Utangulizi wa Mfululizo wa Sababu za Kuamini

Je, Imani Inaweza Kusimama Katika Nuru ya Maswali ya Dhati?

Utangulizi

Imani Ijengwayo Juu ya Ukweli — Kwa Kristo, Kupitia Maandiko, Kwa Ajili ya Maisha

Je, kumwamini Mungu kunamaanisha kufumba macho, kunyamazisha maswali, na kujitupa gizani?

Au imani inaweza kuwa ujasiri wa kuifuata nuru tuliyopewa mpaka itufikishe kwa Yule anayetuita?

Kila maisha ya mwanadamu yamejengwa juu ya imani fulani. Tunaamini kwamba kesho itafika, kumbukumbu zetu zinatuambia jambo la kweli kuhusu jana, upendo ni zaidi ya tukio la kikemia, na haki bado inastahili kutafutwa hata udhalimu unapoonekana kushinda. Hata mtu anayekataa imani ya dini anaishi kwa misingi ambayo si yote inayoweza kuwekwa chini ya darubini. Kwa hiyo, swali si kama tutaamini, bali tutaamini nini, kwa sababu gani, na kama imani hiyo inaweza kuubeba uzito wa maisha yetu.

Imani ya Kikristo haituanzii kwa kututaka tujifanye kwamba dunia haina utata. Inaanza katika dunia yenye uzuri na umwagaji damu, kicheko na makaburi, uvumbuzi wa kisayansi na sala ambazo bado hazijapata majibu. Biblia yenyewe ina nyimbo za mshangao, vilio vya malalamiko, utafutaji wa hekima, ushuhuda wa kihistoria, makabiliano ya kinabii, na mashahidi waliomgusa Yesu aliyefufuka. Maandiko hayafichi maswali magumu nyuma ya pazia. Yanayaleta mbele za Mungu.

Mfululizo wa Sababu za Kuamini ni mwaliko wa kuingia katika nafasi hiyo ya uaminifu. Tutauchunguza ulimwengu unaotuzunguka, shauku na majeraha yaliyo ndani yetu, simulizi ya Biblia iliyo nyuma yetu, Yesu aliye mbele yetu, na uumbaji mpya ulioahidiwa unaotungojea. Hatutada kwamba sababu kumi zinaweza kuondoa kila fumbo. Tutauliza kama ishara hizi nyingi, zinapowekwa pamoja, zinaunda barabara ya kuaminika inayoelekea kwa Mungu aliyefunuliwa katika Kristo aliyesulubiwa na kufufuka.

Kwa Nini Mfululizo Huu Ni Muhimu

Imani inaweza kuwa nyepesi ikiwa inaendelea kuishi kwa kuyakimbia maswali. Imani inayolindwa dhidi ya kila changamoto inaweza kufanana na nyumba ambayo mapazia yake hayafunguliwi kwa sababu mwenye nyumba anaiogopa asubuhi. Lakini ukweli hauhitaji giza ili uishi. Mtume Petro anawaita waamini wawe tayari kutoa sababu ya tumaini lililo ndani yao, wakifanya hivyo kwa upole na heshima [1 Petro 3:15–16]. Kwa hiyo ushuhuda wa Kikristo si mabishano ya hasira wala kurudi nyuma kwa hofu. Ni tumaini linalojifunza kueleza kwa nini linatumaini.

Maswali haya ni muhimu kwa sababu mawazo huumba maisha. Tunachoamini kuhusu Mungu huathiri jinsi tunavyouelewa utu wa mwanadamu, mateso, maadili, miili, kazi, msamaha, mamlaka, kifo, na wakati ujao wa dunia. Ikiwa uumbaji hauna kusudi, wanadamu hawana thamani waliyopewa na Mungu, na kifo kinafunga kila simulizi, tutaishi kwa namna moja. Ikiwa Muumba amesema, ameingia katika historia kupitia Yesu, ameyashinda mauti, na ameahidi kufanya yote kuwa mapya, tunapaswa kuishi kwa namna nyingine [Wakolosai 1:15–20; Ufunuo 21:1–5].

Msingi wa mfululizo: Maswali si maadui waliosimama nje ya mlango wa imani; yanapoletwa kwa Mungu kwa uaminifu, yanaweza kuwa madirisha ambayo kwayo imani hujifunza kuona.

Tunaposema Imani Tunamaanisha Nini?

Katika mazungumzo ya kawaida, “imani” wakati mwingine huchukuliwa kuwa kuamini bila ushahidi—au hata kuamini kinyume cha ushahidi. Imani ya kibiblia ni pana zaidi. Inajumuisha kutumaini, utii wa moyo, uaminifu, na uamuzi wa kujikabidhi kwa Yule ambaye tabia yake imefunuliwa. Abrahamu aliondoka kwa sababu Mungu aliyemwita alikuwa amesema [Mwanzo 12:1–4]. Israeli iliitwa kumwamini Mungu aliyewakomboa kutoka utumwani [Kutoka 20:1–3]. Wanafunzi walimfuata Yesu kwa sababu walisikia maneno yake, waliona matendo yake, na wakaamini kwamba alikuwa na maneno ya uzima wa milele [Yohana 6:68–69].

Kwa hiyo, imani si kukubali tu kwamba kauli fulani ni sahihi. Mtu anaweza kuamini kwamba daraja lipo bila kukanyaga juu yake. Imani ya Kikristo hulivuka daraja. Inaitikia neema ya Mungu kwa mtu mzima—akili, mawazo, uaminifu, mwili, mahusiano, na tumaini. Hata hivyo, imani hii si ujasiri tunaoutengeneza wenyewe. “Sisi twapenda kwa maana yeye alitupenda sisi kwanza” [1 Yohana 4:19]. Imani ni ndiyo yetu inayojibu ndiyo ya Mungu iliyotufikia kwanza katika Yesu Kristo [2 Wakorintho 1:19–20].

Msingi wa mfululizo: Imani ya Kikristo ni tumaini lenye kufikiri na uaminifu unaoishi kwa Mungu aliyejifunua mwenyewe.

Imani na Akili Ni Washirika, Si Maadui

Akili ni moja ya zawadi za Mungu, lakini si kiti cha enzi ambacho kutoka kwake mwanadamu anaweza kuhukumu kila kitu huku yeye mwenyewe hahukumiwi. Fikra zetu zina nguvu lakini zina mipaka; zinaweza kung'aa na pia kujeruhiwa na kiburi. Maandiko yanatuita kumpenda Mungu kwa akili zetu [Mathayo 22:37], kuyajaribu tunayoyasikia [1 Wathesalonike 5:21], na kutambua kwamba maarifa yasiyo na upendo yanaweza kutufanya tujivune [1 Wakorintho 8:1–3]. Imani haizimi akili; inaiwekea akili nyumba kubwa zaidi ndani ya ibada, unyenyekevu, na upendo.

Wala akili peke yake haiwezi kulazimisha uhusiano. Tunaweza kukusanya ushahidi mzuri kwamba mtu mwingine anaaminika, lakini urafiki huanza tunapoitikia. Vivyo hivyo, hoja zinaweza kuondoa maelewano potovu, kuonyesha kwamba imani ya Kikristo inawajibika kiakili, na kutuelekeza kwenye maelezo bora zaidi ya uhalisi. Haziwezi kutengeneza upendo kwa Mungu. Barabara ya hoja inaweza kutufikisha mlangoni; neema hutualika tuingie.

Msingi wa mfululizo: Tutafikiri kwa makini kwa sababu ukweli ni muhimu, na tutafikiri kwa unyenyekevu kwa sababu sisi ni viumbe tunaomtafuta Muumba.

Ushahidi Unaokusanyika Badala ya Hoja Moja Isiyoweza Kuvunjwa

Hakuna somo moja katika mfululizo huu linalokusudiwa kubeba uzito wote wa imani ya Kikristo. Ushuhuda wa uumbaji, kueleweka kwa ulimwengu, uhalisi wa maadili, shauku ya mwanadamu, simulizi ya Biblia, Yesu wa historia, ufufuo, maisha yaliyobadilishwa, na tumaini la uumbaji mpya ni kama nyuzi zinazosokotwa kuwa kamba. Uzi mmoja unaweza kujadiliwa; kwa pamoja zinaweza kuwa na nguvu ya kushangaza.

Njia hii pia inaheshimu tofauti kati ya uthibitisho wa kihesabu na uamuzi unaowajibika. Maamuzi mengi muhimu maishani si maonyesho ya hisabati. Tunapima ushahidi, tunalinganisha maelezo, tunachunguza ushuhuda, tunajaribu uwiano wake, na kuuliza ni simulizi lipi linaloeleza kwa ukamilifu zaidi tunachokijua. Sababu kumi katika kila somo si kufuli kumi zinazofungwa juu ya akili. Ni taa kumi zilizowekwa kando ya barabara, zikimwalika msomaji aendelee kutembea.

Msingi wa mfululizo: Hatutafuti kauli inayoyamaliza maswali yote, bali mtazamo unaoliangazia kwa uaminifu zaidi eneo lote la maisha.

Sayansi na Maandiko Havihitaji Kushindana

Sayansi huchunguza miundo na michakato ya ulimwengu ulioumbwa. Huuliza jinsi nyota zinavyotokea, viumbe vinavyokua, magonjwa yanavyoenea, na vitu vinavyotenda kazi. Maandiko yanasimulia ni nani aliyeumba ulimwengu, kwa nini wanadamu walikabidhiwa kuutunza, jinsi dhambi ilivyopotosha maisha yake, na kile Mungu anachofanya kupitia Israeli na Yesu kuufanya upya. Maeneo haya yanaweza kukutana, na yote yanahitaji kufasiriwa kwa makini, lakini si ramani zinazofanana.

Mgongano hutokea sayansi inapogeuzwa kuwa falsafa kamili inayodai kwamba asili inayopimika ndiyo kitu pekee kilichopo, au Maandiko yanapolazimishwa kujibu maswali ya kitaalamu ambayo hayakuandikwa kuyajibu. Mwanzo hutangaza kwamba uumbaji unatoka kwa Mungu, umepangwa kwa hekima yake, umetangazwa kuwa mwema, na umepewa kusudi [Mwanzo 1:1–31]. Kweli hizi zinahimiza uchunguzi: ulimwengu si mungu wala si vurugu isiyoeleweka, bali ni uumbaji unaotegemeka unaoweza kuchunguzwa kwa mshangao. Maabara inaweza kueleza mvua; Maandiko yanatufundisha kuupokea ulimwengu ambamo mvua hunyesha kama zawadi, wajibu, na ahadi.

Msingi wa mfululizo: Kila ugunduzi wa kweli kuhusu uumbaji unaweza kuongeza mshangao wetu, huku sayansi na teolojia zikiendelea kuwa waaminifu kwa maswali yao tofauti.

Mashaka ya Dhati Yana Nafasi Katika Safari

Biblia haitupi sauti zenye uhakika tu. Ayubu anadai jibu kutoka katika dhoruba. Watunga-zaburi wanauliza kwa nini Mungu anaonekana kuwa mbali. Habakuki anaona ukatili na kulia, “Hata lini?” Tomaso anakataa faraja rahisi, na baba aliyekata tamaa anamwambia Yesu, “Naamini; nisaidie kutokuamini kwangu” [Ayubu 31:35; Zaburi 13:1–2; Habakuki 1:2–4; Yohana 20:24–29; Marko 9:24]. Watu hawa hawafutwi kutoka katika simulizi. Mungu hukutana nao ndani yake.

Kuna tofauti kati ya shaka ya uaminifu na kukataa kulikokwisha kufanya uamuzi. Shaka ya uaminifu hubaki wazi kwa ukweli, hata ukweli unaoweza kumpa changamoto mwenye shaka. Huuliza maswali magumu bila kuamua mapema kwamba hakuna jibu linaloweza kuwepo. Kwa hiyo, kanisa linapaswa kuwa meza ambayo maswali yanaweza kusemwa bila aibu, kuchunguzwa bila hofu, na kubebwa pamoja katika sala. Majeraha mengine yanahitaji zaidi ya hoja; yanahitaji uwepo wenye subira, haki, maombolezo, na upendo.

Msingi wa mfululizo: Huhitaji kuyaficha maswali yako mbele za Mungu ambaye tayari anaujua moyo wako.

Yesu Kristo Ndiye Kiini

Mfululizo huu utazungumzia uumbaji, ufahamu, maadili, mateso, Maandiko, unabii, sala, miujiza, kanisa, na tumaini la Kikristo. Lakini hatimaye Ukristo unasimama au kuanguka kwa Yesu. Injili si tangazo tu kwamba kuna nguvu ya juu. Ni tangazo kwamba Mungu wa Israeli ametenda kwa uamuzi katika Yesu Masihi, akiibeba dhambi ya ulimwengu, akiyashinda mauti kwa ufufuo, na kuanzisha kufanywa upya kwa uumbaji [1 Wakorintho 15:3–8; Wakolosai 1:19–20].

Yesu pia ndiye anayefafanua Wakristo wanachomaanisha wanapozungumza kuhusu Mungu. Nguvu ya Mungu inaonekana katika Masihi anayeosha miguu. Utakatifu wa Mungu unawagusa wenye ukoma. Haki ya Mungu inakabiliana na ukandamizaji. Upendo wa Mungu unabeba msalaba. Ushindi wa Mungu unalifungua kaburi. Mungu asiyeonekana amejulikana katika Mwana [Yohana 1:18; Wakolosai 1:15]. Kwa hiyo, kila hoja katika mfululizo huu lazima isafiri kuelekea kwenye uso, simulizi, na wito huu: “Nifuate.”

Msingi wa mfululizo: Lengo si kushinda tu mabishano kuhusu Mungu, bali kukutana na Mungu aliyefunuliwa katika Yesu na kujifunza njia yake ya maisha.

Barabara Tutakayosafiri

Safari inaanza na swali pana la mwanadamu kuhusu Mungu na uumbaji. Tutauliza kwa nini kuna kitu badala ya kutokuwapo kwa kitu, kama uumbaji unamshuhudia Muumba wake, maana ya kubeba sura ya Mungu, kwa nini wanadamu wana kiu ya maana, kama ukweli wa maadili unaelekeza mbali zaidi ya maoni yetu, jinsi imani inavyokabiliana na mateso ya wasio na hatia, na kama Mungu bado anahusika katika ulimwengu aliouumba.

Kutoka hapo, barabara itaelekea kwa Yesu Kristo: utambulisho wake, ufalme wake, mafundisho yake, ishara zake, msalaba, ufufuo, kupaa, na kurudi kwake kulikoahidiwa. Kisha tutachunguza kuaminika kwa Biblia, kazi ya Roho Mtakatifu, sala, miujiza, kanisa, maisha yaliyobadilishwa, ufufuo wa wafu, hukumu, uzima wa milele, na uumbaji mpya. Mwendo huu unafuata mto mkuu wa simulizi la Maandiko: uumbaji, uasi, agano, Israeli, Masihi, jumuiya iliyoundwa na Roho, utume, ufufuo, na kufanywa upya kwa vitu vyote.

Mpangilio huu ni muhimu. Mafundisho ya Kikristo si mawe yaliyotawanyika ndani ya mfuko wa dini. Yote ni sehemu ya simulizi moja inayofunguka. Uumbaji unaeleza kwa nini ukombozi ni muhimu. Israeli inaandaa njia ya Masihi. Msalaba hauwezi kutenganishwa na ufalme alioutangaza Yesu. Ufufuo si ajabu iliyojitenga, bali ni nuru ya kwanza ya uumbaji mpya. Kanisa si mwisho wa safari, bali ni alama iliyojaa Roho inayoelekeza siku ambayo Mungu atakaa na wanadamu na kufanya yote kuwa mapya [Matendo 2:1–21; Ufunuo 21:1–5].

Jinsi ya Kutumia Mfululizo Huu

Soma polepole. Weka Biblia karibu nawe na uyachunguze mafungu katika muktadha wake. Usiulize tu, “Je, ninakubaliana?” Uliza pia, “Ni dhana gani inayopewa changamoto? Ni picha gani ya Mungu inayojitokeza? Ni nini kingebadilika maishani mwangu ikiwa jambo hili ni kweli?” Andika uelewa mpya na pingamizi zako. Zungumza na watu wa kuaminika. Omba hata kama bado hujui sala inavyofanya kazi.

Kila somo litatoa sababu kumi, lakini lengo si kuhesabu hoja kama sarafu. Angalia mahali sababu mbalimbali zinapokutana. Tofautisha kati ya kilichoonwa, kinachohitimishwa, na kile Maandiko yanachofunua. Kuwa tayari kurekebisha majibu mepesi. Zaidi ya yote, endelea kumrudia Yesu. Imani ya Kikristo haithibitishwi kwa kufanya kila fumbo kuwa dogo; inaonekana kuaminika wakati simulizi lote linafunua uhalisi kwa ukamilifu zaidi na kuzaa maisha yenye ukweli, ujasiri, utakatifu, rehema, na tumaini.

Ukweli na Uamuzi Wako: Mwanzoni mwa Barabara

Huenda unaingia katika mfululizo huu ukiwa na imani thabiti. Huenda umebeba maswali ambayo hujawahi kuyasema kwa sauti. Labda mateso yamefanya lugha ya dini ionekane tupu, au pengine mshangao umeamsha njaa ambayo maelezo ya kimwili pekee hayajaishibisha. Unakaribishwa katika barabara hii.

Lakini hakuna anayeendelea kuwa mtazamaji milele. Ikiwa Mungu yupo, ikiwa uumbaji una alama zake, ikiwa wanadamu wanabeba sura yake, ikiwa Yesu amefufuka, na ikiwa uumbaji mpya umeanza, basi kweli hizi zina madai juu yetu. Zinataka zaidi ya kuvutiwa. Zinatuita kwenye toba, imani, uaminifu, ibada, na namna mpya ya kuishi katika ulimwengu wa Mungu.

Swali la kwanza si kama tayari una imani kamilifu. Swali ni kama uko tayari kuutafuta ukweli kwa uaminifu. Je, utaleta akili yako pamoja na majeraha yako? Je, utaruhusu Maandiko yakuulize maswali unapoyauliza Maandiko? Je, utamtazama Yesu kwa makini—si picha iliyopotoshwa na hofu au unafiki, bali Yesu anayetangaza ufalme wa Mungu, anayewakumbatia waliotengwa, anayeubeba msalaba, na anayefufuka na kuingia katika uumbaji mpya?

Barabara inaanzia hapa. Njoo na maswali yako. Njoo na tumaini lako. Njoo uone.

Sala ya Kufungua Safari

Mungu wa kweli na rehema, unajua ninachoamini, ninachotilia shaka, ninachoogopa, na ninachotamani. Niokoe kutoka katika uhakika usiojali na kutokuamini kusikojali. Nipe ujasiri wa kuuliza maswali ya dhati, unyenyekevu wa kutambua mipaka yangu, na hekima ya kuifuata nuru unayonipa.

Ninapoanza safari hii, yafungue Maandiko mbele yangu na uufungue moyo wangu mbele zako. Niongoze mbali na hoja zinazoshinda tu, unifikishe kwenye ukweli unaonifanya kuwa mzima. Zaidi ya yote, nionyeshe Yesu—Bwana aliyesulubiwa na kufufuka—na unifundishe kutambua ndani yake tabia yako, ufalme wako, na tumaini la uumbaji wako mpya. Amina.

Jiunge na Mazungumzo

Ni swali gani kuhusu Mungu au imani ya Kikristo unalotumaini zaidi kwamba mfululizo huu utalijibu? Ni tukio gani limeimarisha zaidi—au kuipa changamoto zaidi—imani yako?

Shiriki swali, tafakari, au simulizi yako tunapoanza mfululizo wa Sababu za Kuamini—Imani Ijengwayo Juu ya Ukweli, Kwa Kristo, Kupitia Maandiko, Kwa Ajili ya Maisha. Msafiri mwaminifu hahitaji kujifanya kwamba tayari anaiona barabara yote kabla ya kuchukua hatua ya kwanza ya imani.

Somo lililopita: Muhtasari wa Mfululizo wa Sababu za Kuamini

Somo linalofuata: Mungu Yupo: Sababu Kumi za Kuamini