa nafasi ya mrejesho na marekebisho. Weka njia salama ya kutoa malalamiko, pamoja na uamuzi wa kusitisha jambo lenye madhara.
7. Tunza watu wanaobeba mabadiliko. Weka muda wa kujifunza, kugawana majukumu na kupumzika. Sherehekea uaminifu, si kasi pekee.

Zoezi la Juma: Mabadiliko moja, sauti nyingi

Lengo: Kufanya uamuzi mmoja wa mabadiliko kwa uaminifu kwa kusudi na kwa heshima kwa watu.

1. Chagua badiliko dogo lakini halisi: ratiba, mawasiliano, usajili au utaratibu wa huduma.
2. Andika kwa sentensi mbili sababu yake na watu litakaowasaidia; bainisha pia hatari mbili zinazowezekana.
3. Zungumza na watu watatu walio katika mazingira tofauti, akiwemo angalau mmoja anayekuwa na wasiwasi kuhusu badiliko hilo. Sikiliza bila kuwatetea kwanza viongozi.
4. Panga jaribio lenye njia mbadala kwa wanaoweza kuachwa nyuma. Mteue mshirika anayeweza kukuuliza maswali magumu.
5. Mwisho wa juma, linganisha ulichotarajia na ulichosikia. Andika jambo la kuendelea nalo, la kubadili na la kusimamisha. Ikiwa tatizo linahusu unyanyasaji au ukiukaji mkubwa wa usalama, usilitendee kama jaribio dogo: tumia taratibu rasmi za ulinzi mara moja.

Kipimo cha kujifunza: Je, watu walioathirika walikuwa na nafasi halisi ya kusema? Je, tulipunguza hatari? Je, maamuzi yetu yamekuwa ya wazi zaidi? Je, huduma inawaelekeza watu kwa Kristo badala ya kutukuza kiongozi?

Maswali ya Kutafakari na Kujadili

1. Ni kitu gani kuhusu wito wa Yoshua kilibadilika, na ni nini kilichobaki katika uaminifu wa Mungu?
2. Barnaba alitambua nini huko Antiokia kabla ya kuanza kuongoza au kusahihisha?
3. Tunatofautishaje kusudi la kanisa na mbinu tulizozizoea?
4. Ni sauti zipi dhaifu au za pembeni zinazokosekana katika maamuzi yetu?
5. Ni mabadiliko gani yamefanywa kwa kuogopa kupoteza umaarufu badala ya kuitikia utume?
6. Tunajengaje mfumo wa kusikiliza malalamiko bila kulipiza kisasi?
7. Tumaini la ufufuo linatufundishaje kukabiliana na mabadiliko yanayohusisha huzuni au kushindwa?
8. Ni hatua ipi moja nitachukua juma hili ili kufanya mabadiliko kwa haki na upendo?

Hitimisho: Mtu asipotee njiani

Turudi kwenye kanisa letu la mfano. Labda litachagua kutumia mawasiliano ya simu na kuendelea kuwafikia wengine kwa ziara na matangazo ya ana kwa ana. Litahitaji mafunzo, watu wa kusaidia na nafasi ya kurekebisha makosa. Suluhisho haliko kwenye kushinda mabishano ya teknolojia. Liko kwenye kuhakikisha kwamba mtu aliyekuwa anatembea pamoja na jamii jana hapotei njiani leo.

Yoshua alivuka Yordani bila Musa, lakini si bila Mungu. Barnaba aliingia Antiokia na kutambua neema mahali ambapo kazi ilikuwa inaanza kwa namna isiyotarajiwa. Na sisi tunaitwa kubaki waaminifu, si kwa kufungia kesho ndani ya jana, bali kwa kumfuata Yesu anayewaita watu wake kuwasha taa za tumaini katikati ya dunia inayobadilika.

Sala: Bwana Yesu, utufundishe kupenda ukweli kuliko mazoea yetu, na watu kuliko mipango yetu. Tupe ujasiri wa kubadilisha yanayohitaji kubadilishwa, unyenyekevu wa kusikiliza na hekima ya kulinda walio dhaifu. Roho wako atuelekeze katika utume wako. Amina.

Daraja kuelekea makala inayofuata: Mabadiliko yanahitaji ujasiri. Lakini ujasiri usipoongozwa na unyenyekevu unaweza kuwa ukali na kiburi. Makala inayofuata itachunguza namna ya kuongoza kwa uthabiti bila kupoteza moyo wa mtumishi. Endelea kusoma: Kiongozi Bora – Ujasiri wa Kuongoza Bila Kupoteza Unyenyekevu.

Orodha ya Vyanzo

1. Biblia, Neno: Biblia Takatifu (NEN). Yoshua 1; Matendo 11; 1 Wakorintho 12; Warumi 8. Maelezo ya maandiko katika makala hii ni ufafanuzi, si nukuu ndefu za tafsiri.
2. N. T. Wright. “Beginning to Think About the New Creation,” N.T. Wright Online. Hoja za matumizi ya uongozi zimejengwa kutokana na msisitizo wake wa ufufuo na uumbaji mpya; si mfumo anaoudaiwa kuubuni.
3. The John Maxwell Company. “Asking for Change” (2014) na “Be the One: Change”.
4. Simon Sinek / The Optimism Company. “The Golden Circle” na The Infinite Game. Dhana zake ni mifano ya kiuongozi yenye mipaka, si tafsiri ya ufalme wa Mungu. \---