Kutoka Malango ya Mauti Hadi Malango ya Sayuni: Zaburi 9 na Mungu Anayewakumbuka Wanaoteseka

01

1.0 Utangulizi: Tunafanyaje Haki ya Mungu Inapokuwa Kweli Lakini Bado Haijaonekana Kikamilifu?

Zaburi 9 inaanza kwa sifa ingawa ulimwengu unaoelezwa ndani yake bado haujapona. Maadui bado wanatisha, wanaoteseka bado wanalia, na wahitaji bado wanaweza kujihisi wamesahauliwa. Hata hivyo Daudi anaanza: “Nitamshukuru Bwana kwa moyo wangu wote; nitayasimulia matendo yako yote ya ajabu” (Zab. 9:1).

Huku si kukataa hali halisi. Ni kukumbuka kwa makusudi. Mwimbaji anakataa kuruhusu tishio la sasa liwe ukweli mkubwa kuliko wote. Anaweka shida yake ndani ya simulizi pana zaidi: Yahweh ametenda, anahukumu kwa haki, anaketi kwenye kiti chake cha enzi, na anasikia kilio cha wale ambao wenye nguvu huwapuuza.

Andiko hili linahusu kukumbuka kunakogeuka kuwa upinzani dhidi ya uovu, kwa sababu wanaoteseka hukabiliana na dhuluma ya sasa kwa kukumbuka Mungu ni nani, ametenda nini, na bado atatenda nini.

Kwa hiyo Zaburi 9 inatufundisha imani inayoweza kusifu na kulalamika kwa pumzi moja. Inatangaza utawala wa Mungu bila kujifanya kwamba uovu umetoweka. Inamwomba Mungu ainuke kwa sababu inaamini tayari yeye ni Mfalme.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Wimbo Uliounganishwa na Kilio

Zaburi 9 ina kichwa cha kimuziki ambacho maana yake halisi si rahisi kuamua. Jambo la muhimu zaidi ni uhusiano wake wa karibu na Zaburi 10. Katika tafsiri ya Kigiriki ya Septuaginta, zaburi hizi mbili zinahesabiwa kuwa zaburi moja; katika Kiebrania pia zinashirikiana muundo wa sehemu wa alfabeti. Derek Kidner anaziona kama nyimbo wenza zinazoshikilia pamoja hali mbili za ulimwengu ulioanguka: ushindi wa Mungu ulio hakika na ushindi wa muda wa waovu.

Zaburi 9 ina uhakika kuhusu Yahweh kama Mwamuzi na Mfalme; Zaburi 10 inaanza kwa swali, “Mbona, Ee Bwana, umesimama mbali?” Zikiwa pamoja zinazuia imani kukana dhuluma au kuruhusu dhuluma imfafanue Mungu.

Nafasi yake katika Zaburi pia ni muhimu. Zaburi 8 ilitangaza heshima ya mwanadamu chini ya utawala wa Yahweh. Zaburi 9–14 sasa zinaipanua picha kutoka kwa Daudi aliye dhaifu kwenda kwa maskini na wanaoteseka wanaokandamizwa na wenye nguvu. BibleProject inaonyesha kwamba Zaburi 9–10 ni muhimu katika picha hii: Yahweh ni ngome ya waliodhulumiwa, anakumbuka kilio chao, na hakubali tumaini lao litoweke.

03

3.0 Kutembea Katika Andiko

04

3.1 Zaburi 9:1–4 — Sifa Inapoingia Mahakamani Kabla ya Hukumu

Zaburi inaanza kwa vitenzi vinne vyenye nguvu: “nitashukuru,” “nitasimulia,” “nitafurahi,” na “nitaliimbia jina lako.” Sifa inahusisha moyo wote na sauti ya hadharani. Matendo ya Mungu yanageuka kuwa ushuhuda.

Kisha lugha inakuwa ya kimahakama. Maadui wanarudi nyuma kwa sababu Yahweh ametetea haki ya Daudi na “ameketi katika kiti cha enzi, akihukumu kwa haki” (aya 3–4). Kidner anaona kwamba Daudi anatoka haraka katika wokovu wake binafsi na kuingia katika ukweli mpana wa utawala wa Mungu wenye haki. Goldingay anaonyesha kwamba sifa hapa inaweza kuwa inatazama mbele, kana kwamba mwimbaji tayari amesimama upande wa pili wa ukombozi.

Tumaini la Biblia hujenga juu ya tabia ya Mungu. Wanyonge wanaweza kutokuwa na ushawishi katika mahakama za dunia, lakini wanaweza kukata rufaa juu zaidi. Wenye nguvu hawatawali mahakama ya mwisho.

05

3.2 Zaburi 9:5–10 — Kiti cha Enzi Kinapogeuka Kuwa Ngome

Aya 5–8 zinapanua maono. Mataifa yanakemewa, miji hugeuka magofu, na nguvu za wanadamu hupoteza udumu waliodhani kuwa nao; lakini “Bwana ameketi katika kiti cha enzi milele.” Falme hujenga minara ili zisahaulike. Zaburi 9 inageuza madai hayo: utukufu wa mwanadamu hupita; kiti cha enzi cha Mungu kinabaki.

Lakini ufalme wa Mungu si nguvu kubwa tu kuliko nyingine. Yahweh anahukumu kwa haki na anakuwa “ngome ya walioonewa, ngome wakati wa taabu” (aya 9). Haki ya Mungu inageuka kuwa mahali ambapo waliovunjika wanaweza kusimama.

Jaribio la kweli la mamlaka ni hili: Ni nani anayekuwa kimbilio la walio dhaifu? Aya 10 inajibu kwa lugha ya tumaini: wanaolijua jina la Yahweh wanaijua tabia yake; kwa hiyo wanamtafuta hata wakati hali inatisha.

06

3.3 Zaburi 9:11–14 — Kilio cha Damu Kinapofika Kwenye Kiti cha Enzi

Mwimbaji anawaalika wengine: “Mwimbieni Bwana akaaye Sayuni; yatangazeni kati ya mataifa matendo yake.” Aya 12 inasema kwamba Mungu anayefuatilia damu iliyomwagika anawakumbuka wanaoteseka na hasahau kilio chao. Lugha hii inatukumbusha Mwanzo 4, ambapo damu ya Abeli inalia kutoka ardhini. Ukatili huacha kesi ambayo mbingu haisahau.

Kisha sala inakuwa ya binafsi: “Uangalie mateso yangu… wewe uniinuaye kutoka malango ya mauti” (aya 13). Sifa haijaondoa hatari. Lakini aya 14 inaleta utofauti wenye nguvu: akiokolewa kutoka malango ya mauti, mwimbaji atasifu katika malango ya binti Sayuni. Lango moja hunyamazisha; jingine hukusanya sauti za ibada. Ukombozi humtoa mtu katika karibu kufutwa na kumrudisha katika ushuhuda.

07

3.4 Zaburi 9:15–20 — Shimo Linapogeuka Kuwa Kioo

Mataifa yanaanguka katika shimo walilochimba; miguu yao inanasa katika wavu waliouficha. Hukumu inaonyeshwa kama uovu unaowarudia waliouanzisha. Ukatili hujenga ulimwengu ambao hata wakatili hawawezi kustawi milele ndani yake.

Kiini cha maadili kinaonekana katika aya 18: “Maana mhitaji hatasahauliwa siku zote; wala tumaini la maskini halitapotea milele.” Udhalimu mara nyingi hudumu kwa kuwafanya baadhi ya watu wasionekane. Haki ya Yahweh inakataa wafutwe katika kumbukumbu.

Zaburi inamalizia: “Inuka, Ee Bwana! Mwanadamu asishinde,” kisha inaomba mataifa yajue kwamba wao ni wanadamu tu. Zaburi 8 ilimvika mwanadamu taji la heshima chini ya Mungu. Zaburi 9 inamkabili mwanadamu anayegeuza heshima aliyopewa kuwa madai ya kuwa kama Mungu. Sisi ni mavumbi yaliyovikwa taji, si miungu. Mipaka ya ubinadamu si fedheha; ni ukweli unaotuokoa na kiburi.

08

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Kwanza, ufalme wa Mungu ni habari njema kwa wasio na nguvu. Kiti cha enzi cha Yahweh kinafafanuliwa kwa haki na kinakuwa kimbilio la waliodhulumiwa. Ukuu wa Mungu si wazo la mamlaka lisilo na uso; ni ahadi yake ya kuweka yaliyo potovu sawa.

Pili, kukumbuka kwa Kibiblia ni tendo la haki. Mungu anawakumbuka wanaoteseka na hasahau wahitaji. Katika Biblia, Mungu anapokumbuka, mara nyingi anaanza kutenda. Kwa hiyo jamii inayomfuata Mungu huyu lazima ikumbuke majina, simulizi, majeraha, na vilio ambavyo jamii nyingine ingependa kuvificha.

Tatu, hukumu inafunua uongo wa mwanadamu kujifanya Mungu. Zaburi 9 inaomba mataifa yajue kwamba wao ni wanadamu. Mamlaka huwa hatari inapowafanya viongozi waamini hawawezi kuulizwa wala kuwajibishwa.

Nne, sifa na maombolezo vinaweza kukaa pamoja. Zaburi inamshangilia Mungu na bado inasema, “Inuka!” Imani iliyokomaa humtangaza Mfalme huku ikimwomba afanye ufalme wake uonekane mahali watu wanapokandamizwa.

09

5.0 Upeo wa Kibiblia na Kikristo

Zaburi 9 iko ndani ya simulizi kubwa la Biblia kuhusu Mungu anayesikia damu, kuugua, na kilio cha watumwa. Yahweh alisikia Israeli kule Misri na akashuka kuwaokoa (Kut. 2:23–25; 3:7–8). Torati kisha iliwaagiza Waisraeli kujenga jamii ambayo haki haiinamishwi kwa faida ya wenye nguvu na wanyonge hawafutwi.

Zaburi zinakusanya tumaini hilo karibu na Sayuni na mfalme wa ukoo wa Daudi. Lakini historia ya Israeli inaonyesha jinsi wafalme walivyoshindwa mara nyingi kuwalinda wale waliopaswa kuwatumikia. Hivyo kiu inakua kwa Mfalme ambaye kiti chake cha enzi kweli kitakuwa kimbilio.

Yesu anatangaza Ufalme wa Mungu kati ya maskini, wagonjwa, waliotengwa, na waliolemewa. Hashindi kwa kuwa Kaisari mwingine. Msalabani, watawala wanaonekana kana kwamba wamemsukuma Mwenye Haki kupitia malango ya mauti. Ufufuo ni hukumu ya Mungu dhidi ya madai yao: nguvu za ukatili hazimiliki siku za usoni. Masihi aliyesulubiwa anafufuliwa kama Mfalme.

Msalaba pia unabadilisha namna Wakristo wanavyoomba dhidi ya “waovu.” Hauturuhusu kujiona wenye haki bila kujichunguza. Tunapaswa kuuliza kama sisi ni wale tu wanaolia kwa ajili ya haki, au pia tunafaidika na mifumo inayowaumiza wengine. Mfalme aliyefufuka anahukumu kila mamlaka, hata yetu, na anaunda watu ambao mamlaka yao inapaswa kuwa kimbilio badala ya utawala wa kuumiza.

10

6.0 Matumizi ya Maisha

1. Jizoeze kukumbuka kwa utakatifu. Jifunze majina na simulizi za watu ambao jamii yako huwa inapuuza—maskini, waliodhulumiwa, wakimbizi, wafungwa, au walionyimwa sauti.

2. Kumbuka tabia ya Mungu kabla ya kurudia ukubwa wa tishio. Acha uaminifu wake upanue upeo wa hofu yako.

3. Fanya mamlaka iwe kimbilio. Ukiwa kiongozi, jiulize kama walio dhaifu wanajisikia salama kusema ukweli mbele yako.

4. Kataa kuishi kana kwamba hauwajibiki. Karibisha marekebisho, uwazi, na uwajibikaji wa pamoja.

5. Ombea haki bila kujisalimisha kwa chuki. Taja uovu waziwazi, lakini mwachie Mungu kisasi cha mwisho.

6. Geuza ukombozi kuwa ushuhuda. Mungu akikutoa katika “malango ya mauti,” simulisha ili wengine wapate ujasiri.

7. Acha sifa na kilio cha haki viende pamoja. Ibada ya kweli hutufundisha kusikia wanaoteseka badala ya kuwanyamazisha.

11

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni mateso ya nani ambayo ni rahisi kwangu au kwa jumuiya yangu kuyasahau?

2. Ni wapi mamlaka imenijaribu kuishi kana kwamba sihitaji kurekebishwa?

3. Ni tendo gani la uaminifu wa Mungu ninahitaji kulikumbuka katika shida yangu ya sasa?

4. Je, uongozi wangu unakuwa ngome kwa walio dhaifu au sehemu nyingine wanayoiogopa?

5. Ufalme wa Yesu aliyesulubiwa na kufufuka unabadilisha namna ninavyotafuta haki kwa njia gani?

12

8.0 Sala ya Mwitikio

Yahweh, Mwamuzi na Mfalme, ziweke hofu zangu chini ya kiti chako cha enzi. Wakumbuke wale ambao dunia yetu inawasahau; sikia kilio cha wanaoteseka na uwe ngome ya waliovunjika. Wainue walio karibu na malango ya mauti na ulete sauti zao katika malango ya sifa. Funua kila mamlaka iliyosahau ubinadamu wake, pamoja na kiburi kilicho ndani yangu. Wafundishe watu wako kutumia mamlaka kama kimbilio, kutafuta haki bila chuki, na kumtumaini Mfalme aliyesulubiwa na kufufuka. Inuka, Ee Bwana, wala tumaini lisipotee. Amina.

13

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 9 inamalizia kwa kuyaomba mataifa yakumbuke kwamba wao ni wanadamu. Zaburi 10 inaonyesha mara moja kinachotokea wenye nguvu wanapokataa ukweli huo. Kiti cha enzi kimetangazwa, lakini mitaani bado kuna wanyanyasaji. Sifa sasa inafungua swali lenye maumivu: Kwa nini wakati mwingine Mungu anaonekana kuwa mbali wakati waovu wako karibu?

14

10.0 Bibliografia

• BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. BibleProject.

• BibleProject. Visual Commentary: Psalm 8 Study Notes. BibleProject.

• Goldingay, John. Psalms, Volume 1: Psalms 1–41. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.

• Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.

Tafakari Zaburi 9 kwa kusikiliza wimbo hapa: https://suno.com/s/m0xWBWK4r4XsBFrr