Uchambuzi wa Ezra 2: Waliohesabiwa Mavumbini — Jinsi Mungu Anavyowakumbuka Watu Katika Njia ya Kurudi

01

1.0 Utangulizi: Majina Yanapokuwa Namna ya Tumaini

Kuna nyakati katika Maandiko ambapo simulizi linapunguza mwendo na kuanza kuhesabu. Kwa wasomaji wa leo, vifungu hivyo vinaweza kuonekana kama kusimama kwa matukio. Tunataka mwendo, mapambano, na suluhisho. Badala yake tunapewa orodha: majina, familia, hesabu, miji, makuhani, mabawabu, waimbaji, na watumishi wa hekalu. Lakini mara nyingi Biblia hupunguza mwendo wakati jambo takatifu linatokea.

Ezra 2 ni mojawapo ya nyakati hizo.

Sura ya 1 ilifungua mlango wa kurudi. Koreshi alitoa amri. Mioyo ilichochewa. Vyombo vya hekalu vilianza safari ya nyumbani [Ezra 1:1–11]. Lakini sasa andiko linasimama na kusema: tuwaangalie kwa makini watu wanaotembea njia hii. Tuwahesabu. Tuwakumbuke. Tuzitaje familia zilizoacha usalama wa Babeli kwa ajili ya tumaini lililoharibika la Yerusalemu.

Sura hii ni muhimu kwa sababu uhamisho hauondoi miili mahali tu. Unatishia utambulisho. Unatawanya kumbukumbu. Unawatenganisha watu na mahali, midundo ya maisha, ibada, na mali waliyorithi. Uhamisho hujaribu kuifanya jumuiya iamini kwamba imekuwa ukungu katika vumbi la milki. Ezra 2 inajibu jaribu hilo kwa orodha.

Sura hii inatufundisha kwamba urejesho ni wa binafsi, wa jumuiya, na wa kukumbukwa: Mungu harudishi “umati”; anarudisha watu ambao majina, miito, na nafasi zao bado zina umuhimu.

Sura ni ndefu kwa sababu neema ina uvumilivu. Inahesabu kwa sababu kumbukumbu ya agano ni sahihi. Inataja majina kwa sababu Bwana wa urejesho si wa jumla katika upendo wake.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Orodha Inayounganisha Uharibifu na Kufanywa Upya

Ezra 2 inasimama kati ya amri ya kurudi katika Ezra 1 na kujengwa upya kwa ibada katika Ezra 3. Mahali hapo ni muhimu. Watu hawahami mara moja kutoka ruhusa ya milki kwenda kufanywa upya kwa ibada. Kwanza kuna wakati wa kutambua wao ni nani.

Kihistoria, orodha hii inaonyesha wimbi la kwanza la kurudi kutoka uhamishoni Babeli chini ya utawala wa Uajemi, inaelekea katika kipindi kilichofunguliwa na Koreshi baada ya kuanguka kwa Babeli mwaka 539 KK [Ezra 1:1; 2 Nya. 36:22–23]. Kurudi ni kwa sehemu, si kwa taifa zima. Wayahudi wengi walibaki Babeli. Wanaorudi ni mabaki, si watu wote. Kwa hiyo sura inatuweka katika mwanzo dhaifu wa urejesho: watu hawako tena kikamilifu uhamishoni, lakini bado hawajarejeshwa kikamilifu.

Kifasihi, Ezra 2 ina nakala inayofanana katika Nehemia 7. Orodha inayokaribiana sana katika Nehemia inaonyesha kuwa daftari hili lilihifadhiwa kama hati ya kumbukumbu ya jumuiya [Neh. 7:6–73]. Kurudiwa huko kunatuambia jambo: orodha haikuwa nyongeza. Ilikuwa kazi ya utambulisho. Ilitoa ushuhuda kwamba wanaojenga Yerusalemu hawakujitengeneza kutoka mwanzo. Walikuwa sehemu ya simulizi la zamani kuliko Babeli na la ndani kuliko sera ya Uajemi.

Sura inafunuka katika vikundi vifuatavyo:

1. Muhtasari wa mwanzo wa waliorudi kutoka utumwani [Ezra 2:1–2].

2. Orodha za familia za kawaida na watu wa miji [Ezra 2:3–35].

3. Makuhani, Walawi, waimbaji, mabawabu, na watumishi wa hekalu [Ezra 2:36–58].

4. Waliokosa kuthibitisha ukoo, pamoja na makuhani waliozuiwa huduma kamili [Ezra 2:59–63].

5. Jumla ya watu, pamoja na watumishi, waimbaji, na wanyama [Ezra 2:64–67].

6. Sadaka za hiari za watu kwa ajili ya nyumba ya Mungu [Ezra 2:68–69].

7. Watu kukaa katika miji yao [Ezra 2:70].

Kwa hiyo hii si sensa tu. Ni ramani ya kitheolojia. Inaitaja jumuiya iliyorejeshwa, inatofautisha majukumu ndani yake, inalinda utakatifu wa ibada, na kuonyesha kwamba wanaorudi wanajipanga tena kuzunguka nyumba ya Mungu.

03

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

“Hawa Ndio Watu”: Kurudi Kama Jumuiya, Si Wazo [Ezra 2:1–2]

Sura inaanza, “Basi hawa ndio wana wa jimbo, waliopanda kutoka utumwa wa wale waliohamishwa” [Ezra 2:1]. Sentensi hiyo imebeba huzuni na tumaini.

Wao ni “wana wa jimbo,” ikimaanisha Yuda bado iko chini ya utawala wa milki. Ufalme bado haujarejeshwa. Kiti cha Daudi hakifanyi kazi katika utukufu unaoonekana. Kurudi ni halisi, lakini ni kwa unyenyekevu. Hata hivyo, “walipanda” kutoka utumwani. Lugha ya zamani ya Biblia ya kupanda inarudi. Yerusalemu si eneo tu; ni mwelekeo wa utii.

Kutajwa kwa viongozi, pamoja na Zerubabeli na Yeshua [Ezra 2:2], kunaanzisha mpangilio utakaokuwa muhimu katika Ezra–Nehemia: urejesho unahitaji uongozi, lakini uongozi upo kwa ajili ya uaminifu wa jumuiya, si kujionyesha. Watu hawarudi kuzunguka mvuto wa mtu pekee, bali utambulisho wa pamoja wa agano.

Familia na Miji: Mungu Anawakumbuka Watu na Maeneo [Ezra 2:3–35]

Sehemu kubwa ya orodha inataja vikundi vya familia na jumuiya za maeneo. Baadhi wanahesabiwa kwa koo, wengine kwa miji. Hii ni zaidi ya taarifa ya utawala. Inatuambia kwamba kurudi si maisha ya kiroho yasiyo na mwili. Mungu anarejesha maisha halisi.

Familia zina umuhimu katika sura kwa sababu utambulisho wa agano unabebwa kupitia vizazi. Miji ina umuhimu kwa sababu mali ina jiografia. Watu si roho zinazoelea. Wanatoka katika nyumba, vijiji, historia, na urithi. Babeli iliwaondoa mahali pao, lakini haikufuta muundo wa mali yao.

Majina haya pia yanaonyesha kwamba kurudi si sawa kwa kila kundi na ni kwa sehemu. Maeneo mengine yanawakilishwa na idadi ndogo, mengine na vikundi vikubwa. Mabaki ni ya kweli, lakini ni dhaifu. Hata hivyo, uvumilivu wa andiko katika kuwataja unaonyesha kwamba udogo haufuti umuhimu. Mungu yuko tayari kusimulia kurudi kupitia mabaki kwa sababu uaminifu wake haupimwi kwa ukubwa wa umati.

Kwa macho ya wanadamu, wanaweza kuonekana kama msafara uliochoka. Kwa macho ya agano, ni watu wanaokumbukwa wakikusanywa kutoka majivuni.

Watumishi wa Ibada: Jumuiya Iliyorejeshwa Lazima Ipangwe Kuzunguka Uwepo wa Mungu [Ezra 2:36–58]

Orodha inahama kutoka familia za kawaida kwenda kwa makuhani, Walawi, waimbaji, mabawabu, na watumishi wa hekalu. Mwendo huo unafunua mengi. Urejesho haujakamilika ikiwa watu wanakaa tena katika nchi tu. Jumuiya lazima ipangwe upya kuzunguka ibada.

Makuhani wanatajwa kwanza katika sehemu hii [Ezra 2:36–39], wakionyesha kipaumbele cha dhabihu na huduma ya hekalu. Walawi, waimbaji, na mabawabu wanafuata [Ezra 2:40–42]. Hata Wanethini na wazao wa watumishi wa Sulemani wanahesabiwa kwa makini [Ezra 2:43–58]. Kwa maneno mengine, nyumba ya Mungu inahitaji mazingira yote ya huduma.

Huu ni mmoja wa uzuri wa utulivu wa Ezra 2. Inaheshimu miito inayoonekana na isiyoonekana sana. Si kila mtu ni kuhani. Si kila mtu anaongoza. Baadhi wanalinda. Baadhi wanaimba. Baadhi wanasaidia. Baadhi wanahudumu kwa namna ambayo wasomaji wa baadaye wanaweza kupuuza. Hata hivyo, sura inawataja kwa sababu ibada ni kazi ya jumuiya. Maisha matakatifu yanadumishwa na mikono mingi.

Hapa andiko linatukumbusha kwamba watu wa Mungu waliorejeshwa si umati wenye kumbukumbu ya dini tu. Ni jumuiya ya ibada yenye majukumu tofauti. Utambulisho wao haujitengenezwi; unaelekezwa kwenye uwepo wa Bwana.

Ukoo Usio na Uhakika na Makuhani Waliozuiwa: Utakatifu Hauwezi Kutengenezwa Kiholela [Ezra 2:59–63]

Mojawapo ya nyakati zenye kushangaza katika sura inakuja wakati familia fulani haziwezi kuthibitisha nyumba za mababu au ukoo wao [Ezra 2:59]. Cha kutafakarisha zaidi, baadhi ya makuhani wanazuiwa ukuhani kama walio najisi kwa sababu majina yao hayapatikani katika daftari la ukoo [Ezra 2:61–62].

Hili lina uzito. Huenda watu hawa waliamini kwa dhati kwamba wao ni makuhani. Lakini katika jumuiya iliyorejeshwa, nia njema pekee haitoshi kuthibitisha uhalali wa ukuhani. Utakatifu unahitaji utambuzi. Ibada haiwezi kujengwa kwa uzembe.

Liwali anawaagiza wasile vitu vitakatifu sana mpaka kuhani aweze kuuliza kwa Urimu na Thumimu [Ezra 2:63]. Kusudi si ukatili bali tahadhari. Jumuiya inajengwa chini ya kivuli cha uhamisho, na somo moja la uhamisho ni kwamba kupuuza mpangilio wa Mungu huleta uharibifu. Kwa hiyo kurudi lazima kujumuishe heshima, uvumilivu, na mipaka.

Tukio hili linafundisha kwamba neema haifuti utakatifu. Mungu anayewarudisha wahamishwa nyumbani pia analinda utakatifu wa ibada yake. Urejesho una joto, lakini si wa kiholela.

Jumla na Sadaka: Kuhesabiwa na Mungu, Kutolewa Tena kwa Mungu [Ezra 2:64–70]

Mkutano wote una watu 42,360, bila kuhesabu watumishi na waimbaji [Ezra 2:64–65]. Kutajwa kwa watumishi, waimbaji, farasi, nyumbu, ngamia, na punda [Ezra 2:65–67] kunaliweka simulizi katika hali ya kawaida ya kimwili. Huku si kurudi kwa ndoto. Ni kwa vitendo, kuna vumbi, na kunahitaji mipango mingi.

Kisha inakuja mojawapo ya sauti nzuri zaidi ya sura: wanapofika, baadhi ya wakuu wa jamaa wanatoa sadaka za hiari kwa ajili ya nyumba ya Mungu [Ezra 2:68–69]. Kabla hekalu halijasimama kikamilifu, watu wanatoa kwa ajili yake. Ukarimu wao ni tendo la tumaini. Wanawekeza katika kile ambacho bado hakipo kikamilifu kwa sababu wanaamini Mungu anajenga makao yake miongoni mwao.

Hatimaye, sura inamalizika watu wakikaa katika miji yao [Ezra 2:70]. Orodha haifungwi kwa maonyesho bali makazi. Mabaki yanaanza kuishi tena. Njia ndefu kutoka uhamishoni inaelekea kwenye uaminifu wa kawaida.

04

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Mungu Anakumbuka Kile Uhamisho Unachojaribu Kufuta

Ezra 2 inafunua Mungu anayekumbuka majina, familia, na miito. Uhamisho hujaribu kupunguza watu kuwa manusura. Milki huwa na tabia ya kusawazisha tofauti. Lakini urejesho wa Bwana una maelezo. Anakumbuka nyumba, majukumu, na wajibu uliorithiwa.

Hili lina umuhimu wa kitheolojia kwa sababu Maandiko yanamwonyesha Mungu mara kwa mara kama anayewajua watu wake binafsi [Kut. 3:7; Isa. 43:1; Yoh. 10:3]. Orodha ya Ezra 2 si utunzaji wa hesabu usio na uhai; ni kumbukumbu ya agano iliyoandikwa.

Urejesho ni wa Jumuiya Kabla ya Kuwa wa Maonyesho

Wasomaji wa leo mara nyingi hutafuta wakati mkubwa—hekalu lililojengwa, sherehe ya hadharani, muujiza. Ezra 2 inatukumbusha kwamba sehemu kubwa ya kazi ya Mungu hutokea kupitia kuundwa upya kwa jumuiya kwa uvumilivu. Kabla ya utukufu unaoonekana, kuna kuhesabiwa. Kabla ya ibada, kuna mali. Kabla ya mamlaka ya hadharani, kuna muundo wa jumuiya.

Kwa maana hiyo, Ezra 2 inakemea kutokuwa na subira kwetu. Mungu haharakishi kupita malezi.

Ibada Inahitaji Ukaribisho na Mipaka

Kujumuishwa kwa makuhani, Walawi, waimbaji, na watumishi kunaonyesha kwamba Mungu anakusanya watu wa aina nyingi katika huduma yake. Lakini makuhani waliozuiwa wanaonyesha kwamba ibada pia inahitaji utambuzi [Ezra 2:61–63]. Jumuiya iliyorejeshwa haijengwi juu ya maisha ya kiroho yasiyoeleweka. Inaumbwa na utakatifu.

Uwiano huu ni muhimu. Jumuiya zinaweza kuwa wazi kiasi cha kupoteza heshima, au kujilinda kiasi cha kupoteza rehema. Ezra 2 inaonyesha njia nyingine: watu wanaowakaribisha mabaki, kuheshimu namna nyingi za huduma, na bado kuuchukua utakatifu wa ibada kwa uzito.

Ukarimu ni Ishara ya Tumaini

Sadaka za hiari mwishoni mwa sura si maelezo ya pembeni [Ezra 2:68–69]. Zinafunua moyo wa watu wanaoamini nyumba ya Mungu inastahili kujengwa. Ukarimu hapa si kutafuta fedha tu. Ni kushiriki agano. Watu wanatoa kwa sababu wanaelewa kwamba kurudi hakuhusu kupokea kutoka kwa Mungu tu; kunahusu pia kumjibu Mungu.

05

5.0 Matumizi Katika Maisha: Kuishi Kama Watu Wanaokumbukwa

Usidharau “orodha” katika maisha yako. Mara nyingi Mungu hutenda kupitia miundo ya kawaida, kujenga kwa uvumilivu, na uaminifu wa utulivu.

Kumbuka kwamba Mungu analijua jina lako. Katika majira ya kuondolewa mahali au kutokuonekana, hujapotea katika umati [Isa. 49:15–16].

Ithamini jumuiya, si jukwaa pekee. Urejesho haujengwi na viongozi wanaoonekana tu, bali pia na waimbaji, watumishi, walinzi, na familia za uaminifu.

Heshimu utakatifu katika ibada. Neema inatukaribisha nyumbani, lakini pia inatufundisha kumkaribia Mungu kwa heshima [Ebr. 12:28].

Toa kwa ajili ya kile ambacho Mungu anajenga. Muda, sala, umakini, rasilimali, na huduma vyote vinakuwa sadaka za hiari vinapowekwa mbele za Bwana.

Ruhusu utambulisho uwe na mizizi katika simulizi la Mungu. Uhamisho hujaribu kuwafanya watu wasahau wao ni nani. Ezra 2 inatukumbusha kurejesha nafasi yetu ndani ya watu wa Mungu.

06

6.0 Maswali ya Kutafakari

1. Ni maeneo gani ya maisha ambako unahitaji zaidi kukumbuka kwamba Mungu anakujua na kukukumbuka binafsi?

2. Je, umejaribiwa kudharau namna ndogo, za taratibu, au za kawaida za urejesho?

3. Mungu anaweza kuwa anakuita uchukue jukumu gani katika kuwajenga watu wake—kuongoza, kutumikia, kulinda, kutia moyo, kutoa, au kuomba?

4. Ibada yako inawezaje kuwa na heshima zaidi bila kuwa baridi?

5. Ni “sadaka gani ya hiari” ya muda, kipawa, au utii ambayo Mungu anakualika ulete?

07

7.0 Sala ya Kujibu

Mungu wa Abrahamu, Isaka, na Yakobo, Mungu anayekumbuka majina na kutunza agano katika vizazi, asante kwamba uhamisho hautufuti machoni pako.

Tunapojisikia tumetawanyika, utuhesabu tena miongoni mwa watu wako. Tunapojisikia tumesahaulika, tangaza tena kwamba sisi ni wako. Tunapojaribiwa kupima thamani kwa kuonekana, tufundishe heshima ya huduma ya uaminifu.

Yapange maisha yetu kuzunguka uwepo wako. Tupe heshima pale tulipokuwa wazembe, uvumilivu pale tulipoharakisha, na ukarimu pale tulipojilinda.

Utufanye watu wasiorudi kwa nje tu, bali wanaorejeshwa ndani kwenye ibada, utakatifu, na furaha. Na unapojenga nyumba yako miongoni mwa watu wako, tutafurahia kuleta tulicho nacho na kukiweka mikononi mwako.

Kwa rehema yako, endelea kukusanya mabaki yako. Kwa Roho wako, andika utambulisho wetu ndani zaidi kuliko uhamisho. Amina.

08

8.0 Dirisha la Kinachofuata: Moto Kabla ya Msingi

Ezra 2 inamalizika watu wakiwa wamekaa katika miji yao, wamehesabiwa na kukusanywa, na kuleta zawadi kwa ajili ya nyumba ya Mungu. Lakini jumuiya haiwezi kuishi kwa kumbukumbu pekee. Swali linalofuata ni la haraka: ibada itaanzaje tena mahali palipoharibika?

Ezra 3 inajibu kwa kipaumbele cha kushangaza. Kabla msingi wa hekalu haujawekwa, madhabahu inajengwa. Kabla jengo halijainuka, dhabihu inaanza. Kabla muundo unaoonekana haujakamilika, watu wanageuza nyuso zao tena kuelekea uwepo wa Mungu.

Majina yamekusanywa. Sasa moto lazima urudi.

09

9.0 Bibliografia

Williamson, H. G. M. Ezra, Nehemiah. Word Biblical Commentary 16. Waco: Word Books, 1985.

Williamson, H. G. M. Ezra and Nehemiah. Old Testament Guides. Sheffield: JSOT Press, 1987.

Kidner, Derek. Ezra and Nehemiah. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove: InterVarsity Press, 1979.

Clines, David J. A. Ezra, Nehemiah, Esther. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1984.

Fensham, F. Charles. The Books of Ezra and Nehemiah. New International Commentary on the Old Testament. Grand Rapids: Eerdmans, 1982.

Blenkinsopp, Joseph. Ezra–Nehemiah: A Commentary. Old Testament Library. Philadelphia: Westminster, 1988.

BibleProject. “Ezra–Nehemiah.” Nyenzo za muhtasari kuhusu muundo wa kifasihi na ujumbe wa kitheolojia wa kitabu.