Zaburi 102 — Siku Zangu Zinapofifia, Miaka…

Siku zetu zinapofifia, miaka ya Mungu inayodumu inatupaje tumaini?

Muhtasari

Sala ya aliyechoka, magofu ya Sayuni, na tumaini lililoshikiliwa katika uaminifu wa milele wa Muumba

Andiko kuu — Zaburi 102:11–12, 27–28 (tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi): Siku zangu ni kama kivuli kinachorefuka; ninanyauka kama majani. Lakini wewe, BWANA, unadumu milele. Miaka yako haina mwisho; watoto wa watumishi wako na wakae salama mbele zako.

Kuna nyakati ambazo muda unaonekana kuwa tofauti na tulivyouzoea. Usiku wa kukosa usingizi unakuwa mrefu sana, lakini miezi inapita kana kwamba imeruka. Mwili unachoka, hamu ya kula inapotea, na wakati ujao uliokuwa ukiuona wazi unaanza kuonekana uko mbali sana. Katika hali hiyo, mtu anaweza kukosa nguvu hata za kutafuta maneno mazuri ya kumsifu Mungu. Sala pekee inayobaki ni: “BWANA, nisikie.”

Zaburi 102 inaanzia hapo. Mwombaji wake amedhoofika, amebaki peke yake, anadhihakiwa, na anaogopa kwamba maisha yake yataisha kabla ya wakati. Lakini sala haibaki katika maumivu ya mtu mmoja. Inahamia Sayuni, mji uliojeruhiwa ambao mawe yake yameanguka, na kuuliza kwa ujasiri kama Mungu bado atawapa watu wake mustakabali. Mwishoni mwimbaji anaangalia mbali zaidi: kupita miaka michache ya mwanadamu, na kupita hata mbingu na dunia zinazoweza kubadilika, hadi kwa Mungu ambaye miaka yake haiishi.

Hii si zaburi inayopunguza uzito wa huzuni. Ni sala inayoyaweka maisha yetu dhaifu ndani ya hadithi ndefu ya uaminifu wa Mungu.

1.0 Utangulizi

Zaburi 101 ilimwonesha kiongozi aliyeahidi kuishi kwa ukweli, uadilifu na haki nyumbani na katika mji wake. Zaburi 102 inabadilisha sauti ghafla. Tunatoka kwa mtu mwenye jukumu la kuamua mambo na kuongoza, na kuingia kwa mtu aliyedhoofika kiasi kwamba hata siku inayofuata inamletea wasiwasi. Mpangilio huu unatukumbusha jambo muhimu: wanadamu si watu wanaofanya maamuzi na kubeba majukumu pekee; ni viumbe vinavyochoka, vinavyoumia, vinavyohitaji msaada, na hatimaye vinavyokufa.

Zaburi 102 ina kichwa kisicho cha kawaida: sala ya mtu aliye katika taabu, aliyedhoofika, anapomimina malalamiko yake mbele za BWANA. Kichwa hicho hakimtaji mwandishi wala hakituelezi tukio moja maalumu. Kinawapatia maneno watu ambao mzigo wa maisha umewazidi.

Tunaweza kuifuata zaburi katika sehemu tatu kuu:

- Mistari 1–11 — Siku zangu: Kilio cha kuomba Mungu asikilize, kikitumia picha za mwili uliochoka, upweke, kudharauliwa, na maisha yanayofifia kama kivuli cha jioni. - Mistari 12–22 — Mustakabali wa Sayuni: Uhakika wa tumaini kwamba BWANA atauhurumia mji wake uliobomoka, atasikiliza walio dhaifu, na kuinua kizazi kijacho ambacho sifa zake zitafika kwa mataifa. - Mistari 23–28 — Miaka ya Mungu: Sala inarudi kwenye ufupi wa maisha ya mwombaji, lakini inapata msingi wake wa mwisho katika Muumba anayedumu kuliko vitu vyote na anayeweza kuwahakikishia watoto wa watumishi wake mustakabali.

John Goldingay anaona hapa mada ya wakati wangu, wakati wetu, na wakati wa Mungu. Derek Kidner naye anakazia tofauti kati ya “siku zangu” na “miaka yako” (Goldingay 2008, Zaburi 102; Kidner 2014, uk. 392–96).

Ujumbe mkuu: Maisha yetu ni dhaifu, na hata jamii tunazozipenda zinaweza kubaki magofu. Lakini tunaweza kuyasema maumivu hayo kwa ukweli mbele za Mungu. Yeye ambaye maisha yake hayamaliziki pamoja na yetu huwajali wasio na nguvu, na uaminifu wake unavipa vizazi vijavyo sababu ya kuwa na tumaini.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Zaburi 102 imo katika Kitabu cha Nne cha Zaburi (Zab. 90–106), ambapo Israeli inajifunza kukiri utawala wa BWANA unaodumu baada ya maswali ya Zaburi 89 kuhusu kuanguka kwa ufalme wa Daudi. Zaburi 90 tayari ilikuwa imelinganisha maisha mafupi ya wanadamu na Mungu aliyekuwapo tangu milele hata milele. Zaburi 102 inarudia swali hilohilo kuhusu muda, lakini inalizungumzia kutoka ndani ya mateso ya mtu mmoja na maumivu ya Sayuni iliyoharibiwa.

Kichwa chake ni cha pekee kwa sababu kinaeleza hali ya mwenye kusali, badala ya kumtaja mtunzi, mwimbaji au tukio la kihistoria. Katika matumizi ya Kikristo ya baadaye, Zaburi 102 iliwekwa miongoni mwa zile zaburi saba za toba. Hata hivyo, maandishi yake hayana ungamo la wazi la dhambi binafsi wala ombi la kutakaswa kutokana na kosa maalumu. Ni zaburi ya kuomboleza na kuomba msaada. Goldingay na Kidner wote wanaonya kwamba matumizi yake katika ibada za baadaye hayapaswi kutufanya tubadilishe ujumbe mkuu wa shairi (Goldingay 2008, Heading; Kidner 2014, uk. 392–93).

Mawe ya Sayuni yaliyobomoka (mst. 14), maombi ya kujengwa upya (mst. 13, 16), na kilio cha waliofungwa (mst. 20) vinafanya mazingira ya uhamisho wa Babeli au miaka iliyofuata uhamisho kuwa uwezekano wenye nguvu. Yerusalemu ilikuwa imeharibiwa, na hata baadhi ya watu waliporejea, jamii iliendelea kuwa dhaifu na kutawaliwa. Lakini zaburi haitaji jina la Babeli, mfalme maalumu au amri ya ujenzi. Hatuna msingi wa kuitaja tarehe yake kwa uhakika.

Pia kuna njia mbili za kuelewa uhusiano kati ya mwombaji binafsi na mji wa Sayuni. Inawezekana kwamba mtu mwenye maumivu yake binafsi anakumbuka ahadi za Mungu kwa Sayuni ili ajenge tumaini. Inawezekana pia kwamba “mimi” wa sehemu ya kwanza anawakilisha jamii nzima iliyoteseka, kama tunavyoona katika baadhi ya sehemu za Maombolezo. Goldingay anakubali kwamba njia zote mbili zinasaidia kuusikia ujumbe wa zaburi katika umbo lake la sasa (Goldingay 2008, Interpretation).

Mpangilio wake wa kifasihi una maana. Mistari 1–11 ina umbo la sala binafsi ya maombolezo: kilio, ombi la kusikilizwa na maelezo ya taabu. Mistari 12–22 inaonesha tumaini la rehema ya Mungu kwa Sayuni, huku ikirudia maono ya sifa za vizazi na mataifa. Mistari 23–28 inarudi kwenye maisha mafupi ya mwanadamu na kumalizia kwa Mungu ambaye miaka yake haiishi. Mabadiliko hayo hayatulazimishi kudhani kwamba mashairi mawili au matatu yasiyohusiana yaliunganishwa bila mpango. Mada za muda, vizazi, maisha yaliyopunguzwa, na kudumu mbele za Mungu zinayaunganisha.

Zaburi hii ina uhusiano muhimu na Maombolezo 3 na 5, Isaya 40–66, Zaburi 90, na baadaye Waebrania 1:10–12, ambako mistari 25–27 inatumiwa katika hoja kuhusu Mwana. Maandiko haya yanaupanua ufahamu wetu, lakini hayapaswi kutufanya tusahau maumivu ya mwombaji wa kwanza wala hali ya Sayuni iliyohitaji kurejeshwa.

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 102:1–2 — Kilio cha kutaka kusikilizwa

Zaburi inaanza kwa maombi mengi yanayorudia ujumbe mmoja: sikia sala yangu; kilio changu kikufikie; usinifiche uso wako; utege sikio lako; unijibu upesi. Marudio haya yana kusudi. Mwombaji hataki Mungu asifie ustadi wa ushairi wake. Haya ni maneno ya mtu anayeogopa kwamba msaada unaweza kuja akiwa amechelewa.

Kauli “usinifiche uso wako” inatokana na uhusiano ambamo uwepo na uangalizi wa Mungu ni muhimu sana (Zab. 27:9; 69:17). Kumwomba Mungu ategeshe sikio ni kutumia picha ya kibinadamu ili kuonesha shauku ya kusikilizwa. Mtu anayesali bado anaamini Mungu anaweza kujibu, hata wakati hajasikia jibu hilo.

Goldingay anaonesha kwamba vifungu hivi vina mwangwi wa lugha inayotumiwa katika zaburi nyingine, kama Zaburi 18, 39, 56 na 69. Hata kama mwombaji anajisikia ameachwa peke yake, lugha ya sala inamweka pamoja na watu wengine waliowahi kumlilia Mungu katika historia (Goldingay 2008, Zab. 102:1–2). Kidner naye anaonesha kwamba maneno haya yanawasaidia hata watu ambao hawajawahi kupitia mateso hayo kuingia katika sala ya kumwombea anayeteseka (Kidner 2014, uk. 393).

Ombi “unijibu upesi” si lazima liwe ishara ya kutokomaa kiroho. Nguvu zinapokwisha, kuomba msaada wa haraka ni kusema ukweli. Biblia inaturuhusu kumwendea Mungu bila kujifanya kwamba tumetulia na tuna majibu yote.

3.2 Zaburi 102:3–5 — Moshi, mifupa inayoungua, na mwili unaodhoofika

Mwombaji anasema siku zake zinapotea kama moshi. Mifupa yake inaonekana kuungua kama mahali pa moto, moyo wake umepondwa na kunyauka kama majani, na hamu ya chakula imepotea. Kwa sababu ya kuugua na kuguna kwa maumivu, mwili wake umekonda kiasi kwamba mifupa inashikamana na ngozi.

Picha hizi zinaonesha mateso yanayomgusa mtu mzima: mwili, hamu ya kula, hisia, na namna anavyouona muda. Hatupaswi kuyalazimisha maneno haya yatupe jina la ugonjwa fulani. Huenda yanaeleza maradhi makubwa, maombolezo, shida za maisha au athari za mwili za huzuni iliyodumu kwa muda mrefu. Goldingay anaeleza namna kuungua kwa mifupa, kukosa hamu ya kula na kukonda kunavyoonesha mzigo mkubwa bila kutuambia utambuzi maalumu wa kitabibu (Goldingay 2008, Zab. 102:3–5).

Picha mbili zina uzito wa pekee. Moshi unaonekana kwa muda mfupi kisha unapotea. Majani yanaweza kuwa mabichi asubuhi, lakini yakanyauka kwa jua kali. Haya si mafunzo ya kinadharia kuhusu kifo. Yanatueleza jinsi maisha yanavyohisiwa na mtu ambaye nguvu zake zinaendelea kupungua.

Mistari hii inaweza kusaidia pia familia na makanisa kuwahudumia wanaoteseka. Mtu anapokosa hamu ya kula, anapokosa usingizi au anapojitenga na wengine, tusiharakishe kumhukumu kwamba imani yake imepungua. Kumletea chakula, kukaa naye, kumsikiliza, na kumsaidia kupata huduma ya afya inapohitajika vinaweza kuwa matendo ya imani na upendo.

3.3 Zaburi 102:6–7 — Ndege aliye peke yake katika magofu

Mwombaji anajifananisha na ndege wa maeneo yenye ukiwa, ambao mara nyingi hutafsiriwa kama mwari, bundi, au ndege wa jangwani. Kisha anajiona kama ndege mmoja aliyekaa peke yake juu ya paa. Ni muhimu kujua kwamba majina ya ndege katika Kiebrania yana tofauti za ufafanuzi; tafsiri mbalimbali zinataja aina tofauti. Lakini ujumbe wa kishairi ni wazi kuliko jina la ndege: kiumbe anaonekana akiwa peke yake katika mazingira yenye ukimya na upweke.

Anasema pia kwamba anakaa macho. Kukosa usingizi kunaufanya upweke uwe mzito zaidi. Wengine wamelala, lakini yeye bado yuko macho, akibeba mawazo yasiyotulia.

Picha ya paa ni ya kugusa moyo. Ndege aliyejitenga na kundi lake anaonekana wazi dhidi ya anga. Mahali ambapo watu walipaswa kuishi kwa kawaida sasa panaonekana kuwa eneo la upweke. Picha ya ukiwa huo pia inaweza kutuandaa kwa yale yatakayokuja baadaye kuhusu mawe na magofu ya Yerusalemu.

Mwombaji si lazima aubadilishe upweke huo uwe ushuhuda wa mafanikio ya kiroho kabla hajaruhusiwa kuzungumza na Mungu. Sala ya maombolezo yenyewe tayari ni hatua ya kumwelekea Mungu, hata kama anayesali anahisi amesahaulika.

3.4 Zaburi 102:8–11 — Dhihaka, majivu, na kivuli cha maisha yanayoisha

Mateso yanaongezwa na watu wengine. Maadui wanamdhihaki mwombaji mchana kutwa, na hali yake inatumiwa kuwa mfano mbaya katika maneno yao (mst. 8). Lugha ya kuapa au kulaani katika mstari huu ina changamoto fulani za tafsiri. Lakini maana kuu iko wazi: maumivu ya mtu mmoja yamegeuzwa kitu cha kudhihakiwa (Goldingay 2008, Zab. 102:8–9).

Kisha anasema anakula majivu kama mkate na kuchanganya kinywaji chake na machozi. Hizi ni picha za maombolezo. Chakula na kinywaji, ambavyo kwa kawaida huunganisha watu katika maisha, vimekuwa sehemu ya huzuni yake.

Mstari wa 10 ni mgumu kitheolojia. Mwombaji anayaona mateso yake kana kwamba Mungu alimwinua juu kisha akamtupa chini. Anasema anajisikia yuko chini ya ghadhabu ya Mungu. Tusigeuze maneno haya kuwa hukumu kwamba mateso yake lazima yalisababishwa na dhambi maalumu. Zaburi inatupa jinsi mtu anayeteseka anavyoiona hali yake, bila kutupa maelezo ya mwisho ya sababu za yote aliyopitia. Kidner anayalinganisha mateso haya yasiyoelezeka na ya Ayubu (Kidner 2014, uk. 392–93).

Hatimaye maisha yanafananishwa na kivuli cha jioni kinachozidi kuwa kirefu kabla nuru haijapotea. Picha ya majani yanayonyauka inarudi tena. Siku zinapungua, nguvu zinaisha, na kifo kinaonekana kuwa karibu. Mwombaji hajapona wala hajapata majibu rahisi wakati sehemu inayofuata inaanza.

3.5 Zaburi 102:12–14 — “Lakini wewe, BWANA”: tumaini linaelekezwa Sayuni

Mstari wa 12 unaanza kwa tofauti kubwa: “Lakini wewe, BWANA...” Siku za mwombaji zinapita; BWANA anadumu. Hapa ndipo shairi linapogeuka, lakini si kwa kumwambia mwenye maumivu ayasahau aliyosema. Badala yake, anakumbuka ukweli ambao unaweza kuubeba moyo wake wakati nguvu za mwili zimepungua.

Mungu anaelezwa kuwa ameketi katika kiti cha enzi milele, na jina lake au kumbukumbu yake inaendelea katika vizazi vyote. Kisha mwombaji anaielekeza sala kwa Sayuni: BWANA atasimama kuihurumia, na wakati wa kuionesha rehema umefika (mst. 13).

Kauli “wakati umefika” haipaswi kubadilishwa kuwa mbinu ya mtu kujua ratiba ya Mungu kwa uhakika. Ni lugha ya sala ya ujasiri. Mwombaji anaona uharibifu na kumwomba Mungu aliyejifunga na watu wake atende sasa. Goldingay anafananisha msisitizo huu na mjane aliyerudia kumwomba hakimu ampe haki katika Luka 18:1–8. Ni ombi linalotegemea tabia ya Mungu, si ushahidi kwamba ujenzi tayari umekamilika (Goldingay 2008, Zab. 102:12–14).

Mstari wa 14 unaongeza hisia: watumishi wa Mungu wanayapenda mawe ya Sayuni na wanaihurumia hata vumbi na vifusi vyake. Hapa si kutamani majengo makubwa yaliyopotea pekee. Mawe yanawakilisha jamii iliyojeruhiwa—historia yake, ibada yake, nyumba zake na mahali pake pa kuishi. Katika hali ya uhamisho, mji uliovunjika una maana ya familia zilizotawanyika, watu waliopoteza usalama, na maisha ya kawaida yaliyokatizwa.

Ni kana kwamba mwombaji anasema: Sisi bado tunajali kilichobaki katika magofu; je, BWANA, nawe hutatuonesha rehema? Kuililia sehemu iliyoharibiwa kunaweza kuwa tendo la tumaini, mradi tusisahau kuwajali watu wanaoishi ndani ya magofu hayo.

3.6 Zaburi 102:15–22 — Kizazi kijacho, wafungwa, na mataifa

Sasa upeo wa zaburi unazidi kupanuka. Mungu atakapourejesha mji wake, mataifa na wafalme wao wataliheshimu jina lake (mst. 15). Kile Israeli inachopokea hakipaswi kubaki kuwa mali yake ya pekee. Kama tulivyoona katika Zaburi 96–100, matendo ya BWANA kwa watu wake yanakuwa ushuhuda wenye maana kwa dunia yote.

Mistari 16–17 inazungumza kana kwamba Mungu tayari ameuijenga Sayuni na kusikiliza sala. Kwa muktadha wake, hii inaweza kuwa lugha ya tumaini lenye uhakika, si taarifa kwamba ujenzi tayari umefikia mwisho. Kidner anaonesha matumizi ya namna hii ya kuzungumzia jambo linalotazamiwa kana kwamba limekwisha kutokea, ambacho mara nyingi kinaitwa wakati uliokamilika wa kinabii (Kidner 2014, uk. 394).

Mungu hakuidharau sala ya aliyefukara kabisa. Neno hilo linaweza kumwonesha mtu aliyevuliwa usalama, uwezo na msaada. Shairi limetoka katika kilio cha mtu mmoja na kufika katika maisha ya watu wengi wenye majeraha, bila kumsahau mwombaji wa kwanza. Mungu wa milele anasikia wale wasiokuwa na mtetezi duniani.

Mstari wa 18 unasema matendo ya Mungu yaandikwe kwa ajili ya kizazi kijacho, ili watu ambao bado wataumbwa wamsifu BWANA. Kauli hii ni kubwa kuliko kusema tu watoto ambao hawajazaliwa. Kitenzi cha kuumba kinaweza kukumbusha uwezo wa Mungu wa kuunda au kuirejesha jamii ambayo ilionekana imekwisha (Kidner 2014, uk. 394–95). Mateso ya kizazi hiki hayana mamlaka ya kufuta haki ya kizazi kijacho kusikia habari za uaminifu wa Mungu.

Mistari 19–20 inamwonesha BWANA akiangalia kutoka patakatifu pake palipo juu ili kusikia kilio cha wafungwa na kuwaweka huru watu waliokusudiwa kufa. Ukuu wa Mungu wa mbinguni hauoneshwi kama kutokuwa karibu. Kutoka juu anaona kwa upana; rehema yake inawafikia walio chini kabisa. Lugha hii inaweza kukumbusha utumwa na kutawaliwa kwa Israeli kisiasa, lakini pia inatupatia maneno ya kuwaombea wafungwa na walio katika hatari ya kifo katika mazingira mengine.

Matokeo ni sifa katika Sayuni, wakati mataifa na falme zinapokusanyika kumtumikia BWANA (mst. 21–22). Kile kilichoanza kama kilio cha mtu mmoja, “Nisikie,” kinapanuka kuwa maono ya mataifa yanayosikia habari za matendo ya Mungu. Urejesho si kujenga majengo pekee. Unahusu uhuru, ibada, kumbukumbu za kweli, na maisha yenye mustakabali kwa walio dhaifu.

3.7 Zaburi 102:23–24 — Maombolezo yanarudi: “Usinikatishe maisha katikati”

Baada ya maono makubwa ya Sayuni na mataifa, mwombaji anarudi kwenye hitaji la binafsi linalouma: nguvu zake zimevunjwa njiani, na siku zake zimepunguzwa. Sasa ombi linakuwa la wazi: “Ee Mungu wangu, usiniondoe katikati ya siku zangu” (mst. 24, maana ya ombi).

Kurudi huku ni muhimu. Zaburi haisemi kwamba kwa kuwa jamii ina mustakabali, mtu binafsi hapaswi kujali kama ataishi kuuona. Tumaini la Sayuni na hamu ya kuendelea kuishi vinaweza kuwepo pamoja. Mwombaji anatamani muda zaidi, na tamaa hiyo si ubinafsi wala kukosa imani.

Kuna tofauti ya maandishi ya kale inayostahili kutajwa. Katika mapokeo ya Kiebrania ya Kimasoreti, mistari 23–24 inaendelea kuwa maombolezo na ombi la mwanadamu. Tafsiri ya kale ya Kigiriki inasoma irabu na mgawanyo wa kauli kwa namna tofauti kidogo, na hivyo kuleta mabadiliko yenye utata kuhusu nani anayesema maneno fulani. Kidner anafafanua jinsi usomaji huo wa Kigiriki ulivyoathiri tafsiri za baadaye za Kikristo, hasa matumizi ya zaburi hii katika Waebrania (Kidner 2014, uk. 395–96). Kwa usomaji wa kawaida wa Kiebrania, mwombaji anaomba maisha yake yasikatishwe huku akilinganisha siku zake na miaka ya Mungu isiyo na mwisho.

Mstari huu pia unatuzuia kuitumia zaburi kama ahadi rahisi kwamba kila sala itaondoa mateso mara moja. Mwombaji bado anateseka baada ya kutangaza mustakabali wenye utukufu. Biblia inaruhusu mvutano huo uonekane.

3.8 Zaburi 102:25–28 — Mbingu zinaweza kubadilika; Muumba anadumu

Sasa sala inatoka katika maisha mafupi ya mtu na kurudi hadi mwanzo wa uumbaji. Mungu aliweka misingi ya dunia; mbingu ni kazi ya mikono yake (mst. 25). Lakini hata uumbaji wenyewe hauna umilele wa Muumba. Mbingu na dunia zinafananishwa na nguo inayochakaa na inayoweza kubadilishwa, wakati BWANA anaendelea kuwa Yeye ambaye miaka yake haiishi (mst. 26–27).

Tusiyalazimishe mashairi haya kuwa ratiba ya kisayansi kuhusu mwisho wa ulimwengu. Kusudi lake ni kuonesha tofauti kati ya kudumu kwa Muumba na utegemezi wa kila kilichoumbwa. Tafsiri nyingine zinasema kwa uhakika kwamba mbingu na nchi zitaangamia. Goldingay anaona kwamba muundo wa Kiebrania unaweza kuonesha pia uwezekano wa kupita kwake, badala ya kutoa ratiba ya kuangamizwa kwake kwa lazima. Picha ya kubadilisha mavazi inaweza kuacha nafasi ya kufanywa upya, ingawa mkazo wa karibu ni kwamba Mungu anadumu kuliko vitu vyote (Goldingay 2008, Zab. 102:25–27).

Mstari wa 27 mara nyingi unasomwa “wewe ni yuleyule.” Goldingay anapendelea kueleza kwa msisitizo “wewe ndiwe Yeye” au “wewe ndiye wa pekee”: BWANA hana mfano wake, na miaka yake haiishi. Tofauti hizi za maneno zinaelekea kwenye ukweli uleule wa kudumu kwa Mungu, ingawa kila moja linaonesha upande fulani wa maana.

Zaburi haiishii kwa kuomba mwombaji awe wa milele kwa nguvu zake binafsi. Ombi lake la mwisho linawahusu watoto wa watumishi wa Mungu na wazao wao: wakae salama na kudumu mbele za BWANA (mst. 28). Hilo ni tumaini kwamba vizazi vijavyo vitakuwa na maisha chini ya Mungu ambaye anadumu kuliko mwanadamu mmoja, kuliko mji ulioharibika, na hata kuliko dunia inayobadilika.

Jibu kwa siku zetu zinazofifia si kukataa kwamba tutakufa. Ni kulishikilia tumaini katika Mungu aliye hai, ambaye uaminifu wake ni mrefu kuliko miaka yetu.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Maombolezo ni lugha ya imani, si kushindwa kuabudu

Zaburi 102 inampa mwenye shida ruhusa ya kuomba akiwa amechoka, bila kuwa na majibu yote. Inazungumza kuhusu ghadhabu ya Mungu kama inavyohisiwa na mwombaji, inaomba kusikilizwa haraka, na inaonesha mwili ulioelemewa na huzuni. Mambo haya yamo ndani ya Maandiko. Hayako nje ya mipaka ya maombi halali. Kwa hiyo, makanisa yanapaswa kutoa nafasi kwa kilio cha kweli, magonjwa, ulemavu, msiba na hofu (Zab. 13; 22; 88).

Kichwa cha zaburi kinawaalika watu wa nyakati tofauti kutumia maneno haya. Mtu aliyolemewa leo anaweza kukopa sala iliyoimbwa karne nyingi zilizopita. Zaburi inakuwa makazi ya maneno kwa wale ambao hawana nguvu hata za kutunga sala zao wenyewe.

4.2 Maumivu ya mtu na mustakabali wa jamii vinaungana

Huzuni ya mwombaji haiwezi kutenganishwa na magofu ya Sayuni. Majanga ya jamii yanaweza kuumiza hata mwili wa mtu mmoja; na mtu anayeteseka binafsi anaweza kupata nguvu akijua maisha yake ni sehemu ya hadithi kubwa. Kanisa halipaswi kutumia maono ya mustakabali wa jamii kupunguza maumivu ya mtu mmoja. Wala halipaswi kudhani huduma ya kiroho ni jambo la faraghani tu wakati mitaa, familia na taasisi zinavunjika.

Upendo wa mwombaji kwa mawe na vumbi unatukumbusha kwamba kurejesha maisha hakuhusu hisia za kutamani zamani pekee. Kunahusu maeneo halisi na watu halisi: makazi, ibada, haki, kazi, uhuru, na mazingira yanayoruhusu jamii kuishi kwa utu.

4.3 Umilele wa Mungu haumaanishi amejitenga na muda wa wanadamu

Tofauti kati ya “siku zangu” na “miaka yako” inaweza kumfanya mtu afikiri Mungu yuko mbali kiasi kwamba haelewi haraka ya maumivu yetu. Lakini Zaburi 102 inakwenda upande mwingine. Kwa sababu Mungu anadumu, anaweza kusimama, kuonesha rehema, kusikia wafungwa, na kuwaandalia mustakabali watoto ambao hawajazaliwa. Goldingay anasisitiza kwamba umilele wa Mungu si kujitoa nje ya historia. Mungu yupo katika jana, leo na kesho, na anaweza kutenda ndani yake (Goldingay 2008, Theological Implications).

Kwa hiyo, “wakati umefika” ni lugha ya tumaini lenye ujasiri, si kalenda ambayo waamini wanaweza kuidhibiti. Tunaweza kumwomba Mungu atende haraka bila kudai tunajua saa ya kila jambo katika mpango wake.

4.4 Upendo wa Mungu unawafikia wasiokuwa na nguvu

Picha kuu ya utukufu wa Mungu katika zaburi hii si jumba kubwa lisilopata matatizo wala gwaride la ushindi. Ni BWANA anayesikiliza aliyefukara na mfungwa. Ibada inayomsifu Mungu huyu haipaswi kuwatendea walio dhaifu kana kwamba hawana thamani. Huduma kwa wafungwa, uangalizi kwa walio karibu na kifo, kutafuta haki kwa waliowekwa kizuizini bila haki, na kuwajali familia zilizohamishwa ni mwitikio unaolingana na maono ya zaburi hii. Lakini hatupaswi kudai kwamba kila mgonjwa atapona au kila mfungwa ataachiliwa mara moja.

4.5 Tumaini ni urithi tunaoutoa kwa vizazi vijavyo

Mstari wa 18 unataka ushuhuda uandikwe ili kizazi kinachokuja kimsifu Mungu. Hilo linaweka wajibu kwa wazazi, walimu, wachungaji na wazee wa jamii: kusema ukweli kuhusu mateso na kuhusu rehema. Jumuiya inayorithisha hadithi za mafanikio pekee inaweza kuziacha kizazi kijacho bila lugha ya kuomba wakati maisha yanapovunjika. Jumuiya inayorithisha kukata tamaa pekee inamsahau Mungu anayeweza kurejesha.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Zaburi 102 ni sehemu ya mazungumzo ya Biblia kuhusu maisha mafupi ya wanadamu na kudumu kwa Mungu. Zaburi 90 inaanza Kitabu cha Nne kwa kulinganisha maisha yanayopita na BWANA aliyekuwapo kabla milima haijazaliwa. Maombolezo 5:19 nayo inakiri kiti cha enzi cha BWANA kinadumu hata wakati maumivu ya Sayuni hayajatatuliwa. Isaya na Yeremia wanaunganisha urejesho wa watu wa Mungu na ahadi zake za haki, rehema na kusudi lake kwa mataifa (Isa. 40:6–8; 49:13–18; 52:7–10; 60–62).

Wasomaji Wakristo wanaiona Zaburi 102 pia katika matumizi muhimu ya Agano Jipya. Waebrania 1:10–12 wananukuu Zaburi 102:25–27 katika hoja kuhusu utukufu na nafasi ya Mwana. Katika Waebrania, maneno yanayoelekezwa kwa Muumba wa milele yanatumiwa kuhusu Mwana: uumbaji unaweza kubadilika, lakini yeye anadumu. Hili ni jambo la msingi katika ushuhuda wa Agano Jipya kuhusu utu na mamlaka ya Kristo (Ebr. 1:1–14).

Hapa kuna suala la tafsiri linalohitaji uangalifu. Kidner anatoa usomaji mpana wa Kimasihi wa zaburi nzima, akisaidiwa na tofauti za maneno katika tafsiri ya Kigiriki ya mistari 23–24. Goldingay anaisoma kwanza kama sala ya mtu au jamii inayoteseka na kumlilia BWANA, huku akiweka wazi kwamba Waebrania wanayatumia maneno kuhusu Muumba katika kueleza Kristo. Hizi ni njia mbili tofauti za kitheolojia za kuunganisha maandishi. Si lazima tuseme kwamba mwombaji wa kwanza alimtaja Yesu moja kwa moja katika kila mstari (Kidner 2014, uk. 395–96; Goldingay 2008, Zab. 102:23–28).

Katika simulizi pana la Kikristo, Yesu mwenyewe aliingia katika ulimwengu wa mateso unaofanana na wa Zaburi 102. Injili zinatuonesha akikabili uchungu, kuachwa na maumivu ya sala katika hali ngumu (Marko 14:32–36; 15:34). Alitangaza pia ufalme wa Mungu na matumaini ya urejesho. Kifo na ufufuo wake vikawa msingi wa tumaini la Kikristo linalovuka mpaka wa mauti (Luka 4:16–21; 24:44–47; 1 Kor. 15:20–26). Hizi ni tafsiri zinazounganisha Maandiko katika hadithi nzima ya Biblia, si ushahidi kwamba Zaburi 102 iliandika kwa undani kila tukio la maisha ya Yesu kabla halijatokea.

Ahadi ya watu ambao bado wataumbwa ina mwangwi kwa Wakristo katika jumuiya mpya inayokusanya watu wa mataifa mbalimbali (Efe. 2:11–22; 1 Pet. 2:9–10). Lakini hatupaswi kufuta matumaini ya Israeli yenyewe kuhusu Sayuni na wazao wake. Wakristo wanaingia katika simulizi la ahadi kupitia Masihi wa Israeli; hilo linapaswa kuleta shukrani, si dharau au madai kwamba historia ya Israeli haikuwa na thamani tena (Rum. 11:17–24).

Hatimaye, Ufunuo 21–22 unaonesha mbingu na nchi zilizofanywa upya, Mungu akiwa pamoja na wanadamu, na mauti pamoja na maombolezo vikitoweka. Tumaini hilo linawasaidia Wakristo kuisikia Zaburi 102 kwa upana zaidi: miaka ya Mungu isiyo na mwisho haifanyi maisha yetu mafupi yakose thamani. Inatupa msingi wa kutumaini urejesho wa ulimwengu ambao bado unateseka na kubadilika.

6.0 Matumizi Katika Maisha

Omba kwa ukweli nguvu zinapokwisha. Ikiwa unaweza kusema tu, “BWANA, nisikie,” anza hapo. Zaburi 102 haitaki uwe na maneno mazuri, tabasamu, au maelezo ya sababu ya mateso yako kabla hujamwendea Mungu.
Utunze mwili pamoja na moyo. Mwombaji amepoteza hamu ya kula na usingizi. Wasaidie waliochoka kwa chakula, ushirika, kusikilizwa na huduma ya afya inapohitajika. Usifanye mateso ya mwili au mawazo kuwa ushahidi wa moja kwa moja wa imani dhaifu.
Wapende watu walio katikati ya magofu. Jamii inapoharibiwa na migogoro, kuhama kwa lazima, shinikizo la kiuchumi au kuanguka kwa taasisi, jiulize urejesho ungehusisha nini kwa wakazi wake. Kuyapenda “mawe ya Sayuni” lazima kuhusishe kuwajali watu ambao nyumba zao zilikuwa zimejengwa kwa mawe hayo.
Geuza maumivu yako kuwa huruma kwa wengine. Zaburi inatoka kwenye kilio cha mtu mmoja na kufikia wafungwa na watu walio katika hatari ya kufa. Uzoefu wako wa udhaifu na ukuongezee moyo wa kuwajali wafungwa, wagonjwa, waliofiwa na watu wasiokuwa na nafasi ya kusikilizwa.
Hifadhi ushuhuda wa kweli kwa kizazi kijacho. Andika jambo moja linalotaja shida halisi na ishara halisi ya uangalizi wa Mungu bila kutia chumvi. Lishiriki na kijana ambaye huenda siku moja atahitaji maneno hayo anapokabili kipindi kigumu.
Panga maisha kwa unyenyekevu na tumaini. Siku za mwanadamu ni chache. Fanya mipango yenye busara na tafuta msaada unapouhitaji, lakini kumbuka kwamba thamani yako na mustakabali wa kazi ya Mungu havitegemei pekee idadi ya miaka utakayoishi au kiasi utakachofanikiwa.

7.0 Maswali ya Tafakari

Zaburi 102 inatufundisha nini kuhusu kuomba pale Mungu anapoonekana kuwa kimya na wakati unaonekana kutuishia?
Ni picha gani ya maumivu—moshi, mifupa inayoungua, ndege katika magofu, machozi, au kivuli kinachorefuka—inaeleza vizuri mateso ambayo watu katika jamii yetu huenda wanaogopa kuyataja?
Kwa nini shairi linatoka kwenye “siku zangu” na kuingia kwenye kujengwa upya kwa Sayuni? Huduma kwa mtu binafsi na urejesho wa jamii vinawezaje kusaidiana?
Kuna maana gani kwamba Mungu anaangalia kutoka mbinguni si kuonesha utukufu wake tu, bali pia kuwasikiliza wafungwa na waliofukara?
Waebrania 1:10–12 inapaswa kutusaidiaje kuisoma zaburi hii katika mwanga wa Kristo bila kuifuta sauti yake ya kwanza ya kihistoria?
Ni ushuhuda gani wa kweli tunapaswa kuandika kwa ajili ya vizazi ambavyo bado vitakuja?

8.0 Sala ya Mwitikio

BWANA, usikie sala yetu wakati maneno yamekuwa machache na nguvu zetu zinakaribia kuisha. Usiku unapokuwa mrefu, chakula kinapokosa ladha, na siku zinapopotea kama moshi, usitufiche uso wako.

Unawajua wanaokaa peke yao, wanaodhihakiwa kwa sababu ya mateso yao, na wale ambao miili na mioyo yao imeelemewa. Tutumie watu watakaotusikiliza, na utufanye sisi kuwa watu wanaowasikiliza wengine.

Zikumbuke jamii ambazo nyumba na matumaini yake vimebaki magofu. Ziangalie kwa rehema familia zilizohamishwa, wafungwa wanaolilia uhuru, na watu wanaoogopa kwamba hawataishi kuona msimu mwingine. Tufundishe kuyapenda yaliyoharibika bila kuwaacha watu wanaoishi katikati yake.

Siku zetu ni chache, lakini miaka yako haina mwisho. Ukweli huo usitufanye tuwe wazembe kuhusu maisha. Utupe ujasiri wa kuomba uponyaji, kufanya kazi ya kurejesha yaliyoanguka, na kuwaachia watoto wetu ushuhuda wa kweli.

Kwa njia ya Yesu Kristo, Bwana wetu aliyeteseka na kufufuka, utushikilie katika uaminifu wako, hadi kila huzuni itakapokutana na wema wa uwepo wako.

Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 102 inaanza kwa mwombaji anayemwomba Mungu asikilize kabla maisha hayajamponyoka. Inapita katika vifusi vya Sayuni, kisha kufikia tumaini la mataifa yatakayokusanyika kumwabudu BWANA, kabla ya kuishia kwa Muumba ambaye miaka yake haina mwisho. Swali kuu ni kama maumivu ya leo yanaweza kuwekwa mikononi mwa Mungu ambaye uaminifu wake unapita mipaka ya maisha ya mwanadamu.

Zaburi 103 inajibu kwa mwito wa nafsi kukumbuka: “Ee nafsi yangu, umhimidi BWANA, wala usizisahau fadhili zake zote” (Zaburi 103:1–2, maana ya maneno hayo). Pale Zaburi 102 inapotaja udhaifu, Zaburi 103 inamsifu BWANA anayesamehe, anayeponya, anayekomboa, anayeonesha huruma, na anayekumbuka kwamba sisi ni mavumbi.

Mfuatano huu haumaanishi kwamba maombolezo ya Zaburi 102 hayakuwa na nafasi. Badala yake, nyimbo hizi mbili zinahusiana: sala ya mtu aliyechoka inatuandaa kusikia sifa ya nafsi inayoukumbuka wema wa Mungu. Mungu ambaye miaka yake inadumu ndiye pia Mungu anayewakaribia wanadamu ambao siku zao ni chache.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko: Zaburi 102; Zaburi 13, 22, 27, 39, 56, 69, 88–90, 101, 103; Kutoka 2:24; Maombolezo 3; 5:19; Isaya 40:6–8; 49:13–18; 52:7–10; 60–62; Yeremia 29:22; Ezra 9; Nehemia 4; 9; Luka 18:1–8; Marko 14:32–36; 15:34; Luka 4:16–21; 24:44–47; Warumi 11:17–24; 1 Wakorintho 15:20–26; Waefeso 2:11–22; Waebrania 1:1–14; 1 Petro 2:9–10; Ufunuo 21–22. Andiko kuu ni tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi, si nukuu ya neno kwa neno kutoka toleo maalumu la Biblia.
BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Nyenzo ya mradi kuhusu mpangilio wa vitabu vitano vya Zaburi na nafasi ya Kitabu cha Nne.
Goldingay, John. 2008. Psalms, Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids, MI: Baker Academic. Uchambuzi wa Zaburi 102, “My Time, Our Time, and Yhwh's Time.”
Kidner, Derek. 2014. Psalms 73–150. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press. Toleo la kwanza lilichapishwa 1975. Uchambuzi wa Zaburi 102, “‘My days’ and ‘thy years’,” uk. 392–96.

Zaburi 102 — Siku Zangu Zinapofifia, Miaka ya Mungu Inadumu